Sukta 7
Rishi: Atharvanic/Angirasa tradition (ascribed generically; hymn-level attribution varies by anukramaṇī tradition)
Devata: Karambha/food as pacifying medium; implicitly the healing power of Oṣadhi and apotropaic speech (vāc)
Chandas: Anuṣṭubh (probable; requires metrical confirmation against pada-count in a critical text)
ଏହି ସୂକ୍ତଟି ଏକ ଶାନ୍ତିକର ଓ ଚିକିତ୍ସାତ୍ମକ ମନ୍ତ୍ର, ଯାହା ବିଷ, ଅଶୁଭ ପ୍ରଭାବ, ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ରିୟା ଇତ୍ୟାଦି ହାନିକାରକ ଶକ୍ତିକୁ ନିଷ୍ପ୍ରଭ କରେ। ରିତିମତେ ବିପଦକୁ ‘ଛାଣି’ ଅଲଗା କରି, କରମ୍ଭ (ଯବ-ଗୁଡ଼ିଆ ମିଶ୍ରିତ ଖାଦ୍ୟ) ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ-ଧାରକ ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାଗ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ। ଏଠାରେ ଖାଦ୍ୟକୁ ଶାନ୍ତି (ଶାନ୍ତିକରଣ) ଭାବେ ଧରି, ଅଥର୍ବଣୀୟ ବାକ୍ ଦ୍ୱାରା ରୋଗୀର ଅବସ୍ଥାକୁ ‘ଦୃଢ଼’ କରାଯାଏ—ଦେହର ସ୍ଥିରତା ସ୍ଥାପନ କରି, ପୂର୍ବତନ କିମ୍ବା ଚାଲୁଥିବା ଟୋଣା-ମନ୍ତ୍ର/ଅଭିଚାର ବିରୁଦ୍ଧରେ ଏକ ସୁରକ୍ଷା-ମୁହାଁ ଗଢ଼ି ତୋଳାଯାଏ।
Mantras
Mantra 1
विषनाषनम् वारि॒दं वा॑रयातै वर॒णाव॑त्या॒मधि॑ । तत्रा॒मृत॒स्यासि॑क्त॒ तेना॑ ते वारये वि॒षम्
ଏହି ଜଳ ବିଷନାଶକ; ବରାଣାବତୀରେ ଏହା (ବିଷକୁ) ଦୂର କରୁ। ସେଠାରେ ଅମୃତ ଢାଳାଯାଇଛି; ସେଇ ଅମୃତଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୋଠାରୁ ବିଷକୁ ଦୂର କରେ।
Mantra 2
अ॒र॒सं प्रा॒च्यंऽवि॒षम॑र॒सं यदु॑दी॒च्यऽम्। अथे॒दम॑धरा॒च्यं॑ कर॒म्भेण॒ वि क॑ल्पते
ପୂର୍ବ ଭାଗ ରସହୀନ; ଉତ୍ତର ଦିଗର ଯାହା, ସେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ବିଷ ଓ ରସହୀନ। ତାପରେ ଏହି ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗ କରମ୍ଭ (ଯବ-ଘୃତାଦି ମିଶ୍ରିତ ଗୁଡ଼/ଗ୍ରୁଏଲ) ଦ୍ୱାରା ବିଧିମତେ ସଜାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ।
Mantra 3
क॒र॒म्भं कृ॒त्वा ति॒र्यंऽपीबस्पा॒कमु॑दार॒थिम्। क्षु॒धा किल॑ त्वा दुष्टनो जक्षि॒वान्त्स न रू॑रुपः
କରମ୍ଭ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ତାହାକୁ ପାଶ୍ୱଦିଗରୁ ପିଅ—ଆମର ଶମନକର ପାନ। ଭୁଖ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ତୁମକୁ, ହେ ଦୁଷ୍ଟଦେହୀ, ଯେ ନିରନ୍ତର ଚବାଇ ଖାଇଥିଲ, ଧାଇଁବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଛି; ତେଣୁ ତୁମେ ବିକୃତି କରନି।
Mantra 4
वि ते॒ मदं॑ मदावति श॒रमि॑व पातयामसि । प्र त्वा॑ च॒रुमि॑व॒ येष॑न्तं॒ वच॑सा स्थापयामसि
ହେ ମଦାବତୀ (ମଦ/ଉନ୍ମାଦ ଜନାଇବାଳି), ତୋର ମଦ/ଉନ୍ମାଦକୁ ଆମେ ବାଣ ପରି ନିମ୍ନକୁ ପତିତ କରୁଛୁ। ହେ ଉତ୍ତାପିତ/କ୍ଷୁବ୍ଧ ତୋତେ, ବଚନର ବଳରେ ଆମେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରୁଛୁ—ଯେପରି କେହି ଚରୁ (ପାକା ହବି)କୁ ତାହାର ସ୍ଥାନରେ ରଖେ।
Mantra 5
परि॒ ग्राम॑मि॒वाचि॑तं॒ वच॑सा स्थापयामसि । तिष्ठा॑ वृ॒क्ष इ॑व॒ स्थाम्न्यभ्रि॑खाते॒ न रू॑रुपः
ଯେପରି ଚାରିଦିଗରୁ ସୁନିର୍ମିତ ଗ୍ରାମକୁ କେହି ଦୃଢ଼ଭାବେ ସ୍ଥିର କରେ, ସେପରି ଆମେ ବଚନଦ୍ୱାରା ତୋତେ ଦୃଢ଼ କରି ସ୍ଥାପନ କରୁଛୁ। ଖୋଦା ଖାଚରେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ବୃକ୍ଷ ପରି ତୁ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରୁହ; ବିକୃତ ହେଅନି।
Mantra 6
प॒वस्तै॑स्त्वा॒ पर्य॑क्रीणन् दू॒र्शेभि॑र॒जिनै॑रु॒त। प्र॒क्रीर॑सि॒ त्वमो॑ष॒धेऽभ्रि॑खाते॒ न रू॑रुपः
ଛାଣଣୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ତୋତେ ଚାରିଦିଗରୁ ଘେରି କିଣିଲେ; ପଟ୍ଟାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ଅଜିନ (ଚର୍ମ)ମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ। ହେ ଔଷଧି, ତୁ କିଣାଯାଇ ବାହାରକୁ ଆଣାଯାଇଛୁ; ଖୋଦା ସ୍ଥାପନରେ ବିଫଳ ହେଅନି, ବିକୃତି କରନି।
Mantra 7
अना॑प्ता॒ ये वः॑ प्रथ॒मा यानि॒ कर्मा॑णि चक्रि॒रे॑। वी॒रान्नो॒ अत्र॒ मा द॑भ॒न् तद् व॑ ए॒तत्पु॒रो द॑धे
ତୁମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେ ପ୍ରଥମ ଥିଲେ ଏବଂ ଯେ କର୍ମଗୁଡ଼ିକ କରିଥିଲେ, ସେହି କର୍ମରେ ଅପ୍ରାପ୍ତ/ଅସିଦ୍ଧ ଥିବା ସେମାନେ ଏଠାରେ ଆମ ବୀରମାନଙ୍କୁ ଠକାଇ ନ ପାରୁନ୍ତୁ; ତୁମ ପାଇଁ ଏହାକୁ ମୁଁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଭାବେ ଆଗରେ ସ୍ଥାପନ କରୁଛି।
Frequently Asked Questions
Karambha is a barley-meal gruel used as a pacifying medium. In this hymn it represents a safe, nourishing share that can absorb and neutralize harmful potency and then be ritually ‘made ready’ for use.
Both. It has a healing (bhaiṣajya) aim—restoring stability and proper form—and an apotropaic aim, explicitly placing a defense ‘in front’ to block hostile rites and baneful influence.
It is a model for re-establishing firmness: the patient is to be ‘set’ securely in their proper station, like a tree fixed in a prepared hollow, so instability and deformity are prevented.
Ask anything about Sukta 7 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.