Adhyaya 19

Verse 1

शिवशर्मोवाच । तिष्ठन्नेकेन पादेन कोयं भ्रमति सत्तमौ । अनेकरशनाव्यग्र हस्ताग्रो व्यग्रलोचनः

ရှီဝရှර්မာက ပြောသည်– “အို သီလဝါဒတို့အနက် အမြတ်ဆုံး၊ ဤသူကား မည်သူနည်း—ခြေတစ်ဖက်တည်းပေါ် ရပ်နေရင်း လှုပ်ရှားသွားလာ၏။ ကြိုး/ခါးပတ်များစွာ လှုပ်ယမ်း၍ လက်များ ရှေ့သို့တိုးကာ မျက်လုံးများလည်း မငြိမ်မသက် ဖြစ်၏။”

Verse 2

त्रिलोकीमंडपस्तंभ सन्निभोभाभिरावृतः । अतुलं ज्योतिषां राशिं तुलया तुलयन्निव

သူသည် သုံးလောက မဏ္ဍပ်၏ တိုင်တံတားကဲ့သို့ ထင်ရှား၍ ရောင်ခြည်ဖြင့် ဝန်းရံလျက်—တူလာဖြင့် မတိုင်းမတာနိုင်သော ကောင်းကင်အလင်းရောင်များ၏ အစုအဝေးကို ချိန်တွယ်နေသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 3

सूत्रधार इव व्योम व्यायामपरिमापकः । त्रैविक्रमोंघ्रिदंडो वा प्रोद्दंडो गगनांगणे

ကောင်းကင်၏ အကျယ်အဝန်းကို တိုင်းတာသတ်မှတ်သော စုတရဓာရ (ဇာတ်ခုံညွှန်ကြားသူ) ကဲ့သို့၊ သူသည် နတ်ဘုံအာင်ဂဏ်၌ ရပ်တည်လျက်—တရိဝိက్రమ၏ ခြေတံတားဒဏ္ဍကဲ့သို့ မြင့်မားစွာ ထောင်တက်နေ၏။

Verse 4

अथवांबरकासारसारयूपस्वरूपधृक् । कोयं कथय तं देवौ कृपया परया मम

သို့မဟုတ် သူသည် ကောင်းကင်၏တောက်ပမှုအနှစ်သာရကဲ့သို့ မြင့်မားသော ယဇ္ဉတိုင်၏ ရုပ်သဏ္ဍာန်ကို ဆောင်ထားသည်။ အို ဒေဝနှစ်ပါး၊ မဟာကရုဏာဖြင့် ကျွန်ုပ်အား ပြောပြပါ—ဤသူသည် မည်သူနည်း။

Verse 5

निशम्येति वचस्तस्य वयस्यस्य विमानगौ । प्रणयादाहतुस्तस्मै ध्रुवां ध्रुवकथां गणौ

မိတ်ဆွေ၏စကားကို ကြားသိပြီးနောက်၊ ဝိမာနပေါ်၌ သွားလာနေသော ဂဏနှစ်ပါးသည် ချစ်ခင်စိတ်ဖြင့် ဓြုဝ၏ မတည်မငြိမ်မရှိသော အတ္ထုပ္ပတ္တိကို သူ့အား ပြောပြလေ၏။

Verse 6

गणावूचतुः । मनोः स्वायंभुवस्यासीदुत्तानचरणः सुतः । तस्य क्षितिपतेर्विप्र द्वौ सुतौ संबभूवतुः

ဂဏနှစ်ပါးက ပြောကြသည်– “စွာယံဘူဝ မနုမှ ဥတ္တာနပာဒ အမည်ရှိ သားတော် မွေးဖွားလာ၏။ အို ဘြာဟ္မဏ၊ ထို မြေကြီး၏ မင်းကြီးထံ၌ သားနှစ်ယောက် မွေးဖွားခဲ့သည်။”

Verse 7

सुरुच्यामुत्तमो ज्येष्ठः सुनीत्यां तु ध्रुवो परः । मध्ये सभं नरपतेरुपविष्टस्य चैकदा

စုရုချီမှ အကြီးသား ဥတ္တမ မွေးဖွားလာ၏။ စုနီတီမှ အခြားသား ဓြုဝ မွေးဖွားလာ၏။ တစ်ခါတစ်ရံ မင်းကြီးသည် အစည်းအဝေးအလယ်၌ ထိုင်နေစဉ်...

Verse 8

सुनीत्या राजसेवायै नियुक्तोऽलंकृतोर्भकः । ध्रुवो धात्रेयिकापुत्रैः समं विनयतत्परः

စုနီတီက ရာဇဝင်အိမ်တော်၌ အမှုထမ်းရန် ခန့်အပ်သဖြင့်၊ အလှဆင်ထားသော ကလေး ဓြုဝသည်—အကျင့်သိက္ခာကို အလေးထား၍—ဓာတြေးယိကာ၏ သားများနှင့်အတူ ပူးပေါင်း၍ အမှုထမ်းလေ၏။

Verse 9

स गत्वोत्तानचरणं क्षोणीशं प्रणनाम ह । दृष्ट्वोत्तमं तदुत्संगे निविष्टं जनकस्य वै

သူသည် မြေကြီး၏အရှင် မင်းဦးတန်ပာဒထံ သွားရောက်၍ ဦးညွှတ်ပူဇော်ကန်တော့하였다။ ဖခင်၏ပေါင်ပေါ်တွင် ထိုင်နေသော မြတ်သောကလေး ဥတ္တမကို မြင်သဖြင့် ကရုဏာအခွင့်တော် ရရှိထားကြောင်း သိမြင်하였다။

Verse 10

प्रोच्चसिंहासनस्थस्य नृपतेर्बाल्यचापलात् । आरोढुकामस्त्वभवत्सौनीतेयस्तदा ध्रुवः

ကလေးဘဝ၏ လှုပ်ရှားချင်စိတ်ကြောင့် စုနီတီ၏သား ဓြုဝသည် ထိုအခါ မင်း၏ မြင့်မြတ်သော ရာဇပလ္လင်ပေါ်သို့ တက်လိုစိတ် ဖြစ်ပေါ်လာ하였다။

Verse 11

आरुरुक्षुमवेक्ष्यामुं सुरुचिर्धुवमब्रवीत् । दौर्भगेय किमारोढुमिच्छेरंकं महीपतेः

သူတက်မည်ဟု မြင်သဖြင့် စုရုချီက ဓြုဝအား “အို ကံမကောင်းသူ၊ မင်း၏ပေါင်ပေါ်သို့ အဘယ်ကြောင့် တက်လိုသနည်း” ဟု ဆို하였다။

Verse 12

बालबालिशबुद्धित्वादभाग्या जठरोद्भव । अस्मिन्सिंहासने स्थातुं न त्वया सुकृतं कृतम्

“ကလေးဆန်သော မိုက်မဲသည့် ဉာဏ်ကြောင့်၊ အို ကံမကောင်းသူ—ဝမ်းမှ မွေးဖွားသူ—ဤရာဇပလ္လင်ပေါ်၌ ရပ်တည်ခွင့်ရအောင် လုံလောက်သော ကုသိုလ်ကံကို သင် မပြုခဲ့သေး” ဟု ဆို하였다။

Verse 13

यदि स्यात्सुकृतं तत्किं दुर्भगोदरगोऽभवः । अनेनैवानुमानेन बुध्यस्व स्वाल्पपुण्यताम्

“အကယ်၍ သင်၌ အမှန်တကယ် ကုသိုလ်ရှိခဲ့လျှင် ‘ကံမကောင်းသော ဝမ်း’ မှ အဘယ်ကြောင့် မွေးဖွားရမည်နည်း။ ဤအနုမာနဖြင့်ပင် သင်၏ ပုဏ္ဏကံ နည်းပါးမှုကို သိလော့” ဟု ဆို하였다။

Verse 14

भूत्वा राजकुमारोपि नालंकुर्या ममोदरम् । सुकुक्षिजममुं पश्य त्वमुत्तममनुत्तमम्

သင်သည် မင်းသားဖြစ်သော်လည်း ငါ့ရင်ခွင်ကို အလှဆင်ရန် မထိုက်တန်။ ငါ့ကံကောင်းသော ဝမ်းမှ မွေးဖွားလာသော ဤ “ဥတ္တမ”—နှိုင်းမဲ့အမြင့်မြတ်သူကို ကြည့်လော့။

Verse 15

अधिजानुधराजानेर्मानेन परिबृंहितम् । प्रांशोः सिंहासनस्यास्य रुचिश्चेदधिरोहणे

မင်း၏ ဒူးထက်မြင့်မားစွာ ထောင်တက်နေသော ထီးနန်းသည် မဟာဂုဏ်ကြီးမားမှုကြောင့် ပို၍ ခမ်းနားထင်ရှားလာ၏။ စုရုချီသည်လည်း ထိုထီးနန်းကို တက်ရောက်ထိုင်ရန် သင့်တော်သကဲ့သို့ မြှောက်တင်ကာ ပျော်ရွှင်하였다။

Verse 16

कुक्षिं हित्वा किमवसः सुरुचेश्च सुरोचिषम् । मध्ये भूपसभं बालस्तयेति परिभर्त्सितः

ရင်ခွင်ကို စွန့်ခွာပြီး စုရုချီ၏ ထက်မြက်တောက်ပသော စကားဖြင့် ဆူပူခံရသော ကလေးသည် မင်းတော်အမတ်များရှေ့၊ ရာဇသဘင်အလယ်၌ အရှက်ရသွား၏။

Verse 17

पतन्निपीतबाष्पांबुर्धैर्यात्किंचिन्न चोक्तवान् । उचिताऽनुचितं किंचिन्नोचिवान्सोपि पार्थिवः

သူ ပြန်လှည့်ထွက်သွားစဉ် မျက်ရည်ရေကို မျိုချလိုက်၏; သို့သော် သတ္တိကြောင့် စကားတစ်ခွန်းမျှ မပြော။ မင်းလည်း ထိုနည်းတူ—သင့်တော်သည့်စကားမဟုတ်၊ မသင့်တော်သည့်စကားမဟုတ်—ဘာမျှ မဆို။

Verse 18

नियंत्रितो महिष्याश्च तस्याः सौभाग्यगौरवात् । विमृज्य च सभालोकं शोकं संमृज्य चेष्टितैः

မဟေသီ၏ ထိန်းချုပ်မှုကြောင့်—သူမ၏ အထူးကံကောင်းမှု၏ ဂုဏ်အလေးချိန်ကြောင့်—မင်းသည် စိတ်ကို ပြန်တည်ငြိမ်စေ하였다။ သဘင်ရှိသူများကို လှည့်ကြည့်ကာ အပြင်ပန်းအမူအရာများဖြင့် ဝမ်းနည်းမှုကို ဖျောက်ဖျက်ရန် ကြိုးစား하였다။

Verse 19

शैशवैः स शिशुर्नत्वा नृपं स्वसदनं ययौ । सुनीतिर्नीतिनिलयमवलोक्याथ बालकम्

ကလေးဘဝ၏ ရိုးသားသဘောဖြင့် ထိုကလေးငယ်သည် မင်းကို ဦးညွှတ်ပူဇော်ကာ မိမိအိမ်သို့ ပြန်သွား၏။ ထို့နောက် သုနီတီသည် သီလသမာဓိ၏ အိမ်တော်တည်းဟူသော မိမိသားကို မြင်၍ နီးကပ်စွာ စူးစမ်းကြည့်ရှုလေ၏။

Verse 20

सुखलक्ष्म्यैवचाज्ञासीद्ध्रुवं समवमानितम् । अभिसृत्य च तं बालं मूर्ध्न्युपाघ्राय सा सकृत्

သူ၏ သက်သာချမ်းသာမှုနှင့် တောက်ပမှု လျော့နည်းသွားသည်ကို မြင်သဖြင့် သုနီတီသည် ဓြုဝအား အရှက်ခွဲခံရကြောင်း သိလေ၏။ ထို့ကြောင့် ကလေးထံသို့ အလျင်အမြန် သွားကာ ခေါင်းထိပ်ကို တစ်ကြိမ် နမ်းရှိုက်၍ ကောင်းချီးပေးလေ၏။

Verse 21

किंचित्परिम्लानमिव ससांत्वं परिषस्वजे । अथ दृष्ट्वा सुनीतिं स रहोंतः पुरवासिनीम्

သူကို အနည်းငယ် နွမ်းနယ်သကဲ့သို့ မြင်သဖြင့် သုနီတီသည် သက်သာစေသော စကားများဖြင့် ဖက်လှုပ်လေ၏။ ထို့နောက် မြို့၏ အတွင်းမဟာဝင်အခန်းများ၌ နေထိုင်သော သုနီတီကို မြင်လျှင် သူသည် တိတ်တဆိတ် အနီးကပ်၍ တစ်ကိုယ်တော်နေရာတွင် ချဉ်းကပ်လာ၏။

Verse 22

दीर्घं निःश्वस्य बहुशो मातुरग्रे रुरोद ह । सांत्वयित्वाश्रुनयना वदनं परिमार्ज्य च

သူသည် အကြိမ်ကြိမ် ရှည်လျားစွာ သက်ပြင်းချကာ မိခင်ရှေ့တွင် ငိုကြွေးလေ၏။ မျက်ရည်ဝဲနေသော မိခင်သည် သူကို သက်သာစေ၍ မျက်နှာကို သုတ်ပေးလေ၏။

Verse 23

दुकूलांचल संपर्कैर्मृदुलैर्मृदुपाणिना । पप्रच्छ तनयं माता वद रोदनकारणम् । विद्यमाने नरपतौ शिशो केनापमानितः

နူးညံ့သောလက်ဖြင့် အနုနူးသော အဝတ်အနားစွန်းကို ထိတွေ့ပေးကာ မိခင်သည် သားကို မေးလေ၏—“ပြောပါကွယ်၊ ငိုရတဲ့ အကြောင်းရင်းက ဘာလဲ။ မင်းတော်ရှိနေစဉ် ကလေးကို ဘယ်သူက အရှက်ခွဲသနည်း?”

Verse 24

अपोथसमुपस्पृश्य तांबूलं परिगृह्य च । मात्रा पृष्टः सोपरोधं ध्रुवस्तां पर्यभाषत

ပါးစပ်ဆေးကြောပြီး ကွမ်းကို လက်ခံယူကာ မိခင်က မေးမြန်းသော် ဓြုဝသည် မထိန်းမနိုင်သော စိတ်မကျေနပ်မှုကို ထိန်းသိမ်းလျက် ပြန်လည်ဖြေကြား하였다။

Verse 25

संपृच्छे जननि त्वाहं सम्यक्शंस ममाग्रतः । भार्यात्वेपि च सामान्ये कथं सा सुरुचिः प्रिया

“အမေ၊ ကျွန်တော်မေးပါရစေ—ကျွန်တော်ရှေ့မှာ တိတိကျကျ ပြောပါ။ မိဖုရားနှစ်ပါးလုံး တန်းတူဖြစ်သော်လည်း စုရုချီသည် ဘုရင်၏ အချစ်တော်ဖြစ်ရခြင်း မည်သို့နည်း?”

Verse 26

कथं न भवती मातः प्रिया क्षितिपतेरसि । कथमुत्तमतां प्राप्त उत्तमः सुरुचेः सुतः

“အမေ၊ မြေပြင်၏ အရှင်ဘုရင်အတွက် အမေသည် အချစ်တော်မဖြစ်ရခြင်း အဘယ်ကြောင့်နည်း? ထို့ပြင် စုရုချီ၏ သား အုတ္တမသည် အထက်မြတ်မှုကို မည်သို့ရရှိသနည်း?”

Verse 27

कुमारत्वेपि सामान्ये कथं त्वहमनुत्तमः । कथं त्वं मंदभाग्यासि सुकुक्षिः सुरुचिः कथम्

“ကျွန်တော်တို့နှစ်ဦးလုံး မင်းသားဖြစ်ရာ တန်းတူရှိသော်လည်း ကျွန်တော်သည် ‘အုတ္တမ’ မဖြစ်ရခြင်း မည်သို့နည်း? အမေသည် ကံနိမ့်ရခြင်း မည်သို့နည်း၊ စုရုချီသည် ကံကောင်းသော ဝမ်းမြတ်သူ ဖြစ်ရခြင်း မည်သို့နည်း?”

Verse 28

कथं नृपासनं योग्यमुत्तमस्य कथं न मे । कथं मे सुकृतं तुच्छमुत्तमस्योत्तमं कथम्

“အုတ္တမအတွက် ရာဇပလ္လင်သည် သင့်တော်သော်လည်း ကျွန်တော်အတွက် မသင့်တော်ရခြင်း မည်သို့နည်း? ကျွန်တော်၏ ကုသိုလ်ကံသည် အနည်းငယ်သာဖြစ်သလား၊ အုတ္တမ၏ ကုသိုလ်ကံသည် အလွန်မြတ်သလား?”

Verse 29

इति श्रुत्वा वचस्तस्य सुनीतिर्नीतिमच्छिशोः । किंचिदुच्छ्वस्य शनकैः शिशुकोपोपशांतये

သူ၏စကားကိုကြားသော်၊ နীতိသိက္ခာကျွမ်းကျင်သော စုနီတီသည် ခဏတိတ်တဆိတ်ရပ်ကာ တဖြည်းဖြည်း အသက်ရှူသက်သာစွာယူ၍ ကလေး၏ တက်လာသော ဒေါသကို အနည်းအနည်းဖြင့် ငြိမ်းစေလို하였다။

Verse 30

स्वभावमधुरां वाणीं वक्तुं समुपचक्रमे । सापत्नं प्रतिघं त्यक्त्वा राजनीतिविदांवरा

ရာဇနီတိကို အထူးကျွမ်းကျင်သူမသည် သဘာဝအတိုင်း ချိုမြိန်သောအသံဖြင့် စကားစတင်ပြောကာ မယားပြိုင်အမုန်း၏ စူးရှမှုနှင့် ပြန်လှန်တုံ့ပြန်လိုစိတ်ကို ပယ်ချခဲ့သည်။

Verse 31

सुनीतिरुवाच । अयि तात महाबुद्धे विशुद्धेनांतरात्मना । निवेदयामि ते सर्वं माऽपमाने मतिं कृथाः

စုနီတီက ဆိုသည်— “သားရေ၊ ဉာဏ်ကြီးသူရေ၊ သန့်ရှင်းသော အတွင်းစိတ်ဖြင့် နားထောင်ပါ။ အရာအားလုံးကို မင်းအား ပြောပြမည်; အရှက်ခွဲမှုအပေါ် စိတ်မတည်စေပါနှင့်။”

Verse 32

तया यदुक्तं तत्सर्वं तथ्यमेव न चान्यथा । सापत्युर्महिषीराज्ञो राज्ञीनामति वल्लभा

“သူမပြောသမျှ အားလုံးသည် အမှန်တကယ်ပင် ဖြစ်၍ အခြားမဟုတ်။ သူမသည် မင်း၏ အဓိက မဟေသီဖြစ်ပြီး မဟေသီများအနက် အလွန်ချစ်မြတ်နိုးခံရသူ ဖြစ်သည်။”

Verse 33

तया जन्मांतरे तात यत्पुण्यं समुपार्जितम् । तत्पुण्योपचयाद्राजा सुरुच्यां सुरुचिर्भृशम्

“သားရေ၊ အတိတ်ဘဝတွင် သူမ စုဆောင်းခဲ့သော ကုသိုလ်ပုဏ္ဏကံကြောင့်ပင်၊ ထိုကုသိုလ်၏ တိုးပွားမှုအလျောက် မင်းသည် စုရုချီကို အလွန်အမင်း စိတ်နှလုံးကပ်လျက်ရှိသည်။”

Verse 34

मादृश्यो मंदभाग्यायाः प्रमदासु प्रतिष्ठिताः । केवलं राजपत्नीत्ववादस्तासु न तद्रुचिः

ကျွန်မကဲ့သို့ ကံနည်းသော မိန်းမများသည် နန်းတော်အတွင်း မိန်းမတော်များအကြား နေရာတစ်ခု ရနိုင်သော်လည်း၊ အဲဒီမှာ “ဘုရင်၏ မယား” ဟူသော အမည်တံဆိပ်သာ ကျန်ပြီး စစ်မှန်သော ပျော်ရွှင်မှုနှင့် ဂုဏ်တန်ဖိုး မရှိပါ။

Verse 35

महा सुकृतसंभारैरुत्तमश्चोत्तमोदरे । उवास तस्याः पुण्या या नृपसिंहासनोचितः

ကောင်းမှုကုသိုလ်အစုအဝေးကြီးကြောင့်၊ အမြင့်မြတ်ဆုံးသော ကံကောင်းခြင်းသည် သူမ၏ မြင့်မြတ်သော အပိုင်းအခြား၌ တည်နေပြီ—ဘုရင့်သင်္ခါသနနှင့် တကယ်တမ်း ကိုက်ညီသော ပုဏ္ဏဝတီ မိန်းမတော်ဖြစ်သည်။

Verse 36

आतपत्रं च चंद्राभं शुभे चापि च चामरे । भद्रासनं तथोच्चं च सिंधुराश्च मदोद्धुराः

လကဲ့သို့ တောက်ပသော မင်းရဲ့ ထီးတော်၊ မင်္ဂလာရှိသော ချာမရ (ယက်အမြီးပန်ကာ) များ၊ မြင့်မြတ်လှပသော ဘဒ္ဒရာသန အာසန၊ နှင့် စင်ဓုဒေသမှ မတ်သ်ကြောင့် မာန်တက်သော ဆင်များ—ဤဂုဏ်အလှတရားအားလုံးသည် သူမကို ဝန်းရံနေသည်။

Verse 37

तुरंगमाश्च तुरगास्त्वनाधिव्याधिजीवितम् । निःसपत्नं शुभं राज्यं प्राज्यं हरिहरार्चनम्

မြင်းများနှင့် လျင်မြန်သော တူရင်္ဂများ၊ စိတ်ပင်ပန်းမှုနှင့် ရောဂါကင်းသော အသက်တာ၊ ပြိုင်ဘက်မရှိ မင်္ဂလာရှိသော နိုင်ငံတော်၊ ကြွယ်ဝသော စည်းစိမ်၊ နှင့် ဟရီ-ဟရ (ဝိෂ္ဏု-ရှီဝ) ကို အာရ္ချနာပြုခြင်း—ဤအရာအားလုံးသည် သူမ၏ အခွင့်အရေးဖြစ်သည်။

Verse 38

विपुलं च कलाज्ञानमधीतमपराजितम् । तथा जयोरिषड्वर्गे स्वभावात्सात्त्विकी मतिः

အနုပညာဗဟုသုတအလွန်ကျယ်ပြန့်ခြင်း၊ မအနိုင်ယူနိုင်သော ပညာသင်ယူမှု၊ အတွင်းစိတ်ရှိ ရန်သူခြောက်ပါးကို အောင်နိုင်ခြင်း၊ နှင့် သဘာဝအားဖြင့် စာတ္တဝိက—သန့်ရှင်းတောက်ပသော—ဉာဏ်ပညာ; ဤအရာများလည်း သူမ၏ ဂုဏ်တော်များဖြစ်သည်။

Verse 39

दृष्टिः कारुण्यसंपूर्णा वाणी मधुरभाषिणी । अनालस्यं च कार्येषु तथा गुरुजने नतिः

ကရုဏာပြည့်ဝသော မျက်မြင်၊ ချိုမြိန်သိမ်မွေ့သော စကား; တာဝန်များတွင် ပျင်းရိမနေဘဲ ကြိုးစားခြင်းနှင့် အကြီးအကဲ၊ ဆရာဂုရုတို့အား နိမ့်ချစွာ ဂါရဝပြုခြင်း—ဤအရာတို့ကို ကာသီ၏ သန့်ရှင်းသော သဘောတရားအတွင်း အထူးသဖြင့် ဓမ္မသဘောရှိသော မြတ်သူ၏ လက္ခဏာဟု ချီးမွမ်းကြသည်။

Verse 40

सर्वत्र शुचिता तात सा परोपकृतिः सदा । और्जस्वला मनोवृत्तिः सदैवादीनवादिता

ချစ်သားရေ၊ အရာရာတွင် သန့်ရှင်းမှု၊ အမြဲတမ်း အခြားသူကို ကူညီကောင်းကျိုးပြုခြင်း; အားတက်သန်တောက်ပသော စိတ်နေစိတ်ထား၊ နှင့် နိမ့်ကျသိမ်မွေ့မဟုတ်သော အပြောအဆိုကို မပြောခြင်း—ဤတို့ကို တည်မြဲသော ကုသိုလ်ဂုဏ်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။

Verse 41

सदोजिरे च पांडित्यं प्रागल्भ्यं चरणांगणे । आर्जवं बंधुवर्गेषु काठिन्यं क्रयविक्रये

တည်ငြိမ်သော အားမာန်နှင့် တွဲဖက်သော ပညာဉာဏ်; လုပ်ငန်းနယ်ပယ်၌ ယုံကြည်မှုရှိသော ကျွမ်းကျင်မှု; ဆွေမျိုးအတွင်း ရိုးသားတည့်မတ်မှု; နှင့် အဝယ်အရောင်း၌ ခိုင်မာတင်းကျပ်မှု—ဤတို့သည် ဓမ္မဖြင့် ဦးဆောင်သော လောကီဘဝ၏ လက်တွေ့ဂုဏ်ရည်များဟု ရေတွက်ကြသည်။

Verse 42

मार्दवं स्त्रीप्रयोगेषु वत्सलत्वं प्रजासु च । ब्राह्मणेभ्यो भयं नित्यं वृद्धवृत्त्युपजीवनम्

မိန်းမများနှင့် ဆက်ဆံရာတွင် နူးညံ့သိမ်မွေ့ခြင်း၊ ပြည်သူနှင့် မိမိအပေါ် မူတည်သူများအပေါ် ချစ်ခင်ကြင်နာခြင်း; ဗြာဟ္မဏများရှေ့တွင် အမြဲတမ်း ရိုသေကြောက်ရွံ့သည့် ထိန်းသိမ်းမှု၊ နှင့် အကြီးအကဲတို့၏ ဂုဏ်သိက္ခာရှိသော အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအတိုင်း အသက်ရှင်ခြင်း—ဤတို့ကို ဓမ္မလက္ခဏာဟု ချီးမွမ်းကြသည်။

Verse 43

वासो भागीरथीतीरे तीर्थे वा मरणं रणे । अपराङ्मुखताऽर्थिभ्यः प्रत्यर्थिभ्यो विशेषतः

ဘဂီရထီ (Bhāgīrathī) မြစ်ကမ်းနားတွင် နေထိုင်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် သန့်ရှင်းသော တီရ္ထ၌ သေဆုံးခြင်း၊ သို့မဟုတ် စစ်မြေပြင်၌ အသက်စွန့်ခြင်း; ထို့ပြင် အကူအညီတောင်းသူကို မည်သည့်အခါမျှ မျက်နှာမလှည့်ပစ်ခြင်း—အထူးသဖြင့် ရန်သူရှေ့တွင်—ဤတို့ကို သတ္တိနှင့် ဓမ္မ၏ လက္ခဏာဟု ချီးမြှောက်ကြသည်။

Verse 44

भोगः परिजनैः सार्धं दानावंध्यदिनागमः । विद्याव्यसनिता नित्यं नित्यं पित्रोरुपस्थितिः

မိသားစုနှင့် မိတ်ဆွေများနှင့်အတူ မျှဝေခံစားသော ပျော်ရွှင်မှု; ဒါနမရှိဘဲ မကျော်လွန်သော နေ့ရက်များ; ဗိဒ္ဓာ (ပညာ) ကို အမြဲတမ်း လေ့လာအားထုတ်ခြင်း; နှင့် မိဘတို့ကို အစဉ်အမြဲ ရိုသေပြုစုခြင်း—ဤတို့သည် ဂৃহಸ್ಥ၏ ဓမ္မဂုဏ်အဖြစ် ချီးမွမ်းကြသည်။

Verse 45

यशसः संचयो नित्यं नित्यं धर्मस्य संचयः । स्वर्गापवर्गयोः सिद्धिः सदा शीलस्य मंडनम्

ကောင်းသတင်းကောင်းနာမည်သည် အမြဲတမ်း တိုးပွားလာပြီး ဓမ္မ၏ စုဆောင်းမှုလည်း နိစ္စဖြစ်သည်; စွဝဂ္ဂ (ကောင်းကင်) နှင့် အပဝဂ္ဂ (မောက္ခ) ကို ရရှိစေသည်; ထို့ပြင် မြင့်မြတ်သော သီလသည် အစဉ်အမြဲ အလှဆင်ကာ တည်ရှိသည်—ဤတို့သည် သမာဓမ္မဘဝ၏ အကျိုးများဖြစ်သည်။

Verse 46

सद्भिश्च संगतिर्नित्यं मैत्री च पितृमित्रकैः । इतिहासपुराणानामुत्कंठा श्रवणे सदा

သဒ္ဓါရှိသော သုစရိုက်သူတော်ကောင်းများနှင့် အမြဲတမ်း ပေါင်းသင်းခြင်း; ဖခင်၏ မိတ်ဆွေများနှင့်လည်း မေတ္တာမိတ်ရင်းထားခြင်း; နှင့် အိတိဟာသ၊ ပုရာဏာတို့ကို အစဉ်အမြဲ နားထောင်လိုသော စိတ်အားထက်သန်မှု—ဤတို့သည် ဓမ္မကို ထောက်မပေးသော အရာများဟု ချီးမွမ်းကြသည်။

Verse 47

विपद्यपि परं धैर्यं स्थैर्यं संपत्समागमे । गांभीर्यं वाग्विलासेषु औदार्यं पात्रपाणिषु

အန္တရာယ်ကြုံသော်လည်း အမြင့်ဆုံး သတ္တိတည်ကြည်မှု; စည်းစိမ်ရောက်လာသော်လည်း မလှုပ်မယှက် တည်ငြိမ်မှု; ဟာသပြောဆိုရာတွင်ပင် ဂಂಭီရမှု; နှင့် လက်ဖြန့်တောင်းသော ထိုက်တန်သူများအပေါ် ဥဒာရမှု—ဤတို့သည် ဓမ္မရှိသူ၏ ညီမျှသော ဂုဏ်ရည်များဟု ဂုဏ်ပြုကြသည်။

Verse 48

देहे परैका कृशता तपोभिर्नियमैर्यमैः । एतैर्मनोरथफलैः फलत्येव तपोद्रुमाः

တပဿ (တပ)၊ နိယမ၊ ယမတို့ကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာတွင် မြင်သာသည့် အကျိုးတစ်ခုက ပိန်ပါးခြင်းသာ ဖြစ်နိုင်သော်လည်း၊ ဤမနောရထဖလများကြောင့် တပ၏ သစ်ပင်သည် မလွဲမသွေ ဖူးပွင့်ဖ फलပေးကာ အတွင်းရေးရာ စိဒ္ဓိများနှင့် လိုလားသည့် အကျိုးများကို ပေးသနားသည်။

Verse 49

तस्मादल्पतपस्त्वाद्वै त्वं चाहं च महामते । प्राप्यापि राजसांनिध्यं राजलक्ष्म्या न भाजनम्

ထို့ကြောင့် မြင့်မြတ်သောစိတ်ရှိသူ၊ သင်နှင့်ကျွန်ုပ်သည် ခြိုးခြံချွေတာမှု အနည်းငယ်သာရှိသောကြောင့် မင်းမျိုးမင်းနွယ်နှင့် နီးစပ်သော်လည်း စစ်မှန်သော မင်းစည်းစိမ်နှင့် ထိုက်တန်သူများ မဟုတ်ကြပါ။

Verse 50

मानापमानयोस्तस्मात्स्वकृतं कारणं परम् । स्रष्टापि नापमार्ष्टुं तत्परीष्टे स्वकृतां कृतिम् । मा शोचस्त्वमतः पुत्र दिष्टमिष्टं समर्पयेत्

ထို့ကြောင့် ဂုဏ်အသရေနှင့် အရှက်ကွဲခြင်းအတွက် မိမိပြုသော ကံတရားသည်သာ အဓိကအကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။ ဖန်ဆင်းရှင်သည်ပင် ၎င်းကို မဖျက်နိုင်ပါ၊ သူသည် မိမိပြုသော အမှုများကိုသာ စစ်ဆေးသည်။ ထို့ကြောင့် ငါ့သား ဝမ်းမနည်းပါနှင့်၊ ကံတရားအတိုင်း လက်ခံလိုက်ပါ။

Verse 51

इत्याकर्ण्य सुनीत्यास्तन्महावाक्यं सुनीतिमत् । सौनीते यो ध्रुवोवाचमाददे वक्तुमुत्तरम्

Sunīti ၏ ကြီးမြတ်ပြီး ဉာဏ်ပညာနှင့် ပြည့်စုံသော စကားများကို ကြားပြီးနောက်၊ Sunīti ၏သား Dhruva သည် ပြန်လည် ဖြေကြားရန် စတင်ပြောဆိုလေသည်။

Verse 52

ध्रुव उवाच । जनयित्रि सुनीते मे शृणु वाक्यमनाकुलम् । मा बाल इति मत्वा मामवमंस्थास्तपस्विनि

Dhruva က ဆိုသည်– မိခင် Sunīti၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှုမရှိဘဲ ကျွန်ုပ်၏စကားကို နားထောင်ပါ။ အို အကျင့်မြတ်ကျင့်သူ၊ 'သူသည် ကလေးမျှသာဖြစ်သည်' ဟု တွေးပြီး ကျွန်ုပ်ကို မထီမဲ့မြင် မပြုပါနှင့်။

Verse 53

यद्यहं मानवे वंशे जातोस्म्यत्यंत पावने । उत्तानपादतनयस्त्वदीयोदर संभवः

အကယ်၍ ကျွန်ုပ်သည် အလွန်သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော Manu ၏ မျိုးရိုးတွင် မွေးဖွားလာပြီး Uttānapāda ၏ သားဖြစ်ကာ သင်၏ ဝမ်းဗိုက်မှ မွေးဖွားလာပါက...

Verse 54

तप एव हि चेन्मातः कारणं सर्वसंपदाम् । तत्तदासादितं विद्विपदमन्यैर्दुरासदम्

အကယ်၍ အမှန်တကယ်ပင် မိခင်ရေ၊ တပဿ (တပသ္ယာ) တစ်ခုတည်းက ကောင်းမြတ်မှုနှင့် စည်းစိမ်အောင်မြင်မှု အားလုံး၏ အကြောင်းရင်း ဖြစ်လျှင်၊ ထိုအဆင့်ကိုပင် သင်ရောက်နိုင်မည်—အခြားသူများအတွက် ရောက်ရန်ခက်ခဲသော အဆင့်ဖြစ်သော်လည်း။

Verse 55

एकमेव हि साहाय्यं कुरु मातरतंद्रिता । अनुज्ञा दानमात्रं च आशीर्भिरभिनंदय

မိခင်ရေ၊ မลังမလတ်ဘဲ ကျွန်တော့်အတွက် အကူအညီတစ်ခုပဲ လုပ်ပေးပါ—ခွင့်ပြုချက်ပေးပါ၊ ပေးနိုင်သလောက် အနည်းငယ်ပဲ ဒါနပေးပါ၊ ထို့ပြင် မင်္ဂလာအာသီရ်ဝါဒများဖြင့် ကျွန်တော့်ကို ကောင်းချီးပေးပါ။

Verse 56

सापि ज्ञात्वा महावीर्यं कुमारं कुक्षिसंभवम् । महत्योत्साहसं पत्त्या राजमानमुवाच तम्

သူမလည်း မိမိဝမ်းမှ မွေးဖွားလာသော ကလေး၏ မဟာဗီရိယကို သိမြင်ကာ၊ အလွန်အမင်း စိတ်ဓာတ်တက်ကြွမှုဖြင့် တောက်ပနေသည်ကို မြင်ပြီး သူ့အား စကားဆို하였다။

Verse 57

अनुज्ञातुं न शक्ताऽहं त्वामुत्तानशयांगज । साष्टैकवर्षदेशीयन्तथापि कथयाम्यहम्

အို ဥတ္တာနရှယာ၏ သားရေ၊ မင်းကို ခွင့်ပြုရန် ငါမတတ်နိုင်ဘူး; မင်းက အရွယ်ကလည်း ရှစ်နှစ်လောက်ပဲ ရှိသေးတယ်။ သို့သော်လည်း ငါက မင်းကို (လုပ်သင့်တာ) ပြောမယ်။

Verse 58

सपत्नीवाक्यभल्लीभिर्भिन्ने महति मे हृदि । तव बाष्पौघवारीणि न तिष्ठंति करोमि किम्

စပတ်နီ၏ စကားလှံတံများကြောင့် ငါ့နှလုံးသားကြီး ထိခိုက်ကွဲပြားနေပြီ; မင်းရဲ့ မျက်ရည်ရေစီးကြောင်းလည်း မရပ်တန့်ဘူး။ ငါ ဘာလုပ်ရမလဲ?

Verse 59

तानि मन्येऽत्र मार्गेण स्रवंत्यविरतं शिशो । स्रवंतीश्च चिकीर्षंति प्रतिकूल जलाः किल

ကလေးရေ၊ ဒီရေတွေက ဒီလမ်းကြောင်းအတိုင်း အဆက်မပြတ် စီးဆင်းနေတယ်လို့ ငါထင်တယ်၊ စီးဆင်းနေရင်းနဲ့ ရေစီးကြောင်းကို ဆန့်ကျင်ဘက်ပြုချင်သလို ဖြစ်နေတယ်။

Verse 60

त्वदेकतनया तात त्वदाधारैकजीविता । त्वमंगयष्टिरसि मे त्वन्मुखासक्तलोचना

ချစ်သား၊ မင်းတစ်ယောက်တည်းသာ ငါ့ရဲ့သားဖြစ်တယ်၊ မင်းကိုပဲ မှီခိုပြီး ငါအသက်ရှင်နေရတယ်။ မင်းဟာ ငါ့ခန္ဓာကိုယ်ကို ထောက်မပေးတဲ့ တောင်ဝှေးဖြစ်ပြီး၊ ငါ့မျက်လုံးတွေက မင်းမျက်နှာဆီမှာပဲ စူးစိုက်နေတယ်။

Verse 61

लब्धोसि कतिभिः कष्टैरिष्टाः संप्रार्थ्य देवताः । त्वन्मुखेंदूदये तात मन्मनः क्षीरनीरधिः

ငါ့သား၊ နတ်ဘုရားတွေကို ပူဇော်ပသပြီး ဆုတောင်းမှုတွေ အများကြီးလုပ်ပြီးမှ မင်းကို ရခဲ့တာပါလား။ မင်းမျက်နှာ လမင်းကြီး ထွက်ပေါ်လာတဲ့အခါ ငါ့စိတ်နှလုံးဟာ နို့သမုဒ္ဒရာကြီး ဖြစ်သွားရတယ်။

Verse 62

आनन्दपयसापूर्य कुचावुद्वेलितो भवेत् । त्वदंगसंगसंभूत सुखसन्दोह शीतला

ကြည်နူးမှု နို့ရည်တွေနဲ့ ပြည့်နှက်ပြီး ငါ့ရင်သားတွေ ဖောင်းကားလာတယ်၊ မင်းရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကို ထိတွေ့ရာကနေ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ အေးမြတဲ့ ပျော်ရွှင်မှုတွေ စုဝေးရောက်ရှိလာတယ်။

Verse 63

सुखंशये सुशयने प्रावृत्य पुलकांबरम् । अपोऽथ समुपस्पृश्य तांबूलं परिगृह्य च

ငါဟာ ကောင်းမွန်တဲ့ အိပ်ရာထက်မှာ ပျော်ရွှင်စွာ လဲလျောင်းရင်း ကြက်သီးမွေးညင်းထတဲ့ ပီတိကို ခြုံလွှမ်းထားတယ်။ ပြီးတော့ ရေကို သောက်သုံးပြီး ကွမ်းကိုလည်း စားသုံးတယ်။

Verse 64

त्वदास्यस्यौष्ठपुटक दुग्धवार्धि विवर्धिताम् । सुधासुधांशुवदनधयत्यपि धिनोमि न

အမృతလကဲ့သို့ မျက်နှာတော်ရှိသူရေ၊ သင်၏ပါးစပ်ရှိ နှုတ်ခမ်းသေးသေးလေး၏ ခွက်ကလေးမှ နို့ပင်လယ်ကဲ့သို့ ဖောင်းပွလာသော ရသာကို စို့သောက်နေရသော်လည်း ငါ့နှလုံး မပြည့်ဝသေးပါ။

Verse 65

त्वदीयः शीतलालापः प्राप श्रुतिपथं यदा । सपत्नीवाक्यदवथुस्तदैवत्यात्स वेपथुः

သင်၏အေးမြနူးညံ့သော စကားသံသည် ငါ့နားလမ်းကြောင်းသို့ ဝင်လာသောအခါ၊ မယားပြိုင်၏စကားကြောင့် ဖြစ်သကဲ့သို့ လောင်ကျွမ်းသောဖျားနာတုန်ခါမှုသည် ချက်ချင်းငြိမ်းသွားသည်။

Verse 66

यदंग निद्रासिचिरं ध्यायंत्यस्मि तदेत्यहम् । कदा निद्रा दरिद्रोसौ भवितार्कोदयेऽब्जवत्

ချစ်သူရေ၊ သင်အိပ်ပျော်နေစဉ် ငါသည် အချိန်ကြာကြာ သင်ကိုသာ စိတ်ထဲတွင် သတိရစဉ်းစားနေပြီး စိတ်သည် သင်ထံသို့သာ သွားသည်။ ဤဆင်းရဲသောအိပ်စက်ခြင်းသည် မည်သည့်အခါ ပျောက်ကွယ်မည်နည်း—နေရောင်ထွက်သော် ကြာပန်းကဲ့သို့?

Verse 67

यदोपेया गृहान्वत्स खेलित्वा बालखेलनैः । तदानर्घ्यार्घ्यमुत्स्रष्टुं स्तनौस्यातामिवोन्मुखौ

ချစ်သောကလေးရေ၊ ကလေးကစားပွဲများကစားပြီး အိမ်သို့ပြန်လာသောအခါ ငါ့ရင်သားတို့သည် တန်ဖိုးမမီနိုင်သော အရဃျ (ပူဇော်ရည်) ကို လောင်းချင်သကဲ့သို့ ကိုယ်တိုင်မြင့်တက်လာ၍ ပေးလိုစိတ်ဖြင့် အားတက်လာကြသည်။

Verse 68

यदा सौधाद्विनिर्यायाः पद्मरेखांकितं पदम् । प्राणानां ते यियासूनां तदा तदवलंबनम्

သင်သည် နန်းတော်မှ ထွက်လာ၍ ကြာပန်းလိုင်းများဖြင့် အမှတ်အသားရှိသော ခြေတစ်လှမ်းချသောအခါ၊ ထိုခြေလှမ်းတစ်လှမ်းတည်းကပင် ထွက်ခွာမည့်အလားရှိသော ငါ့အသက်ရှူသံများ၏ အားကိုးရာ ဖြစ်လာသည်။

Verse 69

यदायदा बहिर्यासि पुत्र त्रिचतुरं पदम् । तदातदा मम प्राणः कंठप्राघुणिकी भवेत्

သားရေ၊ မင်းအပြင်ကို ထွက်သွားတိုင်း သုံးလေးလှမ်းပဲဖြစ်စေ၊ အဲဒီခဏတည်းက ငါ့အသက်ရှုသံက လည်ချောင်းထဲမှာ တည်းခိုနေတဲ့ ဧည့်သည်လို ဖြစ်ပြီး ထွက်ခွာဖို့ အသင့်ဖြစ်နေတယ်။

Verse 70

चित्रं पुत्र त्वरयति यातुं मे मानसांडजः । सुधाधाराधर इव बहिश्चिरयति त्वयि

ထူးဆန်းလှတယ် သားရေ—ငါ့စိတ်က မွေးဖွားတဲ့ ငှက်က ပျံထွက်သွားဖို့ အလျင်အမြန်လုပ်တယ်; ဒါပေမယ့် အမృతရေစီးတွေကို သယ်ဆောင်တဲ့ မိုးတိမ်လို မင်းကြောင့် အပြင်မှာပဲ နေကြာင့်နေတယ်။

Verse 71

अथ तिष्ठंतु कठिनाः प्राणाः कंठाटवीतटे । तपस्यंतोतिसंतप्तास्तपसे त्वयि यास्यति

ဒါဆို ငါ့ရဲ့ ခိုင်မာသွားတဲ့ အသက်ရှုသံတွေကို လည်ချောင်းတောရဲ့ ကမ်းနားမှာပဲ နေခိုစေပါ; တပသ်ရဲ့ အပူနဲ့ အလွန်ပူလောင်နေသော်လည်း မင်းနဲ့အတူ မင်းရဲ့ တပသ်ဆီ သွားလိမ့်မယ်။

Verse 72

इत्यनुज्ञामनुप्राप्य जननी चरणांबुजौ । क्षणं मौलिजजंबाल जडौ कृत्वा ध्रुवो ययौ

ဒီလို ခွင့်ပြုချက်ရပြီးနောက် ဓရုဝက မိခင်ရဲ့ ကြာပန်းတော်ခြေကို မိမိခေါင်းပေါ် ဆံပင်ကွန်ယက်နဲ့ ခဏတာ တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ဆုပ်ကိုင်ထားသလို တည်ငြိမ်စေပြီး၊ ထို့နောက် ထွက်ခွာသွားတယ်။

Verse 73

तयापि धैर्यसूत्रेण सुनीत्या परिगुंफ्य च । नेत्रेंदीवरजामाला ध्रुवस्योपायनीकृता

ပြီးတော့ စုနီတီလည်း သတ္တိတည်ကြည်မှုရဲ့ ကြိုးနဲ့ ပတ်ကပ်ကာ၊ ကြာပန်းလို မျက်လုံးတွေက မွေးဖွားလာတဲ့ နီလာကြာပန်းမော်လ (မျက်ရည်) ကို ဖန်တီးပြီး၊ ခွဲခွာချိန် အမှတ်တရအဖြစ် ဓရုဝထံ ဆက်ကပ်ပေးခဲ့တယ်။

Verse 74

मात्रातन्मार्गरक्षार्थं तदा तदनुगीकृताः । परैरवार्यप्रसराः स्वाशीर्वादाः परःशताः

ထိုအခါ သူ၏လမ်းခရီးကို ကာကွယ်ရန် မိခင်က အရေအတွက်မကန့်သတ်နိုင်သော အာရှီဝါဒနှင့် ကောင်းချီးမင်္ဂလာများကို ရွတ်ဆိုပေးခဲ့သည်။ ထိုကောင်းချီးများ၏ ပျံ့နှံ့မှုကို မည်သူမျှ မတားဆီးနိုင်ခဲ့။

Verse 75

स्वसौधात्स विनिर्गत्य बालोऽबालपराक्रमः । अनुकूलेन मरुता दर्शिताध्वाऽविशद्वनम्

မိမိ၏နန်းတော်မှ ထွက်ခွာ၍ ကလေးဖြစ်သော်လည်း ကလေးဘဝကို ကျော်လွန်သည့် သတ္တိဗလရှိသောသူသည် လမ်းညွှန်သကဲ့သို့ အနုကူလလေတံခွန်နှင့်အတူ တောထဲသို့ ဝင်ရောက်하였다။

Verse 76

समरुत्तरुशाखाग्र प्रसारणमिषेण सः । कृताहूतिरिव प्रेम्णा वनेन वनमाविशत्

လေတိုက်၍ သစ်ကိုင်းများ လက်ကမ်းကြိုဆိုသကဲ့သို့ ဆန့်ထွက်လာခြင်းကို အကြောင်းပြုကာ၊ သူသည် ချစ်ခြင်းမေတ္တာဖြင့်—အာဟုတိ ပူဇော်ပြီးသူကဲ့သို့—တော၏ချစ်ခင်မှုကြောင့် တောအတွင်းသို့ ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ ဝင်ရောက်하였다။

Verse 77

समातृदैवतोभिज्ञः केवलं राजवर्त्मनि । न वेद काननाध्वानं क्षणं दध्यौ नृपात्मजः

အိမ်နှင့် မိခင်၏ ဒေဝတာများကိုသာ သိကျွမ်းပြီး မင်းလမ်းကြောင်းများကိုသာ ကျင်လည်လာသော မင်းသားသည် တောလမ်းကို မသိခဲ့။ ခဏတာ စဉ်းစားတုံ့ဆိုင်းနေ하였다။

Verse 78

यावदुन्मील्य नयने पुरः पश्यति स ध्रुवः । तावद्ददर्श सप्तर्षीनतर्कित गतीन्वने

ဓရုဝသည် မျက်စိဖွင့်၍ ရှေ့ကိုကြည့်သည့်အခါ ချက်ချင်းပင် တောအတွင်း၌ စပ္တဋ္ဌိ (ရိရှီ) ခုနစ်ပါးကို မြင်တွေ့ခဲ့သည်—သူတို့၏ လှုပ်ရှားသွားလာပုံသည် သာမန်စိတ်ကူးထက် ကျော်လွန်နေသည်။

Verse 79

वालिशेष्वसहायेषु भवेद्भाग्यं सहायकृत् । अरण्यान्यां रणे गेहे ततो भाग्यं हि कारणम्

လူသည် အနည်းငယ်သာ ကျန်ရစ်ပြီး အကူအညီပေးသူ မရှိသော်၊ ဘာဂျယ (ကံကောင်းခြင်း/ကံကြမ္မာ) သည်ပင် အကူအညီဖြစ်လာသည်။ တောတွင်း၌ဖြစ်စေ၊ စစ်မြေပြင်၌ဖြစ်စေ၊ ကိုယ့်အိမ်တွင်း၌ဖြစ်စေ—အဆုံးအဖြတ်ပေးသော အကြောင်းရင်းမှာ ဘာဂျယပင် ဖြစ်သည်။

Verse 80

क्व राजतनयो बालो गहनं क्व च तद्वनम् । बलात्स्वसात्प्रत्कुर्वत्यै नमस्ते भवितव्य ते

ဘယ်မှာလဲ မင်းသားငယ်တစ်ပါး၊ ဘယ်မှာလဲ ထူထပ်၍ ကြောက်မက်ဖွယ် တောအုပ်ကြီး? အင်အားဖြင့် အရာအားလုံးကို မောင်းနှင်သွားစေသော မတားဆီးနိုင်သည့် ကံကြမ္မာရေ—သင့်အား နမස්ကာရ။

Verse 81

यत्र यस्य हि यद्भाव्यं शुभं वाऽशुभमेव च । आकृष्यभाविनी रज्जुस्तत्र तस्य हि दापयेत

မည်သူမဆိုအတွက် ဖြစ်လာမည့်အရာသည် ကောင်းသည်ဖြစ်စေ ဆိုးသည်ဖြစ်စေ၊ ထိုအရာရှိရာသို့ပင် သူ့ကို ဆွဲခေါ်သွားသည်—ဆွဲယူသော ကြိုးတစ်ချောင်းကဲ့သို့။

Verse 82

अन्यथा विदधात्येष मानवो बुद्धिवैभवात् । भगवत्या भवित्र्याऽसौ विदध्याद्विधिरन्यथा

လူသည် ဉာဏ်ပညာ၏ ထင်ရှားမှုဖြင့် တစ်နည်းတစ်ပုံ စီမံကိန်းချနိုင်သော်လည်း၊ ဘဂဝတီ ဘဝိထရီ—ကံကြမ္မာ၏ သာသနာတော်အင်အား—သည် အကျိုးရလဒ်ကို အခြားနည်းဖြင့် စီရင်တတ်သည်။

Verse 83

नवयो न च वै चित्र्यं न चित्रं विदधेहितम् । न बलं नोद्यमः पुंसां कारणं प्राक्कृतं कृतम्

မဟုတ်ပါ—ယောဝန၊ မဟုတ်ပါ—လိမ္မာသော မဟာဗျူဟာ၊ မဟုတ်ပါ—အံ့ဩဖွယ် ကိရိယာများက အကျိုးကောင်းကို အမှန်တကယ် မတည်မြဲစေ။ မဟုတ်ပါ—အင်အား၊ မဟုတ်ပါ—လူ၏ ကြိုးပမ်းမှုက အဆုံးစွန် အကြောင်းရင်း; အတိတ်က ပြုခဲ့သော ကမ္မပင် ဆုံးဖြတ်ပေးသည်။

Verse 84

अथ दृष्ट्वा स सप्तर्षीन्सप्तसप्त्यतितेजसः । भाग्यसूत्रैरिवाकृष्योपनीतान्प्रमुमोद ह

ထို့နောက် သူသည် နေရောင်ခုနစ်ဆတောင် ကျော်လွန်၍ တောက်ပသော သပ္တဋ္ဌိ (ရိရှီ) ခုနစ်ပါးကို မြင်သဖြင့်၊ ကံကြမ္မာ၏ ကြိုးမျှင်များက ဆွဲခေါ်၍ ဤနေရာသို့ ပို့ဆောင်လာသကဲ့သို့ အလွန်ပီတိဖြစ်လေ၏။

Verse 85

तिलकांकित सद्भालान्कुशोपग्रहितांगुलीन् । कृष्णाजिनोपविष्टांश्च यज्ञसूत्रैरलंकृतान्

သူသည် သူတို့ကို မြင်ရသည်မှာ—မင်္ဂလာရှိသော နဖူးပေါ်တွင် တီလက အမှတ်တံဆိပ်ရှိ၍ လက်ချောင်းများတွင် ကုရှမြက်ကို ကိုင်ထားကြပြီး၊ အနက်ရောင် သမင်အရေပြားပေါ်တွင် ထိုင်ကာ သန့်ရှင်းသော ယဇ္ဉောပဝီတ ကြိုးဖြင့် တင့်တယ်စွာ အလှဆင်ထားကြသည်။

Verse 86

साक्षसूत्रकरान्किंचिद्विनिमीलितलो चनान् । सुधौतसूक्ष्मकाषायवासः प्रावरणान्वितान

အချို့သည် လက်ထဲတွင် အက္ခမလာ (ပုတီး) ကိုင်ထား၍ မျက်လုံးများကို နူးညံ့စွာ တစ်ဝက်ပိတ်ကာ အတွင်းသမာဓိ၌ လိမ္မာစွာ တည်နေကြသည်။ သန့်စင်စွာ လျှော်ထားသော ပါးလွှာသည့် ကာသာယ ဝတ်စုံကို ဝတ်ဆင်ပြီး သင့်လျော်သော အပေါ်အဝတ်ဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားကြသည်။

Verse 87

अकांडेपि महाभागान्मिलितान्सप्तनीरधीन् । चित्रं विपद्विनिर्मग्नानुद्दिधीर्षूनिव प्रजाः

အံ့ဩဖွယ်ကောင်းသည်မှာ ထိုမဟာဘဂ္ဂျာရှိသူတို့သည် ကြိုတင်အကြောင်းမရှိသော်လည်း စုဝေးလာကြသည်—သမုဒ္ဒရာ ခုနစ်စင်း ပေါင်းဆုံသကဲ့သို့—ကပ်ဘေး၌ နစ်မြုပ်နေသော သတ္တဝါများကို ကယ်တင်မြှောက်တင်လိုသကဲ့သို့ ထင်ရှားလေ၏။

Verse 88

उपगम्य विनम्रः स प्रबद्धकरसंपुटः । ध्रुवो विज्ञापयांचक्रे प्रणम्य ललितं वचः

သူသည် သူတို့ထံသို့ နိမ့်ချစွာ ချဉ်းကပ်၍ လက်အုပ်ချီကာ ဓြုဝသည် ဦးညွှတ်ပူဇော်ပြီးနောက် နူးညံ့၍ လေးစားသည့် စကားများကို ယဉ်ယဉ်ကျေးကျေး တင်ပြလေ၏။

Verse 89

ध्रुव उवाच । अवैत मां मुनिवराः सुनीत्युदरसंभवम् । उत्तानपादतनयं ध्रुवं निर्विण्णमानसम्

ဓြုဝက ပြောသည်။ “အို မုနိမြတ်တို့၊ ကျွန်ုပ်ကို ဓြုဝဟု သိမှတ်ကြပါ—စူနီတီ၏ ဝမ်းမှ မွေးဖွား၍ မင်း ဥတ္တಾನပာဒ၏ သားတော်ဖြစ်ပြီး၊ လောကီရေးရာတို့မှ စိတ်ပျင်းနွမ်း၍ ဝိရာဂဖြစ်လာသူပါ”။

Verse 90

इदं वनमनुप्राप्तं सनाथं युष्मदंघ्रिभिः । प्रायोनभिज्ञं सर्वत्र महर्द्ध्युषितमानसम्

“ဤတောသို့ ရောက်လာသောအခါ၊ သင်တို့၏ ခြေတော်တို့ကြောင့် ဤနေရာသည် ကောင်းချီးရ၍ ကာကွယ်ခြင်းခံရပါသည်။ ကျွန်ုပ်သည် အများအားဖြင့် အရာရာ၌ မသိနားမလည်သေး—စိတ်သည် မဟာရာဇသုခ စည်းစိမ်အတွင်း၌ပင် နေထိုင်နေဆဲပါ”။

Verse 91

ते दृष्ट्वोर्जस्वलं बालं स्वभाव मधुराकृतिम् । अनर्घ्यनयनेपथ्यं मृदुगंभीरभाषिणम्

တောက်ပသော ကလေးကို မြင်ကြသောအခါ—သဘာဝချိုမြိန်၍ ရုပ်ရည်လှပ၊ မြင်ရခြင်းအလွန်တန်ဖိုးရှိပြီး၊ စကားသည် နူးညံ့သော်လည်း အနက်ရှိုင်း—မုနိတို့သည် အံ့ဩချီးမွမ်းစိတ်ဖြင့် မောဟိုက်သွားကြသည်။

Verse 92

उपोपवेश्य शिशुकं प्रोचुर्वै विस्मिता भृशम् । अहोबालविशालाक्ष महाराज कुमारक

ကလေးကို အနီး၌ ထိုင်စေပြီး မုနိတို့က အလွန်အံ့ဩလျက် ပြောကြသည်။ “အဟို—မျက်လုံးကျယ်သော ကလေးရေ၊ မဟာမင်း၏ သားတော်၊ မင်းသားငယ်ရေ”။

Verse 93

विचार्यापि न जानीमो वद निर्वेदकारणम् । अद्य ते ह्यर्थचिंता नो क्वापमानः प्रसूर्गृहे

“စဉ်းစားကြည့်လည်း မသိနိုင်သေးပါ; သင်၏ ဝိရာဂဖြစ်ရခြင်း အကြောင်းရင်းကို ပြောပါ။ ယနေ့ သင်ကို ဘာက စိတ်ပူစေသနည်း? မိခင်အိမ်၌ တစ်နေရာရာတွင် သင်ကို အရှက်ခွဲခဲ့သလား”။

Verse 94

नीरुक्छरीरसंपत्तिर्निवेदे किं नु कारणम् । अनवाप्ताभिलाषाणां वैराग्यं जायते नृणाम्

သင်၏ကိုယ်ခန္ဓာသည် မပျက်မယွင်းပြည့်စုံ၍ အကျိုးအမြတ်အရာရာလည်းရှိနေသည်; ထို့ကြောင့် မကျေနပ်မှု၏အကြောင်းရင်းသည် အဘယ်နည်း? လူတို့တွင် မလိုလားမတပ်မက်ခြင်း (ဝိုင်ရာဂျ) သည် လိုချင်သည့်ရည်မှန်းချက် မရသောအခါ ပုံမှန်အားဖြင့် ပေါ်ပေါက်တတ်သည်။

Verse 95

सप्तद्वीपपतेराज्ञः कुमारस्त्वं तथा कथम् । स्वभावभिन्नप्रकृतौ लोकेस्मिन्न मनोगतम्

သင်သည် ဒွီပခုနစ်ခုကို အုပ်စိုးသော မင်း၏ မင်းသားဖြစ်သည်; ထို့ကြောင့် စွန့်လွှတ်ခြင်းနှင့် သဘာဝကွဲပြားသည့် ဤလောက၌ သင်၏စိတ်တွင် ထိုသို့သောအတွေး မည်သို့ ပေါ်လာသနည်း?

Verse 96

अवगंतुं हि शक्येत यूनो वृद्धस्य वा शिशोः । इति श्रुत्वा वचस्तेषां सहजप्रेमनिर्भरम्

ဤကဲ့သို့သောအရာသည် လူငယ်၊ လူအို သို့မဟုတ် ကလေးငယ်၏အမှု၌တော့ နားလည်နိုင်ပေမည်။ သူတို့၏ သဘာဝမေတ္တာဖြင့် ပြည့်လျှံသောစကားကို ကြားရသော်—

Verse 97

वाचं जग्राह स तदा शिशुः प्रांशुमनोरथः । ध्रुव उवाच । प्रेषितो राजसेवार्थं जनन्याऽहं मुनीश्वराः

ထိုအခါ ရည်မှန်းချက်မြင့်မားသော ကလေးငယ်သည် စကားကို စတင်ပြောလေ၏။ ဓြုဝက “အို မုနိရှင်တို့၊ မိခင်က မင်းကို ဝန်ဆောင်ရန် (မင်း၏အာနုဂ्रहကို ရယူရန်) အတွက် ကျွန်ုပ်ကို စေလွှတ်ခဲ့ပါသည်” ဟု ဆို၏။

Verse 98

राजांकमारुरुक्षुर्हि सुरुच्या परिभर्त्सितः । उत्तमं चोत्तमीकृत्य मां च मन्मातरं तथा

သို့သော် မင်း၏ပေါင်ပေါ် တက်ထိုင်လိုသောအခါ စုရုချီက ကျွန်ုပ်ကို ပြင်းထန်စွာ ဆူပူတားမြစ်ခဲ့သည်—ဥတ္တမကို “သင့်တော်သူ” ဟု မြှောက်တင်ကာ ကျွန်ုပ်နှင့် မိခင်ကိုလည်း နှိမ့်ချခဲ့သည်။

Verse 99

धिक्कृत्य प्रशशंस स्वं निर्वेदे कारणं त्विदम् । निशम्येति शिशोर्वाक्यं परस्परमवेक्ष्य ते

ကလေး၏စကားကို ကြားသော် သူတို့သည် အချင်းချင်းကြည့်ကြပြီး၊ ကိုယ့်ကိုကိုယ် အပြစ်တင်ကာ မိမိတို့၏ နောင်တနှင့် ဝိုင်ရာဂျ (လောကကင်းခြင်း) ကို ချီးမွမ်း၍ “ဤအရာပင် ငါတို့၏ မနစ်မြုပ်ခြင်း၏ အကြောင်းရင်းတည်း” ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 100

क्षात्रमेव शशंसुस्तदहो बालेपि न क्षमा

သူတို့သည် က္ෂတ္တရိယ စိတ်ဓာတ်ကိုသာ ချီးမွမ်း၍ “အို မာ! ကလေးငယ်တစ်ယောက်ထဲမှာတောင် သည်းခံခြင်း မရှိပါလား” ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 110

अत्रिरुवाच । अनास्वादितगोविंदपदांबुजरजोरसः । मनोरथपथातीतं स्फीतं नाकलयेत्पदम्

အတြီက ဆိုသည်—“ဂိုဝိန္ဒ၏ ကြာပန်းတော်ခြေမှ ထွက်သော မြေမှုန့်၏ အမృతသကဲ့သို့သော ရသာကို မမြည်းစမ်းဖူးသူသည် လောကီဆန္ဒ၏ လမ်းကြောင်းများကို ကျော်လွန်သော ကျယ်ဝန်းမြင့်မြတ်သည့် ပဒကို မသိမြင်နိုင်”။

Verse 120

पुत्रान्कलत्रमित्राणि राज्यं स्वर्गापवर्गकम् । वासुदेवं जपन्मर्त्यः सर्वं प्राप्नोत्यसंशयम्

ဝါစုဒေဝ၏ နာမကို ဂျပ်တော်မူသော မရဏသတ္တဝါသည် သံသယမရှိဘဲ အရာအားလုံးကို ရရှိသည်—သားသမီး၊ ဇနီး/ခင်ပွန်းနှင့် မိတ်ဆွေများ၊ အာဏာရాజ်၊ ကောင်းကင်ဘုံ၊ ထို့ပြင် မောက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ပင်။

Verse 124

इत्युक्त्वांऽतर्हिताः सर्वे महात्मानो मुनीश्वराः । वासुदेवमना भूत्वा ध्रुवोपि तपसे गतः

ဤသို့ ပြောပြီးနောက် မဟာတ္မာ မုနိဣශ්ဝရ အားလုံးသည် မျက်စိရှေ့မှ ပျောက်ကွယ်သွားကြ၏; ထို့နောက် ဓြုဝလည်း ဝါစုဒေဝ၌ စိတ်တည်ကာ တပသ (အာစီတပ) ပြုရန် ထွက်ခွာသွားသည်။