Adhyaya 49: Primordial Human Creation, the Rise of Desire, and the Origins of Settlements, Measures, and Agriculture

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे सृष्टिप्रकारणनामाष्टचत्वारिंशोऽध्यायः । ऊनपञ्चाशोऽध्यायः- ४९ । क्रौष्टुकिरुवाच । अर्वाक्स्रोतस्तु कथितो भवता यस्तु मानुषः । ब्रह्मन् ! विस्तरतो ब्रूहि ब्रह्मा समसृजद्यथा ॥

ဤသို့ဖြင့် သီရိ မာရ္ကဏ္ဍေယ ပုရာဏ၌ ‘ဖန်ဆင်းခြင်း၏ နည်းလမ်း’ ဟူသော အခန်း ၄၈ သည် အဆုံးသတ်၏။ ယခု အခန်း ၄၉ စတင်သည်။ ကရောဋ္ဌုကီက ဆိုသည်— «သင်သည် လူသားဖန်ဆင်းမှု၏ စီးဆင်းရာ (arvāk-srotas) ကို ဖော်ပြပြီးပြီ။ အို ဘြာဟ္မဏ၊ ဘြဟ္မာသည် ထိုအရာကို မည်သို့ ဖန်ဆင်းခဲ့သည်ကို အသေးစိတ် ရှင်းပြပါ»။

Verse 2

यथा च वर्णानसृजद्यद् गुणाश्च महामते । यच्च येषां स्मृतं कर्म विप्रादीनां वदस्व तत् ॥

အို မဟာစိတ်ရှိသူ၊ သူသည် လူမှုအတန်းအစားများ (varṇa) ကို မည်သို့ ဖန်ဆင်းခဲ့သည်နှင့် သက်ဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ (guṇa) မည်သို့ ရှိသည်ကို ရှင်းပြပါ။ ထို့ပြင် ဗြာဟ္မဏတို့မှ စ၍ ထိုအတန်းအစားတို့အတွက် သတ်မှတ်ထားသော ရိုးရာတာဝန် (karma) များကိုလည်း ပြောပြပါ။

Verse 3

मार्कण्डेय उवाच । ब्रह्मणः सृजतः पूर्वं सत्याभिध्यायिनस्तथा । मिथुनानां सहस्रं तु मुखात् सोऽथासृजन् मुने ॥

မားကဏ္ဍေယက ပြောသည်—အစဦး၌ ဘြဟ္မာ (Brahmā) ဖန်ဆင်းနေစဉ်၊ သူသည် မိမိ၏ ပါးစပ်မှ အတွဲတစ်ထောင်ကို ထုတ်ပေါ်စေခဲ့သည်—အမှန်တရား (satya) ကို အာရုံစိုက်သူများ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 4

जातास्ते ह्युपपद्यन्ते सत्त्वोद्रिक्ताः स्वतेजसः । सहस्रमन्यद् वक्षस्तः मिथुनानां ससर्ज ह ॥

ထိုမွေးဖွားလာသူတို့သည် စတ္တဝ (sattva) အလွန်အကျွံ ထင်ရှား၍ မိမိတို့၏ တောက်ပမှုဖြင့် ရောင်လက်နေကြသည်။ ထို့နောက် သူသည် မိမိ၏ ရင်ဘတ်မှ အတွဲတစ်ထောင်ကို ထပ်မံ ဖန်ဆင်း하였다။

Verse 5

ते सर्वे रजसोद्रिक्ताः शुष्मिणश्चाप्यमर्षिणः । ससर्जान्यत् सहस्रं तु द्वन्द्वानामूरुतः पुनः ॥

သူတို့အားလုံးသည် ရဇ (rajas) အလွန်အကျွံ ဖြစ်၍ သန်မာကြံ့ခိုင်သကဲ့သို့ ဒေါသထွက်လွယ်သူများလည်း ဖြစ်ကြသည်။ ထပ်မံ၍ သူသည် မိမိ၏ ပေါင်မှ အတွဲတစ်ထောင်ကို ဖန်ဆင်း하였다။

Verse 6

रजस्तमोभ्यामुद्रिक्ता ईहाशीला स्तु ते स्मृताः । पद्भ्यां सहस्रमन्यच्च मिथुनानां ससर्ज ह ॥

သူတို့ကို ရဇ (rajas) နှင့် တမ (tamas) နှစ်မျိုးလုံး အလွန်အကျွံ ဖြစ်သူများ၊ အလုပ်ကြိုးစားမှုနှင့် ပင်ပန်းအားထုတ်မှုဘက်သို့ သဘောထားညွှန်သူများဟု မှတ်မိကြသည်။ သူသည် မိမိ၏ ခြေထောက်များမှ အတွဲတစ်ထောင်ကို ထပ်မံ ဖန်ဆင်း하였다။

Verse 7

उद्रिक्तास्तमसा सर्वे निःश्रीका ह्यल्पचेतसः । ततः संहर्षमाणास्ते द्वन्द्वोत्पन्नास्तु प्राणिनः ॥

သတ္တဝါအားလုံးသည် တမသ် (အမှောင်) ကြောင့် ဖုံးလွှမ်းခံရ၍ တောက်ပမှုမရှိ၊ ဉာဏ်နည်းပါးကြသည်။ ထို့နောက် စိတ်လှုပ်ရှားမှုကြောင့် လှုံ့ဆော်ခံရသဖြင့် သတ္တဝါတို့သည် အတွဲအဖြစ် (ဒွိသဘော) ပေါ်ထွန်းလာကြသည်။

Verse 8

अन्योन्यहृर्च्छ्याविष्टा मैथुनायोपचक्रमुः । ततः प्रभृति कल्पेऽस्मिन् मिथुनानां हि सम्भवः ॥

အပြန်အလှန်လိုလားတမ်းတမှုကြောင့် ဖမ်းဆီးခံရသကဲ့သို့ ဖြစ်လာပြီး၊ သူတို့သည် လိင်ဆက်ဆံမှုကို စတင်ပြုလုပ်ကြသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ဤကလ္ပ၌ အတွဲ (ယောက်ျားနှင့် မိန်းမ) မွေးဖွားပေါ်ထွန်းခြင်းသည် ဖြစ်ပေါ်လာ하였다။

Verse 9

मासि मास्यर्तवं यत्तु न तदासीत्तु योषिताम् । तस्मात्तदा न सुषुवुः सेवितैरपि मैथुनैः ॥

ထိုအခါ မိန်းမတို့တွင် လစဉ်ဖြစ်ပေါ်သော သန္ဓေတည်နိုင်မှု/ရာသီသွေးစီးဆင်းမှု မရှိသေးပါ။ ထို့ကြောင့် လိင်ဆက်ဆံမှုများ ပြုလုပ်သော်လည်း ထိုကာလ၌ မွေးဖွားခြင်း မဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါ။

Verse 10

आयुषोऽन्ते प्रसूयन्ते मिथुनान्येव ताः सकृत् । ततः प्रभृति कल्पेऽस्मिन् मिथुनानां हि सम्भवः ॥

အသက်တာကာလ၏ အဆုံးတွင် ထိုမိန်းမတို့သည် မွေးဖွားကြသည်—တစ်ကြိမ်သာ—နှင့် အမှန်တကယ် အတွဲအဖြစ် မွေးဖွားကြသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ဤကလ္ပ၌ အတွဲဖြင့် မွေးဖွားခြင်းသည် တည်မြဲလာ하였다။

Verse 11

ध्यानेन मनसा तासां प्रजानां जायते सकृत् । शब्दादिर्विषयः शुद्धः प्रत्येकं पञ्चलक्षणः ॥

တရားအားထုတ်ခြင်းဖြင့်—စိတ်အားဖြင့်—ထိုသတ္တဝါတို့သည် တစ်ကြိမ်သာ မျိုးဆက်ကို ထုတ်ပေါ်စေကြသည်။ အသံမှစ၍ အာရုံခံအရာဝတ္ထုတို့သည် သန့်ရှင်းပြီး တစ်ခုချင်းစီတွင် လက္ခဏာငါးပါး ရှိသည်။

Verse 12

इत्येषा मानुषी सृष्टिर्या पूर्वं वै प्रजापतेः । तस्यान्ववायसम्भूता यैरिदं पूरितं जगत् ॥

ဤသို့ပင် ယခင်က ပရာဇာပတိ၏ အပိုင်အခွင့်ရှိခဲ့သော လူသားဖန်ဆင်းမှု ဖြစ်၏။ ထို၏ မျိုးဆက်အစဉ်အလာမှ ဤလောကကို ပြည့်နှက်စေသောသူတို့ မွေးဖွားလာကြ၏။

Verse 13

सरित्सरः समुद्रांश्च सेवन्ते पर्वतानपि । तास्तदा ह्यल्पशीतोष्णा युगे तस्मिंश्चरन्ति वै ॥

သူတို့သည် မြစ်များ၊ ရေကန်များ၊ သမုဒ္ဒရာများသို့ မကြာခဏ သွားလာကြပြီး တောင်တန်းများသို့လည်း သွားရောက်ကြ၏။ ထိုယုဂ၌ သူတို့သည် အအေးအပူ အနည်းငယ်သာ ခံစားရသဖြင့် (ရာသီဥတု မပြင်းထန်) လှည့်လည်သွားလာကြ၏။

Verse 14

तृप्तिं स्वाभाविकीं प्राप्ता विषयेषु महामते । न तासां प्रतिघातोऽस्ति न द्वेषो नापि मत्सरः ॥

အို မဟာစိတ်ရှိသူ၊ သူတို့သည် အာရုံခံစားမှု၏ ပျော်ရွှင်မှုများအပေါ် သဘာဝကျသော ကျေနပ်တင်းတိမ်မှုကို ရရှိကြ၏။ သူတို့အတွက် အတားအဆီး/ပဋိပက္ခ မရှိ—မုန်းတီးမှုလည်း မရှိ၊ မနာလိုမှုလည်း မရှိ။

Verse 15

पर्वतोदधिसेविन्यो ह्यनिकेतास्तु सर्वशः । ता वै निष्कामचारिण्यो नित्यं मुदितमानसाः ॥

သူတို့သည် တောင်တန်းများနှင့် သမုဒ္ဒရာများကို အားထားနေထိုင်ကြပြီး မည်သည့်နေရာတွင်မျှ အမြဲတမ်းအိမ်မရှိကြ၏။ ဆန္ဒမရှိဘဲ လှည့်လည်သွားလာကြပြီး စိတ်သည် အစဉ်အမြဲ ပျော်ရွှင်လန်းဆန်းနေ၏။

Verse 16

पिशाचोरगरक्षांसि तथा मत्सरिणो जनाः । पशवः पक्षिणश्चैव नक्रा मत्स्याः सरीसृपाः ॥

ပိသာစာများ၊ မြွေများနှင့် ရာက္ခသများ၊ ထို့ပြင် မနာလိုသူများလည်း; တိရစ္ဆာန်များနှင့် ငှက်များလည်း; မိကျောင်းများ၊ ငါးများနှင့် လှုပ်လျားလျှောသွားသော သတ္တဝါများ (ရေမြေတွားသတ္တဝါများ) လည်း (ပေါ်ပေါက်လာကြ/ရှိနေကြ) သည်။

Verse 17

अवारका ह्यण्डजा वा ते ह्यधर्मप्रसूतयः । न मूलफलपुष्पाणि नार्तवा वत्सराणि च ॥

သူတို့သည် ပျော်ရွှင်မှု၌ အတားအဆီးမရှိဘဲ ဥမှပေါက်ဖွားကြ၏။ အမှန်တကယ် သူတို့၏ မွေးဖွားခြင်းသည် အဓမ္မမှ ဖြစ်၏။ အစားအစာအဖြစ် သစ်မြစ်၊ သစ်သီး၊ ပန်းတို့ မရှိ၊ ထို့ပြင် ရာသီကာလ သို့မဟုတ် နှစ်ပတ်လည် စက်ဝန်းကို မစင်္ကြာ/ဖွားမြင်နိုင်မှုကာလဖြင့် အမှတ်အသားပြုခြင်းလည်း မရှိ။

Verse 18

सर्वकालसुखः कालो नात्यर्थं घर्मशीतता । कालेन गच्छता तेषां चित्रा सिद्धिरजायत ॥

အချိန်ကာလသည် အမြဲတမ်း သာယာလှပ၍ အပူနှင့် အအေးလည်း မလွန်ကဲခဲ့။ အချိန်ကာလ ရွေ့လျားသွားသကဲ့သို့ သူတို့အတွက် အံ့ဩဖွယ် စိဒ္ဓိများ ပေါ်ပေါက်လာ၏။

Verse 19

ततश्च तेषां पूर्वाह्ने मध्याह्ने च वितृप्तता । पुनस्तथेच्छतां तृप्तिरनायासेन साभवत् ॥

ထို့နောက် သူတို့သည် မနက်ပိုင်းနှင့် မွန်းတည့်ချိန်တွင် စိတ်နှင့်ကိုယ် အပြည့်အဝ ကျေနပ်ကြ၏။ ထို့ပြင် လိုလားသူတို့အတွက်လည်း ထပ်မံ၍ ထိုကဲ့သို့သော ကျေနပ်မှုသည် အားထုတ်မှုမရှိဘဲ ပေါ်ပေါက်လာ၏။

Verse 20

इच्छताञ्च तथायासो मनसः समजायत । अपां सौक्ष्म्यं ततस्तासां सिद्धिर्नानारसोल्लसा ॥

ထို့ပြင် လိုလားသူတို့အတွက် ထိုနည်းတူ စိတ်၏ အားထုတ်မှုတစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်လာ၏။ ထို့နောက် သူတို့အတွက် ရေ၏ နူးညံ့သိမ်မွေ့မှု ပေါ်ထွန်းလာပြီး အရသာများစွာ (rasa) ဖြင့် တောက်ပသော စိဒ္ဓိတစ်ရပ်လည်း ဖြစ်ပေါ်လာ၏။

Verse 21

समजायत चैवान्या सर्वकामप्रदायिनी । असंस्कार्यैः शरीरैश्च प्रजास्ताः स्थिरयौवनाः ॥

ထို့ပြင် ဆန္ဒအားလုံးကို ပေးစွမ်းသော စိဒ္ဓိတစ်ရပ်လည်း ထပ်မံ ပေါ်ပေါက်လာ၏။ ထိုသတ္တဝါတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာသည် သံစ్కာရ (saṃskāra) ဖြင့် ပြုပြင်သန့်စင်ရန် မလိုအပ်ဘဲ၊ သူတို့၏ မျိုးဆက်တို့သည် တည်ငြိမ်သော လူငယ်အရွယ်၌သာ ရှိနေကြ၏။

Verse 22

तासां विना तु संकल्पं जायन्ते मिथुनाः प्रजाः । समं जन्म च रूपं च म्रियन्ते चैव ताः समम् ॥

သူတို့အတွက် စိတ်ကူးချမှတ်မှု (saṃkalpa) မရှိဘဲ အတွဲလိုက် သားသမီးများ မွေးဖွားလာ하였다။ မွေးဖွားပုံနှင့် ပေါ်ထွန်းပုံ တူညီကြပြီး သေဆုံးခြင်းလည်း တူညီကြ၏။

Verse 23

अनिच्छाद्वेषसंयुक्ता वर्तन्ते तु परस्परम् । तुल्यरूपायुषः सर्वा अधमोत्तमताṃ विना ॥

သူတို့သည် အလိုဆန္ဒနှင့် အမုန်းတရားကင်းစွာ အချင်းချင်းအကြား နေထိုင်ကြ၏။ ရုပ်သဏ္ဌာန်နှင့် အသက်တမ်းတို့တွင် အားလုံးတူညီပြီး အနိမ့်အမြင့် ခွဲခြားမှု မရှိ။

Verse 24

तत्वारि तु सहस्राणि वर्षाणां मानुषाणि तु । आयुः प्रमाणं जीवन्ति न च क्लेशाद्विपत्तयः ॥

သူတို့၏ အသက်တာအတိုင်းအတာမှာ လူ့နှစ် လေးထောင် ဖြစ်၏။ ထိုကာလအပြည့်အဝ နေထိုင်ကြပြီး ရောဂါဝေဒနာတို့မှ ဖြစ်ပေါ်သော အကံမကောင်းမှု မရှိ။

Verse 25

क्वचित् क्वचित् पुनः साभूत् क्षितिर्भाग्येन सर्वशः । कालेन गच्छता नाशमुपयान्ति यथा प्रजाः ॥

တစ်ခါတစ်ရံ ပြန်လည်၍ မြေကြီးသည် ကံကောင်းခြင်းကြောင့် အလုံးစုံ စည်ပင်သာယာလာ၏။ သို့သော် အချိန်က ရွေ့လျားသွားသကဲ့သို့ သူတို့သည် ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ကြသည်—အသက်ရှိသတ္တဝါတို့ကဲ့သို့ပင်။

Verse 26

तथा ताः क्रमशो नाशं जग्मुः सर्वत्र सिद्धयः । तासु सर्वासु नष्टासु नभसः प्रच्युताः नराः ॥

ထို့ကြောင့် နေရာတိုင်းတွင် ထိုပြည့်စုံမှုများသည် တဖြည်းဖြည်း ပျက်စီးသွား၏။ အားလုံး ပျောက်ကွယ်သွားသောအခါ လူတို့သည် ကောင်းကင်မှ ကျဆင်းလာကြ၏။

Verse 27

प्रायशः कल्पवृक्षास्ते संभूता गृहम्-संज्ञिताः । सर्वे प्रत्युपभोगाश्च तासां तेभ्यः प्रजायते ॥

အများအားဖြင့် ဆန္ဒပြည့်စုံစေသော သစ်ပင်များ ပေါ်ထွန်းလာ၍ «အိမ်များ» ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထိုသစ်ပင်များမှ ထိုသူတို့အတွက် ချက်ချင်းခံစားသုံးစွဲရာ အရာဝတ္ထုအားလုံး ပေါ်ပေါက်လာသည်။

Verse 28

वर्तयन्ति स्म तेभ्यस् तास् त्रेतायुगमुखे तदा । ततः कालेन वै रागस् तासाम् आकस्मिकोऽभवत् ॥

ထို့ကြောင့် တ్రေတားယုဂ၏ အစတွင် ထို(သစ်ပင်အိမ်)များကို အားကိုး၍ သူတို့နေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် အချိန်ကြာလာသော် ရုတ်တရက် ကာမရာဂ/ဆန္ဒတဏှာ သူတို့အတွင်း ပေါ်ထွန်းလာသည်။

Verse 29

मासि मास्य् आर्तवोत्पत्त्या गर्भोत्पत्तिः पुनः पुनः । रागोत्पत्त्या ततस् तासां वृक्षास् ते गृहम्-संज्ञिताः ॥

လစဉ်လတိုင်း သွေးဆင်းခြင်း ပေါ်ထွန်းလာသဖြင့် ကိုယ်ဝန်တည်ခြင်းသည် ထပ်ခါထပ်ခါ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထို့နောက် ဆန္ဒတဏှာ ပေါ်ထွန်းလာသောအခါ ထိုသစ်ပင်များကို သူတို့က «အိမ်» ဟု သဘောထား/သတ်မှတ်ကြသည်။

Verse 30

ब्रह्मन् अन्वपरेषां तु पेतुः शाखा महीरुहाम् । वस्त्राणि च प्रसूयन्ते फलेष्व् आभरणानि च ॥

အို ဘြာဟ္မဏ၊ အခြားသူတို့အတွက် သစ်ပင်ကြီးများ၏ ခက်ခွဲများသည် ကိုယ်တိုင်ကျလေ့ရှိသည်။ ထို့ပြင် အဝတ်အစားများ ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ အလှဆင်ပစ္စည်းများလည်း ၎င်းတို့၏ အသီးပေါ်တွင် ပေါ်လာသည်။

Verse 31

तेष्व् एव जायते तेषां गन्धवर्णरसान्वितम् । अमाक्षिकं महावीर्यं पुटके पुटके मधु ॥

ထို(သစ်ပင်)များအတွင်း၌ပင် သူတို့အတွက် ပျားမရှိဘဲ အနံ့၊ အရောင်၊ အရသာ ပြည့်စုံသော ပျားရည် ပေါ်ထွန်းလာသည်။ အလွန်အစွမ်းထက်၍ အိတ်ငယ်/အခန်းငယ်တိုင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသည်။

Verse 32

तेन वा वर्तयन्ति स्म मुखे त्रेयायुगस्य वै । ततः कालान्तरेणैव पुनर् लोभान्वितास् तु ताः ॥

ထိုပျားရည်ကြောင့်ပင် သူတို့သည် တ్రေတားယုဂ၏အစတွင် အမှန်တကယ် အသက်ရှင်နေခဲ့ကြသည်။ အချိန်ကာလတစ်ခုကြာပြီးနောက် ထပ်မံ၍ လောဘစိတ်က လွှမ်းမိုးလာ하였다။

Verse 33

वृक्षांस् ताः पर्यगृह्णन्त ममत्वाविष्टचेतसः । नेशुस् तेनापचारेण तेऽपि तासां महीरुहाः ॥

‘ငါ့ဟာ’ ဟူသောအယူအဆက စိတ်ကိုဖမ်းဆီးသဖြင့် သူတို့သည် ထိုသစ်ပင်များကို စတင်လက်လှမ်းမီ၍ ပိုင်ဆိုင်လိုက်ကြသည်။ ထိုအပြစ်ပြုမှုကြောင့် စိတ်နာသွားသော သစ်ပင်ကြီးများလည်း ကန့်ကွက်သံဖြင့် အော်ဟစ်ကြသည်။

Verse 34

ततो द्वन्द्वान्य् अजायन्त शीतोष्णक्षुन्मुखानि वै । तास् तद्-द्वन्द्वोपघातार्थं चक्रुः पूर्वं पुराणि तु ॥

ထို့နောက် ဆန့်ကျင်ဘက်အတွဲများ ပေါ်ပေါက်လာသည်—အအေးနှင့်အပူ၊ ဆာလောင်မှုနှင့် အခြားအရာများ။ ထိုနှစ်မျိုးတရားများကြောင့် ဖြစ်သော ဒုက္ခများကို တားဆီးရန်အတွက် သူတို့သည် ပထမဦးစွာ မြို့များနှင့် ကာကွယ်ရေးအခြေချစခန်းများကို တည်ဆောက်하였다။

Verse 35

मरुधन्वसु दुर्गेषु पर्वतेषु दरीषु च । संश्रयन्ति च दुर्गाणि वार्क्षं पार्वतम् औदकम् ॥

သူတို့သည် သဲကန္တာရများ၊ တောင်တန်းများနှင့် ဂူများအတွင်းရှိ ခိုင်ခံ့သောကာကွယ်ရေးနေရာများကို အားကိုးခိုလှုံကြသည်။ ထို့ပြင် သစ်သားကာရံခံတပ်၊ တောင်ခံတပ်၊ ရေဝန်းရံခံတပ် ဟူသော ခံတပ်မျိုးစုံကိုလည်း အသုံးပြုကြသည်။

Verse 36

कृत्रिमं च तथा दुर्गं मित्वा मित्वात्मनोऽङ्गुलैः । मानार्थानि प्रमाणानि तास् तु पूर्वं प्रचक्रिरे ॥

ထို့အတူ သူတို့သည် မိမိတို့၏ လက်ချောင်းများဖြင့် တိုင်းတာကာ အတုလုပ်ခံတပ်များ၏ အတိုင်းအတာကို သတ်မှတ်하였다။ ထို့ကြောင့် ပမာဏတွက်ချက်ရန်အတွက် တိုင်းတာစံနှုန်းများ (ပရမာဏ) ကို ပထမဦးစွာ တီထွင်တည်ထောင်하였다။

Verse 37

परमाणुः परं सूक्ष्मं त्रसरेणुर्महीरजः । बालाग्रञ्चैव लिक्षां च यूकां चाथ यवोदरम् ॥

«ပရမာဏု» သည် အလွန်သေးငယ်ဆုံးသော အတိုင်းအတာ ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် «ထရာဆရေဏု» (ဖုန်မှုန့်), မြေဖုန်, ဆံပင်အဖျား, «လိက္သာ» (လိပ်ပိုးဥ), «ယူကာ» (လိပ်ပိုး), ထို့နောက် «ယဝ-ဥဒရ» (မုယောစေ့အတိုင်း) ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 38

क्रमादष्टगुणान्याहुर्यवानष्टौ तथाङ्गुलम् । षडङ्गुलं पदं तच्च वितस्तिर्द्विगुणं स्मृतम् ॥

အစဉ်လိုက် အတိုင်းအတာတစ်ခုစီသည် မတိုင်မီအတိုင်းအတာ၏ ၈ ဆ ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာကြသည်။ ယဝ ၈ ခုသည် အင်္ဂုလ (လက်ချောင်းအကျယ်) ဖြစ်သည်။ အင်္ဂုလ ၆ ခုသည် ပဒ (ခြေ) ဖြစ်သည်။ ထို့၏ နှစ်ဆကို «ဝိတස්တိ» (လက်တံအလျား) ဟု မှတ်သားကြသည်။

Verse 39

द्वे वितस्ती तथा हस्तो ब्राह्म्यतीर्थादिवेष्टनः । चतुर्हस्तं धनुर्दण्डो नाडिकायुगमेव च ॥

ဝိတස්တိ ၂ ခုသည် ဟස්တ (လက်မောင်းအလျား၊ cubit) ဖြစ်ပြီး လက်ပေါ်ရှိ «ဗြဟ္မာ-တီရ္ထ (Brahma-tīrtha)» စသည့် နေရာမှ စ၍ အတိုင်းအတာကို ပတ်၍ တိုင်းတာသည်။ ဓနုစ်/ဒဏ္ဍ (တံတား၊ “လေး”) သည် ဟස්တ ၄ ခု ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် နာဍိကာ ၂ ခု (တစ်စုံ) ကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။

Verse 40

धनुषां द्वे सहस्रे तु गव्यूतिस्तच्चतुर्गुणम् । प्रोक्तञ्च योजनं प्राज्ञैः संख्यानार्थमिदं परम् ॥

ဓနုစ် ၂၀၀၀ ခုသည် «ဂဗျူတိ (gavyūti)» ဖြစ်သည်။ ထို့၏ ၄ ဆကို ပညာရှိတို့က «ယောဇန (yojana)» ဟု ခေါ်ကြသည်။ ဤအရာကို ကိန်းဂဏန်းနှင့် အကွာအဝေးတွက်ချက်ရန် အတွက် ဖော်ပြထားသည်။

Verse 41

चतुर्णामथ दुर्गाणां स्वसमुत्थानि त्रीणि तु । चतुर्थं कृत्रिमं दुर्गं ते चक्रुर्यत्नतस्तु वै ॥

ခံတပ် အမျိုးအစား ၄ မျိုးအနက် ၃ မျိုးသည် သဘာဝအလျောက် ပေါ်ပေါက်လာသော (ကိုယ်တိုင်ဖြစ်ပေါ်သော) ခံတပ်များ ဖြစ်သည်။ စတုတ္ထတစ်မျိုးမှာ လူတို့က အမှန်တကယ် ကြိုးပမ်းအားထုတ်၍ ဆောက်လုပ်ထားသော အတုလုပ်ခံတပ် ဖြစ်သည်။

Verse 42

पुरञ्च खेṭकञ्चैव तद्वद् द्रोणीमुखं द्विज । शाखानगरकञ्चापि तथा कर्वटकेन्द्रमी ॥

«ပုရ (မြို့) နှင့် ခေဋက (ဈေးမြို့/ကာကွယ်ထားသောမြို့ငယ်) ကိုလည်းကောင်း၊ ဒြောဏီမုခ ကိုလည်းကောင်း၊ အို ဒွိဇာ (နှစ်ကြိမ်မွေး) ရေ; ထို့ပြင် သာခာနဂရက (ခွဲမြို့) နှင့် ကရဝဋက (လမ်းဘေးမြို့ငယ်/အနားယူရာ) ကိုလည်း ဆိုကြသည်»။

Verse 43

ग्रामं सघोषविन्यासं तेषु चावसथान् पृथक् । सोत्सेधवप्रकारञ्च सर्वतः परिखावृतम् ॥

«ဂြာမ (ရွာ) သည် ဃောသ (အုပ်စုအိမ်ရာ/ရပ်ကွက်ငယ်) များနှင့် အတွင်းရှိ သီးခြားအိမ်ရာများကိုပါ စုစည်းစီမံထားသည်; မြင့်မားသော တံတိုင်းတန်းနှင့် ကာရံတံတိုင်းရှိပြီး၊ ပတ်လည်လုံးတွင် ရေကန်/မြောင်းဖြင့် ဝန်းရံထားသည်»။

Verse 44

योजनार्धार्धविष्कम्भमष्टभागायतं पुरम् । प्रागुदकप्रवणं शस्तं शुद्धवंशबहिर्गमम् ॥

«ပုရ (မြို့) သည် အကျယ်အားဖြင့် ယောဇနာ၏ တစ်ဝက်၏ တစ်ဝက် (လေးပုံတစ်ပုံ) ရှိပြီး၊ အလျားသည် အရှစ်ပုံတစ်ပုံ ထပ်တိုးသည်ဟု ဆိုကြသည်။ အရှေ့ဘက်နှင့် ရေဘက်သို့ လျှောဆင်းနေပြီး၊ အပြင်ဘက် ထွက်ပေါက်/ဝင်လမ်း သန့်ရှင်း၍ စနစ်တကျ တန်းညီလျှင် ချီးမွမ်းထိုက်သည်»။

Verse 45

तदर्धेन तथा खेṭं तत्पादेन च कर्वटम् । न्यूनं द्रोणीमुखं तस्मादन्तभागेन चोच्यते ॥

«ခေဋက သည် ထိုမြို့၏ တစ်ဝက်အရွယ် ဖြစ်သည်။ ကရဝဋ သည် ထို၏ လေးပုံတစ်ပုံ ဖြစ်သည်။ ဒြောဏီမုခ သည် ထိုကရဝဋ ထက် အတွင်းပိုင်း အချိုးအစားတစ်စိတ်ဖြင့် ပိုသေးသည်ဟု ဆိုကြသည်»။

Verse 46

प्राकारपरिखाहीनां पुरं खर्वटमुच्यते । शाखानगरकञ्चान्यन्मन्त्रिसामन्तभुक्तिमत् ॥

«တံတိုင်းနှင့် မြောင်း (moat) မရှိသော အခြေချနေရာကို ခရဝဋ ဟု ခေါ်သည်။ အခြားတစ်မျိုးမှာ သာခာနဂရက (ခွဲမြို့) ဖြစ်ပြီး၊ ဝန်ကြီးများနှင့် စာမန္တ (အခွန်ခံမင်း/အုပ်ချုပ်ရေးအကြီးအကဲ) များ၏ အောက်တွင် ထိန်းသိမ်းစီမံထားသည်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်»။

Verse 47

तथा शूद्रजनप्रायाः स्वसमृद्धिकृषीबलाः । क्षेत्रोपभोग्यभूमध्ये वसतिर्ग्रामसंज्ञिता ॥

ထိုနည်းတူပင် ရှုဒြ (Śūdra) လူမျိုးများအများစုနေထိုင်၍ လယ်ယာလုပ်ငန်းနှင့် ကိုယ်ပိုင်စည်းစိမ်ကြောင့် အင်အားတောင့်တင်းကာ လယ်ကွင်းနှင့် စိုက်ပျိုးနိုင်သောမြေများအလယ်၌ တည်ရှိသောနေရာကို «ဂရာမ» (grāma) ဟု ခေါ်သည်။

Verse 48

अन्यस्मान्नगरादेर्या कार्यमुद्दिश्य मानवैः । क्रियते वसतिः सा वै विज्ञेया वसतिर्नरैः ॥

မြို့ (သို့မဟုတ် ထိုကဲ့သို့သောနေရာ) မှ ဝေးကွာရာတွင် အလုပ်တစ်ရပ် သို့မဟုတ် ရည်ရွယ်ချက်တစ်ခုအတွက် လူတို့ တည်ထောင်ထားသော နေထိုင်ရာကို «ဝသတိ» (vasati) ဟု သိမှတ်ရမည်၊ အလုပ်ဆိုင်ရာ အိမ်စုရွာငယ်ဖြစ်သည်။

Verse 49

दुष्टप्रायो विना क्षेत्रैः परभूमिचरो बली । ग्राम एव द्रमीसंज्ञो राजवल्लभसंश्रयः ॥

အများအားဖြင့် မကောင်းသောသူ၊ လယ်မြေမရှိသူ၊ အင်အားရှိသော်လည်း အခြားသူတို့၏မြေများပေါ်တွင် လှည့်လည်နေသူ—ထိုသူသည် ရွာ၌နေထိုင်နေသော်လည်း «ဒြာမီ» (dramī) ဟု ခေါ်ကြပြီး မင်း၏အမိန့်နှင့် ကျေးဇူးတရားကို မှီခိုသူဖြစ်သည်။

Verse 50

शकटारूढभाण्डैश्च गोपालैर्विपणं विना । गोस्मूहैस्तथा घोषो यत्रेच्छाभूमिकेतनः ॥

လှည်းများပေါ်တွင် ပစ္စည်းများတင်ဆောင်ထားသော နွားထိန်းများနှင့် နွားအုပ်များ နေထိုင်သော်လည်း စျေးကွက်မရှိသောနေရာ—ထိုကဲ့သို့သောနေရာကို «ဃိုးသ» (ghoṣa) ဟု ခေါ်ပြီး လိုသလိုရနိုင်သည့် မြေပေါ်တွင် တည်နေသော နွားထိန်းစခန်းဖြစ်သည်။

Verse 51

त एवṃ नगरादीṃस्तु कृत्वा वासार्थमात्मनः । निकेतनानि द्वन्द्वानां चक्रुरावसथाय वै ॥

ထို့ကြောင့် သူတို့သည် ကိုယ်တိုင်နေထိုင်ရန် မြို့များနှင့် အခြားအခြေချနေရာများကို တည်ထောင်ကာ အိမ်များကို ဆောက်လုပ်하였다—အပူနှင့် အအေး စသည့် ဆန့်ကျင်ဘက်နှစ်ပါးမှ ကာကွယ်ပေးသော အမိုးအကာများကို နေထိုင်ရန် အမှန်တကယ် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။

Verse 52

गृहाकाराः यथा पूर्वं तेषामासन्नहीरुहाः । तथा संस्मृत्य तत्सर्वं चक्रुर्वेश्मानि ताः प्रजाः ॥

အရင်က သူတို့အိမ်များ၏ပုံစံသည် အပင်နှင့် နွယ်ပင်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသကဲ့သို့၊ ထိုအရာအားလုံးကို မှတ်မိ၍ ထိုလူတို့သည် မိမိတို့၏ နေအိမ်များကို ထပ်မံတည်ဆောက်ကြ၏။

Verse 53

वृक्षस्यैवङ्गताः शाखास्तथैवञ्चापरी गताः । नताश्चैवोन्नताश्चैव तद्वच्छाखाः प्रचक्रिरे ॥

သစ်ပင်၏ခက်အချို့သည် တစ်ဘက်သို့ သွားပြီး အချို့သည် အခြားဘက်သို့ သွားသကဲ့သို့—အချို့က အောက်သို့ ကွေး၍ အချို့က အပေါ်သို့ မြှောက်တက်သကဲ့သို့—ထိုနည်းအတိုင်းပင် သူတို့သည် ခက်များကို အဆောက်အဦး၏ အထောက်အကူအဖြစ် ဖန်တီးတပ်ဆင်ကြ၏။

Verse 54

याः शाखाः कल्पवृक्षाणां पूर्वमासन् द्विजोत्तम । ता एव शाखा गेहानां शालात्वं तेन तासु तत् ॥

အို ဒွိဇတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသောသူ၊ တစ်ခါက ဆန္ဒပြည့်စုံစေသော ကလ္ပဗೃက္ရှ (kalpavṛkṣa) များ၏ ခက်များဖြစ်ခဲ့သည့် ထိုခက်များပင် အိမ်၏ ခက်များဖြစ်လာကြ၏။ ထို့ကြောင့် ထိုအရာတို့တွင် ‘śālā’ (ခန်းမ/အိမ်အဆောက်အဦ) ဟူသော အခြေအနေ ပေါ်ပေါက်လာ၏။

Verse 55

कृत्वा द्वन्द्वोपघातन्ते वार्तोपायमचिन्तयन् । नष्टेषु मधुना सार्धं कल्पवृक्षेष्वशेषतः ॥

ဒွန္ဒ (နှစ်မျိုးတန်းတူသော ဆန့်ကျင်မှုများ) ၏ ဒုက္ခကြောင့် ထိခိုက်ကျရောက်ပြီးနောက်၊ သူတို့သည် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းနည်းလမ်းများကို စဉ်းစားလာကြ၏။ အကြောင်းမှာ ကလ္ပဗೃက္ရှများသည် သူတို့၏ ပျားရည်နှင့်အတူ လုံးဝ ပျက်စီးသွားခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်၏။

Verse 56

विषादव्याकुलास्ता वै प्रजास्तृष्णाक्षुधार्दिताः । ततः प्रादुर्बभौ तासां सिद्धिस्त्रेतामुखे तदा ॥

ထိုလူတို့သည် အမှန်တကယ် ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုကြောင့် စိတ်ပင်ပန်း၍ ရေငတ်ခြင်းနှင့် ဆာလောင်ခြင်းတို့ဖြင့် ညှဉ်းပန်းခံရကြ၏။ ထို့နောက် တ్రေတாယုဂ၏ အစတွင် သူတို့အတွက် ‘siddhi’ (အောင်မြင်စေသော နည်းလမ်း/ရရှိမှု) တစ်ရပ် ပေါ်ထွန်းလာ၏။

Verse 57

वार्तास्वसाधिता ह्यन्या वृष्टिस्तासां निकामतः । तासां वृष्ट्युदकानीह यानि निम्नगतानि वै ॥

ထို့နောက် လယ်ယာလုပ်ငန်းနှင့် စိုက်ပျိုးရေးကို သင့်တော်စွာ ဆောင်ရွက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော မိုးများသည် ဆန္ဒအတိုင်း ကျလာ၏။ ထိုမိုးမှ စီးဆင်း၍ နိမ့်ရာအဝင်အထွက်များသို့ ဆင်းသက်သည့် ရေများကို စုဆောင်းထားကြ၏။

Verse 58

वृष्ट्यावरणुद्धैरभवत् स्रोतः खातानि निम्नगाः । ये पुरस्तादपां स्तोका आपन्नाः पृथिवीतले ॥

မိုးရေများကို တားဆီးထားသဖြင့် ချောင်းလမ်းကြောင်းများနှင့် မြစ်လမ်းကြောင်းများ ပေါ်ပေါက်လာ၏—ယခင်က မြေမျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ ကျခဲ့သော ရေစက်များပင် ဖြစ်သည်။

Verse 59

ततो भूमेश्च संयोगादोषध्यस्तास्तदा भवन् । अफालकृष्टाश्चानुप्ता ग्राम्यारण्याश्चतुर्दश ॥

ထို့နောက် မြေကြီးနှင့် ထိုရေများ ပေါင်းစည်းခြင်းကြောင့် ထိုကာလ၌ ဆေးပင်များ ပေါ်ထွန်းလာ၏—ထွန်တံဖြင့် မထွန်ရ၊ မစိုက်ပျိုးရဘဲ—စိုက်ပျိုးသည့်အမျိုးနှင့် တောရိုင်းအမျိုး ဟူ၍ နှစ်မျိုး၊ စုစုပေါင်း ဆယ့်လေးမျိုးဟု သတ်မှတ်ကြ၏။

Verse 60

ऋतुपुष्पफलाश्चैव वृक्षा गुल्माश्च जज्ञिरे । प्रादुर्भावस्तु त्रेतायामाद्यो 'यमौषधस्य तु ॥

ပန်းနှင့် အသီးကို မိမိတို့၏ သင့်တော်သော ရာသီအလိုက် သယ်ဆောင်သော သစ်ပင်များနှင့် ချုံပင်များလည်း ပေါ်ပေါက်လာ၏။ ဤသည်မှာ တ్రေတားယုဂ၌ ဆေးပင်များ၏ ပထမဦးဆုံး ပေါ်ထွန်းခြင်း ဖြစ်၏။

Verse 61

तेनौषधेन वर्तन्ते प्रजास्त्रेतायुगॆ मुने । रागलोभौ समासाद्य प्रजाश्चाकस्मिकौ तदा ॥

အို ရှင်ရသေ့၊ ထိုဆေးပင်အစာကြောင့် တ్రေတားယုဂ၌ သတ္တဝါတို့ အသက်ရှင်နေထိုင်ကြ၏။ သို့သော် နောက်တစ်ဖန် စွဲလမ်းမှုနှင့် လောဘကြီးမှု ပေါ်ထွန်းလာသောအခါ ထိုအပြစ်များကြောင့် သတ္တဝါတို့ ရုတ်တရက် လှုံ့ဆော်ခံရကြ၏။

Verse 62

ततस्ताः पर्यग्वह्णन्त नदीक्षेत्राणि पर्वतान् । वृक्षगुल्मौषधीश्चैवमात्मन्यायाद्यथाबलम् ॥

ထို့နောက် သူတို့သည် သင့်လျော်သော မြစ်များ၊ လယ်ကွင်းများနှင့် တောင်တန်းများကိုလည်းကောင်း၊ ထို့အတူ သစ်ပင်များ၊ ချုံပင်များနှင့် ဆေးဖက်ဝင်အပင်များကိုလည်းကောင်း ယူဆောင်သွားကြ၍ မိမိတို့၏ အင်အားအလိုက် «ငါ့ဟာ» ဟု အခိုင်အမာဆိုကြ၏။

Verse 63

तेन दोषेण ता नेशुरौषध्यो मिषतां द्विज । अग्रसद् भूर्युगपत्तास्तदौषध्यो महामते ॥

ထိုအပြစ်ကြောင့်၊ အို နှစ်ကြိမ်မွေးဖွားသူ၊ ထိုဆေးဖက်ဝင်အပင်တို့သည် သူတို့၏ မျက်စိရှေ့တွင်ပင် ပျက်စီးသွားကြ၏။ အို ပညာရှိ၊ ထိုအပင်တို့ကို တစ်ချိန်တည်းတွင် အလွန်များစွာ စားသုံးကုန်ခမ်းသွားကြ၏။

Verse 64

पुनस्तासु प्रणष्टासु विभ्रान्तास्ताः पुनः प्रजाः । ब्रह्माणं शरणं जग्मुः क्षुधार्ताः परमेष्ठिनम् ॥

ထို(ဆေးဖက်ဝင်အပင်)တို့သည် ထပ်မံပျက်စီးသွားသောအခါ သတ္တဝါတို့သည် ထပ်မံ၍ မောဟဖြစ်ကြ၏။ ဆာလောင်မှုကြောင့် နှိပ်စက်ခံရ၍ သူတို့သည် အမြင့်မြတ်သော အရှင် ပရမေဋ္ဌင် ဖြစ်သော ဗြဟ္မာထံ သ refuge ယူရန် သွားကြ၏။

Verse 65

स चापि तत्त्वतो ज्ञात्वा तदा ग्रस्तां वसुन्धराम् । वत्सं कृत्वा सुमेरुं तु दुदोह भगवान् विभुः ॥

ဗြဟ္မာသည်လည်း အကြောင်းအရာ၏ အမှန်တရားကို သိရှိ၍ မြေကြီးသည် «မျိုချခံရသည်» (လုယူခံ/ဖုံးလွှမ်းခံ) ဟု မြင်သောအခါ၊ ဘုရားသခင်တော်၊ အစွမ်းထက်အရှင်သည် သူမကို နို့ညှစ်တော်မူ၍ စုမေရုတောင်ကို နွားကလေးအဖြစ် ပြုလုပ်တော်မူ၏။

Verse 66

दुग्धेयं गौस्तदा तेन शस्यानि पृथिवीतले । जज्ञिरे तानि बीजानि ग्राम्यारण्यास्तु ताः पुनः ॥

ထို «နွားမ» (မြေကြီး) ကို သူက နို့ညှစ်တော်မူသော် မြေမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် စပါးနှံတို့ ပေါက်ဖွားလာ၏။ ထိုမျိုးစေ့တို့သည် စိုက်ပျိုးသည့်အမျိုးနှင့် တောရိုင်းအမျိုး နှစ်မျိုးလုံး ထပ်မံ ပေါ်ပေါက်လာကြ၏။

Verse 67

ओषध्यः फलपाकान्ता गणाः सप्तदशाः स्मृताः । व्रीहयश्च यवाश्चैव गोधूमा अणवस्तिलाः ॥

အသီးရင့်၍ အကျိုးဖြစ်ထွန်းလာသော ဆေးဖက်ဝင်အပင်နှင့် စိုက်ပျိုးအပင်တို့ကို အုပ်စု ၁၇ မျိုးဟု ဆိုကြသည်။ ထိုအုပ်စုများတွင် ဆန်၊ မုယော၊ ဂျုံ၊ အဏုစပါးမျိုးနှင့် နှမ်းတို့ ပါဝင်သည်။

Verse 68

प्रियङ्गवो ह्युदाराश्च कोरदूषाः सचीणकाः । माषा मुद्गा मसूराश्च निष्पावाः सकुलत्थकाः ॥

ထို့အပြင် priyaṅgu နှင့် udāra၊ koradūṣa နှင့် cīṇaka တို့လည်း ပါဝင်သည်။ ထို့ပြင် ပဲမျိုးများဖြစ်သော māṣa (ပဲနက်)၊ mudga (ပဲစိမ်း)၊ masūra (လင်တီလ်)၊ niṣpāva (ပဲတစ်မျိုး) နှင့် kulattha (horse-gram) တို့လည်း ပါဝင်သည်။

Verse 69

आढकाश्चणकाश्चैव गणाः सप्तदश स्मृताः । इत्येता ओषधीनान्तु ग्राम्याणां जातयः पुरा ॥

ထို့အပြင် āḍhakā နှင့် caṇaka လည်း ပါဝင်သည်။ ထို့ကြောင့် အုပ်စု ၁၇ မျိုးဟု မှတ်သားကြသည်။ ဤအရာတို့သည် ရှေးကာလတွင် ရွာတွင်း စိုက်ပျိုးအပင်အမျိုးအစားများ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 70

ओषध्यो जज्ञियाश्चैव ग्राम्यारण्याश्चतुर्दश । व्रीहयश्च यवाश्चैव गोधूमा अणवस्तिलाः ॥

oṣadhi ဟုခေါ်သော အပင်များကို စိုက်ပျိုးဖြစ်စေ၊ တောထဲမှပေါက်ဖွားဖြစ်စေ စုစုပေါင်း ၁၄ မျိုးဟု ဆိုကြသည်။ ထိုအထဲတွင် ဆန်၊ မုယော၊ ဂျုံ၊ အဏုစပါးမျိုးနှင့် နှမ်းတို့ ပါဝင်သည်။

Verse 71

प्रियङ्गुसप्तमा ह्येते अष्टमास्तु कुलत्थकाः । श्यामाकास्त्वथ नीवारा यत्तिला सगवेधुकाः ॥

ဤအရာတို့အနက် priyaṅgu သည် အဆင့် ၇ ဖြစ်ပြီး kulattha သည် အဆင့် ၈ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် śyāmāka၊ nīvāra၊ yat-tila နှင့် gavedhuka တို့လည်း ပါဝင်သည်။

Verse 72

कुरुविन्दा मर्कटकास्तथा वेणुयवाश्च ये । ग्राम्यारण्याः स्मृता ह्येता ओषध्यश्च चतुर्दश ॥

ထို့အပြင် kuruvinda၊ markaṭaka နှင့် veṇu-yava ဟု ခေါ်သော အပင်များလည်း ရှိ၏။ စိုက်ပျိုးသည့်အပင်နှင့် တောအပင်တို့ကို ပေါင်းစည်း၍ oṣadhi ဆေးဖက်ဝင်အပင် ၁၄ မျိုးဟု မှတ်သားကြ၏။

Verse 73

यदा प्रसृष्टा ओषध्यो न प्ररोहन्ति ताः पुनः । ततः स तासां वृद्ध्यर्थं वार्तोपायञ्चकार ह ॥

ထွက်ပေါ်လာခဲ့သော အပင်များသည် နောက်တဖန် မပေါက်ဖွားတော့သည့်အခါ၊ ထိုအပင်များ တိုးပွားစေရန် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းနည်း (vārttā) ကို သူက စီမံတီထွင်하였다။

Verse 74

ब्रह्मा स्वयम्भूर्भगवान् हस्तसिद्धिं च कर्मजाम् । ततः प्रभृत्यथौषध्यः कृष्टपच्यास्तु जज्ञिरे ॥

ကောင်းမြတ်သော ကိုယ်တိုင်ပေါ်ထွန်းသည့် ဘြဟ္မာသည် လက်မှုကျွမ်းကျင်မှုနှင့် အလုပ်မှ ဖြစ်ပေါ်သော အောင်မြင်မှုကို ပေါ်ထွန်းစေ하였다။ ထိုအချိန်မှစ၍ အပင်များသည် ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးရသောအရာနှင့် အစာအဖြစ် ချက်ပြုတ်စားသုံးရသောအရာ ဖြစ်လာ하였다။

Verse 75

संसिद्धायान्तु वार्तायां ततस्तासां स्वयं प्रभुः । मर्यादां स्थापयामास यथान्यायं यथागुणम् ॥

အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းစနစ် (vārttā) ပြည့်စုံကောင်းမွန်လာသောအခါ၊ အရှင်တော်ကိုယ်တိုင်က တရားမျှတမှုနှင့် ဂုဏ်သတ္တိအလိုက် ၎င်းတို့အတွက် နယ်နိမိတ်နှင့် စည်းကမ်းများကို တည်ထောင်하였다။

Verse 76

वर्णानामाश्रमाणाञ्च धर्मान् धर्मभृतां वर । लोकानां सर्ववर्णानां सम्यग्धर्मार्थपालिनाम् ॥

အို ဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းသူတို့အနက် အကောင်းဆုံးရေ၊ (သူသည်) လောကများအတွက် လူမှုအတန်းအစားများနှင့် ဘဝအဆင့်များ၏ တာဝန်များကို သတ်မှတ်하였다—အတန်းအစားအားလုံးက dharma နှင့် artha ကို မှန်ကန်စွာ ထိန်းသိမ်းနိုင်စေရန်။

Verse 77

प्राजापत्यं ब्राह्मणानां स्मृतं स्थानं क्रियावताम् । स्थानमैन्द्रं क्षत्रियाणां संग्रामेष्वपलायिनाम् ॥

သတ်မှတ်ထားသော ဝိဓိပူဇာများကို သစ္စာရှိစွာ လိုက်နာသော ဗြာဟ္မဏတို့အတွက် ပရာဇာပတိ၏ လောကသည် သူတို့၏ သွားရာအဖြစ် ကြေညာထားသည်။ စစ်ပွဲတွင် မလွတ်ပြေးသော က္ෂတ္တရိယတို့အတွက် အိန္ဒြ၏ လောကသည် သူတို့၏ သွားရာအဖြစ် ကြေညာထားသည်။

Verse 78

वैश्यानां मारुतं स्थानं स्वधर्ममनुवर्तताम् । गान्धर्वं शूद्रजातीनां परिचर्यानुवर्तताम् ॥

ကိုယ့်တာဝန်ဓမ္မကို လိုက်နာသော ဝိုင်ရှျယတို့အတွက် မရုတ် (လေတော်ဘုရားများ) ၏ လောကသည် သွားရာဖြစ်သည်။ ဝန်ဆောင်မှုကို တည်ကြည်စွာ လိုက်နာသော ရှူဒြတို့အတွက် ဂန္ဓဗ္ဗ လောကသည် သွားရာဖြစ်သည်။

Verse 79

अष्टाशीति सहस्राणामृषीणामूर्ध्वरेतसाम् । स्मृतं तेषान्तु यत् स्थानं तदेव गुरुवासिनाम् ॥

သုက္ကရည်ကို အထက်သို့ ထိန်းသိမ်းသော (ဥဒ္ဓ္ဝရေတစ်—သန့်ရှင်းသော ဗြဟ္မစရိယ) ဥပုသ်သမား ရှင်သန်သူ ရှင်တော် ၈၈,၀၀၀ ဦးအတွက် ကြေညာထားသော နေရာတော်—ထိုနေရာတော်တည်းကိုပင် မိမိဆရာနှင့်အတူ နေထိုင်၍ ဆရာကို ဝတ်ပြုထမ်းဆောင်သူတို့အတွက်လည်း ကြေညာထားသည်။

Verse 80

सप्तर्षीणां तु यत् स्थानं स्मृतं तद्वै वनौकसाम् । प्राजापत्यं गृहस्थानां न्यासिनां ब्रह्मणः क्षयम् । योगिनाममृतं स्थानमिति वै स्थानकल्पना ॥

သတ္တရ္ရှီ (ရိရှီ ခုနစ်ပါး) အတွက် ကြေညာထားသော နေရာတော်—ထိုနေရာတော်ကိုပင် တောနေသူတို့အတွက်လည်း ကြေညာထားသည်။ အိမ်ထောင်ရှင်တို့အတွက် ပရာဇာပတိ၏ လောကရှိ၏။ နျာစင် (စွန့်လွှတ်သူ) တို့အတွက် ဘြဟ္မန်ထဲသို့ လျော်ဝင်ပျောက်ကွယ်ခြင်းရှိ၏။ ယောဂီတို့အတွက် မသေမပျက်သော နေရာတော်ရှိ၏။ ဤသို့ပင် သွားရာများကို ခွဲဝေသတ်မှတ်ထားသည်။