Adhyaya 167
बक-गौतमाख्यानम् / The Baka–Gautama Account (On Gratitude and Friendship Ethics)
Upa-parva: Rājadharmānuśāsana (Instruction on Royal Duty) — Baka–Gautama Episode
Bhīṣma recounts that a rākṣasa arranges and adorns Baka’s funeral pyre and performs the prescribed pretakārya. At that time Surabhi (Dākṣāyaṇī) appears above; foam mixed with milk falls from her mouth onto the pyre, reviving Baka. Indra arrives at Virūpākṣa’s city and reminds Virūpākṣa of an ancient Brahmā-issued curse: Baka, having failed to approach Brahmā’s assembly, was destined to be slain; accordingly, Gautama had killed him, and Baka was later revived (amṛta-sprinkled). Baka (also called Rājadharmā in this telling) petitions Indra to restore his beloved friend Gautama; Indra revives Gautama and returns him in friendship. The narrative closes with a moral audit: ingratitude (kṛtaghnatā) is portrayed as socially untrustworthy and spiritually ruinous, while friendship is described as a source of truth and strength; betrayal of friends is condemned as leading to severe negative consequences. Vaiśaṃpāyana notes that Yudhiṣṭhira is pleased upon hearing Bhīṣma’s instruction.
Chapter Arc: शरतल्प पर पड़े भीष्म के पास नकुल का प्रश्न उठता है—युद्ध-विद्या में धनुष श्रेष्ठ माना जाता है, पर संकट की अंतिम घड़ी में कौन-सा आयुध धर्म और प्राण की रक्षा करता है? → नकुल तर्क देता है कि जब धनुष टूट जाए, बाण चुक जाएँ, घोड़े नष्ट हो जाएँ—तब भी खड्ग से आत्मरक्षा और युद्ध संभव है। यह व्यावहारिक आपत्ति भीष्म को शस्त्रों के ‘अंतिम आश्रय’ पर बोलने को बाध्य करती है। → भीष्म खड्ग की महिमा और उसकी दिव्य परंपरा का उद्घोष करते हैं—महादेव शूलपाणि से आरंभ होकर विष्णु, ऋषि-परंपरा, इन्द्र, लोकपालों और अंततः मनु तक ‘धर्म-रक्षक’ खड्ग का हस्तांतरण; खड्ग को केवल हथियार नहीं, धर्म की चौकीदारी करने वाला तेज माना जाता है। → भीष्म निष्कर्ष देते हैं कि खड्ग ‘सन्निकट युद्ध’ का प्रधान साधन ही नहीं, संकट में शरण, मर्यादा-रक्षा और राजधर्म का प्रतीक है; इसलिए शस्त्र-विद्या में खड्ग-ज्ञान अनिवार्य है और उसका सम्मान देव-परंपरा से प्रतिष्ठित है। → नकुल के प्रश्न से खुली यह परंपरा आगे खड्ग-धर्म, शस्त्र-नीति और राजाओं के आचरण-नियमों की ओर संकेत करती है।
Shlokas
Verse 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठका ३ श्लोक मिलाकर कुल ७८ ३ “लोक हैं) न२्ंीय्स्निििस्स हल £:-.१#प्ट - जिसने अग्निकी स्थापना नहीं की है, उसे “अनाहिताग्नि” कहा जाता है। तात्पर्य यह कि उक्त दक्षिणा दिये बिना उसके द्वारा की हुई अग्निस्थापना व्यर्थ हो जाती है। षट्षष्ट्यधिकशततमोड< ध्याय: खड्गकी उत्पत्ति और इक परम्पराकी महिमाका व वैशम्पायन उवाच कथान्तरमथासाद्य खड्गयुद्धविशारद: । नकुल: शरतल्पस्थमिदमाह पितामहम्,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! कथाप्रसड़की समाप्तिके समय अवसर पाकर खड्गयुद्धविशारद नकुलने बाणशय्यापर सोये हुए पितामह भीष्मसे इस प्रकार प्रश्न किया
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်—အို ဇနမေဇယ၊ ယခင်အပိုင်းအဖြစ်အပျက် ပြီးဆုံးသွား၍ အခွင့်အရေးတစ်ရပ် ပေါ်လာသောအခါ၊ ဓားတိုက်ပွဲ၌ ကျွမ်းကျင်သော နကူလသည် မြားခင်းပေါ်၌ လဲလျောင်းနေသော ပိတామဟ ဘိဿမထံသို့ ချဉ်းကပ်ကာ ဤသို့ မေးလေ၏။
Verse 2
नकुल उवाच धनु: प्रहरणं श्रेष्ठमतीवात्र पितामह । मतस्तु मम धर्मज्ञ खड्ग एव सुसंशित:,नकुल बोले--धर्मज्ञ पितामह! यद्यपि इस जगत्में धनुष अत्यन्त श्रेष्ठ अस्त्र समझा जाता है, तथापि मुझे तो अत्यन्त तीखा खड्ग ही अच्छा जान पड़ता है
နကူလက ပြောသည်—“ဓမ္မကို သိမြင်သော အဘိုးကြီး၊ ဤလောက၌ လေးသည် အကောင်းဆုံး လက်နက်ဟု ယူဆကြသော်လည်း၊ ကျွန်ုပ်၏ အမြင်အရတော့ ထက်မြက်စွာ သွေးထားသော ဓားတစ်လက်တည်းပင် အကောင်းဆုံးဟု ထင်မြင်ပါသည်။”
Verse 3
विशीर्णे कार्मुके राजन् प्रक्षीणेषु च वाजिषु । खड्गेन शक््यते युद्धे साध्वात्मा परिरक्षितुम्,राजन्! जब धनुष टूट जाय और घोड़े भी नष्ट हो जायँ तब भी युद्धस्थलमें खड्गके द्वारा अपने शरीरकी भलीभाँति रक्षा की जा सकती है
နကုလက ပြောသည်– «အရှင်မင်းကြီး၊ လေးကွဲပျက်သွား၍ မြင်းတို့လည်း အားကုန်သွားသော်လည်း စည်းကမ်းတကျ စိတ်တည်ငြိမ်သောသူသည် စစ်မြေပြင်၌ ဓားဖြင့် မိမိကိုယ်ကို ကောင်းစွာ ကာကွယ်နိုင်၏»။
Verse 4
शरासनधरांश्वैव गदाशक्तिधरांस्तथा । एक: खड्गधरो वीर: समर्थ: प्रतिबाधितुम्,एक ही खड़्गधारी वीर धनुष, गदा और शक्ति धारण करनेवाले बहुत-से योद्धाओंको बाधा देनेमें समर्थ है
နကုလက ပြောသည်– «လေးမြားကိုင်သူများ၊ ဂဒါနှင့် လှံကိုင်သူများ များစွာရှိသော်လည်း ဓားကိုင်သော သူရဲကောင်းတစ်ဦးတည်းကပင် သူတို့ကို တားဆီး၍ နောက်ဆုတ်စေနိုင်၏»။
Verse 5
अत्र मे संशयश्चैव कौतूहलमतीव च । किंस्वित् प्रहरणं श्रेष्ठ सर्वयुद्धेषु पार्थिव,पृथ्वीनाथ! इस विषयमें मेरे मनमें संशय और अत्यन्त कौतूहल भी हो रहा है कि सम्पूर्ण युद्धोंमें कौन-सा आयुध श्रेष्ठ है?
နကုလက ပြောသည်– «ဤအကြောင်း၌ ကျွန်ုပ်၏စိတ်တွင် သံသယတစ်ရပ် ပေါ်လာပြီး စူးစမ်းလိုစိတ်လည်း အလွန်ပြင်းထန်ပါသည်။ မြေကြီး၏အရှင် မင်းကြီး၊ စစ်ပွဲအမျိုးမျိုးအနက် အကောင်းဆုံးသော လက်နက်သည် မည်သည်နည်း»။
Verse 6
कथं चोत्पादित: खड्ग: कस्मै चार्थाय केन च । पूर्वाचार्य च खड्गस्य प्रब्रूहि प्रपितामह,पितामह! खड्गकी उत्पत्ति कैसे और किस प्रयोजनके लिये हुई? किसने इसे उत्पन्न किया? खड्गयुद्धका प्रथम आचार्य कौन था? यह सब मुझे बताइये
နကုလက ပြောသည်– «အဘိုးမဟာ (ပိတာမဟာ) ရေ၊ ဓားသည် မည်သို့ ပထမဦးဆုံး ပေါ်ပေါက်လာသနည်း။ မည်သူက မည်သည့်ရည်ရွယ်ချက်အတွက် ဖန်တီးခဲ့သနည်း။ ထို့ပြင် ဓားပညာ၏ ပထမဆုံး ဆရာသည် မည်သူနည်း။ ဤအရာအားလုံးကို ကျွန်ုပ်အား မိန့်ကြားပါ»။
Verse 7
वैशम्पायन उवाच तस्य तद् वचन श्रुत्वा माद्रीपुत्रस्य धीमतः । स तु कौशलसंयुक्तं सूक्ष्मचित्रार्थसम्मतम्,वैशम्पायनजी कहते हैं--भरतनन्दन! जनमेजय! बुद्धिमान् माद्रीपुत्र नकुलकी वह बात कौशलयुक्त तो थी ही, सूक्ष्म तथा विचित्र अर्थसे भी सम्पन्न थी। उसे सुनकर बाणशय्यापर सोये हुए धनुर्वेदके पारड्गत विद्वान् धर्मज्ञ भीष्मने शिक्षाप्राप्त महामनस्वी द्रोणशिष्य नकुलको सुन्दर स्वर एवं वर्णोंसे युक्त वाणीमें इस प्रकार उत्तर देना आरम्भ किया
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– မာဒရီ၏ ဉာဏ်ပညာရှိသော သား နကုလ၏ ထိုစကားကို ကြားသော်၊ ဓမ္မကို သိမြင်ပြီး လေးပညာ၌ ပြည့်စုံကျွမ်းကျင်ကာ မြားခင်းပေါ်၌ လဲလျောင်းနေသော ဘီရှ္မသည် ထိုစကားသည် စကားပုံစံကောင်းမွန်ရုံသာမက အဓိပ္ပါယ်လည်း နူးညံ့သိမ်မွေ့၍ ထူးခြားနက်ရှိုင်းကြောင်း သိမြင်하였다။ ထို့နောက် ဒ್ರೋဏာ၏ သင်ကြားမှုကို ခံယူထားသော စိတ်ဓာတ်မြင့်မားသည့် နကုလအား သာယာသောအသံနှင့် သေသပ်သော အက္ခရာများပါသော မိန့်ခွန်းဖြင့် ဤသို့ ပြန်လည်ဖြေကြားရန် စတင်하였다။
Verse 8
ततस्तस्योत्तरं वाक््यं स्वरवर्णोपपादितम् । शिक्षया चोपपन्नाय द्रोणशिष्याय भारत,वैशम्पायनजी कहते हैं--भरतनन्दन! जनमेजय! बुद्धिमान् माद्रीपुत्र नकुलकी वह बात कौशलयुक्त तो थी ही, सूक्ष्म तथा विचित्र अर्थसे भी सम्पन्न थी। उसे सुनकर बाणशय्यापर सोये हुए धनुर्वेदके पारड्गत विद्वान् धर्मज्ञ भीष्मने शिक्षाप्राप्त महामनस्वी द्रोणशिष्य नकुलको सुन्दर स्वर एवं वर्णोंसे युक्त वाणीमें इस प्रकार उत्तर देना आरम्भ किया
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– ထို့နောက် သူ့အား ပြန်လည်ဖြေကြားရာတွင် အသံအနိမ့်အမြင့်နှင့် အက္ခရာသံထွက်တို့ကို သေသေချာချာ စီစဉ်ထားသော စကားများဖြင့် ပြောဆိုလေ၏။ အို ဘာရတ၊ သံထွက်ပညာ (śikṣā) ဖြင့် လေ့ကျင့်ပြီး သဒ္ဒါသံထွက်မှန်ကန်စွာ ရွတ်ဆိုတတ်သော ဒြောဏ၏ တပည့်ထံသို့ ဤသို့သော အဖြေဖြစ်၏။ အို ဘာရတဝင်တို့၏ ဂုဏ်ရောင်၊ ဇနမေဇယ– မာဒရီ၏ သား နကူလသည် ဉာဏ်ပညာရှိ၍ ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုခဲ့သကဲ့သို့၊ ထိုစကားသည်လည်း နူးညံ့သိမ်မွေ့၍ အဓိပ္ပါယ်အမျိုးမျိုး ပြည့်စုံလေ၏။ ထိုစကားကို ကြားသော် မြားခင်းပေါ်၌ လဲလျောင်းနေသော ဓနုဝေဒပညာကို အဆုံးတိုင်ကျွမ်းကျင်ပြီး ဓမ္မကို သိမြင်သော ဘီရှ္မသည်၊ စိတ်ဓာတ်ကြီးမားသော ဒြောဏတပည့် နကူလအား သာယာသော အသံနှင့် ရှင်းလင်းသော အက္ခရာသံထွက်တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော စကားဖြင့် အဖြေပြောရန် စတင်လေ၏။
Verse 9
उवाच स तु धर्मज्ञो धरनुर्वेदस्य पारग: । शरतल्पगतो भीष्मो नकुलाय महात्मने,वैशम्पायनजी कहते हैं--भरतनन्दन! जनमेजय! बुद्धिमान् माद्रीपुत्र नकुलकी वह बात कौशलयुक्त तो थी ही, सूक्ष्म तथा विचित्र अर्थसे भी सम्पन्न थी। उसे सुनकर बाणशय्यापर सोये हुए धनुर्वेदके पारड्गत विद्वान् धर्मज्ञ भीष्मने शिक्षाप्राप्त महामनस्वी द्रोणशिष्य नकुलको सुन्दर स्वर एवं वर्णोंसे युक्त वाणीमें इस प्रकार उत्तर देना आरम्भ किया
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– ထို့နောက် ဓမ္မကို သိမြင်သော ဘီရှ္မသည်၊ ဓနုဝေဒပညာကို အဆုံးတိုင်ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်၍ မြားခင်းပေါ်၌ လဲလျောင်းနေသော်လည်း၊ မဟာသတ္တဝါ နကူလအား ပြန်လည်ဖြေကြားရန် စကားစတင်ပြောလေ၏။ ဤမြင်ကွင်းသည် သင်ကြားမှုကို ဓမ္မတရား၏ ဆက်လက်ပေးအပ်မှုအဖြစ် ဖော်ပြသည်—စစ်ပွဲ၏နောက်ဆက်တွဲ နာကျင်မှုအလယ်၌ပင် အကြီးအကဲသည် စည်းကမ်းရှိသော သင်ကြားမှုကို ထိန်းသိမ်းကာ၊ ထိုက်တန်သော တပည့်အား တိုင်းတာညှိနှိုင်းထားသော သန့်ရှင်းသိမ်မွေ့သည့် စကားဖြင့် တုံ့ပြန်လေ၏။
Verse 10
भीष्म उवाच तत्त्वं शृणुष्व माद्रेय यदेतत् परिपृच्छसि । प्रबोधितो5स्मि भवता धातुमानिव पर्वत:,भीष्मजीने कहा--माद्रीनन्दन! तुम जो यह प्रश्न कर रहे हो, इसका तत्त्व सुनो। मैं तो खूनसे लथपथ हो गेरूधातुसे रँँगे हुए पर्वतके समान पड़ा हुआ था। तुमने यह प्रश्न करके मुझे जगा दिया
ဘီရှ္မက ပြောသည်– “အို မာဒရီ၏ သား၊ သင်မေးမြန်းသော အရာ၏ တတ္တဝ (အမှန်တရား) ကို နားထောင်လော့။ ငါသည် သွေးစို၍ အနီရောင် သတ္တုဖြင့် အရောင်တင်ထားသကဲ့သို့သော တောင်တန်းတစ်ခုလို မလှုပ်မရှား လဲလျောင်းနေခဲ့၏။ သင်၏ မေးခွန်းကြောင့် ငါကို နိုးထစေခဲ့သည်။”
Verse 11
सलिलैकार्णवं तात पुरा सर्वमभूदिदम् । निष्प्रकम्पमनाकाशमनिर्देश्यमहीतलम्,तात! पूर्वकालमें यह सम्पूर्ण जगत् जलके एकमात्र महासागरके रूपमें था। उस समय इसमें कम्पन नहीं था। आकाशका पता नहीं था। भूतलका कहीं नाम भी नहीं था
ဘီရှ္မက ပြောသည်– “အို ချစ်သား၊ ရှေးကာလ၌ ဤကမ္ဘာလုံးစုံသည် ရေတစ်မျိုးတည်းသော မဟာသမုဒ္ဒရာတစ်စင်းသာ ဖြစ်ခဲ့၏။ ထိုအခါ တုန်ခါမှုမရှိ၊ အနှောင့်အယှက်မရှိ။ ကောင်းကင်သည် မပေါ်ထွန်းသေး၊ မြေပြင်ကိုလည်း ညွှန်ပြ၍ မရ၊ အမည်တပ်၍ မရခဲ့။”
Verse 12
तमसा<5<वृतमस्पर्शमतिगम्भीरदर्शनम् । निःशब्दं चाप्रमेयं च तत्र जज्ञे पितामह:,सब कुछ अन्धकारसे आवृत था। शब्द और स्पर्शका भी अनुभव नहीं होता था। वह एकार्णव देखनेमें बड़ा गम्भीर था। उसकी कहीं सीमा नहीं थी, उसीमें पितामह ब्रह्माजीका प्रादुर्भाव हुआ
ဘီရှ္မက ပြောသည်– “အရာအားလုံးသည် အမှောင်ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေခဲ့၏။ ထိတွေ့မှုနှင့် အသံကိုလည်း မခံစားနိုင်ခဲ့။ ထိုရေတစ်မျိုးတည်းသော မဟာသမုဒ္ဒရာသည် မြင်ရသော် အလွန်နက်ရှိုင်း၍ အဆုံးမရှိသကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး တိုင်းတာ၍ မရသော ကန့်သတ်မဲ့အကျယ်အဝန်း ဖြစ်လေ၏။ ထိုတိုင်းတာမရသော တိတ်ဆိတ်မှုအတွင်း၌ ‘အဘိုးအို’ ဘြဟ္မာ (Pitāmaha—Brahmā) သည် ပေါ်ထွန်းလာခဲ့၏။”
Verse 13
सो5सृजद् वातमर्ग्निं च भास्करं चापि वीर्यवान् । आकाशमस्जच्चोर्ध्वमधो भूमिं च नै#ऋतीम्,उन शक्तिशाली पितामहने वायु, अग्नि और सूर्यकी सृष्टि की। आकाश, ऊपर, नीचे, भूमि तथा राक्षससमूहकी भी रचना की
ဘီရှ္မက ပြော၏— «အင်အားကြီးသော ပိတామဟ (ပရာဇာပတိ) သည် လေ၊ မီးနှင့် နေကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ ထို့ပြင် ကောင်းကင်၊ အထက်ဒေသနှင့် အောက်ဒေသ၊ မြေပြင်နှင့် နိုင်ရ္ဋ (ရက္ခသ) အမျိုးအစားရှိ သတ္တဝါတို့ကိုလည်း ဖန်ဆင်းတော်မူ၏»။
Verse 14
नभ: सचन्द्रतारं च नक्षत्राणि ग्रहांस्तथा । संवत्सरानृतून् मासान् पक्षानथ लवान् क्षणान्,चन्द्रमा तथा तारोंसहित आकाश, नक्षत्र, ग्रह, संवत्सर, ऋतु, मास, पक्ष, लव और क्षणोंकी सृष्टि भी उन्होंने ही की
ဘီရှ္မက ပြော၏— «သူတစ်ပါးတည်းက ကောင်းကင်ကို လနှင့် ကြယ်တို့နှင့်အတူ ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ နက္ခတ်စုများနှင့် ဂြိုဟ်များကိုလည်း ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ ထို့ပြင် အချိန်၏အတိုင်းအတာ—နှစ်၊ ရာသီ၊ လ၊ ပက္ခ (နှစ်ပတ်ကာလ) နှင့် လဝ၊ ခဏကဲ့သို့ အလွန်သေးငယ်သော ခွဲခြားမှုများကိုပါ စီမံတော်မူ၏»။
Verse 15
तत: शरीरं लोकस्थं स्थापयित्वा पितामह: । जनयामास भगवान् पुत्रानुत्तमतेजस:,तदनन्तर भगवान् ब्रह्माने लौकिक शरीर धारण करके मुनिवर मरीचि, अत्रि, पुलस्त्य, पुलह, क्रतु, वसिष्ठ, अज्धिरा तथा स्वभाव एवं ऐश्वर्यसे सम्पन्न रुद्र--इन तेजस्वी पुत्रोंको उत्पन्न किया
ဘီရှ္မက ပြော၏— «ထို့နောက် ပိတామဟ (ဗြဟ္မာ) သည် လောကနှင့် ကိုက်ညီသော ကိုယ်ခန္ဓာကို တည်ထောင်ပြီး အလင်းရောင်အထွတ်အထိပ်ရှိ သားတော်များကို မွေးဖွားစေတော်မူ၏။ လောကီရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ခံယူကာ မဟာရိရှီများဖြစ်သော မရီချိ၊ အတြိ၊ ပုလஸ္တျ၊ ပုလဟ၊ ကရတု၊ ဝသိဋ္ဌ၊ အင်္ဂိရသတို့နှင့် သဘာဝအားဖြင့် အာဏာအမြတ်ဆုံးရှိသော ရုဒ္ရကိုပါ ဖန်ဆင်းတော်မူ၏»။
Verse 16
मरीचिमृषिमत्रिं च पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् वसिष्ठाड़िरसौ चोभौ रुद्रं च प्रभुमी श्वरम्,तदनन्तर भगवान् ब्रह्माने लौकिक शरीर धारण करके मुनिवर मरीचि, अत्रि, पुलस्त्य, पुलह, क्रतु, वसिष्ठ, अज्धिरा तथा स्वभाव एवं ऐश्वर्यसे सम्पन्न रुद्र--इन तेजस्वी पुत्रोंको उत्पन्न किया
ဘီရှ္မက ပြော၏— «ထို့နောက် ကရုဏာရှင် ဗြဟ္မာသည် လောကီရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ခံယူကာ အလင်းရောင်တောက်ပသော သားတော်များအဖြစ် မရီချိ၊ အတြိ၊ ပုလஸ္တျ၊ ပုလဟ၊ ကရတု၊ ဝသိဋ္ဌ၊ အင်္ဂိရသတို့ကို မွေးဖွားစေတော်မူပြီး၊ သဘာဝအားဖြင့် အာဏာအမြတ်ဆုံးရှိသော အင်အားကြီးသခင် ရုဒ္ရကိုလည်း ဖန်ဆင်းတော်မူ၏»။
Verse 17
प्राचेतसस्तथा दक्ष: कन्याषष्टिमजीजनत् । ता वै ब्रह्मर्षय: सर्वा: प्रजार्थ प्रतिपेदिरे,प्रचेताओंके पुत्र दक्षने साठ कन््याओंको जन्म दिया। उन सबको प्रजाकी उत्पत्तिके लिये ब्रद्मर्षियोंने पत्नीरूपमें प्राप्त किया
ဘီရှ္မက ပြော၏— «ပရချေတသ၏ သား ဒက္ခသည် သမီးခြောက်ဆယ်ကို မွေးဖွားစေ၏။ ထိုသမီးအားလုံးကို ဗြဟ္မရိရှီတို့က မျိုးဆက်ပွားရေးအတွက် ဇနီးအဖြစ် တရားဓမ္မနှင့်အညီ လက်ခံယူကြ၏»။
Verse 18
ताभ्यो विश्वानि भूतानि देवा: पितृगणास्तथा । गन्धर्वाप्सरसश्ैव रक्षांसि विविधानि च,उन्हीं कन््याओंसे समस्त प्राणी, देवता, पितर, गन्धर्व, अप्सरा, नाना प्रकारके राक्षस, पशु, पक्षी, मत्स्य, वानर, बड़े-बड़े नाग, जल और स्थलमें विचरनेवाले सब प्रकारके पक्षिगण, उद्भिज्ज, स्वेदज, अण्डज और जरायुज प्राणी उत्पन्न हुए। तात! इस प्रकार सम्पूर्ण स्थावर-जड़म जगत् उत्पन्न हुआ
ဘီရှ္မက ဆိုသည်– «ထိုကညာတို့မှ စကြဝဠာရှိ သတ္တဝါအပေါင်းတို့ ပေါ်ထွန်းလာကြ၏။ ထို့အတူ နတ်တို့နှင့် ပိတೃဂဏ (ဘိုးဘွားဝိညာဉ်အစု) တို့လည်းကောင်း၊ ဂန္ဓဗ္ဗနှင့် အပ္ဆရာတို့လည်းကောင်း၊ ရာက္ခသ အမျိုးမျိုးတို့လည်းကောင်း ပေါ်ထွန်းလာကြ၏»။
Verse 19
पतत्रिमृगमीनाश्च प्लवड्राश्न महोरगा: । तथा पक्षिगणा: सर्वे जलस्थलविचारिण:,उन्हीं कन््याओंसे समस्त प्राणी, देवता, पितर, गन्धर्व, अप्सरा, नाना प्रकारके राक्षस, पशु, पक्षी, मत्स्य, वानर, बड़े-बड़े नाग, जल और स्थलमें विचरनेवाले सब प्रकारके पक्षिगण, उद्भिज्ज, स्वेदज, अण्डज और जरायुज प्राणी उत्पन्न हुए। तात! इस प्रकार सम्पूर्ण स्थावर-जड़म जगत् उत्पन्न हुआ
ဘီရှ္မက ဆိုသည်– «ငှက်တို့၊ တိရစ္ဆာန်တို့၊ ငါးတို့; ရေတွင်းသတ္တဝါတို့နှင့် မြွေကြီးတို့; ထို့အပြင် ရေနှင့် မြေကြား လှုပ်ရှားသွားလာသော ငှက်အစုအပေါင်းတို့—ဤအမျိုးအစားတို့သည် စကြဝဠာဖန်ဆင်းမှုအတွင်း ပေါ်ထွန်းလာကြ၏»။
Verse 20
उद्धिद: स्वेदजाश्वैव साण्डजाश्न जरायुजा: । जज्ञे तात जगत् सर्व तथा स्थावरजड्भमम्,उन्हीं कन््याओंसे समस्त प्राणी, देवता, पितर, गन्धर्व, अप्सरा, नाना प्रकारके राक्षस, पशु, पक्षी, मत्स्य, वानर, बड़े-बड़े नाग, जल और स्थलमें विचरनेवाले सब प्रकारके पक्षिगण, उद्भिज्ज, स्वेदज, अण्डज और जरायुज प्राणी उत्पन्न हुए। तात! इस प्रकार सम्पूर्ण स्थावर-जड़म जगत् उत्पन्न हुआ
ဘီရှ္မက ဆိုသည်– «အပင်ပေါက်မှ ဖြစ်သော (ဥဒ္ဘိဇ္ဇ) တို့၊ ချွေး/စိုစွတ်မှုမှ ဖြစ်သော (သွေဒဇ) တို့၊ ဥမှ ဖြစ်သော (အဏ္ဍဇ) တို့၊ သားအိမ်မှ ဖြစ်သော (ဇရာယုဇ) တို့—ဤအမျိုးအစားအားလုံး ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထို့ကြောင့် ချစ်သောသူရေ၊ လောကတစ်ခုလုံး—မလှုပ်မရှားသောအရာနှင့် လှုပ်ရှားသောအရာတို့ပါ—ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့၏»။
Verse 21
भूतसर्गमिमं कृत्वा सर्वलोकपितामह: । शाश्वतं वेदपठितं धर्म प्रयुयुजे तत:,सर्वलोकपितामह ब्रह्माने इन समस्त प्राणियोंकी सृष्टि करके उनके ऊपर वेदोक्त सनातनधर्मके पालनका भार रखा
ဘီရှ္မက ဆိုသည်– «လောကအပေါင်း၏ အဘိုးအိုကြီး (ဗြဟ္မာ) သည် သတ္တဝါဖန်ဆင်းမှုကို ပြုလုပ်ပြီးနောက်၊ ဝေဒတွင် သင်ကြားထားသော ထာဝရဓမ္မ (သနာတနဓမ္မ) ကို ထိုသတ္တဝါတို့အပေါ် သတ်မှတ်အမိန့်ချမှတ်하였다»။
Verse 22
तस्मिन् धर्मे स्थिता देवा: सहाचार्यपुरोहिता: । आदित्या वसवो रुद्रा: ससाध्या मरुदश्वचिन:,आचार्य और पुरोहितगणोंसहित देवता, आदित्य, वसुगण, रुद्रगण, साध्यगण, मरुदगण तथा अश्विनीकुमार--ये सभी उस सनातन धर्ममें प्रतिष्ठित हुए
ဘီရှ္မက ဆိုသည်– «ထိုဓမ္မအတွင်း၌ပင် ဆရာအာචာရျနှင့် ပုရောဟိတ်တို့နှင့်အတူ နတ်တို့သည် တည်မြဲစွာ ရပ်တည်ကြ၏—အာဒိတျများ၊ ဝಸುများ၊ ရုဒြများ၊ သာဓျများ၊ မရုတ်များနှင့် အရှ္ဝိနီကူမာရ (အရှ္ဝိန်နှစ်ပါး) တို့ဖြစ်ကြ၏»။
Verse 23
भग्वत्र्यज्ञिरस: सिद्धा: काश्यपाश्च तपोधना: । वसिष्ठगौतमागस्त्यास्तथा नारदपर्वतौ,भृगु, अत्रि और अड्जिरा-ये सिद्ध मुनि, तपस्याके धनी काश्यपगण, वसिष्ठ, गौतम, अगस्त्य, देवर्षि नारद, पर्वत, वालखिल्य ऋषि, प्रभास, सिकत, घृतप (घी पीकर रहनेवाले), सोमप (सोमपान करनेवाले), वायव्य (वायु पीकर रहनेवाले), मरीचिप (सूर्यकी किरणोंका पान करनेवाले) और वैश्वानर तथा अकृष्ट (बिना जोते-बोये उत्पन्न हुए अन्नसे जीविका चलानेवाले), हंसमुनि (संन्यासी), अग्निसे उत्पन्न होनेवाले ऋषिगण, वानप्रस्थ और पृश्चरिगण--ये सभी महात्मा ब्रह्माजीकी आज्ञाके अधीन रहकर सनातनधर्मका पालन करने लगे
ဘီရှ္မက မိန့်တော်မူသည်– «ပြီးပြည့်စုံသော ရှင်သန်တော်မူသော ရှင်မုနိများဖြစ်သည့် ဘ္ရိဂု၊ အတြိ နှင့် အင်္ဂိရသတို့၊ တပဿာဓနကြွယ်ဝသော ကာရှျပတို့နှင့်အတူ၊ ထို့ပြင် ဝသိဋ္ဌ၊ ဂေါတမ၊ အဂஸ္တျ၊ ဒေဝရ္ဓိ နာရဒ နှင့် ပರ್ವတတို့လည်း ပါဝင်ကြသည်။ ဤမဟာမုနိတို့သည် ပ္ရဟ္မာ၏ အမိန့်အောက်၌ နေထိုင်ကာ အနန္တဓမ္မ (သနာတနဓမ္မ) ကို လိုက်နာကျင့်သုံးကြ၏»။
Verse 24
ऋषयो वालखिलल््याश्षु प्रभासा: सिकतास्तथा । घृतपा: सोमवायव्या वैश्वानरमरीचिपा:,भृगु, अत्रि और अड्जिरा-ये सिद्ध मुनि, तपस्याके धनी काश्यपगण, वसिष्ठ, गौतम, अगस्त्य, देवर्षि नारद, पर्वत, वालखिल्य ऋषि, प्रभास, सिकत, घृतप (घी पीकर रहनेवाले), सोमप (सोमपान करनेवाले), वायव्य (वायु पीकर रहनेवाले), मरीचिप (सूर्यकी किरणोंका पान करनेवाले) और वैश्वानर तथा अकृष्ट (बिना जोते-बोये उत्पन्न हुए अन्नसे जीविका चलानेवाले), हंसमुनि (संन्यासी), अग्निसे उत्पन्न होनेवाले ऋषिगण, वानप्रस्थ और पृश्चरिगण--ये सभी महात्मा ब्रह्माजीकी आज्ञाके अधीन रहकर सनातनधर्मका पालन करने लगे
ဘီရှ္မက မိန့်တော်မူသည်– «ထို့ပြင် ဝါလခိလျများဟု ခေါ်သော ရှင်မုနိများ၊ ပ္ရဘာသများနှင့် စိကတာများဟု ခေါ်သော အုပ်စုများလည်း ရှိ၏။ ထို့အတူ ဂျီ (Ghṛta) ဖြင့် အသက်မွေးသူ (Ghṛtapā) များ၊ ဆိုမ (Soma) ဖြင့်၊ လေဖြင့်၊ မီးသဘောတရား (Vaiśvānara) ဖြင့်၊ နေရောင်ခြည်ဖြင့် (Marīcipā) အသက်မွေးသူများလည်း ရှိကြသည်။ ဤမဟာတပသ္ဝီတို့အားလုံးသည် ပ္ရဟ္မာ၏ အမိန့်အောက်၌ နေထိုင်ကာ မိမိတို့၏ တင်းကျပ်သော အကျင့်စည်းကမ်းအလိုက် အနန္တဓမ္မကို စောင့်ထိန်းကျင့်သုံးကြ၏»။
Verse 25
अकृष्टाश्वैव हंसाश्चन ऋषयो वाग्नियोनय: । वानप्रस्था: पृश्रयश्च स्थिता ब्रह्मानुशासने,भृगु, अत्रि और अड्जिरा-ये सिद्ध मुनि, तपस्याके धनी काश्यपगण, वसिष्ठ, गौतम, अगस्त्य, देवर्षि नारद, पर्वत, वालखिल्य ऋषि, प्रभास, सिकत, घृतप (घी पीकर रहनेवाले), सोमप (सोमपान करनेवाले), वायव्य (वायु पीकर रहनेवाले), मरीचिप (सूर्यकी किरणोंका पान करनेवाले) और वैश्वानर तथा अकृष्ट (बिना जोते-बोये उत्पन्न हुए अन्नसे जीविका चलानेवाले), हंसमुनि (संन्यासी), अग्निसे उत्पन्न होनेवाले ऋषिगण, वानप्रस्थ और पृश्चरिगण--ये सभी महात्मा ब्रह्माजीकी आज्ञाके अधीन रहकर सनातनधर्मका पालन करने लगे
ဘီရှ္မက မိန့်တော်မူသည်– «ထွန်ယက်မစိုက်ပျိုးဘဲ ပေါက်လာသော စပါးဖြင့် အသက်မွေးသူများ (Akṛṣṭa)၊ ‘ဟံသ’ ဟု ခေါ်သော သံဃာသမားအကျင့်ရှိသူများ၊ မီးမှ မွေးဖွားသော ရှင်မုနိများ၊ တောတွင်းနေ ဝါနပရಸ್ಥများနှင့်—ပೃśraya အကျင့်ရှိသူများပါဝင်၍—ဤအားလုံးသည် ပ္ရဟ္မာ၏ အမိန့်အောက်၌ တည်မြဲကာ အနန္တဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းကြ၏»။
Verse 26
दानवेन्द्रास्त्वतिक्रम्य तत् पितामहशासनम् । धर्मस्यापचयं चक्कुः: क्रोधलो भसमन्विता:,परंतु दानवेश्वरोंने क्रोध और लोभसे युक्त हो ब्रह्माजीकी उस आज्ञाका उल्लंघन करके धर्मको हानि पहुँचाना आरम्भ किया
ဘီရှ္မက မိန့်တော်မူသည်– «သို့သော် ဒာနဝတို့၏ အရှင်များသည် ဒေါသနှင့် လောဘတို့ကြောင့် မောင်းနှင်ခံရကာ အဘိုးကြီး (ပိတామဟ) ဖြစ်သော ပ္ရဟ္မာ၏ ထိုအမိန့်ကို ချိုးဖောက်၍ ဓမ္မ၏ ဆုတ်ယုတ်ခြင်းကို စတင် ဖြစ်ပေါ်စေကြ၏»။
Verse 27
हिरण्यकशिपुश्चैव हिरण्याक्षो विरोचन: । शम्बरो विप्रचित्तिश्न विराधो नमुचिरबलि:,हिरण्यकशिपु, हिरण्याक्ष, विरोचन, शम्बर, विप्रचित्ति, विराध, नमुचि और बलि--ये तथा और भी बहुत-से दैत्य और दानव अपने दलके साथ धर्ममर्यादाका उल््लड्घन करके अधर्म करनेका ही दृढ़ निश्चय लेकर आमोद-प्रमोदमें जीवन व्यतीत करने लगे
ဘီရှ္မက မိန့်တော်မူသည်– ဟိရဏ္ယကသိပု၊ ဟိရဏ္ယာක්ෂ၊ ဝိရောစန၊ ရှမ္ဗရ၊ ဝိပရစိတ္တိ၊ ဝိရာဓ၊ နမုချိ၊ ဘလိ—နှင့် အခြား ဒೈတျနှင့် ဒာနဝ များစွာတို့သည်လည်း—ဓမ္မ၏ ကန့်သတ်ချက်များနှင့် တည်ထောင်ထားသော သီလစည်းမျဉ်းကို ချိုးဖောက်ကာ အဓမ္မကို ပြုရန် အခိုင်အမာ ဆုံးဖြတ်ပြီး မိမိတို့အဖွဲ့နှင့်အတူ ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲတွင် အသက်တာကို ကုန်လွန်စေကြ၏။
Verse 28
एते चान्ये च बहव: सगणा दैत्यदानवा: । धर्मसेतुमतिक्रम्य रेमिरेड धर्मनिश्चया:,हिरण्यकशिपु, हिरण्याक्ष, विरोचन, शम्बर, विप्रचित्ति, विराध, नमुचि और बलि--ये तथा और भी बहुत-से दैत्य और दानव अपने दलके साथ धर्ममर्यादाका उल््लड्घन करके अधर्म करनेका ही दृढ़ निश्चय लेकर आमोद-प्रमोदमें जीवन व्यतीत करने लगे
ဘီရှ္မက မိန့်တော်မူသည်– «ဤဒೈတျနှင့် ဒာနဝတို့အပါအဝင် အခြားများစွာသော ဒೈတျ–ဒာနဝတို့သည် မိမိတို့၏ အဖွဲ့အင်အားနှင့်အတူ ဓမ္မကိုကာကွယ်သော နယ်နိမိတ်ကို ကျော်လွန်သွားကြ၏။ အဓမ္မ၌ မခွဲမခွာ ဆုံးဖြတ်ထားသဖြင့် သူတို့သည် ပျော်ပွဲစားပွဲနှင့် ကိုယ်ပိုင်အာသာရမဏ်တို့တွင်သာ ဘဝကို ဖြတ်သန်းကြ၏»။
Verse 29
सर्वे तुल्याभिजातीया यथा देवास्तथा वयम् | इत्येवं धर्ममास्थाय स्पर्थमाना: सुर्िभि:,वे सभी दैत्य कहते थे कि “हम और देवता एक ही जातिके हैं; अत: जैसे देवता हैं वैसे हम हैं।” इस प्रकार जातीय धर्मका आश्रय लेकर दैत्यगण देवर्षियोंके साथ स्पर्धा रखने लगे
ဘီရှ္မက မိန့်တော်မူသည်– «ကျွန်ုပ်တို့အားလုံးသည် မြင့်မြတ်သော မျိုးရိုးတူညီကြသည်။ နတ်တို့ကဲ့သို့ပင် ကျွန်ုပ်တို့လည်း ထိုနည်းတူပင်» ဟု။ ထိုအယူအဆကို မိမိတို့၏ ‘မျိုးရိုးဓမ္မ’ ဟူ၍ ခိုင်မြဲစွာ ဆုပ်ကိုင်ကာ ဒൈတျတို့သည် နတ်ဋ္ဌာနရှိ ရှင်ဋ္ဌာနတော်များ (ဒေဝဋ္ဌာန ဥဿီများ) နှင့်တောင် ယှဉ်ပြိုင်ရန် စတင်ကြ၏—တန်းတူဟု ဆိုသောစကားကို ထိန်းသိမ်းမှုမဟုတ်ဘဲ ပြိုင်ဆိုင်မှု၏ အကြောင်းအရင်းအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားစေခဲ့သည်။
Verse 30
न प्रियं नाप्यनुक्रोशं चक्रुर्भूतेषु भारत । त्रीनुपायानतिक्रम्य दण्डेन रुरुधु: प्रजा:,भरतनन्दन! वे न तो प्राणियोंका प्रिय करते थे और न उनपर दयाभाव ही रखते थे। वे साम, दाम और भेद--इन तीनों उपायोंको लाँचकर केवल दण्डके द्वारा समस्त प्रजाओंको पीड़ा देने लगे
ဘီရှ္မက မိန့်တော်မူသည်– «အို ဘာရတဝంశ၏ သားတော်ရေ၊ သူတို့သည် သတ္တဝါတို့အပေါ် ချစ်ခင်စေမည့် အကျိုးပြုမှုကိုလည်း မပြု၊ ကရုဏာစိတ်ကိုလည်း မထားကြ။ သာမ (ညှိနှိုင်းခြင်း)၊ ဒာမ (ဆုလာဘ်ပေးခြင်း)၊ ဘေဒ (ခွဲခြားစည်းရုံးခြင်း) ဟူသော နည်းလမ်းသုံးပါးကို ကျော်လွန်ပစ်ကာ ဒဏ္ဍဖြင့်သာ လူထုအားလုံးကို နှိပ်စက်ကြ၏»။
Verse 31
न जम्मुः संविदं तैश्व दर्पादसुरसत्तमा: | अथ वै भगवान ब्रद्मा ब्रद्मर्षिभिरुपस्थित:,वे असुरश्रेष्ठ घमण्डमें भरकर उन प्रजाओंके साथ बातचीत भी नहीं करते थे। तदनन्तर ब्रह्मर्षियोंसहित भगवान् ब्रह्मा हिमालयके सुरम्य शिखरपर उपस्थित हुए। वह इतना ऊँचा था कि आकाशके तारे उसपर विकसित कमलके समान जान पड़ते थे। उसका विस्तार सौ योजनका था। वह मणियों तथा रत्नसमूहोंसे व्याप्त था
ဘီရှ္မက မိန့်တော်မူသည်– «မာနထောင်လွှားနေသော အဆုရတို့အနက် အထွတ်အထိပ်သူတို့သည် ထိုသတ္တဝါများနှင့် စကားဝိုင်းတောင် မဝင်ကြ။ ထို့နောက် ဘုရားသခင် ဘြဟ္မာသည် ဘြဟ္မရ္ရှီတို့နှင့်အတူ ပေါ်ထွန်းလာတော်မူ၏»။
Verse 32
तदा हिमवत: शड्रे सुरम्ये पद्मतारके । शतयोजनविस्तारे मणिरत्नचयाचिते,वे असुरश्रेष्ठ घमण्डमें भरकर उन प्रजाओंके साथ बातचीत भी नहीं करते थे। तदनन्तर ब्रह्मर्षियोंसहित भगवान् ब्रह्मा हिमालयके सुरम्य शिखरपर उपस्थित हुए। वह इतना ऊँचा था कि आकाशके तारे उसपर विकसित कमलके समान जान पड़ते थे। उसका विस्तार सौ योजनका था। वह मणियों तथा रत्नसमूहोंसे व्याप्त था
ဘီရှ္မက မိန့်တော်မူသည်– «ထိုအခါ ဟိမဝတ်တောင်၏ လှပသော ထိပ်တန်းတစ်ခုပေါ်၌—အလွန်မြင့်မားသဖြင့် ကောင်းကင်ကြယ်များသည် ထိုထိပ်ပေါ်တွင် ပွင့်လန်းသော ကြာပန်းများကဲ့သို့ ထင်ရသည်—အကျယ်အဝန်း ရာယောဇနာ ပြန့်လျား၍ မဏိရတနာများဖြင့် တင့်တယ်စွာ ပြည့်နှက်နေသော ထိပ်တန်းတစ်ခု ရှိ၏။ ထိုနေရာသို့ ဘြဟ္မာသည် ဘြဟ္မရ္ရှီတို့နှင့်အတူ ရောက်လာတော်မူ၍ မာနနှင့် အကွာအဝေးကြားတွင် စကြဝဠာဆိုင်ရာ အရေးကြီးသော ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုကို ပြသတော်မူ၏»။
Verse 33
तस्मिन् गिरिवरे पुत्र पुष्पितद्रुमकानने । तस्थौ स विबुधश्रेष्ठो ब्रह्मा लोकार्थसिद्धये,बेटा नकुल! जहाँके वृक्ष और वन फूलोंसे भरे हुए थे, उस श्रेष्ठ पर्वतशिखरपर सुरश्रेष्ठ ब्रह्माजी सम्पूर्ण जगत्का कार्य सिद्ध करनेके लिये ठहर गये
အို သားရေ၊ ပန်းပွင့်သစ်ပင်များဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော တောအုပ်များရှိသည့် ထူးမြတ်သော တောင်ထိပ်၌၊ နတ်တို့အနက် အမြင့်မြတ်ဆုံးဖြစ်သော ဗြဟ္မာသည် လောကတို့၏ အကျိုးနှင့် စီမံတည်ဆောက်မှုအတွက် လိုအပ်သော ကိစ္စကို ပြီးမြောက်စေရန် ထိုနေရာ၌ ရပ်တည်တော်မူ၏။
Verse 34
ततो वर्षसहस्रान्ते वितानमकरोत प्रभु: । विधिना कल्पदृष्टेन यथावच्चोपपादितम्,तथा ब्रद्मर्षिभिश्वैव सदस्यैरुपशोभितम् । तदनन्तर कई सहस्र वर्ष व्यतीत होनेपर भगवान ब्रह्माने शास्त्रोक्त विधिके अनुसार वहाँ एक यज्ञ आरम्भ किया। यज्ञकुशल महर्षियों तथा अन्य कार्यकर्ताओंने यथावत् विधिके अनुसार उस यज्ञका सम्पादन किया। वहाँ यज्ञवेदियोंपर समिधाएँ फैली हुई थीं। जगह- जगह अग्निदेव प्रज्वलित हो रहे थे। चमचमाते हुए सुवर्णनिर्मित यज्ञपात्र यज्ञमण्डपकी शोभा बढ़ाते थे। वह यज्ञमण्डल श्रेष्ठ देवताओं तथा सभासद् बने हुए महर्षियोंसे सुशोभित होता था
ဘီရှ္မက ပြောသည်—«ထို့နောက် နှစ်တစ်ထောင် ကုန်လွန်သွားသောအခါ၊ အရှင်သည် ယဇ်ပွဲမဏ္ဍပကို ပြင်ဆင်တော်မူ၏။ သာသနာဓမ္မအမိန့်များတွင် မြင်ထားသကဲ့သို့ အခမ်းအနားနည်းလမ်းအတိုင်း တိတိကျကျ စီစဉ်ထားပြီး၊ ဗြဟ္မရ္ရှီတို့နှင့် အစည်းအဝေးတက်ရောက်သော အမှုထမ်းများကလည်း ထပ်မံ တင့်တယ်စေ하였다။ ထို့ကြောင့် မဟာယဇ်သည် လိုက်နာရမည့် အစဉ်အလာအတိုင်း စတင်လှုပ်ရှားလာ၏—စည်းကမ်းတကျသော ရိတုအခမ်းအနား၊ ပညာရှိတို့၏ ညွှန်ကြားမှုနှင့် အများပူးပေါင်း တာဝန်ယူမှုတို့ဖြင့် ထင်ဟပ်လာသော ဓမ္မ၏ ပုံရိပ်တစ်ရပ်ဖြစ်၏»။
Verse 35
ऋषिभिर्यज्ञपटुभिर्यथावत् कर्मकर्तृभि: । समिद्धि: परिसंकीर्ण दीप्यमानैश्व पावकै:
ဘီရှ္မက ပြောသည်—«ယဇ်ပွဲ၌ ကျွမ်းကျင်သော ရှင်ရဟန်းများ၊ သာသနာကိစ္စကို အမှန်တကယ် ဆောင်ရွက်သူများက အစဉ်အလာအတိုင်း အခမ်းအနားကို မှန်ကန်စွာ ဆောင်ရွက်သောအခါ၊ ယဇ်မီးအတွက် ထင်းနှင့် ပူဇော်သက္ကာတို့သည် ပြည့်စုံစွာ စီစဉ်ကာ ပေါများလာပြီး မီးတောက်များသည် တောက်ပစွာ လောင်ကျွမ်း၏»။
Verse 36
काउ्चनैर्यज्ञभाण्डैश्व भ्राजिष्णुभिरलंकृतम् । वृतं देवगणैश्नैव प्रवरैर्यज्ममण्डलम्
ဘီရှ္မက ပြောသည်—«ထိုယဇ်မဏ္ဍလသည် တောက်ပလင်းလက်သော ရွှေဖြင့်လုပ်သော ယဇ်ပစ္စည်းများဖြင့် အလှဆင်ထားပြီး၊ ထို့ပြင် အမြင့်မြတ်ဆုံး နတ်အစုအဝေးတို့ကလည်း ဝန်းရံထား၏»။
Verse 37
तत्र घोरतमं वृत्तमृषीणां मे परिश्रुतम्,उस समय वहाँ एक अत्यन्त भयंकर घटना घटित हुई, जिसे मैंने ऋषियोंके मुँहसे सुना था। जैसे ताराओंके उगनेपर निर्मल आकाशमें चन्द्रमाका उदय हो, उसी प्रकार उस यज्ञमण्डपमें अग्निको इधर-उधर बिखेरकर एक भयंकर भूत प्रकट हुआ, ऐसा सुना जाता है
ဘီရှ္မက ပြောသည်—«အဲဒီနေရာမှာ ရှင်ရဟန်းတို့၏ ပါးစပ်မှတဆင့် အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် ဖြစ်ရပ်တစ်ခုကို ငါကြားဖူးသည်။ ထိုအခါ ကြယ်များ ပေါ်ထွန်းပြီးနောက် သန့်ရှင်းသော ကောင်းကင်၌ လမင်း ထွက်ပေါ်လာသကဲ့သို့ပင်—ယဇ်မဏ္ဍလအတွင်း ယဇ်မီးကို အရပ်ရပ်သို့ ဖြန့်ကျက်ပစ်လျက်—ကြောက်မက်ဖွယ် ဝိညာဉ်တစ်ပါး ပေါ်ထွန်းလာသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထိုသို့ပင် ပြောပြကြ၏»။
Verse 38
चन्द्रमा विमल॑ व्योम यथाभ्युदिततारकम् । विकीर्याग्निं तथा भूतमुत्थितं श्रूयते तदा,उस समय वहाँ एक अत्यन्त भयंकर घटना घटित हुई, जिसे मैंने ऋषियोंके मुँहसे सुना था। जैसे ताराओंके उगनेपर निर्मल आकाशमें चन्द्रमाका उदय हो, उसी प्रकार उस यज्ञमण्डपमें अग्निको इधर-उधर बिखेरकर एक भयंकर भूत प्रकट हुआ, ऐसा सुना जाता है
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «ကြယ်များ ပေါ်ထွန်းပြီးနောက် သန့်ရှင်းသော ကောင်းကင်၌ လမင်း ထွက်ပေါ်လာသကဲ့သို့၊ ထိုအချိန်၌ ယဇ္ဈမဏ္ဍပတွင် ယဇ္ဈမီးကို အရပ်ရပ်သို့ ဖြန့်ကျက်ပစ်ကာ ကြောက်မက်ဖွယ် ဝိညာဉ်သတ္တဝါတစ်ပါး ပေါ်ထွန်းလာသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဤကြောက်မက်ဖွယ် ဖြစ်ရပ်ကို ငါသည် ရှင်ရသီတို့၏ ပါးစပ်မှ ကြားနာခဲ့ရသည်»။
Verse 39
नीलोत्पलसवर्णाभ॑ तीक्षणदंष्टं कृशोदरम् । प्रांशुं सुदुर्धरषतरं तथैव हमितौजसम्,उसके शरीरका रंग नीलकमलके समान श्याम था, दाढ़ें अत्यन्त तीखी दिखायी देती थीं; और उसका पेट अत्यन्त कृश था। वह बहुत ऊँचा, परम दुर्धर्ष और अमित तेजस्वी जान पड़ता था
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «၎င်း၏ အသားအရောင်မှာ အပြာရောင် ကြာပန်းကဲ့သို့ မှောင်မိုက်၍၊ အစွယ်များသည် အလွန်စူးရှထင်ရှားကာ ဝမ်းဗိုက်မှာ အလွန်ပိန်ပါးသည်။ အရပ်မြင့်မား၍ မည်သူမျှ မတားဆီးနိုင်သကဲ့သို့ ထင်ရပြီး တောက်ပသော တေဇောဓာတ်သည် မတိုင်းမတာ ဖြစ်သည်»။
Verse 40
तस्मिन्नुत्पतमाने च प्रचचाल वसुन्धरा । महोर्मिकलितावर्तश्नुक्षुभे स महोदधि:
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «သူ ပေါ်ထွန်းလာသည့်အခါ မြေကြီးတစ်ပြင်လုံး တုန်လှုပ်လာ၏။ လှိုင်းတံခွန်မြင့်မြင့်နှင့် ရေဝဲလှည့်လည်များရှိသော မဟာသမုဒ္ဒရာကြီးလည်း ပြင်းထန်စွာ လှုပ်ရှားကာ ကမောက်ကမ ဖြစ်သွား၏»။
Verse 41
उसके उत्पन्न होते ही धरती डोलने लगी, समुद्र क्षुब्ध हो उठा और उसमें उत्ताल तरंगोंके साथ भँवरें उठने लगीं ।। पेतुरुल्का महोत्पाता: शाखाश्न मुमुचुर्द्रमा: अप्रशान्ता दिश: सर्वा: पवनश्चाशिवो ववौ,आकाशसे उल्काएँ गिरने लगीं, बड़े-बड़े उत्पात प्रकट होने लगे, वृक्ष स्वयं ही अपनी शाखाओंको गिराने लगे, सम्पूर्ण दिशाएँ अशान्त हो गयीं और अमड्नलकारी वायु प्रचण्ड वेगसे बहने लगी
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «သူ မွေးဖွားပေါ်ထွန်းသည့် ခဏချင်းမှာပင် မြေကြီး တုန်လှုပ်လာ၏။ သမုဒ္ဒရာသည်လည်း လှိုင်းမြင့်မြင့်နှင့် ရေဝဲများကို ထူထောင်ကာ ပြင်းထန်စွာ လှုပ်ရှားသွား၏။ ကောင်းကင်မှ မီးလုံးများ ကျလာပြီး အကြီးအကျယ် အနိမိတ်ဆိုးများ ပေါ်ထွက်လာသည်။ သစ်ပင်များသည် ကိုယ်တိုင်ပင် မိမိတို့၏ ကိုင်းခက်များကို ချွတ်ချလိုက်သကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ အရပ်မျက်နှာအားလုံး မငြိမ်မသက် ဖြစ်လာပြီး အမင်္ဂလာလေသည် ပြင်းထန်သော အရှိန်ဖြင့် တိုက်ခတ်လာ၏»။
Verse 42
मुहुर्मुहुश्च भूतानि प्राव्यथन्त भयात् तथा । ततः स तुमुलं दृष्टवा तं च भूतमुपस्थितम्
ထပ်ခါထပ်ခါ သတ္တဝါတို့သည် ကြောက်ရွံ့ခြင်းကြောင့် တုန်လှုပ်ကြ၏။ ထို့နောက် ထိုကြောက်မက်ဖွယ် ရုန်းရင်းဆန်ခတ်မှုနှင့် မိမိရှေ့၌ ရပ်နေသော ထိုသတ္တဝါကို မြင်သော်၊ ပေါ်ထွန်းလာသည့် အရာ၏ အလေးအနက်ကို သူ သဘောပေါက်လေ၏။
Verse 43
मयैवं चिन्तितं भूतमसिनमिष वीर्यवान्
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «ဤသို့ ငါ စဉ်းစားကြံဆ၍ ထိုအတိုင်း ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ အင်အားကြီးမားသော ဓားသည် ပေါ်ထွန်းလာ၏»။
Verse 44
रक्षणार्थाय लोकस्य वधाय च सुरद्विषाम् । “मैंने ही इस भूतका चिन्तन किया था। यह असि नामधारी प्रबल आयुध है। इसे मैंने सम्पूर्ण जगतकी रक्षा तथा देवद्रोही असुरोंके वधके लिये प्रकट किया है || ४३ ई ।। ततस्तद्रूपमुत्सूज्य बभौ निस्त्रिंश एव सः
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «လောကကို ကာကွယ်ရန်နှင့် နတ်တို့ကို မုန်းတီးသူတို့ကို သတ်ရန်အတွက် ‘အသိ’ ဟူသော အမည်ဖြင့် ဤအင်အားကြီးသော လက်နက်ကို ငါ ပေါ်ထွန်းစေခဲ့၏။ ထို့နောက် ထိုပုံသဏ္ဌာန်ကို စွန့်လွှတ်၍ သာမန် ဓားတစ်လက်အဖြစ်သာ ပေါ်လာ၏»။
Verse 45
विमलस्तीक्ष्णधारक्ष॒ कालान्तक इवोद्यत:ः । तत्पश्चात् वह भूत उस रूपको त्यागकर तीस अद्भुलसे कुछ बड़े खड़्गके रूपमें प्रकाशित होने लगा। उसकी धार बड़ी तीखी थी। वह चमचमाता हुआ खड्ग काल और अन्तकके समान उद्यत प्रतीत होता था ।। ४४ $ ।। ततः स शितिकण्ठाय रुद्रायार्षभकेतवे
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «ထို့နောက် ထိုသတ္တဝါသည် ယခင်ပုံသဏ္ဌာန်ကို စွန့်၍ လက်ချောင်းအကျယ် သုံးဆယ်ခန့် ရှည်လျားသော ဓားကြီးအဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ဓားသွားသည် အလွန်ထက်မြက်၍ တောက်ပလင်းလက်ကာ မြှောက်တင်ထားသကဲ့သို့ မြင်ရသည်မှာ မရဏနှင့် အဆုံးသတ်သူကဲ့သို့ ကြောက်မက်ဖွယ် ဖြစ်၏»။
Verse 46
ततः स भगवान् रुद्रो महर्षिजनसंस्तुत:,उस समय महर्षिगण रुद्रदेवकी भूरि-भूरि प्रशंसा करने लगे। तब अप्रमेयस्वरूप भगवान् रुद्रने वह तलवार लेकर एक-दूसरा चतुर्भुज रूप धारण किया जो भूतलपर खड़ा होकर भी अपने मस्तकसे सूर्यदेवका स्पर्श कर रहा था
ထို့နောက် မဟာရိသီတို့က ချီးမွမ်းသံများဖြင့် ချီးကျူးကြသော ကောင်းမြတ်သခင် ရုဒ္ဒရသည် ထပ်တလဲလဲ ချီးမွမ်းခြင်းကို ခံယူ၏။ ထိုဓားကို ကိုင်ယူပြီး မတိုင်းတာနိုင်သော ရုဒ္ဒရသည် လက်လေးဖက်ရှိသော အခြားရုပ်သဏ္ဌာန်တစ်ရပ်ကို ဆောင်ယူကာ မြေပြင်ပေါ်တွင် ရပ်နေသော်လည်း မိမိခေါင်းထိပ်ဖြင့် နေမင်းကို ထိသကဲ့သို့ ကြီးမားလှ၏။
Verse 47
प्रगृह्मासिममेयात्मा रूपमन्यच्चकार ह । चतुर्बाहु: स्पृशन् मूर्थ्ना भूस्थितो5पि दिवाकरम्,उस समय महर्षिगण रुद्रदेवकी भूरि-भूरि प्रशंसा करने लगे। तब अप्रमेयस्वरूप भगवान् रुद्रने वह तलवार लेकर एक-दूसरा चतुर्भुज रूप धारण किया जो भूतलपर खड़ा होकर भी अपने मस्तकसे सूर्यदेवका स्पर्श कर रहा था
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «မတိုင်းတာနိုင်သော အတ္တရှိသခင် ရုဒ္ဒရသည် ဓားကို ကိုင်ယူ၍ အခြားရုပ်သဏ္ဌာန်တစ်ရပ်ကို ပြုလုပ်၏။ လက်လေးဖက်ရှိကာ မြေပြင်ပေါ်တွင် ရပ်နေသော်လည်း မိမိခေါင်းထိပ်ဖြင့် နေမင်းကို ထိ၏»။
Verse 48
ऊर्ध्वदृष्टिमहालिड्री मुखाज्ज्वाला: समुत्सृजन् । विकुर्वन् बहुधा वर्णान् नीलपाण्डुरलोहितान्,उसकी दृष्टि ऊपरकी ओर थी, वह महान् चिह्न धारण किये हुए था। मुखसे आगकी लपटें छोड़ रहा था और अपने अड़ोंसे नील, श्वेत तथा लोहित (लाल) अनेक प्रकारके रंग प्रकट कर रहा था
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «အပေါ်သို့ မျက်စိတင်၍ ထူးခြားသည့် အမှတ်အသားကြီးကို ဆောင်ထားကာ၊ သူသည် ပါးစပ်မှ မီးလျှံများကို ထုတ်လွှတ်하였다။ ပြောင်းလဲနိုင်သည့် အာနုဘော်ဖြင့် အပြာ၊ ဖြူဖျော့၊ အနီ စသည့် အရောင်မျိုးစုံကို ပြသကာ၊ လူ့အတိုင်းအတာကို ကျော်လွန်သည့် အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် အလောကီမဟုတ်သော ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ထင်ရှားစေ하였다»။
Verse 49
बिश्रत्कृष्णाजिनं वासो हेमप्रवरतारकम् | नेत्र चैक ललाटेन भास्करप्रतिमं वहन्
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «သူသည် အနက်ရောင် သမင်အရေကို အဝတ်အဖြစ် ဝတ်ဆင်၍၊ ရွှေရောင် ကြယ်သဏ္ဌာန် အလှဆင်များဖြင့် အလွန်ကောင်းမွန်စွာ တန်ဆာဆင်ထားသည်။ ထို့ပြင် နဖူးပေါ်တွင် မျက်စိတစ်လုံးတည်းကို ဆောင်ထားပြီး နေရောင်ကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်နေသည်»။
Verse 50
ततो देवो महादेव: शूलपाणिर्भगाक्षिहा
ထို့နောက် သုံးချွန်လှံကို လက်၌ ကိုင်ဆောင်သော မဟာဒေဝ—ဘဂ၏ မျက်စိကို ဖျက်ဆီးသူ—ပေါ်ထွန်းလာ하였다။
Verse 51
सम्प्रगृह्म तु निस्त्रिंशं कालाग्निसमवर्चसम् | त्रिकूटं चर्म चोद्यम्य सविद्युतमिवाम्बुदम् । चचार विविधान् मार्गान् महाबलपराक्रम:
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «ကာလမီးကဲ့သို့ တောက်လောင်နေသော သူ၏ ဓားကို ဆုပ်ကိုင်၍၊ မိုးကြိုးလျှပ်စီးဖြင့် လင်းလက်သော မိုးတိမ်ကဲ့သို့ မြင်ရသည့် သုံးထောင့်/သုံးအထစ်ရှိ ဒိုင်းကို မြှောက်ကာ၊ အင်အားကြီး၍ သတ္တိပြင်းသော ထိုသူရဲကောင်းသည် လမ်းကြောင်းမျိုးစုံအတိုင်း လှုပ်ရှားသွားလာကာ—ကြောက်မက်ဖွယ် အင်အားနှင့် စွမ်းရည်ဖြင့် ရှေ့တိုးလာ하였다»။
Verse 52
विधुन्वन्नसिमाकाशे तथा युद्धचिकीर्षया । तदनन्तर भगदेवताके नेत्रोंका नाश करनेवाले महान् बल और पराक्रमसे सम्पन्न शूलपाणि भगवान् महादेव काल और अग्निके तुल्य तेजस्वी खड्गको तथा बिजलीसहित मेघके समान चमकीली तीन कोनोंवाली ढालको हाथमें लेकर भाँति-भाँतिके मार्गोंसे विचरने लगे; और युद्ध करनेकी इच्छासे वह तलवार आकाशमें घुमाने लगे || ५०-५१ ह ।। तस्य नादं विनदतो महाहासं च मुज्चत:
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «စစ်တိုက်လိုစိတ်ဖြင့် သူသည် ဓားကို ကောင်းကင်ထဲတွင် လှည့်ဝှေ့하였다။ ထို့နောက် ဘဂ၏ မျက်စိကို ဖျက်ဆီးနိုင်သော အာနုဘော်ရှိ၍ အင်အားနှင့် သတ္တိပြည့်စုံသော သုံးချွန်လှံကိုင် မဟာဒေဝသည် ကာလနှင့် မီးကဲ့သို့ တောက်ပသော ဓားနှင့်၊ လျှပ်စီးပါသော မိုးတိမ်ကဲ့သို့ လင်းလက်သည့် သုံးထောင့်ဒိုင်းကို လက်၌ ကိုင်ကာ နည်းလမ်းမျိုးစုံဖြင့် လှုပ်ရှားသွားလာ하였다။ စစ်တိုက်လိုစိတ်ကြောင့် သူသည် ဓားကို ကောင်းကင်တွင် ဆက်လက် လှည့်ဝှေ့နေပြီး၊ ဟိန်းဟောက်သံနှင့် ကြောက်မက်ဖွယ် အကြီးအကျယ် ရယ်မောသံကို ထုတ်လွှတ်လျက်…»
Verse 53
तद्गरूपधारिणं रुद्रं रौद्रकर्मचिकीर्षया
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «ထို့နောက် (သူသည်) ထိုပုံသဏ္ဌာန်တူတူကို ဆောင်ထားသော ရုဒ္ဒရကို မြင်ရ၍၊ ကြမ်းတမ်း၍ ကြောက်မက်ဖွယ်သော လုပ်ရပ်တစ်ရပ်ကို ဆောင်ရွက်လိုစိတ် ပြင်းပြနေသည်»။
Verse 54
अभ्मशभि श्षाभ्यवर्षन्त प्रदीप्तैश्न तथोल्मुकै:ः
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «သူတို့သည် ကျောက်တုံးများနှင့် မီးလောင်တောက်ပသော လက်နက်ပစ်များကို မိုးရွာသကဲ့သို့ ချခဲ့ကြပြီး၊ မီးတောက်တံတားများကိုပါ ထပ်မံချခဲ့သည်—ပျက်စီးခြင်း၏ မုန်တိုင်းတစ်ခု ကျရောက်လာသကဲ့သို့»။
Verse 55
ततस्तु दानवानीकं सम्प्रणेतारमच्युतम्
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «ထို့နောက် ဒာနဝတို့၏ စစ်တပ်ကြီးသည် ရှေ့တိုးလာ၍၊ အချျုတကို စစ်ဦးစီးနှင့် လမ်းညွှန်အဖြစ် ထားရှိခဲ့သည်»။
Verse 56
चित्र शीघ्रपदत्वाच्च चरन्तमसिपाणिनम्
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «သူသည် ထင်ရှားစွာ လှုပ်ရှားသွားလာ၍—ခြေမြန်လှ—လက်တွင် ဓားကိုင်ကာ ထွက်ခွာသွားသည်»။
Verse 57
छिन्दन् भिन्दन् रुजन् कृन्तन् दारयन् पोथयन्नपि
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «ဖြတ်တောက်ခြင်း၊ ခွဲခြမ်းခြင်း၊ ချိုးဖျက်ခြင်း၊ လှီးဖြတ်ခြင်း၊ ခွဲပေါက်ခြင်း၊ ထိုးနှက်ခြင်းတို့ကို ပြုနေစဉ်ပင်—အကြမ်းဖက်မှု၏ ကြမ်းတမ်းမှုကို ဖော်ပြသော လုပ်ရပ်များဖြစ်သော်လည်း—ထိုအမှုများ၏ သီလဓမ္မဆိုင်ရာ အလေးချိန်နှင့်၊ ဓမ္မအတွင်း၌ ထိန်းချုပ်ရန် လိုအပ်သော စည်းကမ်းတရားကို နားလည်ရမည်»။
Verse 58
असिवेगप्रभग्नास्ते छिन्नबाहूरुवक्षस:
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «ဓား၏အရှိန်ကြောင့် ချိုးဖျက်ခံရသောသူတို့သည် လက်၊ ပေါင်နှင့် ရင်ဘတ်တို့ ဖြတ်တောက်ခံရကာ မြေပြင်ပေါ်၌ လဲကျနေကြ၏»။
Verse 59
सम्प्रकीर्णनन्त्रागात्राश्व पेतुरुव्या महाबला: । तलवारके वेगसे उन सबमें भगदड़ मच गयी। कितनोंकी भुजाएँ और जाँघें कट गयीं। बहुतोंके वक्ष:स्थल विदीर्ण हो गये और कितनोंके शरीरोंसे आँतें बाहर निकल आयीं। इस प्रकार वे महाबली दैत्य मरकर पृथ्वीपर गिर पड़े ।। ५८ $ ।। अपरे दानवा भग्ना: खड़्गपातावपीडिता:
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «အခြားသော ဒာနဝတို့သည် ဓားချက်များကြောင့် ချိုးဖျက်ခံရ၍ နာကျင်ပင်ပန်းကာ မြေပြင်ပေါ်သို့ လဲကျကြ၏—အင်အားကြီးသူတို့၏ ကိုယ်အင်္ဂါများနှင့် အူအတွင်းအရာများ ပျံ့နှံ့ကျဲကျဲ ဖြစ်နေ၏။ စစ်ပွဲ၏ ရူးသွပ်မှုအတွင်း များစွာသောသူတို့သည် ဖြတ်တောက်ခံရပြီး အသက်မဲ့ကာ မြေသို့ ပြိုကျသွားကြ၏»။
Verse 60
भूमिं केचित् प्रविविशु: पर्वतानपरे तथा
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «အချို့သည် မြေထဲသို့ ဝင်သွားကြပြီး၊ အချို့သည် တောင်တန်းများထဲသို့လည်း ဝင်သွားကြ၏»။
Verse 61
अपरे जग्मुराकाशमपरे<म्भ: समाविशन् | कितने ही धरतीमें घुस गये, बहुत-से पर्वतोंमें छिप गये, कुछ आकाशमें उड़ चले और दूसरे बहुत-से दानव पानीमें समा गये ।। ६० $ ।। तस्मिन् महति संवृत्ते समरे भूशदारुणे
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «အချို့သည် ကောင်းကင်သို့ သွားကြပြီး၊ အချို့သည် ရေထဲသို့ ဝင်မြုပ်ကြ၏။ ထိုကြီးမား၍ ကြောက်မက်ဖွယ် စစ်ပွဲအတွင်း မြေထဲသို့ တူးဝင်သူများလည်း ရှိ၍၊ တောင်တန်းများအတွင်း ပုန်းကွယ်သူများလည်း ရှိ၏။ အချို့သည် မိုးကောင်းကင်ကို ဖြတ်၍ ပျံတက်သွားကြပြီး၊ ဒာနဝအများအပြားသည် ရေအောက်၌ ပျောက်ကွယ်သွားကြ၏»။
Verse 62
बभूव भू: प्रतिभया मांसशोणितकर्दमा । वह अत्यन्त दारुण महान् युद्ध आरम्भ होनेपर पृथ्वीपर रक्त और मांसकी कीच जम गयी। जिससे वह अत्यन्त भयंकर प्रतीत होने लगी ।। ६१ $ || दानवानां शरीरैश्व॒ पतितै: शोणितोक्षितै:
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «စစ်ကြီး စတင်သည့်အခါ မြေပြင်သည် အသားနှင့် သွေး၏ ရွံ့ကန်ဖြစ်သွား၏။ ဒာနဝတို့၏ လဲကျသေဆုံးသော ကိုယ်ခန္ဓာများဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ သွေးနီဖြင့် စိုစွတ်နေသဖြင့် မြေကြီးသည် အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် ဖြစ်ပေါ်လာ၏»။
Verse 63
समाकीर्णा महाबाहो शैलैरिव सकिंशुकै: । महाबाहो! खूनसे लथपथ होकर गिरी हुई दानवोंकी लाशोंसे ढकी हुई यह भूमि पलाशके फूलोंसे युक्त पर्वत-शिखरोंद्वारा आच्छादित-सी जान पड़ती थी ।। ६२ ई ।। स रुद्रो दानवान् हत्वा कृत्वा धर्मोत्तरं जगत्
ဘိဿမက ပြောသည်– “မဟာဗာဟုရေ၊ မြေပြင်တစ်လျှောက်လုံး ပြန့်ကျဲနေသည်မှာ ကိṃśုက (ပလာś) ပန်းများဖြင့် အလှဆင်ထားသော တောင်ထိပ်များက ဖုံးလွှမ်းထားသကဲ့သို့ ထင်ရ၏။ သို့ရာတွင် အမှန်တကယ်မှာ သွေးစိုရွှဲနေသော ဒာနဝတို့၏ လဲကျသေဆုံးသည့် အလောင်းများက ဖုံးအုပ်ထားခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ဒာနဝတို့ကို သတ်ဖြတ်ပြီးနောက် ရုဒြက ကမ္ဘာကို ထပ်မံ၍ ဓမ္မဘက်သို့ လှည့်မောင်းစေကာ ပျက်စီးမှုနောက်ကာလတွင် သီလစည်းကမ်းကို ပြန်လည်တည်ဆောက်하였다။”
Verse 64
रौद्रं रूपमथोत्क्षिप्प चक्रे रूपं शिवं शिव: । दानवोंका वध करके जगतमें धर्मकी प्रधानता स्थापित करनेके पश्चात् भगवान् रुद्रदेवने उस रौद्ररूपको त्याग दिया। फिर वे कल्याणकारी शिव अपने मड़लमय रूपसे सुशोभित होने लगे || ६३ ई ।। ततो महर्षय: सर्वे सर्वे देवगणास्तथा
ထို့နောက် သီဝက ရော်ဒြရူပ (ကြမ်းကြုတ်သောပုံသဏ္ဌာန်) ကို မြှောက်တင်ပြီး သီဝရူပ—ကောင်းကျိုးပေးသောပုံသဏ္ဌာန်—သို့ ပြောင်းလဲတော်မူ၏။ ဒာနဝတို့ကို သတ်ဖြတ်ကာ လောက၌ ဓမ္မ၏ အထက်တန်းကို တည်ထောင်ပြီးနောက် ဘုရားရုဒြသည် ထိုရော်ဒြရူပကို စွန့်ပယ်တော်မူ၏။ ထို့နောက် ကောင်းမြတ်သော သီဝသည် အေးချမ်းသန့်ရှင်းသော မင်္ဂလာရူပဖြင့် ထင်ရှားလှပတော်မူ၏။
Verse 65
जयेनाद्भुतकल्पेन देवदेवं तथार्चयन् | तत्पश्चात् सम्पूर्ण महर्षियों और देवताओंने उस अद्भुत विजयसे संतुष्ट हो देवाधिदेव महादेवकी पूजा की ।। ततः स भगवान् रुद्रो दानवक्षतजोक्षितम्
အံ့ဖွယ်အောင်မြင်မှု၏ အခမ်းအနားဖြင့် သူတို့သည် နတ်တို့၏နတ်ကို ပူဇော်ကြ၏။ ထို့နောက် ထိုထူးကဲသော အောင်ပွဲကြောင့် စိတ်ကျေနပ်သွားသော မဟာရိရှီတို့နှင့် နတ်အစုအဝေးတို့သည် နတ်တို့အထက်က နတ်—မဟာဒေဝကို ပူဇော်ကြ၏။ ထို့နောက် ဒာနဝတို့နှင့် စစ်တိုက်ရာမှ ရရှိသော ဒဏ်ရာအမှတ်အသားများနှင့် သွေးစိုနေသော ကိုယ်တော်ကိုင်ဆောင်သည့် ကရုဏာရှင် ရုဒြဘုရားသည်…
Verse 66
विष्णुर्मरीचये प्रादान्मरीचिर्भगवानपि
ဘိဿမက ပြောသည်– “ဗိဿနုသည် (ဤသင်ကြားချက်ကို) မရီချိအား ပေးအပ်ခဲ့၏။ မရီချိ မဟာရိရှီတော်လည်း ထို့နောက် အစဉ်အလာအတိုင်း ဆက်လက်လွှဲပြောင်းပေးခဲ့၏။ ဤသို့ သန့်ရှင်းသော ဆက်ခံပို့ဆောင်မှု၏ မျိုးရိုးကို ဖော်ပြခြင်းဖြင့် သင်ကြားချက်၏ သီလအာဏာကို အထင်ကရအောင် ထောက်ပြသည်။”
Verse 67
महेन्द्रो लोकपालेभ्यो लोकपालास्तु पुत्रक
ဘိဿမက ပြောသည်– “မဟိန္ဒြ (အိန္ဒြ) သည် လောကပါလတို့ထက် မြင့်မြတ်၏။ လောကပါလတို့သည်လည်း—သားရေ—သူ့အဆင့်အတန်းအလိုက် အိန္ဒြအောက်၌ ရပ်တည်ကြ၏။” သီလဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာတွင် ဤစာကြောင်းသည် စကြဝဠာ၏ အဆင့်လိုက်စည်းကမ်းကို ထောက်ပြပြီး အာဏာနှင့် တာဝန်တို့ကို အထက်အောက်အလိုက် ခွဲဝေထားကြောင်း၊ အိန္ဒြသည် လောကကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သူတို့၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ကြောင်းကို ဖော်ညွှန်းသည်။
Verse 68
ऊचुश्नैनं तथा वाक्यं मानुषाणां त्वमी श्वर:
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «ထို့နောက် သူတို့သည် ဤစကားတို့ဖြင့် ထိုသူအား ပြောကြ၏– ‘သင်သည် လူသားတို့၏ အရှင်ဖြစ်၏’»။
Verse 69
असिना धर्मगर्भेण पालयस्व प्रजा इति । तलवार देकर उन्होंने मनुसे कहा--“तुम मनुष्योंके शासक हो; अतः इस धर्मगर्भित खड्गसे प्रजाका पालन करो || ६८ $ || धर्मसेतुमतिक्रान्ता: स्थूलसूक्ष्मात्मकारणात्,“जो लोग स्थूल शरीर और सूक्ष्म शरीरको सुख देनेके लिये धर्मकी मर्यादाका उल्लंघन करें, उन्हें नन््यायपूर्वक पृथक्-पृथक् दण्ड देना। धर्मपूर्वक समस्त प्रजाकी रक्षा करना, किसीके प्रति स्वेच्छाचार न करना। कटुवचनसे अपराधीका दमन करना :वाग्दण्ड' कहलाता है। जिसमें अपराधीसे बहुतसा सुवर्ण वसूल किया जाय, वह “अर्थदण्ड' कहलाता है। शरीरके किसी अड़विशेषका छेदन करना 'काय-दण्ड' कहा गया है। किसी महान् अपराधके कारण अपराधीका जो वध किया जाता है, वह “प्राणदण्ड” के रूपमें प्रसिद्ध है। ये चारों दण्ड तलवारके दुर्निवार या दुर्धर्ष रूप हैं। यह बात समस्त प्रजाको बता देनी चाहिये
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «ဓမ္မကို ကိုယ်ဝန်ဆောင်သကဲ့သို့ ပြည့်ဝသော ဤဓားဖြင့် ပြည်သူတို့ကို ကာကွယ်လော့» ဟု။ ထို့နောက် ဓားကို လွှဲအပ်ကာ မနုအား အုပ်ချုပ်သူ၏ အာဏာသည် ကိုယ်ပိုင်ဆန္ဒအတွက် မဟုတ်ဘဲ ပြည်သူတို့ကို တရားမျှတစွာ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် ဖြစ်ကြောင်း သင်ကြားကြ၏။ ထူထဲသော ကိုယ်ခန္ဓာ သို့မဟုတ် နူးညံ့သော အတ္တကို သာယာစေရန် ဓမ္မ၏ ကန့်သတ်ချက်ကို ကျော်လွန်သူတို့ကို သင့်လျော်သလို ခွဲခြားသတ်မှတ်သော ဒဏ်ဖြင့် ထိန်းချုပ်ရမည်; အားလုံးကို ဓမ္မအတိုင်း ကာကွယ်ရမည်၊ အလိုလိုက်ခြင်းနှင့် မျက်နှာလိုက်ခြင်း မရှိစေရ။
Verse 70
विभज्य दण्डं रक्ष्यास्तु धर्मतो न यदृच्छया । दुर्वाचा निग्रहो दण्डो हिरण्यबहुलस्तथा,“जो लोग स्थूल शरीर और सूक्ष्म शरीरको सुख देनेके लिये धर्मकी मर्यादाका उल्लंघन करें, उन्हें नन््यायपूर्वक पृथक्-पृथक् दण्ड देना। धर्मपूर्वक समस्त प्रजाकी रक्षा करना, किसीके प्रति स्वेच्छाचार न करना। कटुवचनसे अपराधीका दमन करना :वाग्दण्ड' कहलाता है। जिसमें अपराधीसे बहुतसा सुवर्ण वसूल किया जाय, वह “अर्थदण्ड' कहलाता है। शरीरके किसी अड़विशेषका छेदन करना 'काय-दण्ड' कहा गया है। किसी महान् अपराधके कारण अपराधीका जो वध किया जाता है, वह “प्राणदण्ड” के रूपमें प्रसिद्ध है। ये चारों दण्ड तलवारके दुर्निवार या दुर्धर्ष रूप हैं। यह बात समस्त प्रजाको बता देनी चाहिये
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «ဒဏ်ကို ခွဲခြားသတ်မှတ်၍ ဓမ္မအတိုင်း စီရင်ရမည်၊ အလိုလိုက်၍ မဟုတ်။ ကြမ်းတမ်းသော စကားဖြင့် ဆုံးမထိန်းချုပ်ခြင်းသည် ဒဏ်တစ်ရပ်ဖြစ်၏။ ထို့အပြင် ရွှေငွေကို များစွာ ကောက်ခံသည့် (ကြီးမားသော ဒဏ်ကြေး) ဒဏ်လည်း သတ်မှတ်ထား၏»။
Verse 71
व्यड्भता च शरीरस्य वधो वानल्पकारणात् । असेरेतानि रूपाणि दुर्वारादीनि निर्दिशेत्,“जो लोग स्थूल शरीर और सूक्ष्म शरीरको सुख देनेके लिये धर्मकी मर्यादाका उल्लंघन करें, उन्हें नन््यायपूर्वक पृथक्-पृथक् दण्ड देना। धर्मपूर्वक समस्त प्रजाकी रक्षा करना, किसीके प्रति स्वेच्छाचार न करना। कटुवचनसे अपराधीका दमन करना :वाग्दण्ड' कहलाता है। जिसमें अपराधीसे बहुतसा सुवर्ण वसूल किया जाय, वह “अर्थदण्ड' कहलाता है। शरीरके किसी अड़विशेषका छेदन करना 'काय-दण्ड' कहा गया है। किसी महान् अपराधके कारण अपराधीका जो वध किया जाता है, वह “प्राणदण्ड” के रूपमें प्रसिद्ध है। ये चारों दण्ड तलवारके दुर्निवार या दुर्धर्ष रूप हैं। यह बात समस्त प्रजाको बता देनी चाहिये
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «ကိုယ်ခန္ဓာကို ခွဲဖြတ်ပျက်စီးစေသည့် ဒဏ်လည်း ရှိ၏၊ အကြောင်းရင်း ကြီးမားလျှင် အသက်ကိုပါ ယူသည့် ဒဏ်လည်း ရှိ၏။ တားဆီးရန် ခက်ခဲ၍ ရှောင်လွှဲရန် ခက်ခဲသော ဤအင်အားသုံး ဒဏ်ပုံစံတို့ကို ထင်ရှားစွာ ကြေညာရမည်။ ဓမ္မအတိုင်း အားလုံးကို ကာကွယ်ရမည်၊ မျက်နှာလိုက်ခြင်း မရှိစေရ။ အပြစ်ရှိသူတို့ကို ဆုံးမတားမြစ်ရာတွင် ကြမ်းတမ်းသော စကားဖြင့် (နှုတ်ဒဏ်), ငွေကြေးကို များစွာ ကောက်ခံခြင်းဖြင့် (ငွေဒဏ်), ကိုယ်ခန္ဓာကို ခွဲဖြတ်ခြင်းဖြင့် (ကိုယ်ဒဏ်), ကြီးမားသော အပြစ်က တောင်းဆိုလျှင် သတ်ဖြတ်ခြင်းဖြင့် (အသက်ဒဏ်) ထိန်းချုပ်ရမည်။ ဤဒဏ်လေးရပ်ကို ပြည်သူတို့ သိရှိစေရန် ကြေညာထားလျှင် တရားမျှတ၍ အချိုးကျသော စည်းကမ်းဖြင့် အစီအစဉ် တည်မြဲမည်»။
Verse 72
असेरेवं प्रमाणानि परिपाल्य व्यतिक्रमात् । स विसृज्याथ पुत्र स्वं प्रजानामधिपं तत:,“जब प्रजाके द्वारा धर्मका उललड्घन हो जाय तो खड्गके द्वारा प्रमाणित (साधित) होनेवाले इन दण्डोंका यथायोग्य प्रयोग करके धर्मकी रक्षा करनी चाहिये।” ऐसा कहकर लोकपालोंने अपने पुत्र प्रजापालक मनुको विदा कर दिया। तत्पश्चात् मनुने प्रजाकी रक्षाके लिये वह खड्ग क्षुपको दे दिया। क्षुपसे इक्ष्वाकु और इक्ष्वाकुसे पुरूरवाने उस तलवारको ग्रहण किया
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «ထို့ကြောင့် ပြည်သူတို့က ဓမ္မကို လွန်ကျူးသော် ဤတည်ထောင်ထားသော စံနှုန်းတို့ကို ထိန်းသိမ်းကာ လိုအပ်သလို ဓားက အတည်ပြုထားသော ဒဏ်များကို အသုံးချ၍ ဓမ္မကို ကာကွယ်ရမည်»။ ထိုသို့ သင်ကြားပြီးနောက် လောကကို ကာကွယ်သော အရှင်တို့သည် မိမိတို့၏ သား—ပြည်သူတို့၏ အရှင်နှင့် ကာကွယ်သူ မနု—ကို လွှတ်လိုက်ကြ၏။ ထို့နောက် ပြည်သူတို့ကို ကာကွယ်ရန် မနုသည် ထိုဓားကို က္ရှုပအား အပ်နှံခဲ့သည်။ က္ရှုပမှ အိက္ရှ္ဝာကူသို့ ရောက်ပြီး၊ အိက္ရှ္ဝာကူမှ ပုရူရဝသ်သည် ထိုလက်နက်ကို လက်ခံရရှိ하였다။
Verse 73
मनु: प्रजानां रक्षार्थ क्षुपाय प्रददावसिम् | क्षुपाज्जग्राह चेक्ष्वाकुरिक्ष्वाकोश्व पुरूरवा:,“जब प्रजाके द्वारा धर्मका उललड्घन हो जाय तो खड्गके द्वारा प्रमाणित (साधित) होनेवाले इन दण्डोंका यथायोग्य प्रयोग करके धर्मकी रक्षा करनी चाहिये।” ऐसा कहकर लोकपालोंने अपने पुत्र प्रजापालक मनुको विदा कर दिया। तत्पश्चात् मनुने प्रजाकी रक्षाके लिये वह खड्ग क्षुपको दे दिया। क्षुपसे इक्ष्वाकु और इक्ष्वाकुसे पुरूरवाने उस तलवारको ग्रहण किया
ဘီရှ္မက မိန့်ကြားသည်– သတ္တဝါတို့ကို ကာကွယ်ရန်အတွက် မနုသည် ဓားကို က္ṣုပ အား ပေးအပ်하였다။ က္ṣုပ ထံမှ အိက္ṣဝာကုက လက်ခံရရှိပြီး၊ အိက္ṣဝာကု ထံမှ ပုရူရဝါသ်က ထပ်မံရရှိ하였다။ အဓိပ္ပါယ်မှာ– လူတို့သည် ဓမ္မကို လွန်ကျူးသော် မင်းသည် ဓားဖြင့် အတည်ပြုသည့် အာဏာတရား (အင်အားသုံးအုပ်ချုပ်မှု) ကို အတိုင်းအတာမှန်ကန်စွာ အသုံးချ၍ ဓမ္မနှင့် လူမှုစည်းကမ်းကို ကာကွယ်ရမည်ဟူသော 뜻이다။ ထို့ကြောင့် မင်းအုပ်ချုပ်ရေး၏ စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးကိရိယာသည် မင်းဆက်အလိုက် ဆက်လက်လွှဲပြောင်းလာသည်။
Verse 74
आयुश्च तस्माल्लेभे तं नहुषश्च ततो भुवि । ययातिर्नहुषाच्चापि पूरुस्तस्माच्च लब्धवान्,पुरूरवासे आयुने, आयुसे नहुषने, नहुषसे ययातिने और ययातिसे पूरुने इस भूतलपर वह खड़ग प्राप्त किया
ဘီရှ္မက မိန့်ကြားသည်– ထိုသူထံမှ အာယုက ဓားကို ရရှိ하였다။ ထို့နောက် ဤမြေပြင်ပေါ်တွင် နဟုရှလည်း ထိုဓားကို လက်ခံရရှိ하였다။ နဟုရှထံမှ ယယာတိက ရရှိပြီး၊ ယယာတိထံမှ ပူရုက ရယူ하였다။ ထိုသို့ ဓားသည် ဓမ္မနှင့်ကိုက်ညီသော မင်းဆက်တစ်လျှောက် လွှဲပြောင်းလာသည်ဟု ဖော်ပြကာ၊ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာနှင့် စွမ်းအားသည် အင်အားဖြင့် လုယူရမည့်အရာမဟုတ်ဘဲ ဓမ္မတရားအလိုက် ဆက်ခံရသော ယုံကြည်အပ်နှံမှုတစ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်း ညွှန်ပြသည်။
Verse 75
अमूर्तरयसस्तस्मात्ततो भूमिशयो नृपः । भरतश्नापि दौष्यन्तिलेंभे भूमिशयादसिम्,पूरुसे अमूर्तरया, अमूर्तरयासे राजा भूमिशयने और भूमिशयसे दुष्यन्तकुमार भरतने उस खड्ग को ग्रहण किया
ဘီရှ္မက မိန့်ကြားသည်– ထို့ကြောင့် အမူရ္တရယသ်ထံမှ ဘူမိရှယ မင်းကြီးက ထိုဓားကို ရရှိ하였다။ ထို့ပြင် ဒုရှျန္တ၏သား ဘရတလည်း ဘူမိရှယထံမှ ထိုဓားကို လက်ခံရရှိ하였다။ ဤကဗျာသည် မင်းအုပ်ချုပ်ရေး၏ လက်နက်ကို ဓမ္မနှင့်ကိုက်ညီသော တရားဝင် မင်းဆက်အလိုက် ဆက်ခံလာကြောင်း ခြေရာခံကာ၊ အာဏာနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကိရိယာတို့သည် အင်အားဖြင့် လုယူရမည့်အရာမဟုတ်ဘဲ ဓမ္မအလိုက် အပ်နှံခံရသော အမွေတစ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်း ညွှန်ပြသည်။
Verse 76
तस्माल्लेभे च धर्मज्ञो राजन्नैलविलस्तथा । ततस्त्वैलविलाल्लेभे धुन्धुमारो नरेश्वर:,राजन! उनसे धर्मज्ञ ऐलविलने वह तलवार प्राप्त की। ऐलविलसे वह महाराज धुन्धुमारको मिली
ဘီရှ္မက မိန့်ကြားသည်– ထို့ကြောင့် အို မင်းကြီး၊ ဓမ္မကို သိမြင်သော အဲလဝိလက ထိုဓားကို ရရှိ하였다။ ထို့နောက် အဲလဝိလထံမှ အရှင်မင်းကြီး ဓုန္ဓုမာရက လက်ခံရရှိ하였다။ ဤအပိုဒ်သည် ထိုက်တန်သော အာဏာနှင့် မင်းအုပ်ချုပ်ရေး၏ သင်္ကေတတို့သည် အင်အားဖြင့် မဟုတ်ဘဲ ဓမ္မနှင့်ကိုက်ညီသော မင်းဆက်နှင့် တရားဝင် ဆက်ခံမှုအလိုက် လွှဲပြောင်းလာကြောင်း အလေးပေးသည်။
Verse 77
धुन्धुमाराच्च काम्बोजो मुचुकुन्दस्ततोडलभत् | मुचुकुन्दान्मरुत्तश्न मरुत्तादपि रैवत:
ဘီရှ္မက မိန့်ကြားသည်– ဓုန္ဓုမာရထံမှ ကမ္ဗောဇ ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ ထိုသူမှ မုစုကွန်ဒ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ မုစုကွန်ဒထံမှ မရုတ္တ ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ မရုတ္တထံမှ ထပ်မံ၍ ရိုင်ဝတ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထိုသို့ မင်းဆက်ကို ရေတွက်ဖော်ပြခြင်းသည် တရားမျှတသော မင်းများ၏ အမှတ်တရကို ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် မင်းတာဝန်၏ ဆက်လက်တည်တံ့မှုကို မျိုးဆက်အလိုက် ပြသရန် ဖြစ်သည်။
Verse 78
रैवताद युवनाश्वश्व युवनाश्वात्ततो रघु: । इक्ष्वाकुवंशजस्तस्माद्धरिणाश्व: प्रतापवान्
ဘီရှ္မက မင်းဆက်ဇာတိစဉ်ကို ဆက်လက်ဆိုသည်—ရိုင်ဝတမှ ယုဝနာရှွ၊ ယုဝနာရှွမှ ရဂု ပေါ်ထွန်း၍၊ ထို ဣက္ခ္ဝာကု မင်းဆက်အလင်းရောင်မှ သတ္တိဗလကြီးသော ဟရိဏာရှွ ပေါ်ထွန်းလာ၏။
Verse 79
हरिणाश्वादर्सि लेभे शुनक: शुनकादपि । उशीनरो वै धर्मात्मा तस्माद् भोज: स यादव:
ဘီရှ္မက ဆိုသည်—ဟရိဏာရှွမှ ရှင်သန်တော်မူသော ရှုနက ရသီ ပေါ်ထွန်း၍၊ ရှုနကမှလည်း (မင်းဆက်တစ်ဆက်) ဆက်လက်ပေါ်လာ၏။ ဥရှီနရသည် တရားဓမ္မရှိသော မင်းဖြစ်သဖြင့်၊ ယာဒဝ မျိုးရိုးဝင် ဘောဇကို ထိုသီလသမာဓိရှိသော ဆက်စပ်မှုမှ ဆင်းသက်သူဟု မှတ်တမ်းတင်ကြ၏။
Verse 80
यदुभ्यश्न शिबिलेंभे शिबेश्वापि प्रतर्दन: । प्रतर्दनादष्टकश्न पृषदश्चो 5ष्टकादपि
ဘီရှ္မက ဆိုသည်—ယဒုမှ ရှိဘိ ပေါ်ထွန်း၍၊ ရှိဘိမှ ပရတර්ဒန ပေါ်လာ၏။ ပရတර්ဒနမှ အဋ္ဌက၊ အဋ္ဌကမှလည်း ပೃષဒ ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ဤသို့ မင်းဆက်သည် အစဉ်လိုက် ဆက်ကပ်တည်ရှိ၏။
Verse 81
धुन्धुमारसे काम्बोजने, काम्बोजसे मुचुकुन्दने, मुचुकुन्दसे मरुत्तने, मरुत्तसे रैवतने, रैवतसे युवनाश्वने, युवनाश्वसे इक्ष्वाकुवंशी रघुने, रघुसे प्रतापी हरिणाश्वने, हरिणाश्व॒से शुनकने, शुनकसे धर्मात्मा उशीनरने, उशीनरसे युदवंशी भोजने, यदुवंशियोंसे शिबिने, शिबिसे प्रतर्दनने, प्रतर्दनसे अष्टकने तथा अष्टकसे पृषदश्चवने वह तलवार प्राप्त की || ७७-- ८० || पृषदश्वाद् भरद्वाजो द्रोणस्तस्मात् कृपस्तत: । ततस्त्वं भ्रातृभि: सार्थ परमासिमवाप्तवान्,पृषदश्चसे भरद्वाजवंशी द्रोणाचार्यने और द्रोणाचार्यसे कृपाचार्यने खड्गविद्या प्राप्त की। फिर कृपाचार्यसे भाइयों सहित तुमने उस उत्तम खड़्गका उपदेश प्राप्त किया है
ဘီရှ္မက ဆိုသည်—ဓုန္ဓုမာရမှ ကမ္ဘောဇသို့ ဆက်လက်ပေးအပ်ခဲ့ပြီး၊ ကမ္ဘောဇမှ မုစုကုန္ဒသို့၊ မုစုကုန္ဒမှ မရုတ္တသို့၊ မရုတ္တမှ ရိုင်ဝတသို့၊ ရိုင်ဝတမှ ယုဝနာရှွသို့၊ ယုဝနာရှွမှ ဣက္ခ္ဝာကု မင်းဆက်ဝင် ရဂုသို့၊ ရဂုမှ အင်အားကြီး ဟရိဏာရှွသို့၊ ဟရိဏာရှွမှ ရှုနကသို့၊ ရှုနကမှ ဓမ္မရှိသော ဥရှီနရသို့၊ ဥရှီနရမှ ယဒု မျိုးရိုးဝင် ဘောဇသို့၊ ယဒုတို့မှ ရှိဘိသို့၊ ရှိဘိမှ ပရတර්ဒနသို့၊ ပရတර්ဒနမှ အဋ္ဌကသို့၊ အဋ္ဌကမှ ပೃષဒရှွသို့—ဤသို့ ထိုဓား (နှင့် ၎င်း၏ စည်းကမ်း) ကို ရရှိခဲ့ကြ၏။ ပೃષဒရှွမှ ဘရဒ္ဝာဇ ပေါ်ထွန်း၍၊ ထိုမှ ဒ್ರೋဏ၊ ဒ್ರೋဏမှ ကೃပ ဖြစ်လာ၏။ ထို့နောက် သင်သည် ညီအစ်ကိုများနှင့်အတူ ကೃပထံမှ ထိုအမြင့်မြတ်ဆုံး ဓားပညာကို လက်ခံရရှိခဲ့၏။
Verse 82
कृत्तिकास्तस्य नक्षत्रमसेरग्निश्व दैवतम् । रोहिणी गोत्रमस्याथ रुद्रश्न गुरुरुत्तम:,उस “असि' का नक्षत्र कृत्तिका है, देवता अग्नि है, गोत्र रोहिणी है तथा उत्तम गुरु रुद्रदेव हैं
ဘီရှ္မက ဆိုသည်—“ဤဓား (အသိ) ၏ နက္ခတ်သည် ကೃတ္တိကာ ဖြစ်၍၊ အုပ်စိုးဒေဝတာမှာ အဂ္နိ ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ဂိုत्रမှာ ရိုဟိဏီ ဖြစ်ပြီး၊ အမြင့်မြတ်ဆုံး ဆရာမှာ ရုဒ္ရ ဖြစ်၏။”
Verse 83
असेरष्टौ हि नामानि रहस्यानि निबोध मे । पाण्डवेय सदा यानि कीर्तयन् लभते जयम्,पाण्डुनन्दन! असिके आठ गोपनीय नाम हैं। उन्हें मेरे मुँहले सुनो। उन नामोंका कीर्तन करनेवाला पुरुष युद्धमें विजय प्राप्त करता है
ဘီရှ္မက မိန့်ကြားသည်– «ဤဓား၏ လျှို့ဝှက်နာမည် ရှစ်ပါးကို ငါ့ထံမှ သိယူလော့။ ဟေ ပाण्डု၏ မျိုးဆက်၊ ဤနာမည်တို့ကို အမြဲတမ်း ရွတ်ဆိုသူသည် စစ်ပွဲ၌ အောင်မြင်မှုကို ရရှိလိမ့်မည်၊ ဟေ ပाण्डု၏ သားတော်!»
Verse 84
असिर्विशसन: खड््गस्तीक्ष्णधारो दुरासद: । श्रीगर्भो विजयश्चैव धर्मपालस्तथैव च,१. असि, २. विशसन, ३. खड्ग, ४. तीक्ष्णधार, ५. दुरासद, ६. श्रीगर्भ, ७. विजय और ८. धर्मपाल-ये ही वे आठ नाम हैं
ဘီရှ္မက မိန့်ကြားသည်– «ဤလက်နက်ကို အစိ (Asi)၊ ဝိရှသန (Viśasana)၊ ခဍ္ဂ (Khaḍga)၊ တီက္ရှ္ဏဓာရ (Tīkṣṇadhāra)၊ ဒုရာသဒ (Durāsada)၊ ရှရီဂರ್ಭ (Śrīgarbha)၊ ဝိဇယ (Vijaya) နှင့် ဓမ္မပါလ (Dharmapāla) ဟု ခေါ်ကြသည်—ဤတို့ပင် ၎င်း၏ နာမည်ရှစ်ပါး ဖြစ်သည်။»
Verse 85
अग्रय: प्रहरणानां च खड््गो माद्रवतीसुत । महेश्वरप्रणीतश्न पुराणे निश्चयं गत:,(एतानि चैव नामानि पुराणे निश्चितानि वै ।) माद्रीनन्दन! खड्ग सब आयुधोंमें श्रेष्ठ है। भगवान् रुद्रने सबसे पहले इसका संचालन किया था। पुराणमें इसकी श्रेष्ठताका निश्चय किया गया है। उपर्युक्त सारे नाम पुराणोंमें निश्चितरूपसे कहे गये हैं
ဘီရှ္မက မိန့်ကြားသည်– «ဟေ မာဒြဝတီ၏ သားတော်၊ ဓားသည် လက်နက်အပေါင်းတို့အနက် အမြင့်မြတ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ မဟေရှ္ဝရ (ရုဒ္ရ) က အရင်ဆုံး ၎င်းကို စတင်အသုံးချခဲ့ပြီး၊ ပုရာဏများကလည်း ၎င်း၏ ထူးမြတ်မှုကို အတည်ပြု၍ ဆုံးဖြတ်ထားသည်။ ထိုနာမည်များလည်း ပုရာဏပညာရပ်၌ တည်ငြိမ်၍ အာဏာရှိသည့် အမည်များအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။»
Verse 86
पृथुस्तूप्तादयामास धनुराद्यमरिंदम: । तेनेयं पृथिवी दुग्धा सस्यानि सुबहून्यपि । धर्मेण च यथापूर्व वैन्येन परिरक्षिता,शत्रुदमन पृथुने सबसे पहले धनुषका उत्पादन किया था और उन्होंने ही इस पृथ्वीसे नाना प्रकारके शस्यों (अन्नके बीजों) का दोहन किया था। उन वेनकुमार पृथुने पहलेके ही समान धर्मपूर्वक इस पृथ्वीकी रक्षा की थी
ဘီရှ္မက မိန့်ကြားသည်– «ရန်သူတို့ကို နှိမ်နင်းသူ ပೃထုသည် လေးကို အရင်ဆုံး စတင်အသုံးချစေသူ ဖြစ်သည်။ သူကြောင့် ဤကမ္ဘာမြေသည် ‘နို့ညှစ်’ ခံရသကဲ့သို့ သီးနှံမျိုးစုံ၏ မျိုးစေ့နှင့် အထွက်အမြောက်အများကို ထုတ်ပေးခဲ့သည်။ ထိုဝေန၏ သား ပೃထုသည် ယခင်ကာလများကဲ့သို့ ဓမ္မအတိုင်း ဤမြေကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခဲ့သည်။»
Verse 87
तदेतदार्ष माद्रेय प्रमाणं कर्तुमरहसि । असेश्व पूजा कर्तव्या सदा युद्धविशारदै:,माद्रीनन्दन! यह ऋषियोंका बताया हुआ मत है। तुम्हें इसे प्रमाण मानकर इसपर विश्वास करना चाहिये। युद्धविशारद पुरुषोंको सदा ही खड़ग की पूजा करनी चाहिये
ဘီရှ္မက မိန့်ကြားသည်– «ဟေ မာဒြီ၏ သားတော်၊ ဤသည်မှာ ရှင်တော်များ သင်ကြားထားသော အမြင်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သင်သည် ဤကို အာဏာရှိသော သက်သေအဖြစ် လက်ခံ၍ ယုံကြည်သင့်သည်။ ထို့ကြောင့် စစ်ပညာကျွမ်းကျင်သူတို့သည် ဓားကို အမြဲတမ်း ပူဇော်ကန်တော့ရမည်—တာဝန်နှင့် စည်းကမ်းနှင့် ချိတ်ဆက်နေသော ကိရိယာအဖြစ် လေးစားရမည်။»
Verse 88
इत्येष प्रथम: कल्पो व्याख्यातस्ते सुविस्तरात् असेरुत्पत्तिसंसगों यथावद् भरतर्षभ,भरतश्रेष्ठ! इस प्रकार मैंने असि (खड्ग) की उत्पत्ति का प्रसड़ तुम्हें विस्तारपूर्वक और यथावत््रूपसे बताया है। इससे यह सिद्ध हुआ कि खड़्ग ही आयुधोंमें सबसे प्रथम प्रकट हुआ है
ဤသို့ဖြင့် ဤသည်မှာ ပထမကల్పကို သင်အား အလွန်အသေးစိတ်၍ သင့်တော်သကဲ့သို့ ရှင်းလင်းပြောကြားပြီးပြီ၊ အို ဘာရတဝంశ၏ အထွတ်အမြတ်သူရဲကောင်း! «အသိ» (ဓား) ၏ ပေါ်ထွန်းလာပုံကိုလည်း အပြည့်အစုံနှင့် မှန်ကန်စွာ ငါပြောပြခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဓားသည် အာယုဓများအနက် ပထမဦးဆုံး ပေါ်ထွန်းလာသော အာယုဓဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားလာ၏။
Verse 89
सर्वथैतदिदं श्रुत्वा खड्गसाधनमुत्तमम् । लभते पुरुष: कीर्ति प्रेत्य चानन्त्यमश्लुते,खड्गप्राप्तिका यह उत्तम प्रसड़ सब प्रकारसे सुनकर पुरुष इस संसारमें कीर्ति पाता है और देहत्यागके पश्चात् अक्षय सुखका भागी होता है
ဤဓားရရှိခြင်းနှင့်ဆိုင်သော အထွတ်အမြတ်သော သင်ကြားမှုကို အပြည့်အစုံ အမျိုးမျိုးသောနည်းဖြင့် ကြားနာသူသည် ဤလောက၌ ဂုဏ်သတင်းကို ရရှိပြီး၊ ကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်လွှတ်ပြီးနောက် မပျက်မယွင်းသော အဆုံးမရှိသော ချမ်းသာသုခကို ခံစားရ၏။
Verse 166
इति श्रीमहाभारते शान्तिपर्वणि आपद्धर्मपर्वणि खड्गोत्पत्तिक थने षट्षष्ट्यधिकशततमो<ध्याय:
ဤသို့ဖြင့် «သရီ မဟာဘာရတ» ၏ «ရှာန္တိ ပရဝ» အတွင်း၊ အပဒ္ဓဓမ္မ အပိုင်း၌—ဓား၏ မူလအစကို ဖော်ပြသော အကြောင်းအရာတွင်—တစ်ရာခြောက်ဆယ်ခြောက်မြောက် အခန်းသည် အဆုံးသတ်၏။
Verse 363
तथा ब्रद्मर्षिभिश्वैव सदस्यैरुपशोभितम् । तदनन्तर कई सहस्र वर्ष व्यतीत होनेपर भगवान ब्रह्माने शास्त्रोक्त विधिके अनुसार वहाँ एक यज्ञ आरम्भ किया। यज्ञकुशल महर्षियों तथा अन्य कार्यकर्ताओंने यथावत् विधिके अनुसार उस यज्ञका सम्पादन किया। वहाँ यज्ञवेदियोंपर समिधाएँ फैली हुई थीं। जगह- जगह अग्निदेव प्रज्वलित हो रहे थे। चमचमाते हुए सुवर्णनिर्मित यज्ञपात्र यज्ञमण्डपकी शोभा बढ़ाते थे। वह यज्ञमण्डल श्रेष्ठ देवताओं तथा सभासद् बने हुए महर्षियोंसे सुशोभित होता था
ဘိဿမက ပြော၏— «ထိုသန့်ရှင်းသော စည်းဝေးပွဲသည် ဘြဟ္မရိရှီတို့နှင့် အခြား အထင်ကရ အဖွဲ့ဝင်တို့ကြောင့် တင့်တယ်လှ၏။ ထို့နောက် နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာ ကာလကျော်လွန်ပြီးနောက်၊ အရှင် ဘြဟ္မာသည် သာသနာကျမ်းညွှန်သည့် ဝိဓိအတိုင်း ထိုနေရာ၌ ယဇ်ပူဇော်ပွဲကို စတင်တော်မူ၏။ ယဇ်ကိစ္စကျွမ်းကျင်သော မဟာရိရှီတို့နှင့် အခြား အမှုထမ်းများကလည်း သတ်မှတ်ထားသည့်အတိုင်း မှန်ကန်စွာ ဆောင်ရွက်ကြ၏။ ယဇ်ဗေဒီများပေါ်တွင် သစ်တုတ်များ ခင်းကျင်းထားပြီး၊ နေရာနေရာ၌ သန့်ရှင်းသော မီးများ တောက်လောင်လျက်ရှိ၏။ ရွှေဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော တောက်ပသည့် ယဇ်ပစ္စည်းများက ယဇ်မဏ္ဍပ၏ အလှကို တိုးပွားစေ၏။ ထိုယဇ်ဝန်းကျင်တစ်ခုလုံးသည် အထွတ်အမြတ်သော ဒေဝတားများနှင့် စည်းဝေးအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ထိုင်နေသော မဟာရိရှီတို့ကြောင့် အလွန်တင့်တယ်လှ၏။»
Verse 423
महर्षिसुरगन्धर्वानुवाचेदं पितामह: । सभी प्राणी भयके मारे बारंबार व्यथित हो उठते थे। उस भयानक भूतको उपस्थित हुआ देख पितामह ब्रह्माने महर्षियों, देवताओं तथा गन्धर्वोंसे कहा--
ဘိဿမက ပြော၏— အဘိုးအိုကြီး ဘြဟ္မာသည် မဟာရိရှီများ၊ ဒေဝတားများနှင့် ဂန္ဓဗ္ဗများကို ဤသို့ မိန့်တော်မူ၏။ သတ္တဝါအားလုံးသည် ကြောက်ရွံ့ခြင်းကြောင့် အကြိမ်ကြိမ် တုန်လှုပ်၍ စိတ်ပင်ပန်းနာကျင်နေကြ၏။ ထိုကြောက်မက်ဖွယ် သတ္တဝါကြီး ပေါ်ထွန်းလာသည်ကို မြင်သောအခါ၊ အဘိုးအိုကြီး ဘြဟ္မာသည် ရိရှီများ၊ ဒေဝတားများနှင့် ကောင်းကင်တေးဂီတသမားများအား မိန့်ကြား၍ အကြံပေးဆွေးနွေးရန် စတင်တော်မူ၏။
Verse 456
ब्रह्मा ददावसिं तीक्षणमधर्मप्रतिवारणम् । इसके बाद ब्रह्माजीने अधर्मका निवारण करनेमें समर्थ वह तीखी तलवार वृषभचिह्नित ध्वजावाले नीलकण्ठ भगवान् रुद्रको दे दी
ဘီရှ္မက ပြောသည်—ဗြဟ္မာသည် အဓမ္မကို တားဆီးနှိမ်နင်းနိုင်သော ထက်မြက်သော ဓားတစ်လက်ကို ပေးအပ်하였다။ ထို့နောက် ဗြဟ္မာသည် အဓမ္မကို ဖိနှိပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ထိုထက်မြက်သည့် လက်နက်ကို နီလကဏ္ဍ ရုဒြာဘုရားထံ—နွားသင်္ကေတပါသော တံခွန်ကို ကိုင်ဆောင်သူထံ—အလွှဲအပြောင်းနှင့် မတရားမှုကို တားဆီးကာ ဓမ္မကို ကာကွယ်စေရန် ပေးအပ်하였다။
Verse 493
शुशुभाते5तिविमले द्वे नेत्रे कृष्णपिड्ले । उसने काले मृगचर्मको वस्त्रके रूपमें धारण कर रक्खा था, जिसमें सुवर्णनिर्मित तारे जड़े हुए थे। वह अपने ललाटमें सूर्यके समान एक तेजस्वी नेत्र धारण करता था। उसके सिवा काले और पिड्नलवर्णके दो अत्यन्त निर्मल नेत्र और शोभा पा रहे थे
ဘီရှ္မက ပြောသည်—သူ၏ မျက်လုံးနှစ်လုံးသည် အနက်နှင့် အညိုဝါရောင်ဖြစ်၍ အလွန်သန့်စင်ကာ အလှတရားဖြင့် တောက်ပနေ하였다။ သူသည် အနက်ရောင် သမင်အရေကို အဝတ်အဖြစ် ဝတ်ဆင်ထားပြီး ရွှေဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် ကြယ်ပုံအလှဆင်များကို ထည့်သွင်းတပ်ဆင်ထားသည်။ နဖူးပေါ်တွင် နေရောင်ကဲ့သို့ လင်းလက်သော မျက်စိတစ်လုံးကို ဆောင်ထားပြီး၊ ထိုအပြင် အနက်နှင့် အညိုဝါရောင် မျက်လုံးနှစ်လုံးလည်း အပြစ်ကင်းစင်၍ ရောင်ပြန်တောက်ပနေ하였다။
Verse 523
बभौ प्रतिभयं रूप॑ तदा रुद्रस्य भारत । भरतनन्दन! उस समय जोर-जोरसे गर्जते और महान् अट्टहास करते हुए रुद्रदेवका स्वरूप बड़ा भयंकर प्रतीत होता था
ဘီရှ္မက ပြောသည်—“အို ဘာရတ၊ ထိုအချိန်တွင် ရုဒြာ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်သည် အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် ထင်ရှား하였다။ အသံကြီးကြီးဖြင့် ဟိန်းဟောက်ကာ မဟာအတ္တဟာသ—မိုးကြိုးသံကဲ့သို့သော ရယ်သံကြီး—ကို ထုတ်လွှတ်သဖြင့် ရုဒြာဘုရားသည် အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် ဖြစ်ပေါ်နေ하였다။”
Verse 533
निशम्य दानवा: सर्वे हृष्टा: समभिदुद्रुवु: । भयानक कर्म करनेकी इच्छासे वैसा ही रूप धारण करनेवाले रुद्रदेवको देखकर समस्त दानव हर्ष और उत्साहमें भरकर उनके ऊपर टूट पड़े
ဘီရှ္မက ပြောသည်—ဤသို့ ကြားသိရသော် ဒာနဝအားလုံးသည် ဝမ်းမြောက်ကာ တစ်စုတစ်စည်းတည်း ပြေးဝင်လာကြသည်။ ကြောက်မက်ဖွယ် အမှုကို ဆောင်ရွက်လိုသည့် ဆန္ဒနှင့် ကိုက်ညီသော ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ယူဆောင်ထားသည့် ရုဒြာကို မြင်ကြသော် စစ်သွေးစစ်မာန်နှင့် စိတ်လှုပ်ရှားမှု ပြည့်ဝကာ သူ့အပေါ်သို့ တိုက်ခိုက်ရန် ထိုးကျလာကြသည်။
Verse 546
घोरै: प्रहरणैश्नान्यै: क्षुरधारैरयोमयै: । कुछ लोग पत्थर बरसाने लगे, कुछ जलते लुआठे चलाने लगे, दूसरे भयंकर अस्त्र- शस्त्रोंस काम लेने लगे और कितने ही लोहनिर्मित छुरोंकी तीखी धारोंसे चोट करने लगे
ဘီရှ္မက ပြောသည်—“အချို့က ကြောက်မက်ဖွယ် လက်နက်အမျိုးမျိုးဖြင့် ထိုးနှက်ကြပြီး၊ အချို့ကလည်း မုတ်ဆိတ်ရိတ်ဓားသွားကဲ့သို့ ထက်မြက်စွာ ချွန်ထားသော သံဓားသွားများဖြင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ပေးကြသည်။”
Verse 553
रुद्रं दृष्टया बलोद्धूतं प्रमुमोह चचाल च । तत्पश्चात् दानवदलने देखा कि देवसेनापतिका कार्य सँभालनेवाले उत्कट बलशाली रुद्रदेव युद्धसे पीछे नहीं हट रहे हैं, तब वे मोहित और विचलित हो उठे
ဘိဿမက ပြောသည်– ရုဒြကို မြင်သောအခါ၊ သူ၏အင်အားသည် အလွန်အမင်း ထကြွလာ၍ မဟာအားဖြစ်သွားသဖြင့် သူတို့သည် မောဟဖြစ်ကာ စိတ်လှုပ်ရှား၍ ယိမ်းယိုင်လာကြသည်။ ထို့နောက် ဒာနဝတို့ကို သတ်ဖြတ်ဖျက်ဆီးသူ၊ နတ်တပ်၏ စစ်မူထမ်းအဖြစ် တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်သူ၊ ကြမ်းတမ်း၍ အင်အားကြီးမားသော ရုဒြသည် စစ်ပွဲမှ မဆုတ်ခွာကြောင်း သိမြင်သွားသောအခါ သူတို့သည် ပိုမိုမောဟကာ မတည်မငြိမ် ဖြစ်လာကြသည်။
Verse 563
तमेकमसुरा: सर्वे सहस्नमिति मेनिरे । शीघ्रतापूर्वक पैर उठानेके कारण विचित्र गतिसे विचरण करनेवाले एकमात्र खड्गधारी रुद्रदेवको वे सब असुर सहस्रोंक समान समझने लगे
ဘိဿမက ပြောသည်– အသူရအားလုံးသည် ရုဒြတစ်ဦးတည်းကို မြင်ကြရာတွင်၊ ခြေကို လျင်မြန်စွာ မြှောက်တင်သဖြင့် ထူးဆန်းသော လျင်မြန်သည့် လှုပ်ရှားမှုဖြင့် လှည့်လည်နေပြီး လက်တွင် ဓားကို ကိုင်ထားသော ထိုရုဒြကို ထောင်ပေါင်းများနှင့် တူညီသည့် အင်အားဟု မှားယွင်းထင်မြင်ကြသည်။
Verse 576
अचरद् वैरिसड्रेषु दावाग्निरिव कक्षग: । जैसे सूखी लकड़ी और घास-फूँसमें लगा हुआ दावानल वनके समस्त वृक्षोंको जला देता है, उसी प्रकार भगवान् रुद्र शत्रुसमुदायमें दैत्योंको मारते-काटते, चीरते-फाड़ते, घायल करते, छेदते तथा विदीर्ण और धराशायी करते हुए विचरने लगे
ရုဒြသည် ရန်သူအစုအဝေးအတွင်း၌ တောမီးကဲ့သို့ လှုပ်ရှားလျက်ရှိ၏။ ခြောက်သွေ့သော သစ်သားနှင့် မြက်ခြောက်တို့တွင် လောင်ကျွမ်းသော တောမီးသည် တောအတွင်းရှိ သစ်ပင်အားလုံးကို မီးလောင်ပျက်စီးစေသကဲ့သို့၊ ထိုနည်းတူ ဘုရားရုဒြသည် ရန်သူတပ်စုအတွင်း လှည့်လည်ကာ ဒೈတျယတို့ကို သတ်ဖြတ်၊ ခုတ်ထစ်၊ ခွဲဖောက်၊ ဒဏ်ရာပေး၊ ထိုးဖောက်၍ ပျက်ကွဲစေကာ မြေပြင်သို့ လဲကျစေခဲ့သည်။
Verse 593
अन्योन्यमभिनर्दन्तो दिश: सम्प्रतिपेदिरे । दूसरे दानव तलवारकी चोटसे पीड़ित हो भाग खड़े हुए और एक-दूसरेको डाँट बताते हुए उन्होंने सम्पूर्ण दिशाओंकी शरण ली
ဘိဿမက ပြောသည်– ဓားဒဏ်ကြောင့် နာကျင်ကာ အစီအစဉ်ပျက်၍ ထွက်ပြေးကြသည့်သူတို့သည် တစ်ယောက်ကိုတစ်ယောက် အပြစ်တင်အော်ဟစ်လျက် အရပ်မျက်နှာအနှံ့သို့ ပြန့်ကျဲကာ ခိုလှုံရန် ထွက်ပြေးကြသည်။
Verse 656
असिं धर्मस्य गोप्तारं ददौ सत्कृत्य विष्णवे | तदनन्तर भगवान् रुद्रने दानवोंके खूनसे रँगे हुए उस धर्मरक्षक खड्गको बड़े सत्कारके साथ भगवान् विष्णुके हाथमें दे दिया
ဘိဿမက ပြောသည်– (ရုဒြသည်) သင့်တော်သကဲ့သို့ ဂုဏ်ပြုကာ ဓမ္မကို ကာကွယ်သော ဓားကို ဗိဿဏုထံ ပေးအပ်하였다။ ထို့နောက် ဘုရားရုဒြသည် ဒာနဝတို့၏ သွေးဖြင့် နီရဲနေသော ထိုဓမ္မကာကွယ်ဓားကို အလွန်လေးစားစွာဖြင့် သခင် ဗိဿဏု၏ လက်ထဲသို့ ထည့်ပေး하였다။
Verse 666
महर्षिभ्यो ददौ खड्गमृषयो वासवाय च । भगवान् विष्णुने मरीचिको, मरीचिने महर्षियोंको और महर्षियोंने इन्द्रको वह खड्ग प्रदान किया
ဘီရှ္မက ပြောသည်– ကောင်းမြတ်သော ဘုရား (ဗိဿနု) သည် ဓားကို မာရီချိထံ ပေးအပ်하였다။ မာရီချိက မဟာရိရှီတို့ထံ လွှဲပြောင်းပေး하였다။ ထိုရိရှီတို့ကလည်း နောက်တစ်ဆင့် ဝါသဝ (အိန္ဒြ) ထံသို့ ထိုဓားကို ပေးအပ်하였다။ ထို့ကြောင့် ဤလက်နက်သည် သာမန်အင်အားကြောင့် မဟုတ်ဘဲ သန့်ရှင်းသော အုပ်ထိန်းမှုနှင့် တာဝန်ယူသုံးစွဲမှု၏ အစဉ်အလာအပေါ် အခြေခံသည့် ယုံကြည်အပ်သော အပ်နှံမှုအဖြစ် ဆက်လက်ကူးပြောင်းလာသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။
Verse 676
मनवे सूर्यपुत्राय ददु: खड्गं सुविस्तरम् । बेटा! फिर महेन्द्रने लोकपालोंको और लोकपालोंने सूर्य-पुत्र मननुको वह विशाल खड्ग दे दिया
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «နေ၏သား မနုထံသို့ ကျယ်ပြန့်၍ အင်အားကြီးသော ဓားကို သူတို့ ပေးအပ်하였다»။ ဇာတ်လမ်း၏ စီးဆင်းမှုအတွင်း ဤလက်နက်ကို တရားမျှတသော အုပ်ချုပ်မှုအတွက် ကောင်းကင်မှ ဆက်သွယ်ပေးအပ်သည့် ကိရိယာအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်—ဓမ္မကို ကာကွယ်ခြင်းသည် ကိုယ်ပိုင်အင်အားကြောင့် မဟုတ်ဘဲ အထက်မြင့်သော အာဏာ၏ အတည်ပြုမှုဖြင့် ထိုက်တန်သော အုပ်စိုးရှင်ထံ အပ်နှံထားခြင်းကို သင်္ကေတပြုသည်။
Frequently Asked Questions
The dilemma concerns whether one can remain ethically credible after benefiting from others yet failing in gratitude: the chapter frames ingratitude and betrayal of allies as decisive violations of dharma requiring avoidance and corrective action.
The chapter teaches that stable social and political life depends on kṛtajñatā and mitra-dharma: friendship supports truth and strength, while betrayal erodes trust and yields adverse karmic and reputational outcomes.
Yes. Vaiśaṃpāyana reports Yudhiṣṭhira’s satisfaction after hearing Bhīṣma, marking the passage as a successful didactic unit within the rāja-dharma instructional sequence.