Rig Veda 6.39.3: Mandala 6, Sukta 39, Mantra 3
Sukta 6.39
Rishi: unknown
Devata: Indra with Indu/Soma overlay (syncretic address in the verse)
Chandas: likely Triṣṭubh (not verified from input alone)
Samhita Patha (Devanagari)
अयं द्योतयदद्युतो व्यक्तून्दोषा वस्तोः शरद इन्दुरिन्द्र । इमं केतुमदधुर्नू चिदह्नां शुचिजन्मन उषसश्चकार ॥
Transliteration
ayám dyótayad ádyuto ví aktū́n dóṣā vástōḥ śaráda índúr indra | imáṃ ketúm adadhuḥ nū́ cid áhnāṃ śúci-janmana uṣásaś cakāra ||
Translation
हा तेजस्वी रात्र्यांना—रात्रि, उषा आणि ऋतूंना—प्रकाशित करतो; हे इन्दु, हे इंद्रा। हा केतु (प्रदीप) दिवसांनी आजही स्थापन केला आहे; आणि शुचि-जन्मा उषेने तो घडविला आहे.
Word by Word
अयम्this (one)
अयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्योतयत्made shine / illumined
द्योतयत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootद्योतय् (द्योत्/द्यु-प्रकाशने; caus.)
अद्युतःunshining, dark
अद्युतः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअद्युत (न- + द्युत ‘shining’)
विक्तून्dark intervals / nights
विक्तून्:
कर्म
TypeNoun
Rootविक्तु (प्रातिपदिक; ‘रात्रि-भाग/अन्धकार-काल’ इत्यर्थे)
दोषाःnights
दोषाः:
कर्म (विक्तून् इत्यस्य व्याख्यात्मक-समन्वयः)
TypeNoun
Rootदोषा (प्रातिपदिक)
वस्तोषाःdawns / mornings
वस्तोषाः:
कर्म (दोषाः इत्यस्य द्वन्द्व-समानार्थक-युग्मम्)
TypeNoun
Rootवस्तोः (वस्तु/वस्तु- ‘dawn, morning’) + आ (समास/सन्धि) → वस्तोषा
शरदःautumns / seasons
शरदः:
कर्म
TypeNoun
Rootशरद् (प्रातिपदिक)
इन्दुःSoma (the drop)
इन्दुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (Vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
इमम्this
इमम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
केतुम्banner; sign; light
केतुम्:
कर्म (इमम् इत्यस्य विशेष्यः)
TypeNoun
Rootकेतु (प्रातिपदिक)
अदधुःthey have set/placed
अदधुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धारणे/स्थापने)
नुnow; indeed
नु:
सम्बन्ध/प्रयोग-निपात
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
चित्even
चित्:
सम्बन्ध/प्रयोग-निपात
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
अह्नाम्of the days
अह्नाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
शुचिजन्मनःof pure birth / pure-born
शुचिजन्मनः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootशुचि + जन्मन् (बहुव्रीहि-समासः) → शुचिजन्मन्
उषसःof Dawn
उषसः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
चकारhas made / fashioned
चकार:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (करणे)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
