HomeRig VedaMandala 6Sukta 39Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 6.39

Rishi: unknown
Devata: Indra with Indu/Soma overlay (syncretic address in the verse)
Chandas: likely Triṣṭubh (not verified from input alone)

अयं द्योतयदद्युतो व्यक्तून्दोषा वस्तोः शरद इन्दुरिन्द्र । इमं केतुमदधुर्नू चिदह्नां शुचिजन्मन उषसश्चकार ॥

अ॒यं द्यो॑तयद॒द्युतो॒ व्य१॒॑क्तून्दो॒षा वस्तो॑: श॒रद॒ इन्दु॑रिन्द्र । इ॒मं के॒तुम॑दधु॒र्नू चि॒दह्नां॒ शुचि॑जन्मन उ॒षस॑श्चकार ॥

ayám dyótayad ádyuto ví aktū́n dóṣā vástōḥ śaráda índúr indra | imáṃ ketúm adadhuḥ nū́ cid áhnāṃ śúci-janmana uṣásaś cakāra ||

This radiant one illumines the nights—night and dawn and the seasons—O Indu, O Indra. This beacon the days have set in place; and the Dawn, pure-born, has fashioned it.

अ॒यम् । द्यो॒त॒य॒त् । अ॒द्युतः॑ । वि । अ॒क्तून् । दो॒षा । वस्तोः॑ । श॒रदः॑ । इन्दुः॑ । इ॒न्द्र॒ । इ॒मम् । के॒तुम् । अ॒द॒धुः॒ । नु । चि॒त् । अह्ना॑म् । शुचि॑ऽजन्मनः । उ॒षसः॑ । च॒का॒र॒ ॥अयम् । द्योतयत् । अद्युतः । वि । अक्तून् । दोषा । वस्तोः । शरदः । इन्दुः । इन्द्र । इमम् । केतुम् । अदधुः । नु । चित् । अह्नाम् । शुचिजन्मनः । उषसः । चकार ॥ayam | dyotayat | adyutaḥ | vi | aktūn | doṣā | vastoḥ | śaradaḥ | induḥ | indra | imam | ketum | adadhuḥ | nu | cit | ahnām | śuci-janmanaḥ | uṣasaḥ | cakāra

अयम्this (one)
अयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्योतयत्made shine / illumined
द्योतयत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootद्योतय् (द्योत्/द्यु-प्रकाशने; caus.)
अद्युतःunshining, dark
अद्युतः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअद्युत (न- + द्युत ‘shining’)
विक्तून्dark intervals / nights
विक्तून्:
कर्म
TypeNoun
Rootविक्तु (प्रातिपदिक; ‘रात्रि-भाग/अन्धकार-काल’ इत्यर्थे)
दोषाःnights
दोषाः:
कर्म (विक्तून् इत्यस्य व्याख्यात्मक-समन्वयः)
TypeNoun
Rootदोषा (प्रातिपदिक)
वस्तोषाःdawns / mornings
वस्तोषाः:
कर्म (दोषाः इत्यस्य द्वन्द्व-समानार्थक-युग्मम्)
TypeNoun
Rootवस्तोः (वस्तु/वस्तु- ‘dawn, morning’) + आ (समास/सन्धि) → वस्तोषा
शरदःautumns / seasons
शरदः:
कर्म
TypeNoun
Rootशरद् (प्रातिपदिक)
इन्दुःSoma (the drop)
इन्दुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (Vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
इमम्this
इमम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
केतुम्banner; sign; light
केतुम्:
कर्म (इमम् इत्यस्य विशेष्यः)
TypeNoun
Rootकेतु (प्रातिपदिक)
अदधुःthey have set/placed
अदधुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धारणे/स्थापने)
नुnow; indeed
नु:
सम्बन्ध/प्रयोग-निपात
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
चित्even
चित्:
सम्बन्ध/प्रयोग-निपात
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
अह्नाम्of the days
अह्नाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
शुचिजन्मनःof pure birth / pure-born
शुचिजन्मनः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootशुचि + जन्मन् (बहुव्रीहि-समासः) → शुचिजन्मन्
उषसःof Dawn
उषसः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
चकारhas made / fashioned
चकार:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (करणे)