देवकी in the Bhagavatam

हे सूत, तुझे मंगल असो। सात्वतांचा स्वामी भगवान् कोणत्या हेतूने देवकीच्या गर्भात वसुदेवाचा पुत्र म्हणून अवतरला, हे तू जाणतोस।

वासुदेवपुत्र, देवकीचा आनंद, नंदगोपकुमार गोविंद श्रीकृष्णाला पुनःपुन्हा नमस्कार।

हे हृषीकेश! दुष्ट कंसाने देवकीला दीर्घकाळ कैदेत ठेवून शोकात टाकले; प्रभो, तूच तिला आणि मला पुत्रांसह वारंवारच्या संकटांतून सोडविले.

काही जण म्हणतात, वसुदेव व देवकी यांनी तुला प्रार्थना केली म्हणून तू त्यांच्या पुत्ररूपाने प्रकट झालास. तू निश्चयच अजन्मा आहेस; तरी त्यांच्या कल्याणासाठी आणि देवद्वेष्ट्यांचा वध करण्यासाठी तू जन्म धारण करतोस।

देवकीनंदन श्रीकृष्णासाठी उत्कंठेने त्यांच्या डोळ्यांतून अश्रू ओघळू लागले. बंधू-भगिनींच्या स्त्रिया राजवाड्यातून बाहेर आल्या; प्रस्थानसमयी अश्रू अपशकुन ठरेल या भीतीने त्या मोठ्या कष्टाने अश्रू आवरत होत्या।

पित्याच्या गृहात प्रवेश करताच उपस्थित मातांनी प्रभूला आलिंगन दिले; मग देवकीप्रमुख सात मातांच्या चरणी त्यांनी मस्तक ठेवून वंदन केले, आणि त्या आनंदित झाल्या।

देवकीप्रमुख त्या सातही पत्नी—ज्या सर्व बहिणी आहेत—त्या स्वतः, त्यांचे पुत्र आणि सुना सर्व क्षेमात आहेत का?

देवकभोजाची कन्या देवकी—देवमातेप्रमाणे विष्णुप्रजेसारखी—जिने आपल्या गर्भात देवाला धारण केले, जसे त्रयी वेद यज्ञविधानाचा अर्थ धारण करते—ती मंगलात आहे काय?

कंसाच्या भयामुळे घरापासून दूर राहिल्याने कृष्ण-बलरामांना आई-वडिलांच्या चरणांची सेवा करता आली नाही; तेव्हा प्रभू म्हणाले—“आई, बाबा, आम्हांला क्षमा करा.” हे स्मरले की माझे हृदय दुखते।

पृथ्वीच्या कल्याणासाठी ब्रह्म्याने प्रार्थना केलेले भगवान श्रीकृष्ण, भोजराजाच्या कारागृहात देवकीच्या गर्भात वसुदेवापासून प्रकट झाले।

पुनर्वसूला एक पुत्र व एक कन्या—आहुक व आहुकी—होते. आहुकाचे दोन पुत्र देवक व उग्रसेन. देवकाचे चार पुत्र—देववान, उपदेव, सुदेव, देववर्धन—आणि सात कन्या—धृतदेवा (ज्येष्ठ), शान्तिदेवा, उपदेवा, श्रीदेवा, देवरक्षिता, सहदेवा व देवकी. श्रीकृष्णांचे…

देवकी, पौरवी, रोहिणी, भद्रा, मदिरा, रोचना, इला इत्यादी आनकदुंदुभी (वसुदेव) यांच्या पत्नी होत्या; त्यांत देवकी प्रमुख होती।

सहदेवा हिच्या गर्भातून प्रवर व श्रुत इत्यादी आठ पुत्र झाले; ते स्वर्गातील अष्ट वसूंप्रमाणे साक्षात् अवतारच होते. तसेच देवकीच्या गर्भातून वसुदेवांनी आठ श्रेष्ठ पुत्र उत्पन्न केले—कीर्तिमान, सुषेण, भद्रसेन, ऋजु, सम्मर्दन, भद्र आणि अधीश्वर…

सहदेवाचे प्रवर व श्रुत इत्यादी आठ पुत्र स्वर्गलोकी अष्ट वसूंंचे साक्षात् अवतार होते. वसुदेवानेही देवकीच्या गर्भातून आठ अत्यंत गुणवान पुत्र उत्पन्न केले—कीर्तिमान, सुषेण, भद्रसेन, उदारधी, ऋजु, सम्मर्दन, भद्र आणि महेश्वर शेषावतार संकर्षण.…

हे शुकदेव गोस्वामी! तुम्ही आधीच सांगितले की द्वितीय चतुर्व्यूहातील संकर्षणच रोहिणीचा पुत्र बलराम म्हणून प्रकट झाला. जर देहांतर न होता त्याचे स्थानांतर झाले नाही, तर तो प्रथम देवकीच्या गर्भात आणि नंतर रोहिणीच्या गर्भात कसा राहिला? कृपा करून…

एकदा शूरवंशी वसुदेवाने देवकीशी विवाह केला. विवाहानंतर नववधू देवकीला सोबत घेऊन घरी परतण्यासाठी तो रथावर आरूढ झाला.

उग्रसेनाचा पुत्र कंस, बहिण देवकीला आनंद देण्यासाठी, घोड्यांच्या लगाम स्वतः हातात घेऊन सारथी झाला. तो शेकडो सुवर्ण रथांनी वेढलेला होता.