Adhyaya 75: Description of Jambūdvīpa: its regions, mountains, measurements, and cosmic structure
Jambūdvīpa-varṣa-parvata-pramāṇa-varṇana
Ancient-Geography (Purāṇic Cosmography)
ഈ അധ്യായത്തിൽ വരാഹ–പൃഥിവി ഉപദേശചട്ടക്കൂടിൽ (ലഭ്യമായ പാഠത്തിൽ രുദ്രവചനമായി) ജംബൂദ്വീപിന്റെ ഘടന, അതിനെ ചുറ്റിയ സമുദ്രങ്ങൾ, കൂടാതെ വെറും തർക്കംകൊണ്ട് അതീന്ദ്രിയ സത്യങ്ങളെ ഗ്രഹിക്കുക ദുഷ്കരമാണെന്നതും പറയുന്നു. ജംബൂദ്വീപിലെ ഒമ്പത് വർഷങ്ങൾ, ഹിമവത്, ഹേമകൂട, നിഷധ, നീല, ശ്വേത, ശൃംഗവാൻ തുടങ്ങിയ വർഷപർവതങ്ങളുടെ യോജനാപ്രമാണങ്ങൾ വിവരിക്കുന്നു. തുടർന്ന് മേരുപർവതത്തിന്റെ ചതുര്വർണ്ണ സ്വരൂപം, ആകൃതി, ഉയരം, അതിന്റെ ചുറ്റുമുള്ള ഭദ്രാശ്വ, ഭാരത, കേതുമാല, ഉത്തരകുരു എന്നീ ദേശങ്ങളുടെ വിവരണം വരുന്നു. അവ്യക്തത്തിൽ നിന്ന് പദ്മാകാര ഭൂമിയുടെ ഉദ്ഭവം, മേരുവിന്റെ കർണികാസദൃശ മദ്ധ്യസ്ഥാനം, ബ്രഹ്മാവിന്റെ പ്രാദുര്ഭാവം, ദേവസഭകളുടെ പരാമർശം എന്നിവയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. പർവത–നദി–വാസപ്രദേശങ്ങളുടെ ക്രമബദ്ധ വിഭജനത്തിലൂടെ ജീവജാലങ്ങളുടെ സമതുലിതാവസ്ഥ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 75
Verse 1
रुद्र उवाच । अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि जम्बूद्वीपं यथातथम् । संख्यां चापि समुद्राणां द्वीपानां चैव विस्तरम् ॥ ७५.१ ॥
രുദ്രൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഇനി മുതൽ ജംബൂദ്വീപത്തെ യഥാതഥമായി ഞാൻ വിവരിക്കും; സമുദ്രങ്ങളുടെ എണ്ണവും ദ്വീപുകളുടെ വ്യാപ്തിയും കൂടി പ്രസ്താവിക്കും।
Verse 2
यावन्ति चैव वर्षाणि तेषु नद्यश्च याः स्मृताः । महाभूतप्रमाणं च गतिं चन्द्रार्कयोः पृथक् ॥ ७५.२ ॥
അവിടെ എത്ര വർഷങ്ങൾ (പ്രദേശങ്ങൾ) ഉണ്ടെന്നും അവയിൽ സ്മരിക്കപ്പെട്ട നദികൾ ഏതൊക്കെയെന്നും; മഹാഭൂതങ്ങളുടെ അളവും ചന്ദ്രൻ–സൂര്യൻ എന്നിവരുടെ വേർതിരിച്ച ഗതിയും (വിവരിക്കും)।
Verse 3
द्वीपभेदसहस्राणि सप्तस्वन्तर्गतानि च । न शक्यन्ते क्रमेणेह वक्तुं यैर् विततं जगत् ॥ ७५.३ ॥
ദ്വീപങ്ങളുടെ ആയിരക്കണക്കിന് ഭേദങ്ങളും ഏഴ് (പ്രധാന) ദ്വീപുകളിലടങ്ങിയവയും—അവയാൽ ലോകം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു—ഇവയെ ഇവിടെ ക്രമമായി പറയാൻ കഴിയില്ല।
Verse 4
सप्तद्वीपान् प्रवक्ष्यामि चन्द्रादित्यग्रहैः सह । येषां मनुष्यास्तर्केण प्रमाणानि प्रचक्षते ॥ ७५.४ ॥
ഞാൻ ഏഴ് ദ്വീപുകളെ ചന്ദ്ര–സൂര്യ ഗ്രഹങ്ങളോടുകൂടി വിശദീകരിക്കും; അവയുടെ അളവുപ്രമാണങ്ങളെ മനുഷ്യർ തർക്കംകൊണ്ട് പ്രസ്താവിക്കുന്നു।
Verse 5
अचिन्त्याः खलु ये भावाः न तांस्तर्केण साधयेत् । प्रकृतिभ्यः परं यच्च तदचिन्त्यं विभाव्यते ॥ ७५.५ ॥
സത്യത്തിൽ അചിന്ത്യമായ ഭാവങ്ങളെ വെറും തർക്കംകൊണ്ട് സ്ഥാപിക്കരുത്; പ്രകൃതികള്ക്കപ്പുറമുള്ളത് അചിന്ത്യമെന്നുതന്നെ ധരിക്കപ്പെടുന്നു।
Verse 6
नव वर्षं प्रवक्ष्यामि जम्बूद्वीपं यथातथम् । विस्तारान्मण्डलाच्चैव योजनैस्तन्निबोधत ॥ ७५.६ ॥
ഇപ്പോൾ ഞാൻ ജംബൂദ്വീപിലെ ഒമ്പത് വർഷങ്ങളെ യഥാതഥമായി പ്രസ്താവിക്കുന്നു—അതിന്റെ വ്യാപ്തി, മണ്ഡലാകാര രൂപം, യോജനാപരിമാണം എന്നിവ; അതിനാൽ ശ്രദ്ധയോടെ ഗ്രഹിക്കുവിൻ।
Verse 7
शतमेकें सहस्राणां योजनानां समन्ततः । नानाजनपदाकीर्णं योजनेर्विविधैः शुभैः ॥ ७५.७ ॥
ഇത് എല്ലാ ദിക്കുകളിലും ഒരു ലക്ഷം യോജന വ്യാപ്തിയുള്ളതാണ്; അനേകം ജനപദങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും, വിവിധ ശുഭ യോജനാപരിമാണങ്ങളാൽ വിഭജിതവുമാണ്।
Verse 8
सिद्धचारणसंकीर्णं पर्वतैरुपशोभितम् । सर्वधातुविवृद्धैश्च शिलाजालसमुद्भवैः । पर्वतप्रभवाभिश्च नदीभिः सर्वतश्चितम् ॥ ७५.८ ॥
ഇത് സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും നിറഞ്ഞതും, പർവ്വതങ്ങളാൽ ശോഭിതവുമാണ്; സർവ്വധാതുസമൃദ്ധിയാൽ വർദ്ധിച്ചതും അവിടെ ഉദ്ഭവിച്ച ശിലാജാലങ്ങളാൽ യുക്തവുമാണ്; പർവ്വതജന്യ നദികളാൽ എല്ലാടവും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു।
Verse 9
जम्बूद्वीपः पृथुः श्रीमान् सर्वतः परिमण्डलः । नवभिश्चावृतः श्रीमान् भुवनैर्भूतभावनः ॥ ७५.९ ॥
ജംബൂദ്വീപ് വിശാലവും ശ്രീസമ്പന്നവും, എല്ലാടവും പരിമണ്ഡലാകാരവുമാണ്; അത് ഒമ്പത് ഭുവന/വിഭാഗങ്ങളാൽ ആവൃതമായി, ശ്രീമാനായി, തന്റെ ലോകങ്ങളാൽ ജീവികളെ പോഷിപ്പിക്കുന്നു।
Verse 10
लवणेन समुद्रेण सर्वतः परिवारितः । जम्बूद्वीपस्य विस्तारात् समेन तु समन्ततः ॥ ७५.१० ॥
ഇത് എല്ലാടവും ലവണ (ഉപ്പ്) സമുദ്രം ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു; കൂടാതെ ജംബൂദ്വീപിന്റെ വ്യാപ്തിക്കനുസരിച്ച് എല്ലാ ദിക്കുകളിലും സമമായി വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു।
Verse 11
तस्य प्रागायताः दीर्घाः षडेते वर्षपर्वताः । उभयत्रावगाढाश्च समुद्रौ पूर्वपश्चिमौ ॥ ७५.११ ॥
ആ പ്രദേശത്തിനായി കിഴക്കോട്ടു നീളവും വ്യാപ്തിയും ഉള്ള ഈ ആറു വർഷ-പർവതങ്ങൾ; ഇരുവശങ്ങളിലും—കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും—സമുദ്രങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
Verse 12
हिमप्रायश्च हिमवान् हेमकूटश्च हेमवान् । सर्वत्र सुसुखश्चापि निषधः पर्वतो महान् ॥ ७५.१२ ॥
ഹിമപ്രായയും ഹിമവാനും, ഹേമകൂടയും ഹേമവാനും; കൂടാതെ നിഷധ എന്ന മഹാപർവതം—എല്ലായിടത്തും സുഖവും ക്ഷേമവും നൽകുന്നതായി വിവരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.
Verse 13
चतुर्वर्णः स सुवर्णो मेरुश्चोल्बमयो गिरिः । वृत्ताकृतिप्रमाणश्च चतुरस्त्रः समुच्छितः ॥ ७५.१३ ॥
മേരു പർവതം നാലു വർണ്ണങ്ങളുള്ളതെന്ന് പറയുന്നു; അത് സ്വർണമയവും ദീപ്തമായ ധാതുമയ ഗിരിയുമാണ്. അതിന്റെ അളവ് വൃത്താകൃതിയുമാണ്; കൂടാതെ ചതുരസ്ത്രമായി മഹോന്നതമായി ഉയർന്നിരിക്കുന്നു.
Verse 14
नानावर्णस्तु पार्श्वेषु प्रजापतिगुणान्वितः । नाभिमण्डलसम्भूतो ब्रह्मणः परमेष्ठिनः ॥ ७५.१४ ॥
അതിന്റെ പാർശ്വങ്ങളിൽ നാനാവർണ്ണങ്ങൾ ദൃശ്യമാകുന്നു; അത് പ്രജാപതി-ഗുണങ്ങളാൽ യുക്തമാണ്. പരമേഷ്ഠി ബ്രഹ്മാവിന്റെ നാഭിമണ്ഡലത്തിൽ നിന്നാണ് അത് ഉദ്ഭവിച്ചത്.
Verse 15
पूर्वतः श्वेतवर्णस्तु ब्राह्मण्यं तेन तस्य तत् । पीतश्च दक्षिणेनासौ तेन वैश्यत्वमिष्यते ॥ ७५.१५ ॥
കിഴക്കുഭാഗത്ത് അത് ശ്വേതവർണ്ണമാണ്; അതിനാൽ അതിന് ബ്രാഹ്മണത്വം നിശ്ചയിക്കപ്പെടുന്നു. തെക്കുഭാഗത്ത് അത് പീതവർണ്ണമാണ്; അതിനാൽ വൈശ്യത്വം അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 16
भृङ्गपत्रनिभश्चासौ पश्चिमेन यतोऽथ सः । तेनास्य शूद्रता प्रोक्ता मेरोर् नामार्थकर्मणः ॥ ७५.१६ ॥
അവൻ ഭൃംഗസസ്യത്തിന്റെ ഇലയെപ്പോലെ സദൃശനെന്നു പറയപ്പെടുന്നു; കൂടാതെ അവൻ പടിഞ്ഞാറ് ദിശയിൽ സ്ഥിതനായതിനാൽ, മേരുവിന്റെ നാമം–അർത്ഥം–കർമ്മം എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ അവന്റെ ‘ശൂദ്രത’ പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 17
पार्श्वमुत्तरतस्तस्य रक्तवर्णं विभाव्यते। तेनास्य क्षत्रभावः स्यादिति वर्णाः प्रकीर्तिताः॥ ७५.१७॥
അവന്റെ ഉത്തര പാർശ്വത്തിൽ ചുവന്ന വർണം ദൃശ്യമാകുന്നു; അതിനാൽ അവനിൽ ക്ഷത്രിയ-ഭാവം ഉണ്ടെന്നു നിഗമിക്കപ്പെടുന്നു—ഇങ്ങനെ വർണങ്ങൾ പ്രഖ്യാതമാക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 18
वृत्तः स्वभावतः प्रोक्तो वर्णतः परिमाणतः । नीलश्च वैडूर्यमयः श्वेतशुक्लो हिरण्मयः । मयूरबर्हिवर्णस्तु शातकुम्भश्च श्रृङ्गवान् ॥ ७५.१८ ॥
അവൻ സ്വഭാവതഃ വൃത്താകാരനെന്നു, വർണ്ണത്താലും പരിമാണത്താലും നിർൂപിതനാകുന്നു—നീലനും വൈഡൂര്യമയനും; ശ്വേതൻ, പരമശുക്ലൻ, ഹിരണ്മയൻ; മയൂരബർഹിവർണ്ണൻ, ശാതകുംഭമയൻ, ശൃംഗവാനും.
Verse 19
एते पर्वतराजानः सिद्धचारणसेविताः । तेषामन्तरविष्कम्भो नवसाहस्र उच्यते ॥ ७५.१९ ॥
ഇവർ പർവതരാജന്മാർ; സിദ്ധരും ചാരണരും ഇവരെ സേവിക്കുന്നു. ഇവരുടെ അന്തര-വിഷ്കംഭം (ആന്തരിക വീതി/ഇടവിട്ട്) ഒൻപതിനായിരം എന്നു പറയപ്പെടുന്നു.
Verse 20
मध्ये त्विलावृतं नाम महामेरोः स सम्भवः । नवैव तु सहस्राणि विस्तीर्णः सर्वतश्च सः ॥ ७५.२० ॥
മദ്ധ്യത്തിൽ ‘ഇലാവൃത’ എന്ന പ്രദേശമുണ്ട്; അത് മഹാമേരുവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേന്ദ്രഭൂമിയാണ്. അത് എല്ലാദിശകളിലുമായി ഒൻപതിനായിരം (യോജന) വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നു പറയപ്പെടുന്നു.
Verse 21
मध्यं तस्य महामेरुर्विधूम इव पावकः । वेद्यर्धं दक्षिणं मेरोरुत्तरार्धं तथोत्तरम् ॥ ७५.२१ ॥
അതിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ മഹാമേരു പുകരഹിതമായ അഗ്നിപോലെ ദീപ്തമായി നിലകൊള്ളുന്നു. മേരുവിന്റെ ദക്ഷിണാർദ്ധം ‘വേദ്യാർദ്ധം’ എന്നും, അതുപോലെ ഉത്തരാർദ്ധം ‘ഉത്തര’ (ഉത്തര വിഭാഗം) എന്നും പറയപ്പെടുന്നു.
Verse 22
वर्षाणि यानि षडत्र तेषां ते वर्षपर्वताः । योजनाग्रं तु वर्षाणां सर्वेषां तद्विधीयते ॥ ७५.२२ ॥
ഇവിടെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്ന ആറ് വർഷങ്ങൾക്കും (പ്രദേശങ്ങൾക്കും) അവയ്ക്കവയുടെ ‘വർഷപർവ്വതങ്ങൾ’ ഉണ്ട്. ആ വർഷങ്ങളൊക്കെയും വീതി ഒരു യോജനയായി നിശ്ചയിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 23
द्वे द्वे वर्षे सहस्राणां योजनानां समुच्छ्रयः । जम्बूद्वीपस्य विस्तारस्तेषामायाम उच्यते ॥ ७५.२३ ॥
ഓരോ രണ്ട് വർഷങ്ങൾക്കുമായി ഉയരം രണ്ടായിരം യോജനയെന്ന് പറയുന്നു. ജംബൂദ്വീപിന്റെ വ്യാപ്തി അവയുടെ ദൈർഘ്യപരിമാണം (ആയാമം) എന്ന നിലയിൽ വിവരണപ്പെടുന്നു.
Verse 24
योजनानां सहस्राणि शतौ द्वौ चायतौ गिरौ । नीलश्च निषधश्चैव ताभ्यां हीनाश्च ये परे । श्वेतश्च हेमकूटश्च हिमवान् शृङ्गवांश्च यः ॥ ७५.२४ ॥
നീലവും നിഷധവും എന്ന രണ്ടു പർവ്വതങ്ങൾ രണ്ടുലക്ഷം യോജന വരെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അവയ്ക്കപ്പുറം ഉള്ള പർവ്വതങ്ങൾ കുറവ് വ്യാപ്തിയുള്ളവ—ശ്വേതം, ഹേമകൂടം, ശൃംഗസമ്പന്നനായ ഹിമവാൻ.
Verse 25
जम्बूद्वीपप्रमाणेन निषधः परिकीर्तितः । तस्माद् द्वादशभागेन हेमकूटः प्रहीयते । हिमवान् विंशभागेन हेमकूटात् प्रहीयते ॥ ७५.२५ ॥
ജംബൂദ്വീപിന്റെ അളവനുസരിച്ച് നിഷധത്തിന്റെ പരിമാണം പ്രസ്താവിക്കുന്നു. അതിൽ നിന്ന് ഹേമകൂടം പന്ത്രണ്ടിൽ ഒരു ഭാഗം കുറവാണ്; ഹേമകൂടത്തോട് താരതമ്യത്തിൽ ഹിമവാൻ ഇരുപതിൽ ഒരു ഭാഗം കുറവാണ്.
Verse 26
अष्टाशीतिसहस्राणि हेमकूटो महागिरिः । अशीतिर्हिमवान्शैल आयतः पूर्वपश्चिमे ॥ ७५.२६ ॥
മഹാഗിരിയായ ഹേമകൂടം എൺപത്തിയെട്ടായിരം യോജന വ്യാപ്തിയുള്ളതാണ്. ഹിമവാൻ പർവ്വതനിര കിഴക്ക്–പടിഞ്ഞാറ് ദിശയിൽ എൺപതിനായിരം യോജന നീളത്തിൽ വ്യാപിക്കുന്നു.
Verse 27
द्वीपस्य मण्डलीभावाद् ह्रासवृद्धी प्रकीर्त्यते । वर्षाणां पर्वतानां च यथा चेमे तथोत्तरम् ॥ ७५.२७ ॥
ദ്വീപം വൃത്താകൃതിയിലുള്ളതിനാൽ അതിന്റെ ഹ്രാസവും വർദ്ധിയും പ്രസ്താവിക്കുന്നു. അതുപോലെ വർഷങ്ങളും പർവ്വതങ്ങളും—ഇവിടെ പറഞ്ഞതുപോലെ പിന്നെയും വിശദീകരിക്കപ്പെടും.
Verse 28
तेषां मध्ये जनपदास्तानि वर्षाणि चैव तत् । प्रपातविषमैस्तैस्तु पर्वतैरावृतानि तु ॥ ७५.२८ ॥
അവയുടെ മദ്ധ്യേ ജനപദങ്ങളും ആ വർഷങ്ങളും തന്നെയും ഉണ്ട്. അവ പ്രപാതങ്ങളാൽ കഠിനവും അസമവുമായ പർവ്വതങ്ങളാൽ ചുറ്റുമെല്ലാം ആവൃതമാണ്.
Verse 29
संततानि नदीभेदैरगम्यानि परस्परम् । वसन्ति तेषु सत्त्वानि नानाजातीनि सर्वशः ॥ ७५.२९ ॥
നദികളുടെ വിഭജനങ്ങളാൽ ആ പ്രദേശഖണ്ഡങ്ങൾ വേർപെട്ടിട്ടും തുടർച്ചയായി വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അവ പരസ്പരം അഗമ്യമാണ്; അവയിൽ എല്ലാദിക്കിലും നാനാജാതി ജീവികൾ വസിക്കുന്നു.
Verse 30
एतद्धैमवतं वर्षं भारती यत्र सन्ततिः । हेमकूटं परं यत्र नाम्ना किम्पुरुषोत्तमः ॥ ७५.३० ॥
ഇത് ഹൈമവത വർഷം; ഇവിടെ ഭാരതീ സന്തതി, അഥവാ ഭരതന്റെ സന്താനം, വസിക്കുന്നു. അവിടെയേ പരമ ഹേമകൂടം ‘കിംപുരുഷോത്തമ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്.
Verse 31
हेमकूटात् तु निषधं हरिवर्षं तदुच्यते । हरिवर्षात् परं चैव मेरुपार्श्व इलावृतम् ॥ ७५.३१ ॥
ഹേമകൂടത്തിൽ നിന്ന് നിഷധ പ്രദേശം ഹരിവർഷമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഹരിവർഷത്തിന് അപ്പുറം, മേരു പർവതത്തിന്റെ പാർശ്വത്തിൽ ഇലാവൃതം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
Verse 32
इलावृतात् परं नीलं रम्यकं नाम विश्रुतम् । रम्यकाच्च परं श्वेतं विश्रुतं तद्धिरण्मयम् । हिरण्मयात् परं चैव शृङ्गवन्तं कुरु स्मृतम् ॥ ७५.३२ ॥
ഇലാവൃതത്തിന് അപ്പുറം നീലപർവതത്തിനടുത്ത് ‘രമ്യക’ എന്ന പ്രസിദ്ധ പ്രദേശമുണ്ട്. രമ്യകത്തിന് ശേഷം പ്രസിദ്ധ ‘ശ്വേത’ (പർവതം), അതിന് അപ്പുറം ‘ഹിരണ്മയ’ (പ്രദേശം). ഹിരണ്മയത്തിന് അപ്പുറം ‘കുരു’യെ ‘ശൃംഗവന്ത’മായി സ്മരിക്കുന്നു.
Verse 33
धनुःसंस्थे तु द्वे वर्षे विज्ञेये दक्षिणोत्तरे । द्वीपानि खलु चत्वारि चतुरस्त्रमिलावृतम् ॥ ७५.३३ ॥
ധനുസ്സാകൃതിയിലുള്ള ക്രമത്തിൽ രണ്ട് വർഷങ്ങൾ ഗ്രഹിക്കേണ്ടതാണ്—ദക്ഷിണവും ഉത്തരവും. വാസ്തവത്തിൽ നാല് ദ്വീപുകളുണ്ട്; ഇലാവൃതം ചതുരാകൃതിയിലാണ്.
Verse 34
अर्वाक् च निषधस्याथ वेद्यर्धं दक्षिणं स्मृतम् । परं शृङ्गवतो यच्च वेद्यर्धं हि तदुत्तरम् ॥ ७५.३४ ॥
നിഷധത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗം വേദിയുടെ ദക്ഷിണാർധമായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ശൃംഗവന്തത്തിന് അപ്പുറം ഉള്ളത് വേദിയുടെ ഉത്തരാർധം തന്നെയാണ്.
Verse 35
वेद्यर्धे दक्षिणे त्रीणि वर्षाणि त्रीणि चोत्तरे । तयोर्मध्ये तु विज्ञेयो यत्र मेरुस्त्विलावृतः ॥ ७५.३५ ॥
വേദിയുടെ ദക്ഷിണാർധത്തിൽ മൂന്ന് വർഷങ്ങൾ ഉണ്ട്; ഉത്തരാർധത്തിലും മൂന്ന്. ആ രണ്ടിന്റെയും മദ്ധ്യേ, മേരു സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രദേശം—അതായത് ഇലാവൃതം—എന്ന് ഗ്രഹിക്കണം.
Verse 36
दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेण च । उदगायतो महाशैलो माल्यवान्नाम पर्वतः ॥ ७५.३६ ॥
നീലപർവതത്തിന്റെ തെക്കിലും നിഷധപർവതത്തിന്റെ വടക്കിലും, വടക്കോട്ടു നീളുന്ന ‘മാല്യവാൻ’ എന്ന മഹാപർവതം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു।
Verse 37
योजनानां सहस्रे द्वे विष्कम्भोच्छ्रय एव च । आयामतश्चतुस्त्रिंशत् सहस्राणि प्रकीर्तितः ॥ ७५.३७ ॥
അതിന്റെ വ്യാസവും ഉയരവും—ഇരണ്ടും—രണ്ടായിരം യോജനങ്ങളായി പറയുന്നു; അതിന്റെ നീളം മുപ്പത്തിനാലായിരം യോജനങ്ങളായി പ്രസിദ്ധമാണ്।
Verse 38
तस्य प्रतीच्यां विज्ञेयः पर्वतो गन्धमादनः । आयामोच्छ्रयविस्तारात् तुल्यो माल्यवता तु सः ॥ ७५.३८ ॥
അതിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ‘ഗന്ധമാദന’ എന്ന പർവതം അറിയേണ്ടതാണ്; നീളം, ഉയരം, വീതി എന്നിവയിൽ അത് മാല്യവാനോട് തുല്യമാണ്।
Verse 39
परिमण्डलस्तयोर्मध्ये मेरुः कनकपर्वतः । चतुर्वर्णः ससौवर्णश्चतुरस्त्रः समुच्छ्रितः ॥ ७५.३९ ॥
അവയുടെ മദ്ധ്യേ വൃത്താകാരമായ ‘കനകപർവത’ മേരുവുണ്ട്—നാലുവർണ്ണങ്ങളോടെ, സ്വർണപ്രഭയോടെ, നാലുവശങ്ങളോടെ, അത്യുച്ചമായി ഉയർന്നത്।
Verse 40
अव्यक्ता धातवः सर्वे समुत्पन्ना जलादयः । अव्यक्तात् पृथिवीपद्मं मेरुस्तस्य च कर्णिका ॥ ७५.४० ॥
അവ്യക്തത്തിൽ നിന്ന് ജലാദികളായ എല്ലാ ധാതു-തത്ത്വങ്ങളും ഉദ്ഭവിച്ചു. അതേ അവ്യക്തത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമി പദ്മരൂപമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; മേരുവാണ് അതിന്റെ കർണിക (മദ്ധ്യഭാഗം) എന്നു പറയുന്നു।
Verse 41
चतुष्पत्रं समुत्पन्नं व्यक्तं पञ्चगुणं महत् । ततः सर्वाः समुद्भूता वितता हि प्रवृत्तयः ॥ ७५.४१ ॥
നാലുദളങ്ങളുള്ള തത്ത്വം വ്യക്തമായി, മഹത്തായി, പഞ്ചഗുണസമ്പന്നമായി ഉദ്ഭവിച്ചു. അതിൽ നിന്നു സർവ്വ പ്രവൃത്തികളും ജനിച്ച് വ്യാപകമായി പരന്നു.
Verse 42
अनेककल्पजीवद्भिः पुरुषैः पुण्यकारिभिः । कृतात्मभिर्महात्मभिः प्राप्यते पुरुषोत्तमः ॥ ७५.४२ ॥
അനേകം കല്പങ്ങൾ ജീവിച്ച, പുണ്യകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന, ആത്മനിയമമുള്ള മഹാത്മപുരുഷന്മാർക്കാൽ പുരുഷോത്തമൻ പ്രാപ്യമാകുന്നു.
Verse 43
महायोगी महादेवो जगद्ध्येयो जनार्दनः । सर्वलोकगतोऽनन्तो व्यापको मूर्तिरव्ययः ॥ ७५.४३ ॥
അവൻ മഹായോഗി, മഹാദേവൻ, ലോകം ധ്യാനിക്കേണ്ട ജനാർദനൻ. അവൻ അനന്തൻ, സർവ്വലോകഗതൻ, സർവ്വവ്യാപകൻ, മൂർത്തിമാൻ, അവ്യയൻ.
Verse 44
न तस्य प्राकृताः मूर्तिर्मांसमेदोऽस्थिसंभवा । योगित्वाच्चेश्वरत्वाच्च सत्त्वरूपधरो विभुः ॥ ७५.४४ ॥
അവന്റെ രൂപം പ്രാകൃതമല്ല; മാംസം, മേദസ്, അസ്ഥി എന്നിവയിൽ നിന്നു ജനിച്ചതുമല്ല. യോഗിത്വവും ഈശ്വരത്വവും കൊണ്ടു ആ വിഭു സത്ത്വസ്വരൂപം ധരിക്കുന്നു.
Verse 45
तन्निमित्तं समुत्पन्नं लोके पद्मं सनातनम् । कल्पशेषस्य तस्यादौ कालस्य गतिरीदृशी ॥ ७५.४५ ॥
ആ നിമിത്തത്തിൽ നിന്നു ലോകത്തിൽ സനാതനമായ പദ്മം ഉദ്ഭവിച്ചു. ആ കല്പശേഷത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ കാലത്തിന്റെ ഗതി ഇപ്രകാരമായിരുന്നു.
Verse 46
तस्मिन् पद्मे समुत्पन्नो देवदेवश्चतुर्मुखः । प्रजापतिपतिर्देव ईशानो जगतः प्रभुः ॥ ७५.४६ ॥
ആ പദ്മത്തിൽ ദേവദേവനായ ചതുര്മുഖ ബ്രഹ്മാവ് ഉദ്ഭവിച്ചു—അവൻ പ്രജാപതികളുടെ അധിപൻ, ദിവ്യ ഈശ്വരൻ, ലോകത്തിന്റെ ഭരണാധികാരിയും പ്രഭുവും ആകുന്നു.
Verse 47
तस्य बीजनिसर्गं हि पुष्करस्य यथार्थवत् । कृत्स्नं प्रजानिसर्गेण विस्तरेणैव वर्ण्यते ॥ ७५.४७ ॥
അവന്റെ ബീജ-ഉദ്ഭവം—അഥവാ പുഷ്കരത്തിന്റെ—വിവരണം യഥാർത്ഥ താത്പര്യപ്രകാരം പ്രജാ-സർഗ്ഗകഥയിലൂടെ സമ്പൂർണ്ണമായും വിശദമായും വർണ്ണിക്കപ്പെടും.
Verse 48
तदम्बु वैष्णवः कायो यतो रत्नविभूषितः । पद्माकाराऽ समुत्पन्ना पृथिवी सवनद्रुमा ॥ ७५.४८ ॥
ആ ജലം വൈഷ്ണവ കായമായി മാറി, രത്നങ്ങളാൽ വിഭൂഷിതമായി; പിന്നെ ഭൂമി പദ്മാകൃതിയിൽ, വനങ്ങളും വൃക്ഷങ്ങളും സഹിതം, ഉദ്ഭവിച്ചു.
Verse 49
तत् तस्य लोकपद्मस्य विस्तारं सिद्धभाषितम् । वर्ण्यमानं विभागेन क्रमशः शृणुत द्विजाः ॥ ७५.४९ ॥
ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! സിദ്ധന്മാരുടെ വചനത്തിൽ വർണ്ണിക്കപ്പെട്ട ആ ‘ലോക-പദ്മ’ത്തിന്റെ വ്യാപ്തി വിഭാഗങ്ങളായി, ക്രമമായി, ഇപ്പോൾ ശ്രവിക്കുവിൻ.
Verse 50
महावर्षाणि ख्यातानि चत्वार्यत्र च संस्थिताः । तत्र पर्वतसंस्थानो मेरुर्नाम महाबलः ॥ ७५.५० ॥
ഇവിടെ പ്രസിദ്ധമായ നാല് മഹാവർഷങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു എന്നു പറയുന്നു; അവിടെ പർവ്വതാകൃതിയിലുള്ള പ്രദേശത്ത് മഹാബലനായ ‘മേരു’ എന്ന പർവ്വതം നിലകൊള്ളുന്നു.
Verse 51
नानावर्णः स पार्श्वेषु पूर्वतः श्वेत उच्यते । पीतं च दक्षिणं तस्य भृङ्गवर्णं तु पश्चिमम् ॥ ७५.५१ ॥
അത് തന്റെ പാർശ്വങ്ങളിൽ നാനാവർണ്ണങ്ങളുള്ളതായി പറയുന്നു—കിഴക്കേ ഭാഗം ശ്വേതം, തെക്കേ ഭാഗം പീതം, പടിഞ്ഞാറേ ഭാഗം ഭൃംഗവർണ്ണം (ശ്യാമം) ആകുന്നു।
Verse 52
उत्तरं रक्तवर्णं तु तस्य पार्श्वं महात्मनः । मेरुस्तु शोभते शुक्लो राजवंशे तु धिष्टितः ॥ ७५.५२ ॥
ആ മഹാത്മാവിന്റെ ഉത്തര പാർശ്വം രക്തവർണ്ണമാണ്; എന്നാൽ മേരു പർവ്വതം ശ്വേതമായി ദീപ്തിമാനായി, രാജവംശത്തിൽ സ്ഥാപിതമായി ശോഭിക്കുന്നു।
Verse 53
तरुणादित्यसंकाशो विधूम इव पावकः । योजनानां सहस्राणि चतुराशीतिरुच्छ्रितः ॥ ७५.५३ ॥
അവൻ യുവസൂര്യനെപ്പോലെ ദീപ്തിമാനായി, പുകരഹിതമായ അഗ്നിപോലെ തോന്നി; അവന്റെ ഉയരം എൺപത്തിനാലായിരം യോജന.
Verse 54
प्रविष्टः षोडशाधस्ताद्विस्तृतः षोडशैव तु । शरावसंस्थितत्वाच्च द्वात्रिंशन्मूर्ध्नि विस्तृतः ॥ ७५.५४ ॥
ഇത് പതിനാറ് (അളവ്) താഴേക്ക് പ്രവേശിച്ചും പതിനാറ് (അളവ്) വീതിയിൽ വ്യാപിച്ചുമിരിക്കുന്നു; ശറാവംപോലെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതിനാൽ മുകളിൽ മുപ്പത്തിരണ്ട് (അളവ്) വരെ വിശാലമാണ്।
Verse 55
विस्तारस्त्रिगुणश्चास्य परिणाहः समन्ततः । मण्डलेन प्रमाणेन व्यस्यमानं तदिष्यते ॥ ७५.५५ ॥
ഇതിന്റേത് ത്രിഗുണമായ വ്യാപ്തിയെന്നും ചുറ്റളവ് എല്ലാദിക്കിലും ഉണ്ടെന്നും പറയുന്നു; മണ്ഡലം (വൃത്തം) എന്ന മാനദണ്ഡപ്രകാരം അളന്ന് വിന്യസിക്കുന്നതുതന്നെ ശരിയായ അളവായി അംഗീകരിക്കുന്നു।
Verse 56
नवतिश्च सहस्राणि योजनानां समन्ततः । ततः षट्काधिकानां च व्यस्यमानं प्रकीर्तितम् । चतुरस्त्रेण मानेन परिणामः समन्ततः ॥ ७५.५६ ॥
അതിന്റെ വ്യാപ്തി എല്ലാദിക്കുകളിലും തൊണ്ണൂറ്റായിരം യോജന. തുടർന്ന് ആറായിരം യോജന അധികമായി അതിന്റെ വ്യാസമെന്നും പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ചതുരശ്ര മാനപ്രകാരം അതിന്റെ പരിസരം എല്ലാഭാഗത്തും പറയപ്പെടുന്നു.
Verse 57
स पर्वतो महादिव्यो दिव्यौषधिसमन्वितः । सवैनैरावृतः सर्वो जातरूपमयैः शुभैः ॥ ७५.५७ ॥
ആ പർവ്വതം അത്യന്തം ദിവ്യവും മഹാതേജസ്സുമുള്ളതും ദിവ്യ ഔഷധികളാൽ സമന്വിതവുമാണ്; അത് മുഴുവനും മംഗളകരമായ സ്വർണമയ ലക്ഷണങ്ങളാൽ ആവൃതമാണ്.
Verse 58
तत्र देवगणाः सर्वे गन्धर्वोरगराक्षसाः । शैलराजे प्रमोदन्ते तथैवाप्सरसां गणाः ॥ ७५.५८ ॥
അവിടെ ദേവഗണങ്ങൾ എല്ലാം—ഗന്ധർവ്വർ, നാഗർ, രാക്ഷസർ എന്നിവരോടുകൂടി—ആ ശൈലരാജനിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു; അതുപോലെ അപ്സരസ്സുകളുടെ സംഘങ്ങളും ആനന്ദിക്കുന്നു.
Verse 59
स तु मेरुः परिवृतो भवनैर्भूतभावनैः । चत्वारो यस्य देशास्तु नानापार्श्वेषु धिष्ठिताः ॥ ७५.५९ ॥
ആ മേരു പർവ്വതം ജീവികളെ പോഷിപ്പിക്കുന്ന വാസസ്ഥലങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അതിന് നാലു പ്രദേശങ്ങളുണ്ട്, അവ അതിന്റെ വിവിധ പാർശ്വങ്ങളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
Verse 60
भद्राश्वो भारतश्चैव केतुमालश्च पश्चिमे । उत्तरे कुरवश्चैव कृतपुण्यप्रतिश्रयाः ॥ ७५.६० ॥
ഭദ്രാശ്വം, ഭാരതം, പടിഞ്ഞാറെ കേതുമാലം; കൂടാതെ വടക്കേ കുരുക്കൾ—ഇവ പുണ്യം സമ്പാദിച്ചവർക്കുള്ള ആശ്രയസ്ഥാനങ്ങളാണ്.
Verse 61
कर्णिका तस्य पद्मस्य समन्तात् परिमण्डला । योजनानां सहस्राणि योजनानां प्रमाणतः ॥ ७५.६१ ॥
ആ പദ്മത്തിന്റെ കർണിക ചുറ്റും വൃത്താകാരമാണ്; യോജന-പ്രമാണമനുസരിച്ച് അതിന്റെ വ്യാപ്തി ആയിരക്കണക്കിന് യോജനകളാണ്.
Verse 62
तस्य केसरजालानि नवषट् च प्रकीर्तिताः । चतुरशीतिरुत्सेधो विवरान्तरगोचराः ॥ ७५.६२ ॥
അതിന്റെ കേസരജാലങ്ങൾ അമ്പത്തൊമ്പത് എന്നു പ്രസിദ്ധം; അതിന്റെ ഉയരം എൺപത്തിനാല്, ദ്വാരങ്ങള്ക്കിടയിലെ ഇടവിടങ്ങളിൽ വ്യാപിക്കുന്നു.
Verse 63
त्रिंशच्चापि सहस्राणि योजनानां प्रमाणतः । तस्य केसरजालानि विकीर्णानि समन्ततः ॥ ७५.६३ ॥
യോജന-പ്രമാണമനുസരിച്ച് അതിന്റെ വ്യാപ്തി മുപ്പതിനായിരം വരെ; അതിന്റെ കേസരജാലങ്ങൾ എല്ലാടവും ചിതറിക്കിടക്കുന്നു.
Verse 64
शतसाहस्रमायाममशीतिḥ पृथुलानि च । चत्वारि तत्र पर्णानि योजनानां चतुर्दश ॥ ७५.६४ ॥
അതിന്റെ നീളം ഒരു ലക്ഷം (യോജന), വീതി എൺപത്; അവിടെ നാല് ‘പർണ’ങ്ങൾ ഉണ്ട്—ഓരോന്നും പതിനാലു യോജന അളവിൽ.
Verse 65
तत्र या सा मया तुभ्यं कर्णिकीत्यभिविश्रुता । तां वर्ण्यमानामेकाग्र्यात् समासेन निबोधत । मणिपर्णशतैश्चित्रां नानावर्णप्रभासिताम् ॥ ७५.६५ ॥
അവിടെ ‘കർണികീ’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായതിനെ ഞാൻ നിനക്കു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അതിന്റെ സംക്ഷിപ്ത വിവരണം ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ കേൾക്കുക—അത് നൂറുകണക്കിന് മണിമയ ഇലകളാൽ വർണവൈവിധ്യമാർന്നതും, പല നിറങ്ങളുടെ പ്രഭയാൽ ദീപ്തവുമാണ്.
Verse 66
अनेकपर्णनिचयं सौवर्णमरुणप्रभम् । कान्तं सहस्रपर्वाणं सहस्रोदरकन्दरम् । सहस्रशतपत्रं च वृत्तमेकं नगोत्कतमम् ॥ ७५.६६ ॥
ഒരു അത്യുത്തമമായ പർവ്വതം വൃത്താകാരമായി വർണ്ണിക്കപ്പെട്ടു—അനേകം ഇലകളുടെ സമുച്ചയത്തോടെ യുക്തം, സ്വർണ്ണ-അരുണപ്രഭയിൽ ദീപ്തവും മനോഹരവും; സഹസ്ര ശിഖരങ്ങളുള്ളത്, ഉള്ളിൽ സഹസ്ര ഗുഹകളുള്ളത്, സഹസ്രവും ശതവും ദളങ്ങളുള്ള പദ്മസദൃശ രൂപങ്ങളാൽ സമന്വിതം।
Verse 67
मणिरत्नार्पितश्वभ्रैर्मणिभिश्चित्रवेदिकाम् । सुवर्णमणिचित्राङ्गैर्मणिचर्चिततोरणैः ॥ ७५.६७ ॥
മണി-രത്നങ്ങൾ പതിപ്പിച്ച കുഴികളോടുകൂടി, വിവിധ മണികളാൽ അലങ്കരിച്ച വേദികയോടുകൂടി; സ്വർണ്ണവും മണികളും ചേർന്ന് വർണ്ണവൈവിധ്യമാർന്ന ഘടകങ്ങളോടും, മണി-ശോഭിത തോരണങ്ങളോടും കൂടി സുസജ്ജമായിരുന്നു।
Verse 68
तत्र ब्रह्मसभा रम्या ब्रह्मर्षिजनसंकुला । नाम्ना मनोव्रती नाम सर्वलोकेषु विश्रुता ॥ ७५.६८ ॥
അവിടെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ രമ്യമായ സഭാഭവനം ഉണ്ടായിരുന്നു; അത് ബ്രഹ്മർഷികളുടെ സമൂഹംകൊണ്ട് നിറഞ്ഞിരുന്നു. ‘മനോവ്രതീ’ എന്ന നാമത്തിൽ അത് സർവ്വലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമായിരുന്നു।
Verse 69
तत्रेशानस्य देवस्य सहस्रादित्यवर्चसः । महाविमानसंस्थस्य महिमा वर्त्तते सदा ॥ ७५.६९ ॥
അവിടെ സഹസ്ര സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തനായ, മഹാവിമാനത്തിൽ അധിഷ്ഠിതനായ ആ ദേവൻ ഈശാനന്റെ മഹിമ സദാ നിലനിൽക്കുന്നു।
Verse 70
तत्र सर्वे देवगणाश्चतुर्वक्त्रं स्वयं प्रभुम् । इष्ट्वा पूज्यनमस्कारैरर्चनीयमुपस्थिताः ॥ ७५.७० ॥
അവിടെ സർവ്വ ദേവഗണങ്ങളും—ചതുര്മുഖനായ സ്വയംപ്രകാശനായ പ്രഭുവിനെ ആരാധിച്ച ശേഷം—പൂജയും വന്ദനവും നമസ്കാരവും അർപ്പിച്ച് ആ അർച്ചനീയന്റെ സന്നിധിയിൽ നിലകൊണ്ടു।
Verse 71
यैस्तदा दिहसंकल्पैर्ब्रह्मचर्यं महात्मभिः । चीर्णं चारुमनोभिश्च सदाचारपथि स्थितैः ॥ ७५.७१ ॥
അപ്പോൾ ദൃഢസങ്കൽപ്പമുള്ള, ശുദ്ധമനസ്സുള്ള, സദാചാരപഥത്തിൽ സ്ഥിരമായ മഹാത്മാക്കൾ ബ്രഹ്മചര്യവ്രതം യഥാവിധി ആചരിച്ചു।
Verse 72
सम्यगिष्ट्वा च भुक्त्वा च पितृदेवार्चने रताः । गृहाश्रमपरास्तत्र विनीताः अतिथिप्रियाः ॥ ७५.७२ ॥
യഥാവിധി യജ്ഞകർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു ഭക്ഷണം കഴിച്ച ശേഷം അവർ പിതൃ-ദേവാരാധനയിൽ നിരതരായിരുന്നു; അവിടെ അവർ ഗൃഹാശ്രമത്തിൽ പരായണരും വിനീതരും അതിഥിസത്കാരപ്രിയരുമായിരുന്നു।
Verse 73
गृहिणः शुक्लकर्मस्थाः विरक्ताः कारणात्मकाः । यमैर्नियमदानैश्च दृढनिर्दग्धकिल्बिषाः ॥ ७५.७३ ॥
ഗൃഹസ്ഥർ ശുദ്ധകർമ്മത്തിൽ സ്ഥാപിതരായി, വൈരാഗ്യമുള്ളവരും കാരണതത്ത്വവിവേകത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവരും ആകുന്നു; യമ-നിയമങ്ങളും ദാനവും മൂലം അവരുടെ പാപങ്ങൾ ദൃഢമായി ദഗ്ധമാകുന്നു।
Verse 74
तेषां निवसनं शुक्लब्रह्मलोकमनिन्दितम् । उपर्युपरि सर्वासां गतिनां परमा गतिः । चतुर्दशसहस्राणि योजनानां तु कीर्तितम् ॥ ७५.७४ ॥
അവരുടെ വാസസ്ഥലം നിന്ദാരഹിതമായ ശുക്ല-ബ്രഹ്മലോകമെന്നു വർണ്ണിക്കപ്പെടുന്നു; അത് എല്ലാ ഗതികളിലും മേലുമേലായി നിലകൊള്ളുന്ന പരമഗതിയാണ്. അതിന്റെ വ്യാപ്തി പതിനാലായിരം യോജനയെന്നു പ്രസിദ്ധം।
Verse 75
ततोऽर्द्धरुचिरे कृष्णे तरुणादित्यवर्चसि । महागिरौ ततो रम्ये रत्नधातुविचित्रिते ॥ ७५.७५ ॥
പിന്നീട് അർദ്ധപ്രകാശമുള്ള കൃഷ്ണവർണ്ണവും യുവസൂര്യന്റെ തേജസ്സുമുള്ള ആ മഹാഗിരിയിൽ; തുടർന്ന് രത്നധാതുക്കളാൽ വിചിത്രിതമായ रम്യ പ്രദേശത്ത് അവർ എത്തി।
Verse 76
नैकरत्नसमावासे मणितोरणमन्दिरे । मेरोः सर्वेषु पार्श्वेषु समन्तात् परिमण्डले ॥ ७५.७६ ॥
നാനാരത്നസമൃദ്ധമായ വാസസ്ഥാനത്തിൽ, മണിത്തോരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതമായ മന്ദിരത്തിനുള്ളിൽ, മേരു പർവതത്തിന്റെ എല്ലാ പാർശ്വങ്ങളിലും ചുറ്റുമുള്ള വൃത്താകാര പരിമണ്ഡലത്തിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു।
Verse 77
त्रिंशद्योजनसाहस्रं चक्रपाटो नगोत्तमः । जारुधिश्चैव शैलेन्द्र इत्येते उत्तराः स्मृताः ॥ ७५.७७ ॥
മുപ്പതിനായിരം യോജന വ്യാപ്തിയുള്ള ചക്രപാടം എന്ന നഗോത്തമൻ; ജാരുധി എന്ന ശൈലേന്ദ്രനും—ഇവയെ ഉത്തരദേശീയ (പർവത/പ്രദേശം) എന്നു സ്മരിക്കുന്നു।
Verse 78
एतेषां शैलमुख्यानामुत्तरेषु यथाक्रमः । स्थलीरन्तरद्रोण्यश्च सरांसि च निबोधत ॥ ७५.७८ ॥
ഈ പ്രധാന പർവതങ്ങളുടെ വടക്കുഭാഗങ്ങളിൽ യഥാക്രമം ഉള്ള സമതലങ്ങൾ, ഇടക്കുള്ള ദ്രോണികൾ (താഴ്വരകൾ), കൂടാതെ സരോവരങ്ങൾ അറിയുക।
Verse 79
दशयोजनविस्तीर्णा चक्रपाटोपनिर्गता । सा तूर्द्ध्ववाहिनी चापि नदी भूमौ प्रतिष्ठिता ॥ ७५.७९ ॥
പത്ത് യോജന വ്യാപ്തിയുള്ള ആ നദി ചക്രപാടത്തിന്റെ നിർഗമത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു; അവൾ—ഊർധ്വവാഹിനിയായിരുന്നാലും—ഭൂമിയിൽ സ്ഥാപിതയായി।
Verse 80
सा पुर्याममरावत्यां क्रममाणेन्दुरा प्रभौ । तया तिरस्कृता वा अपि सूर्येन्दुज्योतिषां गणाः ॥ ७५.८० ॥
അമരാവതി നഗരിയിൽ ആ പ്രഭാമയി ചന്ദ്രസദൃശ ദീപ്തിയോടെ മിതഗതിയിൽ നീങ്ങി; അവളാൽ സൂര്യചന്ദ്രാദി ജ്യോതിസ്സുകളുടെ സംഘം പോലും മങ്ങിപ്പോയതുപോലെ ആയി।
Verse 81
उदयास्तमिते सन्ध्ये ये सेवन्ते द्विजोत्तमाः । तान् तुष्यन्ते द्विजाः सर्वानष्टावप्यचलोत्तमान् ॥ ७५.८१ ॥
ഉദയവും അസ്തമയവും തമ്മിലുള്ള സന്ധ്യാകാലങ്ങളിൽ വിധിപൂർവ്വം സന്ധ്യോപാസന ചെയ്യുന്ന ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാർ മൂലം എല്ലാ ദ്വിജരും തൃപ്തരാകുന്നു; എട്ട് ശ്രേഷ്ഠ പർവതങ്ങളും പോലും സന്തുഷ്ടമാകുന്നു।
Verse 82
परिभ्रमज्ज्योतिषां या सा रुद्रेन्द्रमता शुभा ॥ ७५.८२ ॥
പരിഭ്രമിക്കുന്ന ജ്യോതിസ്സുകളുടെ സമുച്ചയമായ ആ മംഗളസ്വരൂപം, രുദ്ര–ഇന്ദ്രബന്ധിത മതങ്ങളിൽ അംഗീകൃതമാണെന്ന് പറയുന്നു।
Frequently Asked Questions
The text foregrounds an epistemic caution: certain cosmological realities are described as acintya (beyond ordinary conceptualization) and should not be reduced to tarka (discursive reasoning). Pedagogically, it frames cosmography as a disciplined account of terrestrial order—regions, mountains, and habitats—suggesting that stability in the world depends on recognizing structured boundaries and proportional measures.
No explicit tithi, māsa, or seasonal calendar prescriptions are provided in the supplied passage. The closest temporal markers are cosmological/astronomical references to the motions or brilliance of the sun and moon (candrārka-gati) and twilight (sandhyā) as a devotional moment mentioned near the end, without a detailed ritual calendar.
Environmental balance is expressed through cosmographic ordering: oceans encircle landmasses, mountain ranges partition varṣas, and river systems (though not fully listed here) render regions both connected and naturally bounded. The narrative presents mountains as stabilizing frameworks that shape habitation patterns for diverse beings (nānājātīni sattvāni), implying that ecological integrity depends on maintaining the world’s layered, proportional structure.
The passage references major cosmological figures rather than dynastic lineages: Rudra (as narrator-voice in this excerpt), Janārdana/Viṣṇu as the transcendent pervasive principle, and Brahmā (Caturmukha) arising within the lotus-cosmology. It also mentions siddhas, cāraṇas, gandharvas, nāgas, rākṣasas, and apsarases as resident classes around Meru, but no specific royal genealogies are named in the provided text.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.