Adhyaya 186: Ritual Procedure for Installing Silver and Gold Images, and the Special Status of Śālagrāma

Verse 1

श्रीवराह उवाच॥ राजतीं प्रतिमां कृत्वा सुरूपां निर्मलां शुचिम् ।। अश्लिष्टां चैव निर्दोषां सर्वतः परिनिष्ठिताम् ॥

ശ്രീവരാഹൻ അരുളിച്ചെയ്തു—വെള്ളിയിൽ ഒരു പ്രതിമ നിർമ്മിച്ച്, സുന്ദരരൂപവും നിർമലവും ശുചിയും; വികാരമില്ലാത്തതും നിർദോഷവും എല്ലാതുറയിലും നന്നായി പൂർത്തിയാക്കിയതും।

Verse 2

चन्द्रपाण्डुरसङ्काशां सुष्लक्ष्णां निर्व्रणां शुभाम् ।। श्रियायुक्तां मनोज्ञां च दीप्यमानां दिशो दश ॥

ചന്ദ്രന്റെ പാണ്ഡുരപ്രഭയെപ്പോലെ, അത്യന്തം മൃദുവും മിനുസമുള്ളതും, മുറിവില്ലാത്തതും, ശുഭവും; ശ്രീയുക്തവും മനോഹരവും, പത്ത് ദിക്കുകളിലും ദീപ്തമായും।

Verse 3

ईदृशीं प्रतिमां कृत्वा मम कर्मपरायणः ।। गीतवादित्रशब्देन शङ्खदुन्दुभिनिःस्वनैः ॥

ഇത്തരത്തിലുള്ള പ്രതിമ നിർമ്മിച്ച്, എന്റെ കർമത്തിൽ (സേവാവിധിയിൽ) പരായണനായവൻ—ഗീതവും വാദ്യങ്ങളുടെയും ശബ്ദവും, ശംഖ-ദുന്ദുഭികളുടെ നിനാദവും സഹിതം (കർമ്മം നടത്തണം)।

Verse 4

स्तुतिभिर्मङ्गलैश्चैव मम वेश्मन्युपानयेत् ।। अर्घ्यपाद्यादिकं गृह्य इमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥

സ്തുതികളും മംഗളപാഠങ്ങളും സഹിതം അതിനെ എന്റെ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരണം. അർഘ്യം, പാദ്യം മുതലായ അർപ്പണങ്ങൾ എടുത്ത് ശേഷം ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം.

Verse 5

मन्त्रः— ॐ यः सर्वलोकेष्वपि सर्वमर्घ्यं पूज्यश्च मान्यश्च दिवौकसामपि ।। उपागतो गृह्य इदं ममार्घ्यं प्रसीद मां तिष्ठतु लोकनाथ ॥ यो राजते यज्ञपतिश्च यज्ञे सूर्योदये मम कर्माग्निहोत्रम्

മന്ത്രം— ഓം, എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും എല്ലാ അർഘ്യങ്ങൾക്കും അർഹനായവൻ, പൂജ്യനും മാന്യനും, ദേവലോകവാസികൾക്കും ആദരണീയൻ—അവൻ സമീപിച്ച് എന്റെ ഈ അർഘ്യം സ്വീകരിക്കട്ടെ. എന്നിൽ പ്രസന്നനാകുക; ഇവിടെ നിലകൊള്ളുക, ഹേ ലോകനാഥാ. യജ്ഞത്തിൽ യജ്ഞപതിയായി ദീപ്തനായവൻ—സൂര്യോദയത്തിൽ എന്റെ കർമ്മം അഗ്നിഹോത്രം…

Verse 6

मन्दश्चेति आदिमध्यस्वरूपायेति ।। तत एतेन मन्त्रेण अर्घ्यं दत्त्वा यथाविधि ।। सुस्नातोऽलङ्कृतश्चैव स्थापयेत् तामुदङ्मुखः ॥

‘മന്ദശ്ച…’ എന്നും ‘ആദി-മധ്യ-സ്വരൂപായ…’ എന്നും—ഇങ്ങനെ. തുടർന്ന് ഈ മന്ത്രം ചൊല്ലി വിധിപ്രകാരം അർഘ്യം അർപ്പിച്ച്, നന്നായി സ്നാനം ചെയ്ത് അലങ്കരിച്ച്, ഉത്തരമുഖമായി അതിനെ സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 7

आश्लेषासु च नक्षत्रे राशौ कर्कटके स्थिते ।। अस्तङ्गते दिनकरे स्वजने यजति स्थिरे ॥

ആശ്ലേഷാ നക്ഷത്രവും കർക്കടക രാശിസ്ഥിതിയും ഉണ്ടായിരിക്കെ, സൂര്യൻ അസ്തമിച്ച ശേഷം, സ്വന്തം ജനങ്ങളുടെ ഇടയിൽ സ്ഥിരചിത്തനായി ആരാധന നടത്തണം.

Verse 8

तत्राधिवासनं कुर्याद्विधिवन्मन्त्रपूर्वकम् ॥ चत्वारः कलशास्तत्र चन्दनोदकमिश्रिताः

അവിടെ മന്ത്രപൂർവകമായി വിധിപ്രകാരം അധിവാസനം (പ്രാരംഭ സംസ്‌കാരം) നടത്തണം. അവിടെ ചന്ദനമിശ്രിത ജലത്തോടെ നിറച്ച നാല് കലശങ്ങൾ ഉണ്ടായിരിക്കണം.

Verse 9

सर्वौषधीसमायुक्ताः सहकारविभूषिताः ॥ ततस्ते कर्मिणः सर्वे मम शास्त्रानुसारिणः

സകല ഔഷധികളാലും സമായുക്തരായി, മാവിലപ്പല്ലവങ്ങളാൽ അലങ്കൃതരായി, തുടർന്ന് ആ കർമികൾ എല്ലാവരും എന്റെ ശാസ്ത്രാനുസാര വിധി പിന്തുടർന്ന് പ്രവർത്തിക്കട്ടെ.

Verse 10

मन्त्रः— योऽसौ भवान् सर्वलोकैककर्त्ता सर्वाध्यक्षः सर्वरूपैकरूपः ॥ आयातु मूर्त्तौ सहितो मया च ध्रुवादिभिर्लोकपालैस्तु पूज्यः

മന്ത്രം— ‘ഹേ ഭഗവൻ! നിങ്ങൾ സർവ്വലോകങ്ങളുടെ ഏകകർത്താവ്, സർവ്വാധ്യക്ഷൻ, ഒരേ രൂപം തന്നെയാണ് സർവ്വരൂപങ്ങളായുള്ളത്—എന്നോടുകൂടെ ഈ മൂർത്തിയിൽ ആഗമിക്കണമേ; ധ്രുവാദി ലോകപാലന്മാർ നിങ്ങളെ പൂജിക്കട്ടെ.’

Verse 11

नमोऽनन्तायेति ॥ व्यतीतायां तु शर्वर्यामुदिते सूर्यमण्डले ॥ दिशासु च प्रसन्नासु द्वारमूलमुपानयेत्

‘നമോʼനന്തായ’—രാത്രി കഴിഞ്ഞ് സൂര്യമണ്ഡലം ഉദിച്ചപ്പോൾ, ദിക്കുകൾ പ്രസന്നവും നിർമ്മലവും ആയിരിക്കുമ്പോൾ, (സജ്ജമാക്കിയ വസ്തുവിനെ) ദ്വാരമൂലം, അഥവാ വാതിലിന്റെ അടിവശത്തേക്ക് കൊണ്ടുവരണം.

Verse 12

एवं संस्थापनं कृत्वा मम कर्मानुसारिणः ॥ घटैः पूर्णैर्यथान्यायं कुर्यात्तत्राभिषेचनम्

ഇങ്ങനെ എന്റെ കർമവിധാനാനുസരിച്ച് സ്ഥാപനമാക്കി, തുടർന്ന് അവിടെ നിറഞ്ഞ ഘടങ്ങളാൽ യഥാന്യായം അഭിഷേകം നടത്തണം.

Verse 13

अभिषिच्य ततः पश्चात्स्थापयेत विधानतः ॥ नमो नारायणायेति उक्त्वा मन्त्रमुदाहरेत्

അഭിഷേകം ചെയ്ത ശേഷം, വിധാനപ്രകാരം സ്ഥാപിക്കണം. ‘നമോ നാരായണായ’ എന്നു പറഞ്ഞു മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം.

Verse 14

मन्त्रः— गङ्गादिभ्यो नदीभ्यश्च सागरेभ्यो मया हृतम् ॥ स्नानाय ते सुरश्रेष्ठ कर्पूरावासितं जलम्

മന്ത്രം— ഗംഗാദി നദികളിലും സമുദ്രങ്ങളിലും നിന്നു ഞാൻ ഈ ജലം കൊണ്ടുവന്നു. ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠാ, നിങ്ങളുടെ സ്നാനത്തിനായി കർപ്പൂരസുഗന്ധിത ജലം ഇതാ।

Verse 15

एवं स्नाप्य विधानॆन गृहस्याभ्यन्तरं नयेत् ॥ स्थापना तत्र मे कार्या मन्त्रेणानेन सुन्दरी

ഇങ്ങനെ വിധിപ്രകാരം സ്നാനം കഴിപ്പിച്ച് (മൂർത്തിയെ) ഗൃഹത്തിന്റെ അകത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോകണം. ഹേ സുന്ദരീ, അവിടെ ഈ മന്ത്രംകൊണ്ടുതന്നെ എന്റെ കൈയ്യാൽ സ്ഥാപനം ചെയ്യേണ്ടതാണ്।

Verse 16

मन्त्रः— वेदैर्वेद्यो वेदविद्भिश्च पूज्यो यज्ञात्मको यज्ञफलप्रदाता ॥ यज्ञार्थं त्वामाह्वये देवदेव मूर्त्तावस्यां तिष्ठ सुलोकनाथ

മന്ത്രം— വേദങ്ങളാൽ അറിയപ്പെടുന്നവനും വേദവിദ്വാന്മാർ പൂജിക്കുന്നവനും; യജ്ഞസ്വരൂപനും യജ്ഞഫലദായകനും— യജ്ഞാർത്ഥം ഞാൻ നിന്നെ ആവാഹിക്കുന്നു, ഹേ ദേവദേവാ; ഈ മൂർത്തിയിൽ വസിക്കണമേ, ഹേ സുലോകനാഥാ।

Verse 17

धनजन रूप्यस्वर्ण अनन्ताय नम इति ॥ एवं संस्थापनं कृत्वा प्रहृषितेनान्तरात्मना ॥ अर्चयित्वा यथान्यायं पूर्वोक्तविधिना नरः

‘ധനം-ജനസമ്പത്ത്, വെള്ളി-സ്വർണം (അർപ്പിച്ച്) “അനന്തായ നമഃ”’— ഇങ്ങനെ സ്ഥാപനം നടത്തി, അന്തരാത്മ ഹർഷത്തോടെ, മനുഷ്യൻ മുൻപറഞ്ഞ വിധിപ്രകാരം യഥാന്യായം അർച്ചന ചെയ്യണം।

Verse 18

नीलवस्त्राणि मे दद्यात्प्रियाणि मम भूषणम्॥ ततो वस्त्राण्युपादाय जानुभ्यां पतितो भुवि॥

“എനിക്ക് നീലവസ്ത്രങ്ങൾ നൽകുക—അവ എനിക്ക് പ്രിയവും എന്റെ ഭൂഷണവുമാണ്.” തുടർന്ന് വസ്ത്രങ്ങൾ എടുത്തുകൊണ്ട് അവൻ മുട്ടുകുത്തി ഭൂമിയിൽ വീഴുന്നു।

Verse 19

मन्त्रः— योऽसौ भवान्श्चन्द्ररश्मिप्रकाशः शङ्खेन कुन्देन समानवर्णः॥ क्षीरोज्ज्वलः कौमुदवर्ण देव वस्त्राणि गृह्णीष्व मम प्रियाय॥

മന്ത്രം— ഹേ ദേവാ! നിങ്ങൾ ചന്ദ്രകിരണങ്ങളെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ളവൻ, ശംഖവും കുന്ദപുഷ്പവും പോലെയുള്ള വർണ്ണമുള്ളവൻ, ക്ഷീരത്തെപ്പോലെ ഉജ്ജ്വലൻ, കൗമുദിവർണ്ണൻ. എന്റെ പ്രിയ ദേവതയ്ക്കായി ഈ വസ്ത്രങ്ങൾ സ്വീകരിക്കണമേ।

Verse 20

वेषः सुवेषः अनन्तः अमरः मारणः कारणः सुलभः दुर्लभः श्रेष्ठः सुवर्चा इति॥ अनेनैव तु मन्त्रेण दत्त्वा वस्त्राणि मे शुचिः॥ ततो मे प्रापणं दद्याद्भक्तियुक्तेन चेतसा॥

“വേഷ, സുവേഷ, അനന്ത, അമര, മാരണ, കാരണം, സുലഭ, ദുർലഭ, ശ്രേഷ്ഠ, സുവർച്ചാ”—ഇങ്ങനെ. ഇതേ മന്ത്രം ചൊല്ലി വസ്ത്രങ്ങൾ അർപ്പിച്ച ശേഷം ശുചിയായ ഭക്തൻ ഭക്തിയുക്തചിത്തത്തോടെ പിന്നെ പ്രാപണം (കൂടുതൽ അർപ്പണം) നൽകണം।

Verse 21

नमो नारायणायेति इमं मन्त्रमुदाहरेत्॥ शाल्यन्नं पायसैर्युक्तं सितया च घृतेन च॥

“നമോ നാരായണായ” എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം. (നൈവേദ്യമായി) ശാലി അരിയുടെ അന്നം, പായസത്തോടുകൂടി, പഞ്ചസാരയും നെയ്യും ചേർത്ത് അർപ്പിക്കണം।

Verse 22

प्रापणं गृह्यतां देव अनन्त पुरुषोत्तम॥ दत्त्वा तु मम नैवेद्यं दद्यादाचमनं बुधः॥

“ഹേ ദേവാ! ഹേ അനന്ത പുരുഷോത്തമാ! ഈ പ്രാപണം സ്വീകരിക്കണമേ.” തുടർന്ന് എന്റെ നൈവേദ്യം അർപ്പിച്ച്, ബുദ്ധിമാൻ ആചമനത്തിനായി ജലം നൽകണം।

Verse 23

सर्वलोकहितार्थाय शान्तिपाठमुदाहरेत्॥ ॐ शान्तिं करोति ब्रह्मा च रुद्रो विष्णुर्हि भास्करः॥

സകലലോകങ്ങളുടെ ഹിതത്തിനായി ശാന്തിപാഠം ഉച്ചരിക്കണം— “ഓം—ബ്രഹ്മാ ശാന്തി വരുത്തുന്നു; രുദ്രനും; വിഷ്ണുവും—ഭാസ്കരൻ (സൂര്യൻ)യും—ശാന്തി വരുത്തുന്നു।”

Verse 24

रात्रिश्चैव तु सन्ध्ये द्वे नक्षत्राणि ग्रहा दिशः॥

രാത്രി, രണ്ടു സന്ധ്യകൾ, നക്ഷത്രങ്ങൾ, ഗ്രഹങ്ങൾ, ദിക്കുകൾ—ഇവയും ശാന്തി-ആഹ്വാനത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു।

Verse 25

अचल चञ्चल सचल खेचल प्रचल अरविन्दप्रभ उद्भव चेति नमः संस्थापितानां वासुदेव इति॥ कृत्वा वै शान्तिकं तत्र सर्वपापप्रणाशनम्॥ पूज्य भागवतांस्तत्र यथाविभवशक्तितः॥

“അചല, ചഞ്ചല, സചല, ഖേചര, പ്രചല; അരവിന്ദപ്രഭ, ഉദ്ഭവ”—ഇങ്ങനെ നമസ്കരിച്ച്, പ്രതിഷ്ഠിത ദേവതയ്ക്കായി “വാസുദേവ” എന്നു ഉച്ചരിക്കണം. അവിടെ സർവ്വപാപനാശക ശാന്തികർമ്മം നടത്തി, ശേഷിയനുസരിച്ച് ഭാഗവത ഭക്തരെ പൂജിക്കണം।

Verse 26

ब्राह्मणान्भोजयेत्तत्र गुरुं मन्त्रेण पूजयेत्॥ तेभ्यः शान्त्युदकं गृह्य कुर्यादभ्युक्षणं ततः॥

അവിടെ ബ്രാഹ്മണരെ ഭോജനിപ്പിക്കുകയും മന്ത്രത്തോടെ ഗുരുവിനെ പൂജിക്കുകയും വേണം. അവരിൽ നിന്ന് ശാന്തിജലം സ്വീകരിച്ച് പിന്നെ അഭ്യുക്ഷണം (തളിക്കൽ) നടത്തണം।

Verse 27

ब्राह्मणान्स्वजनं चैव अभिवाद्य कृताञ्जलिः॥ शीघ्रं विसर्जयेत्तांश्च ये तत्र समुपागताः॥

ബ്രാഹ്മണരെയും സ്വന്തം ബന്ധുക്കളെയും കൈകൂപ്പി വന്ദിച്ച്, അവിടെ കൂടിയവരെ വേഗത്തിൽ വിടവാങ്ങിക്കണം।

Verse 28

जलस्य बिन्दवो येऽन्नभोजनान्ते पतन्ति हि ॥ तावद्वर्षसहस्राणि विष्णुलोके स मोदते ॥

ഭോജനാന്ത്യത്തിൽ എത്ര ജലബിന്ദുക്കൾ വീഴുന്നുവോ, അത്ര ആയിരം വർഷങ്ങൾ അവൻ വിഷ്ണുലോകത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു।

Verse 29

य एतेन विधानॆन पूजयॆन्मतिमान्नरः ॥ उद्धृतं च कुलं तेन पितृजं मातृजं तथा ॥

ഈ വിധിപ്രകാരം ബുദ്ധിമാനായ മനുഷ്യൻ പൂജിച്ചാൽ, അവനാൽ പിതൃകുലവും മാതൃകുലവും രണ്ടും ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 30

अनेन विधिना देवि रौप्यार्चास्थापनं मम ॥ सुवर्णस्य प्रवक्ष्यामि स्थापनं मम सुप्रियम् ॥

ദേവീ, ഈ വിധിപ്രകാരം എന്റെ വെള്ളി വിഗ്രഹസ്ഥാപനം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇനി എനിക്ക് അത്യന്തം പ്രിയമായ സ്വർണ്ണ വിഗ്രഹസ്ഥാപനം വിശദീകരിക്കുന്നു.

Verse 31

यथैव राजती कुर्यात्तथैव च सुवर्णिकाम् ॥ तेनैव विधिना सर्वं कुर्यादावाहनादिकम् ॥

വെള്ളി വിഗ്രഹം എങ്ങനെ ഒരുക്കുന്നുവോ അതുപോലെ സ്വർണ്ണ വിഗ്രഹവും; അതേ വിധിപ്രകാരം ആവാഹനാദി എല്ലാ കർമങ്ങളും ചെയ്യണം.

Verse 32

यत्फलं दारुशैलादिनाम्ना कांस्यादिराजते ॥ तत्फलं कोटिगुणितं सौवर्णस्य प्रपूजने ॥

മരം, ശില മുതലായവയും കാംസ്യം, വെള്ളി മുതലായവയും കൊണ്ടുള്ള വിഗ്രഹങ്ങൾക്ക് പറഞ്ഞ ഫലം, സ്വർണ്ണ വിഗ്രഹത്തെ സമ്യകമായി പൂജിക്കുമ്പോൾ കോടിഗുണിതമാകുന്നു.

Verse 33

कुलानि तारयेत्त्सुभ्रु अयुतान्येकविंशतिम् ॥ याति मल्लयतां भूमे पुनरावृत्तिवर्जितः ॥

ഹേ സുന്ദരഭ്രൂവേ! അവൻ ഇരുപത്തൊന്ന് ആയിരം കുലങ്ങളെ തരിക്കും; ഹേ ഭൂമേ! പുനരാവർത്തനമില്ലാത്ത ‘മല്ലയതാ’ പദം പ്രാപിക്കും.

Verse 34

एतत्ते कथितं भूमे यत्त्वया परिपृच्छितम् ॥ रहस्यं विपुलश्रोणि किमन्यत्कथयामि ते ॥

ഹേ ഭൂമേ! നീ ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു. ഹേ വിപുലശ്രോണി! ഇതു രഹസ്യോപദേശം; ഇനി നിന്നോട് മറ്റെന്തു പറയണം?

Verse 35

भूमिरुवाच ॥ उक्ता याः प्रतिमाः सर्वाः सुवर्णादि विनिर्मिताः ॥ तासु तिष्ठसि सर्वासु शालग्रामे च सर्वदा ॥

ഭൂമി പറഞ്ഞു: വിവരിക്കപ്പെട്ട എല്ലാ പ്രതിമകളും സ്വർണ്ണാദി ദ്രവ്യങ്ങളിൽ നിന്നു നിർമ്മിതങ്ങളാണ്. നിങ്ങൾ അവയൊക്കെയിലും അധിഷ്ഠിതനാകുന്നുവോ? ശാലഗ്രാമത്തിലും നിങ്ങൾ സദാ അധിവസിക്കുന്നുവോ?

Verse 36

कति पूज्या गृहेदौ च अविशेषस्तु पूजने ॥ विशेषो वा भवेत् तन्मे रहस्यं वद माधव ॥

ഗൃഹാദികളിൽ എത്ര (രൂപങ്ങൾ/പ്രതിമകൾ) പൂജ്യമാണ്? പൂജനത്തിൽ വ്യത്യാസമില്ലയോ, അല്ലെങ്കിൽ വ്യത്യാസം ഉണ്ടാകുമോ? ഹേ മാധവാ, ആ രഹസ്യം എനിക്കു പറയുക.

Verse 37

द्वे चक्रे द्वारकायास्तु नार्च्यं सूर्यद्वयं तथा ॥ गणेशत्रितयं नार्च्यं शक्तित्रितयमेव च ॥

ദ്വാരകയുടെ രണ്ട് ചക്രങ്ങൾ അർച്ചനീയമല്ല; അതുപോലെ സൂര്യന്റെ ദ്വയവും. ഗണേശന്റെ ത്രയവും അർച്ചനീയമല്ല; ശക്തിയുടെ ത്രയവും അതുപോലെ തന്നേ.

Verse 38

शालग्रामयुगं पूज्यं युग्मेषु द्वितयं न हि ॥ विषमा नैव पूज्याः स्युर्विषमे एक एव हि

ശാലഗ്രാമത്തിന്റെ യുഗ്മം പൂജ്യമാണ്; എന്നാൽ സമസംഖ്യ കൂട്ടങ്ങളിൽ രണ്ടെണ്ണം മാത്രം എന്ന വിധി ഇല്ല. വിഷമസംഖ്യ കൂട്ടങ്ങൾ പൂജ്യമായിരിക്കില്ല; വിഷമത്തിൽ ഒരൊന്നേ (പൂജ്യം) ആകൂ.

Verse 39

गृहेऽग्निदग्धा भग्ना वा नैव पूज्या वसुन्धरे ॥ आसां तु पूजनाद्गेहे उद्वेगं प्राप्नुयाद्गृही

ഹേ വസുന്ധരേ! ഗൃഹത്തിൽ അഗ്നിദഗ്ധമായതോ ഭഗ്നമായതോ ആയ ശിലകൾ പൂജ്യങ്ങളല്ല. അത്തരം ശിലകളെ വീട്ടിൽ പൂജിച്ചാൽ ഗൃഹസ്ഥന്‍ ഉദ്വേഗവും ക്ലേശവും ലഭിക്കും.

Verse 40

शालग्रामशिला भग्ना पूजनीया सचक्रका । खण्डिता स्फुटिता वापि शालग्रामशिला शुभा

ചക്രചിഹ്നമുള്ള ശാലഗ്രാമശില ഭഗ്നമായാലും പൂജ്യമാണ്. ഖണ്ഡിതമായാലും പൊട്ടലുണ്ടായാലും ശാലഗ്രാമശില ശുഭകരമായതുതന്നെ.

Verse 41

शिला द्वादश वै देवि शालग्रामसमुद्भवाः ॥ विधिवत्पूजिता येन तस्य पुण्यं वदामि ते

ഹേ ദേവീ! ശാലഗ്രാമത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച പന്ത്രണ്ടു തരത്തിലുള്ള ശിലകൾ ഉണ്ട്. അവയെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കുന്നവന് ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം ഞാൻ നിനക്കു പറയുന്നു.

Verse 42

कोटिद्वादशलिङ्गैस्तु पूजितैः स्वर्णपङ्कजैः ॥ यत्स्याद्द्वादशकल्पैस्तु दिनेनैकेन तद्भवेत्

സ്വർണ്ണപദ്മങ്ങളാൽ പന്ത്രണ്ടുകോടി ലിംഗങ്ങളെ പൂജിച്ചതാൽ പന്ത്രണ്ടു കല്പങ്ങളിൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം, അതേ ഫലം ഒരേ ദിവസത്തിൽ ലഭിക്കും.

Verse 43

यः पुनः पूजयेद्भक्त्या शालग्रामशिलाशतम् ॥ तत्फलं नैव शक्तोऽहं वक्तुं वर्षशतैरपि

ഭക്തിയോടെ ശാലഗ്രാമശിലകളിൽ നൂറെണ്ണം പൂജിക്കുന്നവന്റെ ഫലം, നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങൾ പറഞ്ഞാലും ഞാൻ വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല.

Verse 44

सर्वैर्वर्णैस्तु सम्पूज्याः प्रतिमाः सर्वदेवताः ॥ लिङ्गान्यपि तु पूज्यानि मणिभिः कल्पितास्तथा

എല്ലാ വർണക്കാരാലും സർവ്വദേവതകളുടെ പ്രതിമകൾ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കപ്പെടേണ്ടതാണ്; അതുപോലെ രത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായ ലിംഗങ്ങളും പൂജ്യമാണ്.

Verse 45

शालग्रामो न स्पृष्टव्यो हीनवर्णैर्वसुन्धरे ॥ स्त्रीशूद्रकरसंस्पर्शो वज्रस्पर्शाधिकॊ मतः

ഹേ വസുന്ധരേ, ഹീനവർണ്ണക്കാർ ശാലഗ്രാമം സ്പർശിക്കരുത്; സ്ത്രീകളുടെയും ശൂദ്രരുടെയും കൈസ്പർശം വജ്രസ്പർശത്തേക്കാൾ അധിക ദോഷകരമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.

Verse 46

यदि भक्तिर्भवेत् तस्य स्त्रीणां वापि वसुन्धरे ॥ दूरादेवास्पृशन् पूजां कारयेत् सुसमाहितः

ഹേ വസുന്ധരേ, ഭക്തിയുണ്ടെങ്കിൽ—സ്ത്രീകൾക്കുപോലും—സ്പർശിക്കാതെ ദൂരത്തിൽ നിന്ന്, മനസ്സിനെ സമാഹിതമാക്കി പൂജ നടത്തിക്കൊള്ളണം.

Verse 47

चरणामृतपानेन सर्वपापक्शयो भवेत् ॥ अभक्ष्यं शिवनिर्माल्यं पत्रं पुष्पं फलं जलम्

ചരണാമൃതം പാനം ചെയ്‌താൽ സർവ്വപാപക്ഷയം സംഭവിക്കും; എന്നാൽ ശിവന്റെ നിർമ്മാല്യം—ഇല, പുഷ്പം, ഫലം, ജലം—ഭക്ഷിക്കരുതാത്തതാണ്.

Verse 48

शालग्रामशिलायोगात् पावनं तद्भवेत्सदा ॥ दद्याद्भक्ताय यो देवि शालग्रामशिलां नरः ॥

ശാലഗ്രാമശിലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാൽ അത് എപ്പോഴും പാവനമാകുന്നു; ഹേ ദേവീ, ഭക്തനു ശാലഗ്രാമശില ദാനം ചെയ്യുന്ന പുരുഷൻ പ്രശംസനീയനാണ്.

Verse 49

सुवर्णसहितां तस्य यत्पुण्यं तच्छृणुष्व मे ॥ सुवर्णसहिता भूमिः सपरवतवनाकरा ॥

സ്വർണ്ണസഹിതമായാൽ അവനു ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം എന്റെ വാക്കുകളിൽ നിന്ന് കേൾക്കുക. സ്വർണ്ണസഹിതമായ ഭൂമി പർവ്വതങ്ങളും വനങ്ങളും ഖനികളും സഹിതം (പൃഥ്വിയെ തന്നെയെന്നപോലെ) പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 50

ससमुद्रा भवेद्दत्ता सत्पात्राय वसुन्धरे ॥ शालग्रामशिलायास्तु मूल्यमुद्घाटयेत्क्वचित् ॥ विक्रेता क्रयकर्त्ता च नरके नीयते ध्रुवम् ॥ पूजाफलं न शक्नोति वक्तुं वर्षशतैरपि ॥

ഹേ വസുന്ധരേ, സത്പാത്രനു ദാനം ചെയ്താൽ സമുദ്രങ്ങളോടുകൂടിയ ഭൂമിയെ തന്നെയെന്നപോലെ ദാനം ചെയ്തതാകുന്നു. എന്നാൽ ശാലഗ്രാമശിലയ്ക്ക് ഒരിക്കലും വില പ്രഖ്യാപിക്കരുത്; വിൽക്കുന്നവനും വാങ്ങുന്നവനും ഇരുവരും നിശ്ചയമായി നരകത്തിലേക്ക് നയിക്കപ്പെടുന്നു. അതിന്റെ പൂജാഫലം നൂറു വർഷം കൊണ്ടും പൂർണ്ണമായി പറയാൻ കഴിയില്ല.

Verse 51

एतत्ते कथितं गुह्यं प्रतिमा स्थापनं प्रति ॥ शालग्रामे विशेषश्च लिङ्गादीनां च यो भवेत् ॥

പ്രതിമ സ്ഥാപനം സംബന്ധിച്ച ഈ ഗുഹ്യമായ കാര്യം നിനക്കു പറഞ്ഞു. ശാലഗ്രാമത്തിന്റെ പ്രത്യേക വ്യത്യാസവും, ലിംഗാദി രൂപങ്ങളിൽ ബാധകമായ വ്യത്യാസങ്ങളും കൂടി വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നു.

Verse 52

पूजनादौ विधिश्चापि किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥

പൂജനാദി വിധിയും പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു—ഇനി നീ മറ്റെന്താണ് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?

Verse 53

गुरोस्तु वचनाद्देवि मनोज्ञान्सुखशीतलान् ॥ नमो नारायणायेति उक्त्वा मन्त्रमुदाहरेत् ॥

ഹേ ദേവി, ഗുരുവിന്റെ വചനപ്രകാരം—മനസ്സിന് പ്രിയവും സുഖകരവും ശീതളവുമായ (ദ്രവ്യങ്ങൾ) സ്വീകരിച്ച്—“നമോ നാരായണായ” എന്നു പറഞ്ഞു മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം.

Verse 54

नमो नारायणायेति उक्त्वा काममुदाहरेत् ॥

“നമോ നാരായണായ” എന്നു ഉച്ചരിച്ച്, തന്റെ സംകല്പമനുസരിച്ച് ഇഷ്ടപ്രകാരം ജപമോ പാരായണമോ ചെയ്യാം।

Verse 55

ततो गुरुं च सम्पूज्य दानमानादिभिर्विभुम् ॥ गुरौ सम्पूजिते तत्र मम पूजा कृता भवेत् ॥

പിന്നീട് ദാനം, ആദരം മുതലായവകൊണ്ട് ആ മഹാനായ ഗുരുവിനെ സമ്യകമായി പൂജിക്കണം; ഗുരു പൂജിക്കപ്പെട്ടാൽ അവിടെയേ എന്റെ പൂജയും നിർവഹിക്കപ്പെട്ടതാകുന്നു।

Verse 56

शिवादिपूजने के वा सङ्ख्यातास्तच्च मे वद ॥ श्रीवराह उवाच ॥ गृहे लिङ्गद्वयं नार्च्यं शालग्रामत्रयं तथा ॥

ശിവാദികളുടെ പൂജയിൽ ഏത് ഏത് (രൂപങ്ങൾ) എണ്ണപ്പെടുന്നു, അതും എന്നോട് പറയുക. ശ്രീവരാഹൻ പറഞ്ഞു—ഗൃഹത്തിൽ രണ്ട് ലിംഗങ്ങൾ പൂജിക്കരുത്; അതുപോലെ മൂന്ന് ശാലഗ്രാമങ്ങളും അല്ല।

Verse 57

मोहाद्यः संस्पृशेच्छूद्रो योषिद्वापि कदाचन ॥ पच्यते नरके घोरे यावदाभूतसम्प्लवम् ॥

മോഹവശാൽ ഏതെങ്കിലും സമയത്ത് ശൂദ്രന്റെ—അഥവാ സ്ത്രീയുടെ പോലും—സ്പർശം ലഭിക്കുന്നവൻ, ജീവികളുടെ മഹാപ്രളയം (ഭൂതസമ്പ്ലവം) വരെയും ഭയങ്കര നരകത്തിൽ ദുഃഖം അനുഭവിക്കും എന്നു പറയുന്നു।