Skanda

Verse 1

अच्युतोऽस्मि महादेव तव कारुण्यलेशतः । विज्ञानघन एवास्मि शिवोऽस्मि किमतः परम् ॥१॥

ഹേ മഹാദേവാ, നിന്റെ കരുണയുടെ ഒരു കണികമാത്രം കൊണ്ടു ഞാൻ അച്യുതൻ (അവിനാശി) ആകുന്നു. ഞാൻ വിജ്ഞാനഘനസ്വരൂപം; ഞാൻ ശിവൻ—ഇതിന്നപ്പുറം എന്തുണ്ട്?

Verse 2

न निजं निजवद्भाति अन्तःकरणजृम्भणात् । अन्तःकरणनाशेन संविन्मात्रस्थितो हरिः ॥२॥

അന്തഃകരണത്തിന്റെ വ്യാപ്തി/ചലനത്താൽ സ്വസ്വരൂപം സ്വന്തംതന്നെയായി പ്രകാശിക്കുന്നില്ല. അന്തഃകരണനാശം (ശമനം) വന്നാൽ ഹരി ശുദ്ധ സംവിദ് (ചൈതന്യമാത്രം) ആയി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 3

संविन्मात्रस्थितश्चाहमजोऽस्मि किमतः परम् । व्यतिरिक्तं जडं सर्वं स्वप्नवच्च विनश्यति ॥३॥

ഞാനും ശുദ്ധ സംവിദ് (ചൈതന്യമാത്രം) ആയി നിലകൊള്ളുന്നു; ഞാൻ അജൻ (അജന്മാ)—ഇതിന്നപ്പുറം എന്തുണ്ട്? ചൈതന്യത്തിൽനിന്ന് വ്യതിരിക്തമായ എല്ലാം ജഡം സ്വപ്നംപോലെ നശിക്കുന്നു.

Verse 4

चिज्जडानां तु यो द्रष्टा सोऽच्युतो ज्ञानविग्रहः । स एव हि महादेवः स एव हि महाहरिः ॥४॥

ചൈതന്യവും ജഡവും—ഇരുവരുടെയും ദ്രഷ്ടാവ് (സാക്ഷി) ആയവൻ അച്യുതൻ, ജ്ഞാനസ്വരൂപൻ. അവൻ തന്നെയാണ് മഹാദേവൻ; അവൻ തന്നെയാണ് മഹാഹരിയും.

Verse 5

स एव हि ज्योतिषां ज्योतिः स एव परमेश्वरः । स एव हि परं ब्रह्म तद्ब्रह्माहं न संशयः ॥५॥

അവൻ തന്നെയാണ് ജ്യോതിസ്സുകളുടെ ജ്യോതി; അവൻ തന്നെയാണ് പരമേശ്വരൻ. അവൻ തന്നെയാണ് പരബ്രഹ്മം; ആ ബ്രഹ്മം ഞാൻ തന്നെയാകുന്നു—സംശയമില്ല.

Verse 6

जीवः शिवः शिवो जीवः स जीवः केवलः शिवः । तुषेण बद्धो व्रीहिः स्यात् तुषाभावेन तण्डुलः ॥६॥

ജീവൻ ശിവനാണ്; ശിവൻ തന്നെയാണ് ജീവൻ; ആ ജീവൻ കേവലം ശിവൻ മാത്രം. തുഷം (തൊലി) ചേർന്ന് ബന്ധിതമായാൽ ‘വ്രീഹി’ (നെല്ല്) എന്നു വിളിക്കും; തുഷമില്ലെങ്കിൽ ‘തണ്ഡുല’ (അരി ദാണ്യം) എന്നു വിളിക്കും.

Verse 7

एवं बद्धस्तथा जीवः कर्मनाशे सदाशिवः । पाशबद्धस्तथा जीवः पाशमुक्तः सदाशिवः ॥७॥

ഇങ്ങനെ ജീവൻ ബന്ധിതനാകുന്നു; കർമ്മനാശം സംഭവിക്കുമ്പോൾ അവൻ സദാശിവനാകുന്നു. ജീവൻ പാശബന്ധിതൻ; പാശമുക്തനായാൽ അവൻ സദാശിവൻ തന്നേ॥೭॥

Verse 8

शिवाय विष्णुरूपाय शिवरूपाय विष्णवे । शिवस्य हृदयं विष्णुः विष्णोश्च हृदयं शिवः ॥८॥

വിഷ്ണുരൂപനായ ശിവനേയും, ശിവരൂപനായ വിഷ്ണുവേയും നമസ്കാരം. ശിവന്റെ ഹൃദയം വിഷ്ണുവാണ്; വിഷ്ണുവിന്റെ ഹൃദയം ശിവനാണ്॥೮॥

Verse 9

यथा शिवमयो विष्णुरेवं विष्णुमयः शिवः । यथान्तरं न पश्यामि तथा मे स्वस्तिरायुषि ॥९॥

വിഷ്ണു ശിവമയനായിരിക്കുന്നതുപോലെ, ശിവനും വിഷ്ണുമയനാണ്. ഇവരിൽ ഞാൻ യാതൊരു ഭേദവും കാണുന്നില്ല; അതിനാൽ എന്റെ ആയുസ്സിൽ സ്വസ്തി ഉണ്ടാകട്ടെ॥೯॥

Verse 10

यथान्तरं न भेदाः स्युः शिवकेशवयोस्तथा । देहो देवालयः प्रोक्तः स जीवः केवलः शिवः ॥१०॥

ശിവനും കേശവനും തമ്മിൽ അന്തർഭേദമില്ലാത്തതുപോലെ, ദേഹം ദേവാലയമെന്നു പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ആ ജീവൻ തന്നേ ഏകമായി ശിവസ്വരൂപൻ.

Verse 11

त्यजेदज्ञाननिर्माल्यं सोऽहंभावेन पूजयेत् । अभेददर्शनं ज्ञानं ध्यानं निर्विषयं मनः । स्नानं मनोमलत्यागः शौचमिन्द्रियनिग्रहः ॥११॥

അജ്ഞാനത്തിന്റെ നിർമാല്യം ഉപേക്ഷിച്ച് ‘സോഽഹം’ ഭാവത്തോടെ പൂജിക്കണം. അഭേദദർശനമാണ് ജ്ഞാനം; ധ്യാനം വിഷയരഹിതമായ മനസ്സാണ്. സ്നാനം മനോമലത്യാഗം; ശൗചം ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം.

Verse 12

ब्रह्मामृतं पिबेद्भैक्ष्यमाचरेद्देहरक्षणे । वसेदेकान्तिको भूत्वा चैकान्ते द्वैतवर्जिते । इत्येवमाचरेद्धीमान्स एवं मुक्तिमाप्नुयात् ॥१२॥

ബ്രഹ്മാമൃതം പാനം ചെയ്യണം; ദേഹസംരക്ഷണത്തിനായി ഭിക്ഷാവൃത്തി ആചരിക്കണം. ഏകാന്തികനായി, ദ്വൈതം വർജ്ജിച്ച ഏകാന്തത്തിൽ വസിക്കണം. ഇങ്ങനെ ബുദ്ധിമാൻ ആചരിച്ചാൽ മോക്ഷം പ്രാപിക്കും.

Verse 13

श्रीपरमधाम्ने स्वस्ति चिरायुष्योन्नम इति । विरिञ्चिनारायणशङ्करात्मकं नृसिंह देवेश तव प्रसादतः । अचिन्त्यमव्यक्तमनन्तमव्ययं वेदात्मकं ब्रह्म निजं विजानते ॥१३॥

ശ്രീയുടെ പരമധാമത്തിന് നമസ്കാരം; “സ്വസ്തി, ദീർഘായുസ്സും ഉന്നതിയും ഉണ്ടാകട്ടെ” എന്നു. ഹേ നൃസിംഹ ദേവേശ! വിരിഞ്ചി (ബ്രഹ്മാ), നാരായണൻ, ശങ്കരൻ എന്നീ സ്വരൂപമായ നീ—നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ അവർ അചിന്ത്യം, അവ്യക്തം, അനന്തം, അവ്യയം, വേദാത്മകമായ ആ ബ്രഹ്മത്തെ തങ്ങളുടെ നിജസ്വരൂപമായി അറിയുന്നു.

Verse 14

तद्विष्णोः परमं पदं सदा पश्यन्ति सूरयः । दिवीव चक्षुराततम् ॥१४॥

വിഷ്ണുവിന്റെ ആ പരമപദം സൂരികൾ സദാ ദർശിക്കുന്നു—ദിവ്യാകാശത്തിൽ വിരിഞ്ഞ കണ്ണുപോലെ.

Verse 15

तद्विप्रासो विपन्यवो जागृवांसः समिन्धते । विष्णोर्यत्परमं पदम् । इत्येतन्निर्वाणानुशासनमिति वेदानुशासनमिति वेदानुशासनमित्युपनिषत् ॥१५॥

ആ (പരമപദം) ലക്ഷ്യമാക്കി വിപ്രർ—പ്രചോദിത കവികൾ, സ്തുത്യർ, ജാഗരൂകർ—അഗ്നിപോലെ ഉണരുന്നു; കാരണം അത് വിഷ്ണുവിന്റെ പരമപദമാണ്. ഇങ്ങനെ നിർവാണാനുശാസനം സമാപ്തം; ഇങ്ങനെ വേദാനുശാസനം സമാപ്തം; ഇങ്ങനെ വേദാനുശാസനം സമാപ്തം—എന്നു ഉപനിഷത്ത് പറയുന്നു.