Adhyaya 334

Verse 1

ईश्वर उवाच । भगवन्देवदेवेश संसारार्णवतारक पृच्छामि त्वामहं भक्त्या किञ्चित्कौतूहलात्पुनः

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു— ഹേ ഭഗവൻ, ദേവദേവേശ, സംസാരസമുദ്രം കടത്തുന്ന താരകാ! ഭക്തിയോടെ, വീണ്ടും ഒരു കൗതുകം നിമിത്തം ഞാൻ നിന്നോടു ചോദിക്കുന്നു।

Verse 2

यत्त्वया कथितं देव तलस्वामिमहोदयम् । किं तत्र कारणं देव तलो येन निपातितः

ഹേ ദേവാ! നീ പറഞ്ഞ തലയസ്വാമിയുടെ മഹോദയം സംബന്ധിച്ച്, അവിടെ ഏതു കാരണത്താൽ, ഹേ ദേവാ, തലൻ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു?

Verse 3

कोऽसौ तलः समाख्यातः किंवीर्यः किंपरायणः । कस्मात्स्थानात्समुत्पन्नः कथं जातश्च मे वद

‘തല’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായവൻ ആര്? അവന്റെ വീര്യം എന്ത്, അവൻ ആരുടെ പരായണൻ? ഏത് സ്ഥാനത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിച്ചത്, എങ്ങനെ ജനിച്ചു—എനിക്ക് പറയുക।

Verse 4

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि रहस्यं पापनाशनम् । यन्न कस्यचिदाख्यातं तत्ते वक्ष्याम्य शेषतः

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു— കേൾ ദേവീ, പാപനാശകമായ ഒരു രഹസ്യം ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കും; ആരോടും പറഞ്ഞിട്ടില്ലാത്തതിനെ നിനക്കു സമ്പൂർണ്ണമായി പറയും।

Verse 5

देवा अपि न जानंति तलसोत्पत्तिकारणम् । पूर्वं कृतयुगे देवि गोविन्देति प्रकीर्तितः

ദേവീ, തലയുടെ ഉത്ഭവകാരണം ദേവന്മാർക്കും അറിയില്ല. മുൻപ് കൃതയുഗത്തിൽ അദ്ദേഹം ‘ഗോവിന്ദ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായിരുന്നു.

Verse 6

त्रेतायां वामनः स्वामी स्तुतिस्वामी तृतीयके । कलौ युगे महादेवि तलस्वामी प्रकीर्तितः

മഹാദേവീ, ത്രേതായുഗത്തിൽ ഇവിടത്തെ സ്വാമി ‘വാമന-സ്വാമി’ എന്ന പേരിൽ ഖ്യാതനാണ്; തൃതീയ (ദ്വാപര) യುಗത്തിൽ ‘സ്തുതി-സ്വാമി’ ആയി സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നു; കലിയുഗത്തിൽ ‘തല-സ്വാമി’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനാണ്.

Verse 7

तथा तप्तोदकस्वामी तस्य नामांतरं प्रिये । अधुना संप्रवक्ष्यामि तलोत्पत्तिं तव प्रिये

പ്രിയേ, ‘തപ്തോദക-സ്വാമി’ എന്നും ആ പ്രഭുവിന്റെ മറ്റൊരു നാമമാണ്. ഇപ്പോൾ, പ്രിയേ, തലയുടെ ഉത്ഭവം ഞാൻ നിനക്കു വിശദമായി പറയും.

Verse 8

आसीन्महेन्द्रनामा च दानवो रौद्ररूपधृक् । कोटिवर्षाणि तेनैव तपस्तप्तं पुरा प्रिये

പ്രിയേ, പുരാതനകാലത്ത് ‘മഹേന്ദ്ര’ എന്ന പേരുള്ള ഒരു ദാനവൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ രൗദ്രരൂപധാരി. അവൻ കോടിവർഷങ്ങളോളം ഘോരതപസ് ചെയ്തു.

Verse 9

स तपोबलमाविष्टो जिग्ये देवान्सवासवान् । जित्वा देवांस्ततः सर्वांस्ततः काले समागतः

തപോബലത്തിൽ ആവിഷ്ടനായി അവൻ ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ ദേവന്മാരെ ജയിച്ചു. എല്ലാ ദേവന്മാരെയും കീഴടക്കി, യുക്തകാലത്ത് അവൻ പിന്നെയും മുന്നോട്ട് എത്തിച്ചേർന്നു.

Verse 10

युद्धं स प्रार्थयामास मया सार्द्धं सुभीषणम् । ततोऽभवन्महायुद्धं ब्रह्माण्डक्षयकारकम्

അവൻ എന്നോടൊപ്പം അതിഭയങ്കരമായ യുദ്ധം അഭ്യർത്ഥിച്ചു. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തെയും നശിപ്പിക്കുവാൻ ശേഷിയുള്ള മഹായുദ്ധം ഉദ്ഭവിച്ചു.

Verse 11

ततः कोपान्महायुद्धे मम देहाद्वरानने । ज्वाला तत्र समुत्पन्ना तन्मध्ये स तलोऽभवत्

പിന്നീട്, ഹേ സുന്ദരമുഖീ, ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ കോപവശാൽ എന്റെ ദേഹത്തിൽ നിന്ന് ഒരു ജ്വാല ഉദ്ഭവിച്ചു; ആ ജ്വാലയുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ ‘തല’ പിറന്നു.

Verse 12

तेन दृष्टो महेन्द्रोऽसौ गर्जन्गिरिगुहाश्रयः

അവൻ (തല) കണ്ടതോടെ മഹേന്ദ്രൻ ഗർജിച്ചു, പർവ്വതഗുഹയിൽ അഭയം തേടി.

Verse 13

कथं गर्जसि हे मूढ युद्धं कुरु मया सह । इत्युक्ते तत्र देवेशि तेन युद्धमवर्तत

“ഹേ മൂഢാ! എന്തിന് ഗർജിക്കുന്നു? എന്നോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്.” എന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഹേ ദേവേശീ, അവൻ അവിടെയേ യുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു.

Verse 14

तत्र प्रवर्त्तिते युद्धे तलमाहेन्द्रयोस्तयोः

അവിടെ തലയും മഹേന്ദ്രനും—ആ ഇരുവരുടെയും ഇടയിൽ—യുദ്ധം ആരംഭിച്ചപ്പോൾ,

Verse 15

रुद्रवीर्यस्य युक्तेन तलेनोदारकर्मणा । मल्लयुद्धेन बलिना महेन्द्रो विनिपातितः

രുദ്രവീര്യത്തോടെ യുക്തനും ഉദാരകർമ്മനുമായ ബലവാൻ തലൻ മല്ലയുദ്ധത്തിലെ ഭീകരപ്രഹാരത്തോടെ മഹേന്ദ്രനെ നിലംപതിപ്പിച്ചു।

Verse 16

ततस्तं पतितं दृष्ट्वा विस्मयं स तलो गतः । गतप्राणं तदा ज्ञात्वा हर्षान्नृत्यमथाकरोत्

അവനെ വീണുകിടക്കുന്നതു കണ്ടു തലൻ വിസ്മയത്തിലായി; പ്രാണം വിട്ടുവെന്ന് അറിഞ്ഞപ്പോൾ ഹർഷത്തോടെ നൃത്തം തുടങ്ങി।

Verse 17

तस्मिन्संनृत्यमाने तु सर्वे स्थावरजंगमम् । चकंपे तु वरारोहे प्रभावात्तस्य वीर्यतः

ഹേ വരാരോഹേ! അവൻ നൃത്തം ചെയ്യുമ്പോൾ, അവന്റെ വീര്യപ്രഭാവത്താൽ സ്ഥാവരജംഗമമൊക്കെയും വിറച്ചു കുലുങ്ങി।

Verse 18

ततो भारभराकान्ता धरणी तलपीडिता । अतीवभयसंत्रस्ताः सदेवासुरमानुषाः

അപ്പോൾ തലന്റെ പാദാഘാതത്തിൽ ഞെരിഞ്ഞ ഭൂമി ഭാരത്താൽ അത്യന്തം വ്യാകുലമായി; ദേവരും അസുരരും മനുഷ്യരും അതിമഹാഭയത്തിൽ വിറച്ചു।

Verse 19

क्षुभिता गिरयः सर्वे विद्रुताश्च महार्णवाः । तरवो निधनं जग्मुर्नद्यो वाहांश्च तत्यजुः

എല്ലാ പർവതങ്ങളും കുലുങ്ങി; മഹാസമുദ്രങ്ങൾ പൊങ്ങി അലയടിച്ചു. വൃക്ഷങ്ങൾ നശിച്ചു; നദികൾ തങ്ങളുടെ പ്രവാഹം ഉപേക്ഷിച്ചു।

Verse 20

गतप्रभावाः सूर्याद्या ज्योतींषि न विरेजिरे । त्रैलोक्यं व्याकुलीभूतं तलनृत्यप्रभावतः

സൂര്യാദിയായ ജ്യോതിസ്സുകൾ തങ്ങളുടെ പ്രഭ നഷ്ടപ്പെടുത്തി പ്രകാശിച്ചില്ല; താലോയുടെ നൃത്തപ്രഭാവം മൂലം ത്രിലോകവും വ്യാകുലമായി।

Verse 21

ततो देवगणाः सर्वे शरणं रुद्रमाययुः । वृत्तं यथावत्कथितं ततो रुद्र उवाच तान्

അപ്പോൾ ദേവഗണങ്ങൾ എല്ലാവരും രുദ്രന്റെ ശരണത്തിലേക്ക് ചെന്നു. സംഭവവിവരം യഥാവിധി അറിയിച്ചതിനുശേഷം രുദ്രൻ അവരോട് അരുളിച്ചെയ്തു।

Verse 22

अवध्यो मे तलो देवाः पुत्रत्वे हि प्रतिष्ठितः । एवमुक्त्वा हृषीकेशं प्रभासक्षेत्रवासिनम्

‘ഹേ ദേവന്മാരേ! താലോയെ ഞാൻ വധിക്കാനാവില്ല; അവൻ എന്റെ പുത്രസ്ഥാനത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിതനാണ്.’ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് പ്രഭാസക്ഷേത്രവാസിയായ ഹൃഷീകേശനെ അഭിമുഖീകരിച്ചു।

Verse 23

स्तुतिस्वामीतिनामानं स्थितं दुर्वाससः पुरः । प्रभासक्षेत्रसामीप्ये पूर्वभागे प्रतिष्ठितम्

‘സ്തുതിസ്വാമി’ എന്ന നാമധേയമുള്ള ദേവസ്ഥാനം ദുർവാസസിന്റെ ആശ്രമത്തിന്റെ മുൻവശത്ത് നിലകൊള്ളുന്നു; പ്രഭാസക്ഷേത്രസമീപം കിഴക്കുഭാഗത്ത് പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്।

Verse 24

तप्तोदकुंडसामीप्ये तत्र गच्छत भोः सुराः । कल्पेकल्पे तु तेनैव विध्यतेऽसौ हि दानवः

തപ്തോദക കുണ്ഡത്തിന്റെ സമീപത്തേക്ക്—ഹേ സുരന്മാരേ, അവിടെ പോകുവിൻ. ഓരോ കല്പത്തിലും ആ ദാനവൻ ആ (സ്തുതിസ്വാമി) യാൽ തന്നേ നിശ്ചയമായി വിധ്യനാകുന്നു।

Verse 25

एवमुक्ते तदा देवाः प्रभासं क्षेत्रमागताः । तत्र ते विबुधा जग्मुर्यत्र तप्तोदकाधिपः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ദേവന്മാർ പുണ്യമായ പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് വന്നു. അവിടെ ആ വിബുധർ തപ്തോദകാധിപനായ ഭഗവാൻ വസിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.

Verse 26

दृष्ट्वा नारायणं तत्र देवाः श्रद्धासमन्विताः । तुष्टुवुः परया भक्त्या देवदेवं जनार्द्दनम्

അവിടെ നാരായണനെ കണ്ട ദേവന്മാർ ശ്രദ്ധയോടെ നിറഞ്ഞ്, പരമഭക്തിയാൽ ദേവദേവനായ ജനാർദ്ദനനെ സ്തുതിച്ചു.

Verse 27

वैकुंठ त्राहि नो देवांस्तलेनोच्चाटिता वयम् । महेन्द्रक्रोधसंभूतरुद्रतेजोद्भवेन वै

ഹേ വൈകുണ്ഠാ, ഞങ്ങളായ ദേവന്മാരെ രക്ഷിക്കണമേ; ഞങ്ങൾ നമ്മുടെ സ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് ഒരു പ്രഹരത്താൽ പുറത്താക്കപ്പെട്ടു—മഹേന്ദ്രന്റെ ക്രോധത്തിൽ ജനിച്ച്, രുദ്രതേജസ്സിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചവനാൽ.

Verse 28

अस्माभी रुद्रसामीप्ये कार्यं सर्वं निवेदितम् । ततः प्रस्थापिताः सर्वे रुद्रेण परमेष्ठिना । तव पार्श्वे महादेव नस्त्वं देव गतिर्भव

ഞങ്ങൾ രുദ്രന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഞങ്ങളുടെ മുഴുവൻ കാര്യം സമർപ്പിച്ചു. തുടർന്ന് പരമേശ്വരനായ രുദ്രൻ ഞങ്ങളെ എല്ലാവരെയും മുന്നോട്ട് അയച്ചു. ഇപ്പോൾ, ഹേ മഹാദേവാ, നിന്റെ പാദസാന്നിധ്യത്തിൽ നീയേ ഞങ്ങളുടെ ആശ്രയവും ഗതിയും ആകണമേ, ഹേ ദേവാ.

Verse 29

इति श्रुत्वा वचस्तेषां देवदेवो जनार्द्दनः । दानवस्यवधार्थाय देवानां रक्षणाय च । चक्रे यत्नं महाबाहुः प्रभासक्षेत्रवल्लभः

അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ദേവദേവനായ ജനാർദ്ദനൻ ദാനവവധത്തിനും ദേവന്മാരുടെ രക്ഷയ്ക്കുമായി പരിശ്രമം ആരംഭിച്ചു. പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രിയനായ മഹാബാഹു ഭഗവാൻ പ്രവർത്തിയിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 30

समाहूय तदा दैत्यं प्रभासक्षेत्रमध्यतः । युद्धं चक्रे ततो देवि विश्वप्रलयकारकम्

അപ്പോൾ പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ ദൈത്യനെ വിളിച്ചുവരുത്തി, ഹേ ദേവി, ലോകപ്രളയം വരുത്തുമെന്നപോലെ ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം അവൻ ആരംഭിച്ചു।

Verse 31

ततस्तु देवाः सर्वे च स्वसैन्यपरिवारिताः । चक्रुर्युद्धं च दैत्येन सुमहल्लोमहर्षणम्

അതിനുശേഷം എല്ലാ ദേവന്മാരും തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ സൈന്യങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവരായി, ദൈത്യനോടു അത്യന്തം ഭയങ്കരവും രോമാഞ്ചജനകവുമായ യുദ്ധം നടത്തി।

Verse 32

ततः पर्वतसंकाशं दृष्ट्वा दैत्यं महाबलम् । उवाच चपलापांगो गरुडकृतवाहनः

അപ്പോൾ പർവ്വതസമാനമായി തോന്നുന്ന മഹാബലവാനായ ദൈത്യനെ കണ്ടു, ചപലനോട്ടമുള്ള ഗരുഡവാഹനനായ പ്രഭു പറഞ്ഞു।

Verse 33

अहो दैत्य महाबाहो मल्लयुद्धं ददस्व मे । त्वद्बाहुयुगलं दृष्ट्वा न युद्धे वांछितं मम

“അഹോ! ഹേ മഹാബാഹു ദൈത്യാ, എനിക്ക് മല്ലയുദ്ധം തരിക. നിന്റെ ഇരുകൈകളും കണ്ട ശേഷം എനിക്ക് മറ്റൊരു യുദ്ധം വേണ്ട.”

Verse 34

नारायणवचः श्रुत्वा करमुद्यम्य दानवः । अभ्यधावत्तदा दैत्यः कालान्तकसमप्रभः

നാരായണന്റെ വചനം കേട്ട് ദാനവൻ കൈ ഉയർത്തി പാഞ്ഞുവന്നു; അപ്പോൾ ആ ദൈത്യൻ കാലാന്തകനെപ്പോലെ ജ്വലിച്ച് ആക്രമിച്ചു।

Verse 35

ततः प्रवर्तितं युद्धमन्योन्यं जयकांक्षिणोः । जंघाभ्यां पादबन्धेन बाहुभ्यां बाहुबंधनम्

അപ്പോൾ ജയാകാംക്ഷികളായ ആ ഇരുവരുടെയും പരസ്പരയുദ്ധം ആരംഭിച്ചു. ജംഘകളാൽ പാദങ്ങൾ പൂട്ടി, ഭുജങ്ങളാൽ ഭുജങ്ങൾ ബന്ധിച്ച് അവർ അടുത്ത മല്ലയുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു.

Verse 36

कंठेन बन्धयन्कंठमुदरेणोदरं तथा एतस्मिन्नन्तरे देवाः सभयाः संबभूविरे

അവർ കണ്ഠംകൊണ്ട് കണ്ഠവും, ഉദരത്തോടെ ഉദരവും പൂട്ടി മല്ലയുദ്ധത്തിൽ കുടുങ്ങി. അതേ സമയത്ത് ദേവന്മാർ ഭീതിയിലായി.

Verse 37

ततः पीडासमाक्रांतो विष्णुः संस्मरते हरम् । तत्क्षणादागतो रुद्रः किं करोमि महाबलः

അപ്പോൾ പീഡയിൽ അമർന്നു വിഷ്ണു ഹരനെ (ശിവനെ) സ്മരിച്ചു. അതേ ക്ഷണത്തിൽ രുദ്രൻ വന്ന്—“മഹാബലാ, ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 38

विष्णुरुवाच । श्रांतोऽहं देवदेवेश मल्लयुद्धेन शंकर । तप्तोदकं कुरुष्वेह श्रमनाशाय सांप्रतम्

വിഷ്ണു പറഞ്ഞു—“ഹേ ദേവദേവേശ ശങ്കരാ! ഈ മല്ലയുദ്ധം കൊണ്ട് ഞാൻ ശ്രാന്തനായി. ഇപ്പോൾ തന്നെ ഇവിടെ എന്റെ ക്ഷീണം നീങ്ങാൻ തപ്തജലം സൃഷ്ടിക്കൂ.”

Verse 39

ततस्तलं हनिष्यामि क्षण मात्रेण भैरवम्

“അപ്പോൾ ഞാൻ ക്ഷണമാത്രത്തിൽ ഭൂമിയെ അടിച്ച് ഭൈരവശക്തിയെ പ്രകടമാക്കും.”

Verse 40

ईश्वर उवाच । आदौ कृतयुगे कृष्ण उमया यत्कृतं पुरा । ऋषीणां श्रमनाशार्थं तप्तोदं तत्र निर्मितम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു— ഹേ കൃഷ്ണാ, കൃതയുഗത്തിന്റെ ആദിയിൽ ഉമാദേവി മുൻപ് ചെയ്തതുകൊണ്ട്, അവിടെ ഋഷികളുടെ ക്ഷീണം നീക്കുവാൻ തപ്തജല സ്രോതസ് സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 41

तद्दैत्यपापमाहात्म्यात्पुनः शीतलतां गतम् । पुनस्तदुष्णतां नीतं ततः कल्पांतसंस्थितौ

ദൈത്യന്റെ പാപപ്രഭാവം മൂലം അത് വീണ്ടും ശീതളമായി; പിന്നെ വീണ്ടും ഉഷ്ണതയിലേക്കു കൊണ്ടുവന്നു; അങ്ങനെ കല്പാന്തം വരെ അതേവിധം നിലനിന്നു.

Verse 42

एवमुक्त्वा तदा देवं वीक्षांचक्रे महेश्वरः । तृतीय लोचनेनैव ज्वालामालोपशोभिना

ഇങ്ങനെ അരുളിച്ചെയ്ത ശേഷം മഹേശ്വരൻ ആ ദേവനിലേക്കു ദൃഷ്ടി പതിപ്പിച്ചു—ജ്വാലാമാലയാൽ ശോഭിക്കുന്ന തന്റെ തൃതീയനേത്രം കൊണ്ടുതന്നെ.

Verse 43

तेन ज्वालासमूहेन व्याप्तं कुण्डं चतुर्दिशम् । तप्तोदकुण्डमभवत्तेन ख्यातं धरातले

ആ ജ്വാലാസമൂഹം കൊണ്ട് കുണ്ഡം നാലുദിക്കിലും വ്യാപിച്ചു. അത് ‘തപ്തോദകുണ്ഡം’ ആയി, അതിനാൽ ഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധമായി.

Verse 44

ततो नारायणेनेह क्षालितं गात्रसुत्तमम् । क्षालनात्तस्य देवस्य श्रमो नाशमुपागमत्

പിന്നീട് നാരായണൻ അവിടെ തന്റെ ഉത്തമ ദേഹം സ്നാനം ചെയ്ത് കഴുകി. ആ ദേവന്റെ ആ ക്ഷാലനത്താൽ അവന്റെ ക്ഷീണം നശിച്ചു.

Verse 45

ततस्तुष्टमना देवस्तीर्थानां दशकोटिकाः । स स्मृत्वा तत्र विधिवत्क्षिप्त्वा स्नात्वा वरानने

അപ്പോൾ ദേവൻ ഹൃദയം സന്തുഷ്ടനായി തീർത്ഥങ്ങളുടെ ദശകോടി സ്മരിച്ചു; ഹേ സുന്ദരമുഖിയേ, അവിടെ വിധിപൂർവ്വം ആഹുതികൾ അർപ്പിച്ച് സ്നാനം ചെയ്ത് ക്രമമായി കർമ്മങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചു।

Verse 46

ततश्चक्रे महायुद्धं तलेनातिभयंकरम् । जघान स तलं दैत्यं मुष्टिघातेन मस्तके

പിന്നീട് തലനോടൊപ്പം അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ മഹായുദ്ധം ആരംഭിച്ചു। ദേവൻ മുഷ്ടിഘാതംകൊണ്ട് ദൈത്യൻ തലയുടെ ശിരസ്സിൽ അടിച്ച് അവനെ സംഹരിച്ചു।

Verse 47

तस्मिन्प्रवृत्ते तुमुले तु युद्धे चकंपिरे भूभिसमेतलोकाः । वित्रस्तदेवा न दिशो विरेजुर्महांधकारावृतमूर्छितं जगत्

ആ തുമുല യുദ്ധം ആരംഭിച്ചപ്പോൾ ഭൂമിയോടുകൂടിയ ലോകങ്ങൾ കുലുങ്ങി. ദേവന്മാർ ഭീതരായി; ദിക്കുകൾ പ്രകാശിച്ചില്ല, മഹാന്ധകാരത്തിൽ മൂടപ്പെട്ട ജഗത്ത് മൂർച്ചിതമായതുപോലെ ആയി।

Verse 48

नष्टाश्च सिद्धा जगतोऽस्य शांतिं करोतु वै पापविनाशनो हरिः । त्राहीति देवेशि महर्षिसंघा भूतानि भीतानि तथा वदन्ति

സിദ്ധർ ചിതറിപ്പോയി നിലവിളിച്ചു—“പാപവിനാശകനായ ഹരി ഈ ലോകത്തിന് ശാന്തി വരുത്തട്ടെ. ഹേ ദേവേശാ, ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കേണമേ!” എന്ന് മഹർഷിസംഘങ്ങളും ഭീതരായ ജീവികളും പറഞ്ഞു।

Verse 49

ततो वै मल्लयुद्धेन पातितो भुवि दानवः । कंठमाक्रम्य पादेन खङ्गेन परिपीडितः

പിന്നീട് മല്ലയുദ്ധത്തിൽ ദാനവൻ ഭൂമിയിൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു। പാദംകൊണ്ട് അവന്റെ കണ്ഠം അമർത്തി, ഖഡ്ഗംകൊണ്ട് കഠിനമായി പീഡിപ്പിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 50

हास्यं चकार दैत्योऽथ विष्णुनाऽक्रांतकंधरः । तमाह पुण्डरीकाक्ष किमेतद्धास्यकारणम्

അപ്പോൾ വിഷ്ണുവാൽ കഴുത്ത് അമർത്തപ്പെട്ട ദൈത്യൻ ചിരിച്ചു. പുണ്ഡരീകാക്ഷൻ ചോദിച്ചു—“ഈ ചിരിയുടെ കാരണം എന്ത്?”

Verse 51

वृद्धौ हर्षमवाप्नोति क्षये भवति दुःखितः । इत्येषा लौकिकी गाथा तत्ते दैत्य विपर्ययः

“വൃദ്ധിയിൽ ഹർഷം, ക്ഷയത്തിൽ ദുഃഖം”—ഇത് ലോകപ്രചാരമായ വാക്ക്; എന്നാൽ ഹേ ദൈത്യാ, നിനക്കത് വിപരീതം.

Verse 52

इत्युक्तस्तु तदा दैत्यः प्रत्युवाच जनार्द्दनम् । अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैवेदाभ्यासैरनेकधा

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ദൈത്യൻ ജനാർദ്ദനനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു—“അഗ്നിഷ്ടോമാദി യജ്ഞങ്ങളാലും, പലവിധ വേദാഭ്യാസങ്ങളാലും…”

Verse 53

नित्योपवासनियमैः स्नानदानैर्जपादिभिः । निर्मलैर्योगयुक्तैश्च प्राप्यते यत्परं पदम्

“നിത്യ ഉപവാസ-നിയമങ്ങളാൽ, സ്നാന-ദാനവും ജപാദികളും കൊണ്ട്—യോഗയുക്തമായ നിർമ്മല സാധനങ്ങളാൽ—ആ പരമപദം ലഭിക്കുന്നു.”

Verse 54

तन्मया दुष्टभावेन प्राप्तं विष्णोः परं पदम् । इत्युक्ते भगवान्विष्णुर्वरदानपरोऽभवत्

“എങ്കിലും ഞാൻ ദുഷ്ടഭാവത്തോടെ വിഷ്ണുവിന്റെ പരമപദം പ്രാപിച്ചു.” എന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു വരദാനത്തിന് തത്സന്നദ്ധനായി.

Verse 55

उवाच परमं वाक्यं तलं दैत्याधिनायकम् । वरं वरय दैत्येंद्र यत्ते मनसि संस्थितम्

അപ്പോൾ അദ്ദേഹം ദൈത്യാധിനായകൻ തലനോട് പരമവാക്യം അരുളിച്ചെയ്തു— “ഹേ ദൈത്യേന്ദ്രാ! നിന്റെ മനസ്സിൽ നിശ്ചയമായിരിക്കുന്ന വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക।”

Verse 56

इति विष्णोर्वचः श्रुत्वा प्रार्थयामास दानवः । ममाख्या वर्त्तते लोके तथा कुरु महीधर

ഇങ്ങനെ വിഷ്ണുവിന്റെ വചനം കേട്ട് ദാനവൻ അപേക്ഷിച്ചു— “ഹേ മഹീധരാ! എന്റെ നാമം ലോകത്തിൽ നിലനിന്ന് പ്രസിദ്ധമാകുന്നവണ്ണം ചെയ്യുക।”

Verse 57

मार्गमासे तु शुक्लायामेकादश्यां समाहितः । यस्त्वां पश्यति भावेन तस्य पापं विनश्यतु

മാർഗശീർഷ മാസത്തിലെ ശുക്ല ഏകാദശിയിൽ, ഏകാഗ്രചിത്തനായി— ഭക്തിഭാവത്തോടെ നിന്നെ ദർശിക്കുന്നവന്റെ പാപം നശിക്കട്ടെ।

Verse 58

एवं भविष्यतीत्युक्त्वा देवो हर्षमुपागतः । नानादुंदुभयो नेदुः पुष्पवर्षं पपात च

“ഇങ്ങനെ തന്നെയാകും” എന്നു പറഞ്ഞ് ദേവൻ ആനന്ദഭരിതനായി. നാനാ ദുന്ദുഭികൾ മുഴങ്ങി; മുകളിൽ നിന്ന് പുഷ്പവൃഷ്ടി പെയ്തു।

Verse 59

विष्णोर्मूर्ध्नि महाभागे लोकाः स्वस्था बभूविरे । ततो देवगणाः सर्वे नृत्यंति च मुदान्विताः । वदंति हर्षसंयुक्ता नारायणपरायणाः

വിഷ്ണുവിന്റെ മഹാഭാഗ്യശാലിയായ ശിരസ്സിൽ ലോകങ്ങൾ സ്ഥിരമായി ശാന്തമായി. തുടർന്ന് എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളും ആനന്ദത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്തു; ഹർഷത്തോടെ സംസാരിച്ചു— നാരായണപരായണരായി।

Verse 60

एतत्तीर्थं महातीर्थं सर्वपापप्रणाशनम् । श्रमापनोदनं विष्णोर्ब्रह्महत्यादिशोधनम्

ഈ തീർത്ഥം മഹാതീർത്ഥമാണ്; സർവ്വപാപനാശിനി, ക്ഷീണവും നീക്കുന്നവുമാണ്. വിഷ്ണുവാൽ പാവനമായ ഈ തീർത്ഥം ബ്രഹ്മഹത്യാദി മഹാദോഷങ്ങളെയും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.

Verse 61

स्थितो नारायणस्तत्र भैरवस्तत्र शंकरः । क्षेत्रपालस्वरूपेण कालमेघेति विश्रुतः

അവിടെ നാരായണൻ വസിക്കുന്നു; അവിടെയേ ശങ്കരൻ ഭൈരവസ്വരൂപനായി നിലകൊള്ളുന്നു. ക്ഷേത്രപാലസ്വരൂപത്തിൽ ‘കാലമേഘ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധൻ.

Verse 62

तस्य यात्राविधिं वक्ष्ये गत्वा तत्र शुचिर्नरः । स्मरेद्विष्णुं महादेवि तलस्वामीति यः श्रुतः

ഇപ്പോൾ അതിന്റെ യാത്രാവിധി ഞാൻ പറയുന്നു. അവിടെ ചെന്നു ശുചിയായ മനുഷ്യൻ, ഹേ മഹാദേവി, അവിടെ ‘തലസ്വാമി’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ വിഷ്ണുവിനെ സ്മരിക്കണം.

Verse 63

स्तुयाद्विष्णुं महादेवि इदं विष्णुऋचा प्रिये । सहस्रशीर्षामंत्रेण तर्पणादि प्रकारयेत्

ഹേ മഹാദേവി, പ്രിയേ! ഈ വിഷ്ണു-ഋചയാൽ വിഷ്ണുവിനെ സ്തുതിക്കണം; ‘സഹസ്രശീർഷാ’ മന്ത്രം ജപിച്ച് തർപ്പണാദി കർമ്മങ്ങൾ വിധിപൂർവ്വം നടത്തണം.

Verse 64

एवं स्नात्वा विधानेन दत्त्वा चार्घ्यं जनार्द्दने । संपूज्य गंधपुष्पैश्च वस्त्रैः पुष्पानुलेपनैः

ഇങ്ങനെ വിധിപൂർവ്വം സ്നാനം ചെയ്ത് ജനാർദ്ദനനു അർഘ്യം അർപ്പിക്കണം; തുടർന്ന് ഗന്ധം, പുഷ്പങ്ങൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ, പുഷ്പാനുലേപനം എന്നിവകൊണ്ട് സമ്പൂർണ്ണമായി പൂജിക്കണം.

Verse 65

मधुनेक्षुरसेनैव कुंकुमेन विलेपयेत् । कर्पूरोशीरमिश्रेण मृगनाभियुतेन च

ദേവതയ്ക്ക് തേനും കരിമ്പിൻ നീരും കുങ്കുമവും കൊണ്ടു ലേപനം ചെയ്യണം. പിന്നെ കർപ്പൂരം–ഉശീര മിശ്രിതത്തിൽ കസ്തൂരി ചേർത്ത് സുഗന്ധ ലേപനവും ചെയ്യണം.

Verse 66

वस्त्रैः संवेष्टयेत्पश्चाद्दद्यान्नैवेद्यमुत्तमम् । धर्मश्रवणसंयुक्तं कार्यं जागरणं ततः

അതിനുശേഷം വസ്ത്രങ്ങളാൽ (ദേവത/അർപ്പണം) പൊതിഞ്ഞ് ഉത്തമ നൈവേദ്യം സമർപ്പിക്കണം. പിന്നെ ധർമ്മശ്രവണത്തോടുകൂടി രാത്രിജാഗരണം നടത്തണം.

Verse 67

वृषभस्तत्र दातव्यः सुवर्णं वस्त्रयुग्मकम् । विप्राय वेदयुक्ताय श्रोत्रियाय प्रदापयेत्

അവിടെ ഒരു വൃഷഭത്തെ ദാനം ചെയ്യണം; കൂടെ സ്വർണ്ണവും ഒരു ജോടി വസ്ത്രവും നൽകണം. ഇതെല്ലാം വേദജ്ഞനായ ശ്രോത്രിയ ബ്രാഹ്മണനു പ്രദാനം ചെയ്യണം.

Verse 68

उपवासं ततः कुर्यात्तस्मिन्नहनि भामिनि । रुक्मिणीं च प्रपश्येत नमस्कृत्य जनार्द्दनम्

പിന്നീട്, ഹേ സുന്ദരി, ആ ദിവസത്തിൽ ഉപവാസം അനുഷ്ഠിക്കണം. ജനാർദ്ദനനെ നമസ്കരിച്ച് രുക്മിണിയെയും ദർശിക്കണം.

Verse 69

एवं कृत्वा नरो भक्त्या लभते जन्मजं फलम् । सर्वेषामेव यज्ञानां दानानां लभते फलम्

ഇങ്ങനെ ഭക്തിയോടെ ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ ജന്മജന്മാന്തരങ്ങളിലേക്കും അനുഗമിക്കുന്ന ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു. അവൻ എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളുടെയും എല്ലാ ദാനങ്ങളുടെയും ഫലവും ലഭിക്കുന്നു.

Verse 70

तथा च सर्वतीर्थानां व्रतानां लभते फलम् । उद्धरेत्तु पितुर्वर्गं मातृवर्गं तथैव च

അതുപോലെ അവൻ എല്ലാ തീർത്ഥയാത്രകളുടെയും വ്രതങ്ങളുടെയും ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു; പിതൃവംശത്തെയും മാതൃവംശത്തെയും ഒരുപോലെ ഉദ്ധരിക്കുന്നു।

Verse 71

जन्मप्रभृतिपापानां कृतानां नाशनं भवेत् । न दुःखं च न दारिद्र्यं दुर्भगत्वं न जायते

ജന്മം മുതൽ ചെയ്ത പാപങ്ങൾ എല്ലാം നശിക്കുന്നു; ദുഃഖവും ഇല്ല, ദാരിദ്ര്യവും ഇല്ല, ദുര്ഭാഗ്യവും സംഭവിക്കുകയില്ല।

Verse 72

सप्त जन्मांतरं यावत्तलस्वामिप्रदर्शनात् । सुवर्णानां सहस्रेण ब्राह्मणे वेदपारगे । दत्तेन यत्फलं देवि तत्कुण्डे स्नानतो लभेत्

ഏഴ് ജന്മാന്തരങ്ങൾ വരെ, തലസ്വാമിയുടെ ദർശനമാത്രത്താൽ—ഹേ ദേവി—വേദപാരഗനായ ബ്രാഹ്മണന് ആയിരം സ്വർണം ദാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം ഏതോ, അതേ പുണ്യം ഈ കുണ്ഡത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്‌താൽ ലഭിക്കുന്നു।

Verse 73

एवं तलस्वामिचरित्रमुत्तमं श्रुतं पुरा सिद्धमहर्षिसंघैः । श्रुत्वा प्रभावं तलदेवसन्निधौ प्राप्नोति सर्वं मनसा यदीप्सितम्

ഇങ്ങനെ തലസ്വാമിയുടെ ഈ ഉത്തമചരിതം പുരാതനകാലത്ത് സിദ്ധമഹർഷിസമൂഹങ്ങൾ ശ്രവിച്ചിരുന്നു. അവന്റെ പ്രഭാവം കേട്ടാൽ, തലദേവന്റെ സന്നിധിയിൽ ഹൃദയം ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 334

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये तलस्वामिमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुस्त्रिंशदुत्तरत्रिशततमो ऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീ സ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതി-സാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യ ‘പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യ’ ഭാഗത്തിൽ ‘തലസ്വാമി-മാഹാത്മ്യ-വർണനം’ എന്ന മൂന്നു നൂറ്റി മുപ്പത്തിനാലാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।