Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 50

हास्यं चकार दैत्योऽथ विष्णुनाऽक्रांतकंधरः । तमाह पुण्डरीकाक्ष किमेतद्धास्यकारणम्

hāsyaṃ cakāra daityo'tha viṣṇunā'krāṃtakaṃdharaḥ | tamāha puṇḍarīkākṣa kimetaddhāsyakāraṇam

അപ്പോൾ വിഷ്ണുവാൽ കഴുത്ത് അമർത്തപ്പെട്ട ദൈത്യൻ ചിരിച്ചു. പുണ്ഡരീകാക്ഷൻ ചോദിച്ചു—“ഈ ചിരിയുടെ കാരണം എന്ത്?”

हास्यम्laughter
हास्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहास्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
चकारdid / made
चकार:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलिट्-लकारः (perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
दैत्यःthe Daitya (demon)
दैत्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (particle: 'then/now')
विष्णुनाby Vishnu
विष्णुना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
आक्रान्तकन्धरःwhose neck was pressed down
आक्रान्तकन्धरः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआक्रान्त + कन्धर (प्रातिपदिक); √क्रम् (धातु)
Formकर्मधारय/तत्पुरुष-समासः (आक्रान्तः कन्धरः यस्य सः); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; bahuvrīhi-like possessive sense in usage
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
आहsaid
आह:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√अह्/√ब्रू (धातु; 'to say'—आह as perfect form)
Formलिट्-लकारः (perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
पुण्डरीकाक्षO lotus-eyed one
पुण्डरीकाक्ष:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपुण्डरीक + अक्ष (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय/तत्पुरुषः (पुण्डरीक-सदृशे अक्षिणी यस्य); पुंलिङ्गे सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्
किम्what
किम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (interrogative)
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
हास्यकारणम्cause of laughter
हास्यकारणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहास्य + कारण (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (हास्यस्य कारणम्); नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

Narrator (reporting Viṣṇu addressing the daitya)

Tirtha: Prabhāsa Kṣetra

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis/assembly (typical frame)

Scene: Viṣṇu stands in a triumphant pose with one foot pressing down the demon’s neck/shoulder; the demon, instead of pleading, laughs; the Lord’s lotus-eyed face turns inquisitive, hand raised in questioning.

V
Viṣṇu
P
Puṇḍarīkākṣa
D
Daitya (Tala implied)

FAQs

Even in defeat, the mind’s intention matters; the Lord draws out inner motive, opening the door for transformation.

Prabhāsa-kṣetra remains the overarching sacred frame for this dialogue and event.

No ritual is mentioned; the verse introduces a doctrinal dialogue.