Adhyaya 165

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि सावित्रीं लोकमातरम् । महा पापप्रशमनीं सोमेशादीशदिक्स्थिताम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—അതിനുശേഷം, ഹേ മഹാദേവി, ലോകമാതാവായ സാവിത്രിയിലേക്കു പോകണം; അവൾ മഹാപാപങ്ങളെ ശമിപ്പിക്കുന്നവളും, സോമേശാദി ദിക്കിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതുമാണ്.

Verse 2

संयतात्मा नरः पश्येत्तत्र तां नियतात्मवान्

അവിടെ സംയതാത്മാവും നിയമിതമനസ്സുള്ളവനും ആയ പുരുഷൻ അവളെ ദർശിക്കണം.

Verse 3

ब्रह्मणा यष्टुकामेन सावित्री सहधर्मिणी । कृता तां बलतो ज्ञात्वा गायत्रीं कोपमाविशत्

യജ്ഞം ചെയ്യുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച ബ്രഹ്മാവ് സാവിത്രിയെ സഹധർമ്മിണിയായി സ്വീകരിച്ചു; അത് ബലപ്രയോഗത്താൽ നടന്നതെന്ന് അറിഞ്ഞ ഗായത്രി ക്രോധാവേശത്തിലായി।

Verse 4

ततः संत्यज्य सा देवी ब्रह्माणं कमलोद्भवम् । सपत्नीरोषसन्तप्ता प्रभासं क्षेत्रमाश्रिता

അതിനുശേഷം ആ ദേവി കമലോദ്ഭവനായ ബ്രഹ്മാവിനെ ഉപേക്ഷിച്ച്, സഹപത്നിയുടെ വൈരജന്യ ക്രോധത്തിൽ ദുഃഖിതയായി, പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചു।

Verse 5

तपः करोति विपुलं देवैरपि सुदुःसहम् । तत्र स्थले स्थिता देवी साऽद्यापि प्रियदर्शना

അവൾ അവിടെ മഹത്തായ തപസ്സു ചെയ്യുന്നു; അത് ദേവന്മാർക്കും അത്യന്തം ദുസ്സഹം; അതേ സ്ഥലത്ത് നിലകൊള്ളുന്ന ദേവി ഇന്നും പ്രിയദർശിനിയായി ദർശനം നൽകുന്നു।

Verse 6

श्रीदेव्युवाच । किमर्थं सा परित्यक्ता सावित्री ब्रह्मणा पुरा । गायत्री च कथं प्राप्ता केन चास्य निवेदिता

ശ്രീദേവി അരുളിച്ചെയ്തു—പണ്ടുകാലത്ത് ബ്രഹ്മാവ് സാവിത്രിയെ ഏതു കാരണത്താൽ ഉപേക്ഷിച്ചു? ഗായത്രി എങ്ങനെ അദ്ദേഹത്തോട് ലഭിച്ചു, ആരാണ് അവളെ അദ്ദേഹത്തിന് സമർപ്പിച്ചത്?

Verse 7

कीदृशीं तां च गायत्रीं लब्धवान्पद्मसंभवः । यस्तां पत्नीं समुत्सृज्य तस्यामेव मनो दधौ

ആ ഗായത്രി എങ്ങനെയായിരുന്നു, അവളെ പദ്മസംഭവനായ ബ്രഹ്മാവ് എങ്ങനെ ലഭിച്ചു—സ്വപത്നിയെ ഉപേക്ഷിച്ച് അവളിലേയ്ക്ക് മാത്രം മനസ്സു നിശ്ചയിച്ചവൻ?

Verse 8

कस्य सा दुहिता देव किमर्थं च विवाहिता । एतन्मे कौतुकं सर्वं यथावद्वक्तुमर्हसि

ഹേ ദേവാ! അവൾ ആരുടെ പുത്രിയായിരുന്നു? ഏതു ഉദ്ദേശത്താൽ അവൾ വിവാഹിതയായി? ഇതെല്ലാം എന്റെ കൗതുകമാണ്; ദയചെയ്ത് യഥാവിധം, സംഭവിച്ചതുപോലെ പറഞ്ഞുതരണമേ।

Verse 9

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि सावित्र्याश्चरितं महत् । यथा सा ब्रह्मणा त्यक्ता गायत्री च विवाहिता

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദേവീ, ശ്രവിക്ക; സാവിത്രിയുടെ മഹത്തായ ചരിതം ഞാൻ പറയാം—ബ്രഹ്മാവ് അവളെ എങ്ങനെ ഉപേക്ഷിച്ചു, ഗായത്രി എങ്ങനെ വിവാഹിതയായി എന്നതു।

Verse 10

पुरा बुद्धिः समुत्पन्ना ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । इति वेदा मया प्रोक्ता यज्ञार्थं नात्र संशयः

പുരാതനകാലത്ത് അവ്യക്തജന്മനായ ബ്രഹ്മാവിൽ ഈ ബുദ്ധി ഉദിച്ചു—‘യജ്ഞാർത്ഥമായിട്ടാണ് ഞാൻ വേദങ്ങളെ പ്രസ്താവിച്ചത്; ഇതിൽ സംശയമില്ല।’

Verse 11

यज्ञैः संतर्पिता देवा वृष्टिं दास्यंति भूतले । ततश्चौषधयः सर्वा भविष्यंति धरातले

യജ്ഞങ്ങളാൽ സന്തൃപ്തരായ ദേവന്മാർ ഭൂമിയിൽ മഴ നൽകും; തുടർന്ന് ഭൂമിയിൽ എല്ലാ ഔഷധികളും വിളകളും സമൃദ്ധിയായി വളരും।

Verse 12

तस्मात्संजायते शुक्रं शुक्रात्सृष्टिः प्रवर्तते । सृष्ट्यर्थं सर्वलोकानां ततो यज्ञं करोम्यहम्

അതിൽ നിന്ന് ശുക്രം ജനിക്കുന്നു; ശുക്രത്തിൽ നിന്നാണ് സൃഷ്ടി പ്രവഹിക്കുന്നത്; അതുകൊണ്ട് സർവ്വലോകങ്ങളുടെ സൃഷ്ട്യർത്ഥം ഞാൻ യജ്ഞം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു।

Verse 13

दृष्ट्वा मां यज्ञ आसक्तं ये च विप्रा धरातले । ते यज्ञान्प्रचरिष्यंति शतशोऽथ सहस्रशः

യജ്ഞത്തിൽ ലീനനായ എന്നെ കണ്ടു ഭൂമിയിലെ വിപ്രന്മാർ യജ്ഞങ്ങളെ പ്രചരിപ്പിക്കും—നൂറുകളായും പിന്നെ ആയിരങ്ങളായും।

Verse 14

एवं स निश्चयं कृत्वा यज्ञार्थं सुरसुंदरि । तीर्थं निवेशयामास पुष्करं नाम नामतः

ഇങ്ങനെ യജ്ഞാർത്ഥം ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്ത്, ഹേ ദിവ്യസുന്ദരി, അദ്ദേഹം അവിടെ ഒരു തീർത്ഥം സ്ഥാപിച്ചു; അത് ‘പുഷ്കരം’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായി।

Verse 15

यज्ञवाटो महांस्तत्र आसीत्तस्य महात्मनः । तत्र देवर्षयः सर्वे देवाः सेन्द्रपुरोगमाः

അവിടെ ആ മഹാത്മാവിന് മഹത്തായ യജ്ഞവാടം ഉണ്ടായിരുന്നു; അവിടെയേ ഇന്ദ്രനെ മുൻനിർത്തി എല്ലാ ദേവന്മാരും ദേവർഷിമാരും ഒന്നിച്ചു കൂടി।

Verse 16

समायाता महादेवि यज्ञे पैतामहे तदा । पुण्यास्तेऽपि द्विजश्रेष्ठास्तत्रर्त्विजः प्रजज्ञिरे

അപ്പോൾ, ഹേ മഹാദേവി, അവർ പൈതാമഹ യജ്ഞത്തിനായി ഒന്നിച്ചു കൂടി; അവിടെ പുണ്യവാന്മാരായ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാർ ഋത്വിജന്മാരായി നിയമിതരായി।

Verse 17

सावित्री लोकजननी पत्नी तस्य महात्मनः । गृहकार्ये समासक्ता दीक्षा कालव्यतिक्रमात् । अध्वर्युणा समाहूता सावित्री वाक्यमब्रवीत्

ലോകജനനി സാവിത്രി, ആ മഹാത്മാവിന്റെ ഭാര്യ, ഗൃഹകാര്യങ്ങളിൽ ലീനയായിരുന്നു; ദീക്ഷാകാലം കടന്നുപോകുന്നതിനാൽ അധ്വര്യു അവളെ വിളിച്ചു, അപ്പോൾ സാവിത്രി ഈ വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു।

Verse 18

सावित्र्युवाच । अद्यापि न कृतो वेषो न गृहे गृहमण्डनम् । लक्ष्मीर्नाद्यापि संप्राप्ता न भवानी न जाह्नवी

സാവിത്രി പറഞ്ഞു—ഇനിയും എന്റെ വേഷം ഒരുക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല; ഗൃഹവും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. ലക്ഷ്മിയും ഇനിയും എത്തിയിട്ടില്ല—ഭവാനിയും അല്ല, ജാഹ്നവിയും അല്ല।

Verse 19

न स्वाहा न स्वधा चैव तथा चैवाप्यरुंधती । इन्द्राणी देवपत्न्योऽन्याः कथमेकाकिनी व्रजे

ഇവിടെ സ്വാഹയും ഇല്ല, സ്വധയും ഇല്ല, അരുന്ധതിയും ഇല്ല; ഇന്ദ്രാണിയും മറ്റു ദേവപത്നിമാരും ഇല്ല. ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്കെങ്ങനെ അവിടെ പോകും?

Verse 20

उक्तः पितामहो गत्वा पुलस्त्येन महात्मना । सावित्री देव नायाति प्रसक्ता गृहकर्मणि

അപ്പോൾ മഹാത്മാവ് പുലസ്ത്യൻ ചെന്നു പിതാമഹനോട് അറിയിച്ചു—“ഹേ ദേവാ! സാവിത്രി വരുന്നില്ല; അവൾ ഗൃഹകാര്യത്തിൽ ആസക്തയാണ്।”

Verse 21

त्वत्पत्नी किमिदं कर्म फलेन संप्रवर्तते । तच्छ्रुत्वा दीक्षितो वाचं शिखी मुंडी मृगाजिनी

“നിന്റെ ഭാര്യയുടെ ഈ പ്രവൃത്തി എന്ത്? ഇതിൽ നിന്ന് ഏതു ഫലം ഉണ്ടാകും?” എന്ന്. ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് ദീക്ഷിതൻ—ശിഖാധാരി, മുണ്ഡിതശിരസ്, മൃഗാജിനധാരി—(പ്രതികരിച്ചു)।

Verse 22

पत्नीकोपेन संतप्तः प्राह देवं पुरंदरम्

ഭാര്യയുടെ കോപത്തിൽ ദഹിച്ച് അവൻ ദേവൻ പുരന്ദരൻ (ഇന്ദ്രൻ)ോട് പറഞ്ഞു।

Verse 23

गच्छ मद्वचनाच्छक्र पत्नीमन्यां कुतश्चन । गृहीत्वा शीघ्रमागच्छ न स्यात्कालात्ययो यथा

എന്റെ വചനപ്രകാരം, ഹേ ശക്രാ! എവിടെയെങ്കിലും നിന്ന് മറ്റൊരു ഭാര്യയെ കൊണ്ടുവന്ന് വേഗം മടങ്ങിവരിക; നിശ്ചിതകാലം അതിക്രമിക്കരുത്.

Verse 24

जगाम बलहा तूर्णं वचनात्परमेष्ठिनः । अपश्यमानः कांचित्स्त्रीं या योग्या हंसवाहने

പരമേഷ്ഠി (ബ്രഹ്മാവ്)യുടെ വചനപ്രകാരം ബലഹാ അതിവേഗം പുറപ്പെട്ടു; ഹംസവാഹനനായ പ്രഭുവിന്റെ പവിത്രകർമ്മത്തിന് യോഗ്യയായ ഒരു സ്ത്രീയെ അന്വേഷിച്ചു.

Verse 25

अथ शापाद्बिभीतेन सहस्राक्षेण धीमता । दृष्टा गोपालकन्यैका रूपयौवनशालिनी

അപ്പോൾ ശാപഭീതിയാൽ വിറച്ച ധീമാനായ സഹസ്രാക്ഷൻ (ഇന്ദ്രൻ) രൂപവും യൗവനവും തിളങ്ങുന്ന ഒരു ഗോപാലകന്യയെ കണ്ടു.

Verse 26

बिभ्रती तत्र पूर्णं सा कुम्भं कन्येत्यचोदयत् । तां गृहीत्वा ततः शक्रः समायाद्यत्र दीक्षितः । देवदेवश्चतुर्वक्त्रो विष्णुरुद्रसमन्वितः

അവൾ അവിടെ നിറഞ്ഞ കുംഭം ചുമന്ന് നിന്നിരുന്നു; (ഇന്ദ്രൻ) ‘കന്യേ!’ എന്നു വിളിച്ചു. അവളെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് ശക്രൻ ദീക്ഷ നടക്കുകയായിരുന്ന സ്ഥലത്തെത്തി—അവിടെ ദേവദേവനായ ചതുര്മുഖ ബ്രഹ്മാവ് വിഷ്ണുവും രുദ്രനും സഹിതം വിരാജിച്ചിരുന്നു.

Verse 27

संप्रदानं तु कृतवान्कन्याया मधुसूदनः

അതിനുശേഷം മധുസൂദനൻ (വിഷ്ണു) ആ കന്യയുടെ വിധിപൂർവമായ സംപ്രദാനം നിർവഹിച്ചു.

Verse 28

प्रेरितः शंकरेणैव ब्रह्मा देवर्षिभिस्तथा । परिणीयतां ततो दीक्षां तस्याश्चक्रे यथात्मनः

ശങ്കരനും ദേവർഷിമാരും പ്രേരിപ്പിച്ചതിനാൽ ബ്രഹ്മാവ് തുടർന്ന് അവളുടെ വിവാഹം വിധിപൂർവ്വം നടത്തിക്കുകയും, തനിക്കു ചെയ്യുന്നതുപോലെ അവളുടെ ദീക്ഷാ-സംസ്കാരവും നിർവഹിക്കുകയും ചെയ്തു।

Verse 29

ततः प्रवर्तितो यज्ञः सर्वकामसमन्वितः

അതിന് ശേഷം സർവകാമസമന്വിതമായ, യോഗ്യമായ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്ന യജ്ഞം ആരംഭിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 30

अत्रिर्होतार्चिकस्तत्र पुलस्त्योऽध्वर्युरेव च । उद्गाताऽथो मरीचिश्च ब्रह्माहं सुरपुंगवः

അവിടെ അത്രി ഹോതാവും ഋക്-പാഠകനുമായി നിന്നു; പുലസ്ത്യൻ അധ്വര്യുവായി; മരീചി ഉദ്ഗാതാവായി; ഞാൻ ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായി ബ്രഹ്മാ-ഋത്വിക് (യജ്ഞാധ്യക്ഷൻ) ആയി നിന്നു।

Verse 31

सनत्कुमारप्रमुखाः सदस्यास्तस्य निर्मिताः । वस्त्रैराभरणैर्युक्ता मुकुटैरंगुलीयकैः

ആ യജ്ഞത്തിനായി സനത്കുമാരൻ മുതലായവർ സഭാസദസ്യരായി നിയുക്തരായി; അവർ വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും ധരിച്ചു, മുകുടങ്ങളും മോതിരങ്ങളും കൊണ്ട് ശോഭിച്ചു।

Verse 32

भूषिता भूषणोपेता एकैकस्य पृथक्पृथक् । त्रयस्त्रयः पृष्ठतोऽन्ये ते चैवं षोडशर्त्विजः

അവർ ആഭരണങ്ങളാൽ ഭൂഷിതരായിരുന്നു—ഓരോരുത്തർക്കും വ്യത്യസ്തമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു। മറ്റുള്ളവർ അവരുടെ പിന്നിൽ മൂന്ന്-മൂന്ന് കൂട്ടങ്ങളായി നിന്നു; ഇങ്ങനെ പതിനാറ് ഋത്വിജർ ക്രമമായി വിന്യസിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 33

प्रोक्ता भवद्भि र्यज्ञेऽस्मिन्ननुगृह्योऽस्मि सर्वदा । पत्नी ममेयं गायत्री यज्ञेऽस्मिन्ननुगृह्यताम्

ഈ യജ്ഞത്തിൽ നിങ്ങൾ പറഞ്ഞും നിർദ്ദേശിച്ചും അനുഗ്രഹിച്ചതിനാൽ ഞാൻ എപ്പോഴും പ്രസാദിതനാണ്. ഇവൾ എന്റെ ഭാര്യ ഗായത്രി—ഈ യജ്ഞത്തിൽ അവളെയും കൃപാപൂർവ്വം സ്വീകരിക്കണമേ.

Verse 34

मृदुवस्त्रधरां साक्षात्क्षौमवस्त्रावगुण्ठिताम् । निष्क्रम्य पत्नीशालात ऋत्विग्भिर्वेदपारगैः

അവൾ മൃദുവസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ചു, ക്ഷൗമവസ്ത്രംകൊണ്ട് മറഞ്ഞവളായി, പത്നീശാലയിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നു; വേദപാരംഗതരായ ഋത്വിക്കുകൾ അവളോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 35

औदुम्बरेण दण्डेन संवृतो मृगचर्मणा । तया सार्धं प्रविष्टश्च ब्रह्मा तं यज्ञमण्डपम्

ഉദുംബരമരദണ്ഡം ധരിച്ചു, മൃഗചർമ്മംകൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞവനായി, ബ്രഹ്മാവ് അവളോടൊപ്പം ആ യജ്ഞമണ്ഡപത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 36

ईश्वर उवाच । एतस्मिन्नेव काले तु संप्राप्ता देवयोषितः । संप्राप्ता यत्र सावित्री यज्ञे तस्मिन्निमंत्रिताः

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—അന്നേ സമയത്ത് ദേവലോകത്തിലെ ദേവയോഷിതർ എത്തിച്ചേർന്നു; സാവിത്രി ക്ഷണിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന അതേ യജ്ഞത്തിലേക്കാണ് അവർ വന്നത്.

Verse 37

भृगोः ख्यात्यां समुत्पन्ना विष्णुपत्नी यशस्विनी । आमन्त्रिता सा लक्ष्मीश्च तत्रायाता त्वरान्विता

ഭൃഗുവിന്റെയും ഖ്യാതിയുടെയും പുത്രിയായി ജനിച്ച, വിഷ്ണുപത്നിയായ യശസ്വിനി ലക്ഷ്മീ—ക്ഷണിക്കപ്പെട്ട ഉടൻ—ത്വരയോടെ അവിടെ എത്തിച്ചേർന്നു.

Verse 38

तत्र देवी महाभागा योगनिद्रादिभूषिता । देवी कांतिस्तथा श्रद्धा द्युतिस्तुष्टिस्तथैव च

അവിടെ മഹാഭാഗ്യയായ ദേവി യോഗനിദ്രാദികളാൽ അലങ്കൃതയായി എത്തി; ദേവി കാന്തി, ശ്രദ്ധ, ദ്യുതി, തുഷ്ടി എന്നിവരും കൂടെ വന്നു।

Verse 39

सती या दक्षतनया उमा या पार्वती शुभा । त्रैलोक्यसुन्दरी देवी स्त्रीणां सौभाग्यदायका

അവൾ സതി, ദക്ഷന്റെ പുത്രി; അവൾ ശുഭയായ ഉമാ പാർവതി—ആ ദേവി ത്രൈലോക്യസുന്ദരി, സ്ത്രീകൾക്ക് സൗഭാഗ്യം നൽകുന്നവൾ।

Verse 40

जया च विजया चैव गौरी चैव महाधना । मनोजवा वायुपत्नी ऋद्धिश्च धनदप्रिया

ജയയും വിജയയും, ഗൗരിയും മഹാധനയും; വായുവിന്റെ ഭാര്യ മനോജവയും, ധനദനു പ്രിയയായ ഋദ്ധിയും (അവിടെ എത്തി)।

Verse 41

देवकन्यास्तथाऽयाता दानव्यो दनुवंशजाः । सप्तर्षीणां तथा पत्न्य ऋषीणां च तथैव च

ദേവകന്യകളും എത്തി; ദനുവംശജന്മമായ ദാനവസ്ത്രീകളും; അതുപോലെ സപ്തർഷിമാരുടെ ഭാര്യമാരും മറ്റു ഋഷിമാരുടെ ഭാര്യമാരും (അവിടെ എത്തി)।

Verse 42

प्लवा मित्रा दुहितरो विद्याधरगणास्तथा । पितरो रक्षसां कन्यास्तथाऽन्या लोकमातरः

പ്ലവാ, മിത്രാ എന്ന പുത്രിമാരും; വിദ്യാധരഗണങ്ങളും; പിതൃഗണങ്ങൾ, രാക്ഷസകന്യകൾ, മറ്റ് ലോകമാതാക്കളും (അവിടെ സമാഗമിച്ചു)।

Verse 43

वधूभिश्चैव मुख्याभिः सावित्री गन्तुमिच्छति । अदित्याद्यास्तथा देव्यो दक्षकन्याः समागताः

പ്രധാന വധുക്കളോടുകൂടെ സാവിത്രി പോകുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. അദിതിയെ മുതലായ ദേവിമാർ—ദക്ഷന്റെ പുത്രിമാർ—അവിടെ ഒന്നിച്ചു കൂടി.

Verse 44

ताभिः परिवृता सार्धं ब्रह्माणी कमलालया । काश्चिन्मोदकमादाय काश्चित्पूपं वरानने

അവരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ബ്രഹ്മാവിന്റെ പത്നിയായ ബ്രഹ്മാണി—കമലാലയ ദേവി—അവരോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു. ഹേ സുമുഖീ, ചിലർ മോദകവും ചിലർ പൂപ്പും (പലഹാരം) കൊണ്ടുവന്നു.

Verse 45

फलानि तु समादाय प्रयाता ब्रह्मणोऽन्तिकम् । आढकीश्चैव निष्पावान्राजमाषांस्तथाऽपराः

ഫലങ്ങൾ എടുത്തുകൊണ്ട് അവർ ബ്രഹ്മാവിന്റെ സന്നിധിയിലേക്കു പോയി. ചിലർ ആഢകീ പയർ, ചിലർ നിഷ്പാവ പയർ, മറ്റുചിലർ രാജമാഷ (ശ്രേഷ്ഠ പയർ) കൊണ്ടുവന്നു.

Verse 46

दाडिमानि विचित्राणि मातुलिंगानि शोभने । करीराणि तथा चान्या गृहीत्वा करमर्दकान्

ഹേ ശോഭനേ, ചിലർ വർണ്ണവൈവിധ്യമുള്ള ദാഡിമം (മാതളം)യും മനോഹരമായ മാതുലിംഗം (ബിജോറ നാരങ്ങ)യും കൊണ്ടുവന്നു. മറ്റുചിലർ കരീരവും കരമർദകഫലവും ശേഖരിച്ചു കൊണ്ടുവന്നു.

Verse 47

कौसुंभं जीरकं चैव खर्जूरं चापरास्तथा । उततीश्चापरा गृह्य नालिकेराणि चापराः

മറ്റുചിലർ കൗസുംഭം (കുസുമവർണ്ണം), ജീരകം, ഖർജൂരവും കൊണ്ടുവന്നു. ചിലർ ഉതതീ എടുത്തു; മറ്റുചിലർ നാളികേരം (തേങ്ങ) കൊണ്ടുവന്നു.

Verse 48

द्राक्षया पूरितं चाम्रं शृङ्गाराय यथा पुरा । कर्बुराणि विचित्राणि जंबूकानि शुभानि च

ദ്രാക്ഷ നിറച്ച മാമ്പഴങ്ങൾ, പണ്ടുപോലെ ആനന്ദാർത്ഥമായി; കൂടാതെ വർണ്ണവൈവിധ്യമുള്ള കർബൂരഫലങ്ങളും മംഗളകരമായ ജംബൂഫലങ്ങളും കൊണ്ടുവന്നു.

Verse 49

अक्षोडामलकान्गृह्य जंबीराणि तथा पराः । बिल्वानि परिपक्वानि चिर्भटानि वरानने

അഖറോട്ടും ആമലകവും എടുത്ത്, മറ്റുള്ളവർ ജംബീരം (നാരങ്ങ)യും കൊണ്ടുവന്നു; ഹേ സുന്ദരമുഖീ, നന്നായി പഴുത്ത ബിൽവഫലങ്ങളും ചിർഭട (മത്തങ്ങ/മെലൺ)കളും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 50

अन्नपानाधिकाराणि बहूनि विविधानि च । शर्करापुत्तलीं चान्या वस्त्रे कौसुम्भके तथा

അന്നപാനത്തിനുള്ള പലവിധ സാമഗ്രികളും കൊണ്ടുവന്നു. മറ്റൊരുത്തി ശർക്കര മിഠായികളും കൌസുംഭ (കുസുംഭ) വർണ്ണത്തിൽ രഞ്ജിത വസ്ത്രങ്ങളും കൊണ്ടുവന്നു.

Verse 51

एवमादीनि चान्यानि गृह्य पूर्वे वरानने । सावित्र्या सहिताः सर्वाः संप्राप्तास्तु तदा शुभाः

ഇത്തരത്തിലുള്ള മറ്റു വസ്തുക്കളും എടുത്ത് അവർ കിഴക്കുദിക്കിൽ നിന്ന് വന്നു; ഹേ സുന്ദരമുഖീ, എല്ലാവരും സാവിത്രിയോടുകൂടെ അന്ന് മംഗളമായി അവിടെ എത്തി.

Verse 52

सावित्रीमागतां दृष्ट्वा भीतस्तत्र पुरंदरः । अधोमुखः स्थितो ब्रह्मा किमेषा मां वदिष्यति

സാവിത്രി വന്നെത്തുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ അവിടെ പുരന്ദരൻ (ഇന്ദ്രൻ) ഭയപ്പെട്ടു. ബ്രഹ്മാവ് മുഖം താഴ്ത്തി നിന്നു—‘ഇവൾ എന്നോട് എന്തു പറയും?’ എന്നു വിചാരിച്ചു.

Verse 53

त्रपान्वितौ विष्णुरुद्रौ सर्वे चान्ये द्विजातयः । सभासदस्तथा भीतास्तथैवान्ये दिवौकसः

വിഷ്ണുവും രുദ്രനും ലജ്ജയിൽ മുങ്ങി; മറ്റു എല്ലാ ദ്വിജരും അതുപോലെ തന്നെയായി. സഭാസദന്മാർ ഭീതിയിലായി; മറ്റു ദേവലോകവാസികളും അതുപോലെ വിറച്ചു.

Verse 54

पुत्रपौत्रा भागिनेया मातुला भ्रातरस्तथा । ऋतवो नाम ये देवा देवानामपि देवताः

അവിടെ പുത്രന്മാരും പൗത്രന്മാരും, സഹോദരിയുടെ പുത്രന്മാരും, മാതുലന്മാരും, സഹോദരന്മാരും ഉണ്ടായിരുന്നു; കൂടാതെ ‘ഋതു’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന ദേവന്മാരും—ദേവന്മാരിൽ പോലും ദേവതകളായി വന്ദ്യർ—അവിടെ സന്നിഹിതരായി.

Verse 55

विलक्षास्तु तथा सर्वे सावित्री किं वदिष्यति । ब्रह्मवाक्यानि वाच्यानि किं नु वै गोपकन्यया

എല്ലാവരും ആശ്ചര്യത്തോടെ—“സാവിത്രി എന്ത് പറയും? ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഗൗരവമുള്ള വചനങ്ങൾ എങ്ങനെ ഉച്ചരിക്കപ്പെടും—അതും ഒരു ഗോപകന്യയുടെ വായിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ?” എന്നു വിചാരിച്ചു.

Verse 56

मौनीभूतास्तु शृण्वानाः सर्वेषां वदतां गिरः । अध्वर्युणा समाहूता नागता वरवर्णिनी

അവർ എല്ലാവരും മൗനമായി, സംസാരിക്കുന്നവരുടെ വാക്കുകൾ ശ്രവിച്ചു. അധ്വര്യു യാജകൻ വിളിച്ചിട്ടും ആ സുന്ദരി അവിടെ വന്നില്ല.

Verse 57

शक्रेणान्या तथाऽनीता दत्ता सा विष्णुना स्वयम् । अनुमोदिता च रुद्रेण पित्रा दत्ता स्वयं तथा

അപ്പോൾ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) മറ്റൊരു സ്ത്രീയെ കൊണ്ടുവന്നു. അവളെ വിഷ്ണു സ്വയം വിവാഹത്തിനായി ദാനം ചെയ്തു; രുദ്രൻ അതിന് അനുമതി നൽകി, പിതാവും സ്വന്തം കൈകൊണ്ട് കന്യാദാനം ചെയ്തു.

Verse 58

कथं सा भविता यज्ञः समाप्तिं वा कथं व्रजेत् । एवं चिन्तयतां तेषां प्रविष्टा कमलालया

“ഈ യജ്ഞം എങ്ങനെ മുന്നേറും, എങ്ങനെ സമാപ്തിയിലേക്കെത്തും?”—എന്ന് അവർ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, കമലാലയയായ ശ്രീലക്ഷ്മി സഭയിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 59

वृतो ब्रह्मा भार्यया स ऋत्विग्भिर्वेदपारगैः । हूयन्ते चाग्नयस्तत्र ब्राह्मणैर्वेदपारगैः

ബ്രഹ്മാവ് ഭാര്യയോടുകൂടി വേദപാരംഗതരായ ഋത്വിക്കുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു; അവിടെ വേദവിദ്വാന്മാരായ ബ്രാഹ്മണർ വിധിപൂർവം പവിത്ര അഗ്നികളിൽ ആഹുതികൾ അർപ്പിച്ചു.

Verse 60

पत्नीशाले तथा गोपी रौप्यशृंगा समेखला । क्षौमवस्त्रपरीधाना ध्यायन्ती परमेश्वरम्

പത്നീശാലയിൽ ആ ഗോപിക നിന്നിരുന്നു—വെള്ളി ആഭരണങ്ങളും മേഖലയും ധരിച്ച്, ക്ഷൗമവസ്ത്രം അണിഞ്ഞ്—പരമേശ്വരനെ ധ്യാനിച്ചു.

Verse 61

पतिव्रता पतिप्राणा प्राधान्येन निवेशिता । कृपान्विता विशालाक्षी तेजसा भास्करोपमा

അവൾ പതിവ്രത, പതിയേ പ്രാണമായി കരുതുന്നവൾ; ആദരസ്ഥാനത്ത് ആസീനയായി—കരുണാമയി, വിശാലാക്ഷി, തേജസ്സിൽ സൂര്യസമം.

Verse 62

द्योतयंती सदस्तत्र सूर्यस्येव यथा प्रभा । ज्वलमानस्तथा वह्निर्भ्रमंते चर्त्विजस्तथा

അവൾ അവിടെ യജ്ഞസഭയെ സൂര്യപ്രഭപോലെ പ്രകാശിപ്പിച്ചു; അഗ്നിയും ജ്വലിച്ചു, ഋത്വിക്കുകൾ യഥാക്രമം തങ്ങളുടെ കർമങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ചു.

Verse 63

पशूनामवदानानि गृह्णंति द्विजसत्तमाः । प्राप्ता भागार्थिनो देवा विलंबसमयोऽभवत्

ദ്വിജസത്തമന്മാരായ ബ്രാഹ്മണർ പശുക്കളുടെ നിശ്ചിത അവദാനഭാഗങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചു. തങ്ങളുടെ ഭാഗം തേടിയ ദേവന്മാരും എത്തിയെങ്കിലും അവിടെ വൈകിപ്പോയി.

Verse 64

कालहीनं न कर्तव्यं कृतं न फलदं भवेत् । वेदेष्वयमधीकारो दृष्टः सर्वो मनीषिभिः

അകാലത്തിൽ കർമ്മം ചെയ്യരുത്; ചെയ്താലും അത് ഫലദായകമാകില്ല. അധികാരവും കാലനിയമവും എന്ന ഈ വിധി വേദങ്ങളിൽ സർവത്ര മുനിമാർ കണ്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 65

प्रवर्ग्ये क्रियमाणे तु ब्राह्मणैर्वेदपारगैः । क्षीरद्वये हूयमाने मंत्रेणाध्वर्युणा तथा

വേദപാരംഗതരായ ബ്രാഹ്മണർ പ്രവർഗ്യയാഗം നിർവഹിക്കുമ്പോൾ, അധ്വര്യു വിധിപ്രകാരം മന്ത്രത്തോടെ അഗ്നിയിൽ രണ്ടു ക്ഷീരാഹുതികൾ ഹോമം ചെയ്യുമ്പോൾ—

Verse 66

उपहूतोपहूतेन आगतेषु द्विजन्मसु । क्रियमाणे तथा भक्ष्ये दृष्ट्वा देवी क्रुधान्विता । उवाच देवी ब्रह्माणं सदोमध्ये तु मौनिनम्

ആഹ്വാനവും പ്രത്യാഹ്വാനവും മൂലം ദ്വിജന്മാർ എത്തിയപ്പോൾ, ഭോജനസന്നാഹം നടക്കുന്നതു കണ്ട ദേവി ക്രോധം നിറഞ്ഞു; സഭാമദ്ധ്യേ മൗനമായി ഇരുന്ന ബ്രഹ്മാവിനോട് അവൾ പറഞ്ഞു.

Verse 67

किमेवं बुध्यते देव कृतमेतद्विचेष्टितम् । मां परित्यज्य यः कामात्कृतवानसि किल्बिषम्

“ഹേ ദേവാ! നീ ഇങ്ങനെ എങ്ങനെ ചിന്തിച്ചു ഇങ്ങനെ പ്രവർത്തിച്ചു? കാമവശമായി എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ച് നീ പാപമായ അപരാധം ചെയ്തിരിക്കുന്നു.”

Verse 68

न तुल्या पादरजसा समा साऽधिशिरः कृता

അവൾ പാദരജസിനും തുല്യമല്ല; എങ്കിലും സമയായി കണക്കാക്കി, ശിരസ്സിന് മീതെ സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 69

यद्वदंति नराः सर्वे संगताः सदसि स्थिताः । आश्चर्यं च प्रभूणां तु कुरुते यं यमिच्छति

സഭയിൽ കൂടിയിരുന്ന എല്ലാവരും പറയുന്നു—ശക്തിമാന്മാർ ഇച്ഛിക്കുന്നതു പോലെ, ഇച്ഛിക്കുന്ന വിധത്തിൽ അത്ഭുതം സൃഷ്ടിക്കുന്നു।

Verse 70

भवता रूपलोभेन कृतं कर्म विगर्हितम्

രൂപലോഭം മൂലം പ്രേരിതനായി നിങ്ങൾ നിന്ദ്യമായ കർമ്മം ചെയ്തു।

Verse 71

न पुत्रेषु कृता लज्जा पौत्रेषु च न ते विभो । कामकारकृतं मन्ये ह्येतत्कर्म विगर्हितम्

ഹേ വിഭോ! പുത്രന്മാരുടെ മുമ്പിൽ നിങ്ങൾക്ക് ലജ്ജ തോന്നിയില്ല; പൗത്രന്മാരുടെ മുമ്പിലും ഇല്ല. കാമവശാൽ ചെയ്ത ഈ നിന്ദ്യകർമ്മമെന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു।

Verse 72

पितामहोऽसि देवानामृषीणां प्रपितामहः । कथं न ते त्रपा जाता आत्मनः पश्यतस्तनुम्

നിങ്ങൾ ദേവന്മാരുടെ പിതാമഹനും ഋഷിമാരുടെ പ്രപിതാമഹനും ആകുന്നു; സ്വന്തം ശരീരം നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കെ പോലും ലജ്ജ എങ്ങനെ ഉദിച്ചില്ല?

Verse 73

लोकमध्ये कृतं हास्यमिह चैव विगर्हितः । यद्येष ते स्थितो भावस्तिष्ठ देव नमोऽस्तु ते

ലോകമദ്ധ്യേ നീ പരിഹാസപാത്രമായിരിക്കുന്നു; ഇവിടെക്കും നിന്ദിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതേ നിന്റെ സ്ഥിരഭാവമെങ്കിൽ, അങ്ങനെ തന്നേ ഇരിക്ക, ഹേ ദേവാ—നിനക്കു നമസ്കാരം।

Verse 74

अहं कथं सखीनां तु दर्शयिष्यामि वै मुखम् । भर्त्रा मे विहिता पत्नी कथमेतदहं वदे

ഞാൻ എന്റെ സഖിമാർക്ക് മുഖം എങ്ങനെ കാണിക്കും? എന്റെ ഭർത്താവ് എന്നെ ഭാര്യയായി നിയോഗിച്ചു എന്നു ഞാൻ എങ്ങനെ പറയും?

Verse 75

ब्रह्मोवाच । ऋत्विग्भिरहमाज्ञप्तो दीक्षा कालोऽतिवर्तते । पत्नीं विना न होमोत्र शीघ्रं पत्नीमिहानय

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഋത്വിക്കുകൾ എന്നോട് ആജ്ഞാപിച്ചു; ദീക്ഷാകാലം കടന്നുപോകുന്നു. ഭാര്യയില്ലാതെ ഇവിടെ ഹോമം നടക്കുകയില്ല; വേഗം ഭാര്യയെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക।

Verse 76

शक्रेणैषा समानीता दत्ता चैवाऽथ विष्णुना । गृहीता च मया त्वं हि क्षमस्वैकं मया कृतम् । न चापराध्यं भूयोऽन्यं करिष्ये तव सुव्रते

ഇവളെ ശക്രൻ കൊണ്ടുവന്നു; വിഷ്ണു ദാനമായി നൽകി; ഞാൻ സ്വീകരിച്ചു. ഹേ സുവ്രതേ, ഞാൻ ചെയ്ത ഈ ഒരേയൊരു പ്രവൃത്തി ക്ഷമിക്കണമേ; ഇനി നിനക്കു വിരുദ്ധമായി മറ്റൊരു അപരാധവും ചെയ്യുകയില്ല।

Verse 77

ईश्वर उवाच । एवमुक्ता तदा क्रुद्धा ब्रह्माणं शप्तुमुद्यता । यदि मेऽस्ति तपस्तप्तं गुरवो यदि तोषिताः

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൾ ക്രുദ്ധയായി ബ്രഹ്മാവിനെ ശപിക്കുവാൻ ഒരുങ്ങി—“ഞാൻ സത്യമായി തപസ്സു ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, എന്റെ ഗുരുക്കന്മാർ സന്തുഷ്ടരായിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ…”

Verse 78

सर्वब्राह्मणशालासु स्थानेषु विविधेष्वपि । न तु ते ब्राह्मणाः पूजां करिष्यंति कदाचन

എല്ലാ ബ്രാഹ്മണശാലകളിലും വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിലും, ബ്രാഹ്മണർ നിനക്കായി ഒരിക്കലും പൂജ നടത്തുകയില്ല.

Verse 79

ऋते वै कार्तिकीमेकां पूजां सांवत्सरीं तव । करिष्यंति द्विजाः सर्वे सत्येनानेन ते शपे । एतद्बुद्ध्वा न कोपोस्तु हतो हन्ति न संशयः

കാർത്തികമാസത്തിലെ ഒരിക്കൽ നടക്കുന്ന വാർഷിക പൂജ ഒഴികെ, എല്ലാ ദ്വിജരും നിനക്കായി പൂജ നടത്തുകയില്ല—ഈ സത്യത്തിൽ ഞാൻ നിന്നോട് ശപഥം ചെയ്യുന്നു. ഇത് അറിഞ്ഞ് കോപിക്കരുത്; അടിയേറ്റവൻ തിരിച്ചടിക്കും, സംശയമില്ല.

Verse 80

सावित्र्युवाच । भोभोः शक्र त्वयानीता आभीरी ब्रह्मणोऽन्तिकम् । यस्मादीदृक्कृतं कर्म तस्मात्त्वं लप्स्यसे फलम्

സാവിത്രി പറഞ്ഞു—ഓ ഓ ശക്രാ! നീ തന്നെയാണ് ആഭീരി ഗോപസ്ത്രീയെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ അടുക്കൽ കൊണ്ടുവന്നത്. ഇത്തരമൊരു കർമ്മം നടത്തിച്ചതിനാൽ അതിന്റെ ഫലം നീ തന്നെയാകും അനുഭവിക്കുക.

Verse 81

यदा संग्राममध्ये त्वं स्थाता शक्र भविष्यसि । तदा त्वं शत्रुभिर्बद्धो नीतः परमिकां दशाम्

ഹേ ശക്രാ, നീ യുദ്ധത്തിന്റെ നടുവിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, ശത്രുക്കൾ നിന്നെ ബന്ധിച്ച് കൊണ്ടുപോയി അത്യന്തം ദയനീയാവസ്ഥയിൽ ആക്കും.

Verse 82

अकिंचनो नष्टसुतः शत्रूणां नगरे स्थितः । पराभवं महत्प्राप्य अचिरादेव मोक्ष्यसे

നീ നിർധനനും നിർഗതികനുമായി, പുത്രനഷ്ടം അനുഭവിച്ച്, ശത്രുക്കളുടെ നഗരത്തിൽ പാർക്കും; മഹത്തായ അപമാനവും പരാജയവും സഹിച്ച്, അധികം വൈകാതെ മോചിതനാകും.

Verse 83

शक्रं शप्त्वा तदा देवी विष्णुं चाऽथ वचोब्रवीत्

ശക്രനെ ശപിച്ച ശേഷം ദേവി വിഷ്ണുവിനോടും വചനങ്ങൾ അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 84

गुरुवाक्येन ते जन्म यदा मर्त्ये भवि ष्यति । भार्याविरहजं दुःखं तदा त्वं तत्र भोक्ष्यसे

ഗുരുവചനപ്രകാരം നിന്റെ ജന്മം മർത്ത്യലോകത്തിൽ സംഭവിക്കുമ്പോൾ, അവിടെ ഭാര്യാവിയോഗജന്യ ദുഃഖം നീ അനുഭവിക്കും.

Verse 85

हृतां शत्रुगणैः पत्नीं परे पारे महोदधेः । न च त्वं ज्ञायसे सीतां शोकोपहचेतनः

ശത്രുസമൂഹങ്ങൾ നിന്റെ ഭാര്യയെ മഹാസമുദ്രത്തിന്റെ അപ്പുറത്തേക്കു അപഹരിച്ചുകൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ, ശോകാവൃതചേതനനായ നീ സീതയെ തിരിച്ചറിയുകയില്ല.

Verse 86

भ्रात्रा सह परां काष्ठामापदं दुःखितस्तथा । पशूनां चैव संयोगश्चिरकालं भविष्यति

സഹോദരനോടൊപ്പം നീ ദുഃഖിതനായി ആപത്തിന്റെ പരമാവധി വരെ എത്തും; കൂടാതെ ദീർഘകാലം പശുക്കളോടുള്ള സഹവാസവും (ഗോപജീവിതം) ഉണ്ടാകും.

Verse 87

तथाऽह रुद्रं कुपिता यदा दारुवने स्थितः । तदा ते मुनयः क्रुद्धाः शापं दास्यंति ते हर

അതുപോലെ, രുദ്രൻ ദാരുവനത്തിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ (ഞാൻ) കുപിതയായാൽ, അപ്പോൾ ആ മുനിമാർ ക്രുദ്ധരായി, ഹേ ഹര, നിനക്കു ശാപം നൽകും.

Verse 88

भोभोः कापालिक क्षुद्र पत्न्योऽस्माकं जिहीर्षसि । तदेतद्भूषितं लिंग भूमौ रुद्र पतिष्यति

ഏ ഏ, നീച കാപാലികാ! ഞങ്ങളുടെ ഭാര്യമാരെ അപഹരിക്കാനാണ് നീ ശ്രമിക്കുന്നത്. അതിനാൽ ഹേ രുദ്രാ, ഈ അലങ്കൃത ലിംഗം ഭൂമിയിൽ വീഴും.

Verse 89

विहीनः पौरुषेण त्वं मुनिशापाच्च पीडितः । गंगातीरे स्थिता पत्नी सा त्वामाश्वासयिष्यति

നീ പുരുഷവീര്യം നഷ്ടപ്പെട്ടവനായി മുനികളുടെ ശാപത്തിൽ പീഡിതനാകും. ഗംഗാതീരത്ത് വസിക്കുന്ന നിന്റെ ഭാര്യ നിന്നെ ആശ്വസിപ്പിക്കും.

Verse 90

अग्ने त्वं सर्वभक्षोऽसि पूर्वं पुत्रेण मे कृतः । भ्रूणहा धर्म इत्येष कथं दग्धं दहाम्यहम्

ഹേ അഗ്നേ, നീ സർവ്വഭക്ഷകനാണ്; മുമ്പ് എന്റെ പുത്രൻ നിന്നെ അങ്ങനെ ആക്കി. ‘ഭ്രൂണഹത്യ അധർമ്മം’ ആകയാൽ, ഇതിനകം ദഗ്ധമായതിനെ ഞാൻ എങ്ങനെ ദഹിപ്പിക്കും?

Verse 91

जातवेदस रुद्रस्त्वां रेतसा प्लावयिष्यति । मेध्येषु च कृतज्वाला ज्वालया त्वां ज्वलिष्यति

ഹേ ജാതവേദസേ! രുദ്രൻ തന്റെ രേതസ്സാൽ നിന്നെ പ്ലാവിതനാക്കും; യാഗകർമ്മങ്ങളിൽ ജ്വലിപ്പിച്ച ജ്വാല തന്റെ ജ്വലനത്തോടെ നിന്റെ മേൽ കത്തിപ്പടരും.

Verse 92

ब्राह्मणानृत्विजः सर्वान्सावित्री ह्यशपत्तदा

അപ്പോൾ സാവിത്രി യാഗത്തിലെ ഋത്വിജന്മാരായ എല്ലാ ബ്രാഹ്മണരെയും തീർച്ചയായും ശപിച്ചു.

Verse 93

प्रतिग्रहाग्निहोत्राश्च वृथा दारा वृथाश्रमाः । सदा क्षेत्राणि तीर्थानि लोभादेव गमिष्यथ

നിങ്ങളുടെ ദാനസ്വീകരണവും അഗ്നിഹോത്രവും ഫലശൂന്യമാകും; ഗൃഹസ്ഥജീവിതവും ആശ്രമങ്ങളും വ്യർത്ഥമാകും. നിങ്ങൾ എപ്പോഴും ലോഭം കൊണ്ടേ ക്ഷേത്ര-തീർത്ഥങ്ങളിലേക്കു പോകും.

Verse 94

परान्नेषु सदा तृप्ता अतृप्ताः स्वगृहेषु च । अयाज्ययाजनं कृत्वा कुत्सितस्य प्रतिग्रहम्

അവർ മറ്റുള്ളവരുടെ അന്നത്തിൽ എപ്പോഴും തൃപ്തരായിരിക്കും; എന്നാൽ സ്വന്തം വീട്ടിൽ അതൃപ്തരായിരിക്കും. അയോഗ്യർക്കായി യാജനം നടത്തി, നീചന്മാരിൽ നിന്ന് ദാനം സ്വീകരിക്കുന്നു.

Verse 95

वृथा धनार्जनं कृत्वा व्यवश्चैव तथा वृथा । मृतानां तेन प्रेतत्वं भविष्यति न संशयः

വ്യർത്ഥമായി ധനം സമ്പാദിച്ച്, വ്യർത്ഥമായ ജീവിതം നയിച്ചതിനാൽ—അതുകൊണ്ട് മരിച്ചവർക്ക് പ്രേതാവസ്ഥ ഉണ്ടാകും; സംശയമില്ല.

Verse 96

एवं शक्रं तथा विष्णुं रुद्रं वै पावकं तथा । ब्रह्माणं ब्राह्मणांश्चैव सर्वांस्तानशपत्तदा

ഇങ്ങനെ അന്ന് അവൾ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ), വിഷ്ണു, രുദ്രൻ, പാവകൻ (അഗ്നി), ബ്രഹ്മാവും ബ്രാഹ്മണന്മാരും—എല്ലാവരെയും ശപിച്ചു.

Verse 97

शापं दत्त्वा तथा तेषां तदा सावस्थिता स्थिरा

അവർക്കു ശാപം ഉച്ചരിച്ച ശേഷം അവൾ അന്ന് ദൃഢമായി, അചഞ്ചലമായി നിന്നു.

Verse 98

लक्ष्मीः प्राह सखीं तां च इन्द्राणी च वरानना । अन्या देव्यस्तथा प्राहुः साऽह स्थास्यामि नात्र वै । तत्र चाहं गमिष्यामि यत्र श्रोष्ये न तु ध्वनिम्

ലക്ഷ്മി തന്റെ സഖിയോടു പറഞ്ഞു; സുന്ദരമുഖിയായ ഇന്ദ്രാണിയും പറഞ്ഞു; മറ്റ് ദേവിമാരും അങ്ങനെ തന്നെ പറഞ്ഞു. അവൾ പറഞ്ഞു—“ഞാൻ ഇവിടെ നില്ക്കുകയില്ല; എവിടെ ഒരു ശബ്ദവും കേൾക്കില്ലയോ അവിടേക്കു ഞാൻ പോകും.”

Verse 99

ततस्ताः प्रमदाः सर्वाः प्रयाताः स्वं निकेतनम् । सावित्री कुपिता तासां पुनः शापाय चोद्यता

അപ്പോൾ ആ ദിവ്യസ്ത്രീകൾ എല്ലാം തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ നിവാസങ്ങളിലേക്കു പോയി. അവരോടു കോപിച്ച സാവിത്രി വീണ്ടും ശാപം ചൊല്ലാൻ ഉത്സുകയായി.

Verse 100

यस्मान्मां संपरित्यज्य गतास्ता देवयोषितः । तासामपि तथा शापं प्रदास्ये कुपिता भृशम्

“ആ ദേവസ്ത്രീകൾ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ച് പോയതിനാൽ, ഞാനും അത്യന്തം കോപത്തോടെ അവർക്കും അതുപോലെ ശാപം നൽകും.”

Verse 101

नैकत्र वासो लक्ष्म्यास्तु भविष्यति कदाचन । रुद्रापि चंचला तावन्मूर्खेषु च वसिष्यसि

“ലക്ഷ്മിയുടെ വാസം ഒരിടത്ത് ഒരിക്കലും സ്ഥിരമാവുകയില്ല. നീ ‘രുദ്രാ’ ആയിട്ടും ചഞ്ചലയായി, മൂഢന്മാരുടെ ഇടയിൽ തന്നെ വസിക്കും.”

Verse 102

म्लेच्छेषु पर्वतीयेषु कुत्सिते कुष्ठिते तथा । वाचाटे चावलिप्ते च अभिशस्ते दुरात्मनि । एवंविधे नरे तुभ्यं वसतिः शापकारिता

“ഈ ശാപം മൂലം നിന്റെ വാസം ഇത്തരത്തിലുള്ള മനുഷ്യരിൽ ആയിരിക്കും—മ്ലേച്ഛരിൽ, പർവ്വതവാസികളിൽ, നിന്ദ്യരിൽ, കുഷ്ഠരോഗികളിൽ, വാചാലരിൽ, അഹങ്കാരികളിൽ, അഭിശപ്തരിൽ, ദുഷ്ടാത്മാക്കളിൽ.”

Verse 103

शापं दत्त्वा ततस्तस्या इन्द्राणीमशपत्तदा

ഇങ്ങനെ ശാപം നൽകി അവൾ അന്നേ സമയത്ത് ഇന്ദ്രാണിയെയും ശപിച്ചു.

Verse 104

त्वष्टुर्वाचा गृहीतेन्द्रे पत्यौ ते दुष्टकारिणि । नहुषाय गते राज्ये दृष्ट्वा त्वां याचयिष्यति

ഹേ ദുഷ്കർമ്മിണി! ത്വഷ്ടാവിന്റെ ശാപവചനത്താൽ നിന്റെ ഭർത്താവ് ഇന്ദ്രൻ ഗ്രഹിതനായപ്പോൾ, രാജ്യം നഹൂഷനിലേക്കു പോയാൽ, അവൻ നിന്നെ കണ്ടു (അനുചിത കാമനയോടെ) നിന്നെ അപേക്ഷിക്കും.

Verse 105

अहमिन्द्रः कथं चैषा नोपतिष्ठति चालसा । सर्वान्देवान्हनिष्यामि लप्स्ये नाहं शचीं यदि

ഞാൻ ഇന്ദ്രൻ—ഈ ധൃഷ്ടയായവൾ എന്തുകൊണ്ട് എന്റെ സേവയ്ക്ക് വരുന്നില്ല? എനിക്ക് ശചീ ലഭിക്കാതിരുന്നാൽ ഞാൻ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും വധിക്കും!

Verse 106

नष्टा त्वं च तदा शस्ता वने महति दुःखिता । वसिष्यसि दुराचारे शापेन मम गर्विते

അപ്പോൾ നീ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടും ഓടിക്കപ്പെട്ടും മഹാവനത്തിൽ ദുഃഖിതയായി കഴിയേണ്ടിവരും. ഹേ ഗർവിത ദുരാചാരിണി! എന്റെ ശാപത്താൽ അവിടെ തന്നേ വസിക്കും.

Verse 107

देवभार्यासु सर्वासु तदा शापमयच्छत

അപ്പോൾ അവൾ എല്ലാ ദേവപത്നിമാരുടെയും മേൽ ശാപം ഉച്ചരിച്ചു.

Verse 108

न चापत्यकृता प्रीतिः सर्वास्वेव भविष्यति । दह्यमाना दिवारात्रौ वंध्याशब्देन दुःखिताः

അവരിൽ ആരിലും സന്താനജന്യമായ ആനന്ദം ഉണ്ടാകുകയില്ല. പകലും രാത്രിയും ദുഃഖത്തിൽ ദഹിച്ച് ‘വന്ധ്യ’ എന്ന നിന്ദാനാമം മൂലം അവർ വേദനിക്കും.

Verse 109

गौरीमेवं तथा शप्त्वा सा देवी वरवर्णिनी । उच्चै रुरोद सावित्री भर्तृ यज्ञाद्बहिः स्थिता

ഇങ്ങനെ ഗൗരിയെ ശപിച്ച ശേഷം, ശ്രേഷ്ഠവർണ്ണയുള്ള ദേവി സാവിത്രി ഭർത്താവിന്റെ യജ്ഞത്തിന് പുറത്തുനിന്ന് ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു.

Verse 110

रोदमाना तु सा दृष्टा विष्णुना च प्रसादिता । मा रोदीस्त्वं विशालाक्षि एह्यागच्छ सदः शुभे

അവൾ കരയുന്നതു കണ്ട വിഷ്ണു അവളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു—“വിശാലാക്ഷി, കരയരുത്; വാ, ശുഭമായ യജ്ഞസഭയിലേക്കു പ്രവേശിക്ക.”

Verse 111

प्रविष्टा च शुभे यागे मेखलां क्षौमवाससी । गृहाण दीक्षां ब्रह्माणि पादौ ते प्रणमे शुभे

മേഖലയും ക്ഷൗമവസ്ത്രവും ധരിച്ചു അവൾ ശുഭമായ യജ്ഞത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. (എന്നു പറഞ്ഞു)—“ഹേ ബ്രഹ്മാണി, ദീക്ഷ സ്വീകരിക്കൂ; ഹേ ശുഭേ, ഞാൻ നിന്റെ പാദങ്ങളിൽ പ്രണാമം ചെയ്യുന്നു.”

Verse 112

एवमुक्ताऽब्रवीदेनं नाहं कुर्यां वचस्तव । तत्राहं च गमिष्यामि यत्र श्रोष्ये न च ध्वनिम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൾ മറുപടി പറഞ്ഞു—“നിന്റെ വാക്ക് ഞാൻ അനുസരിക്കുകയില്ല. ഇതിന്റെ ശബ്ദം പോലും കേൾക്കാത്ത സ്ഥലത്തേക്ക് ഞാൻ പോകും.”

Verse 113

एतावदुक्त्वा व्यरमदुच्चैः स्थाने क्षितौ स्थिता

ഇത്രമാത്രം പറഞ്ഞിട്ട് ദേവി മൗനമായി വിരമിച്ചു. ഉയർന്ന സ്ഥാനത്ത് ഭൂമിയിൽ നിന്നുകൊണ്ട് അവിടെ തന്നേ സ്ഥിരമായി നിന്നു.

Verse 114

विष्णुस्तदग्रतः स्थित्वा बद्ध्वा च करसंपुटम् । तुष्टाव प्रणतो भूत्वा भक्त्या परमया युतः

അപ്പോൾ വിഷ്ണു അവളുടെ മുമ്പിൽ നിന്നു, കൈകൾ കൂട്ടി നമസ്കരിച്ചു. പരമഭക്തിയോടെ ദേവിയെ സ്തുതിച്ചു.

Verse 115

विष्णुरुवाच । नमोऽस्तु ते महादेवि भूर्भुवःस्वस्त्रयीमयि । सावित्रि दुर्गतरिणि त्वं वाणी सप्तधा स्मृता

വിഷ്ണു അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവി, നമസ്കാരം; നീ ഭൂഃ-ഭുവഃ-സ്വഃ എന്നും ത്രയീ-വേദമയിയും ആകുന്നു. ഹേ സാവിത്രി, ദുര്‍ഗതി-താരിണി, നീ വാണിയുടെ ഏഴു രൂപങ്ങളായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 116

सर्वाणि स्तुतिशास्त्राणि लक्षणानि तथैव च । भविष्या सर्वशास्त्राणां त्वं तु देवि नमोऽस्तु ते

എല്ലാ സ്തുതി-ശാസ്ത്രങ്ങളും ലക്ഷണചിഹ്നങ്ങളും കൂടെ—ഹേ ദേവി, സർവ്വശാസ്ത്രങ്ങളുടെ ഭാവി ആധാരമായി നീ തന്നേ; നിനക്ക് നമസ്കാരം.

Verse 117

श्वेता त्वं श्वेतरूपासि शशांकेन समानना । शशिरश्मिप्रकाशेन हरिणोरसि राजसे । दिव्यकुंडलपूर्णाभ्यां श्रवणाभ्यां विभूषिता

നീ ശ്വേതവർണയാ, ശ്വേതരൂപിണിയാ; നിന്റെ മുഖം ചന്ദ്രനുപമം. ചന്ദ്രകിരണങ്ങളുടെ പ്രകാശത്തിൽ നീ ഹരിണചർമ്മത്തിന്മേൽ രാജിക്കുന്നു. ദിവ്യകുണ്ഡലങ്ങളാൽ പൂർണ്ണമായ നിന്റെ ഇരുകർണങ്ങളും വിഭൂഷിതമാണ്.

Verse 118

त्वं सिद्धिस्त्वं तथा ऋद्धिः कीर्तिः श्रीः संततिर्मतिः । संध्या रात्रि प्रभातस्त्वं कालरात्रिस्त्वमेव च

നീ തന്നേ സിദ്ധിയും ഋദ്ധിയും; നീ തന്നേ കീർത്തി, ശ്രീ, സന്തതി, മതി. നീ തന്നേ സന്ധ്യ, രാത്രി, പ്രഭാതം—നീ തന്നേ കാലരാത്രിയും ആകുന്നു.

Verse 119

कर्षुकाणां यथा सीता भूतानां धारिणी तथा । एवं स्तुवंतं सावित्री विष्णुं प्रोवाच सुव्रता

ഉഴുന്നവർക്കു സീത (ഉഴവിന്റെ രേഖ) എങ്ങനെയോ, അതുപോലെ അവൾ സർവ്വഭൂതങ്ങളെയും ധരിക്കുന്ന ധാരിണി. ഇങ്ങനെ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന വിഷ്ണുവിനോട് സുവ്രതയായ സാവിത്രി പറഞ്ഞു.

Verse 120

सम्यक्स्तुता त्वया पुत्र अजेयस्त्वं भविष्यसि । अवतारे सदा वत्स पितृमातृसु वल्लभः

പുത്രാ, നീ എന്നെ യഥാവിധി സ്തുതിച്ചു; നീ അജേയനാകും. വത്സാ, നിന്റെ അവതാരങ്ങളിൽ സദാ പിതാമാതാക്കൾക്ക് പ്രിയനായിരിക്കും.

Verse 121

अनेन स्तवराजेन स्तोष्यते यस्तु मां सदा । सर्वदोषविनिर्मुक्तः परं स्थानं गमिष्यति

ഈ സ്തവരാജംകൊണ്ട് എവൻ എപ്പോഴും എന്നെ സ്തുതിക്കുമോ, അവൻ സർവ്വദോഷങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനായി പരമസ്ഥാനത്തെ പ്രാപിക്കും.

Verse 122

गच्छ यज्ञं चिरं तस्य समाप्तिं नय पुत्रक

പോകു പുത്രകാ, ആ ദീർഘകാല യജ്ഞത്തെ സമാപ്തിയിലേക്കു കൊണ്ടുചേര്ക്കുക.

Verse 123

कुरुक्षेत्रे प्रयागे च भविष्ये यज्ञकर्मणि । समीपगा स्थिता भर्तुः करिष्ये तव भाषितम्

കുരുക്ഷേത്രത്തിലും പ്രയാഗത്തിലും, ഭാവിയിലെ യജ്ഞകർമ്മങ്ങളിലും, ഭർത്താവിന്റെ സന്നിധിയിൽ തന്നെ നിന്ന് നിങ്ങൾ പറഞ്ഞതു ഞാൻ അനുഷ്ഠിക്കും.

Verse 124

एवमुक्तो गतो विष्णुर्ब्रह्मणः सद उत्तमम् । सावित्री तु समायाता प्रभासे वरवर्णिनि

ഇങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ ജഗന്നാഥൻ വിഷ്ണു ബ്രഹ്മാവിന്റെ അത്യുത്തമ സദനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു; ഹേ സുന്ദരവർണിനി, സാവിത്രി പ്രഭാസത്തിൽ എത്തി.

Verse 125

गतायामथ सावित्र्यां गायत्री वाक्यमब्रवीत्

സാവിത്രി പോയശേഷം ഗായത്രി ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 126

शृण्वंतु मुनयो वाक्यं मदीयं भर्तृसन्निधौ । यदहं वच्मि संतुष्टा वरदानाय चोद्यता

എന്റെ പ്രഭുവിന്റെ സന്നിധിയിൽ മുനിമാർ എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കട്ടെ. ഞാൻ സന്തുഷ്ടയായി വരദാനം നൽകാൻ പ്രേരിതയായി പറയുന്നതു ശ്രവിക്കുവിൻ.

Verse 127

ब्रह्माणं पूजयिष्यंति नरा भक्तिसमन्विताः । तेषां वस्त्रं धनं धान्यं दाराः सौख्यं सुताश्च वै

ഭക്തിയോടെ മനുഷ്യർ ബ്രഹ്മാവിനെ പൂജിക്കും. അവർക്കു വസ്ത്രം, ധനം, ധാന്യം, ഭാര്യ, സുഖം, കൂടാതെ നിശ്ചയമായും സന്താനം ലഭിക്കും.

Verse 128

अविच्छिन्नं तथा सौख्यं गृहं वै पुत्रपौत्रिकम् । भुक्त्वाऽसौ सुचिरं कालं ततो मोक्षं गमिष्यति

അവനു അവിച്ഛിന്നമായ സുഖവും പുത്രപൗത്രസമൃദ്ധമായ ഗൃഹസൗഭാഗ്യവും ലഭിക്കും. അതെല്ലാം ദീർഘകാലം അനുഭവിച്ച ശേഷം അവസാനം മോക്ഷം പ്രാപിക്കും.

Verse 129

शक्राहं ते वरं वच्मि संग्रामे शत्रुभिः सह । तदा ब्रह्मा मोचयिता गत्वा शत्रुनिकेतनम्

ഹേ ശക്രാ! ഞാൻ നിന്നോട് ഒരു വരം പറയുന്നു—നീ ശത്രുക്കളോടൊപ്പം യുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുമ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവ് ശത്രുനികേതനത്തിലേക്ക് ചെന്നു നിന്നെ മോചിപ്പിക്കുന്നവനാകും.

Verse 130

सपुत्रशत्रुनाशात्त्वं लप्स्यसे च परं मुदम् । अकंटकं महद्राज्यं त्रैलोक्ये ते भविष्यति

പുത്രസഹിതമായ ശത്രുനാശം മൂലം നീ പരമാനന്ദം പ്രാപിക്കും; ത്രിലോകത്തിലും നിനക്ക് തടസ്സമില്ലാത്ത മഹാരാജ്യം ഉണ്ടാകും.

Verse 131

मर्त्यलोके यदा विष्णो ह्यवतारं करिष्यसि । भ्रात्रा सह परं दुःखं स्वभार्या हरणं च यत्

ഹേ വിഷ്ണോ! നീ മർത്ത്യലോകത്തിൽ അവതാരം എടുക്കുമ്പോൾ, സഹോദരനോടൊപ്പം നിനക്ക് മഹാദുഃഖം അനുഭവിക്കേണ്ടിവരും—സ്വഭാര്യയുടെ അപഹരണം തന്നെയത്.

Verse 132

हत्वा शत्रुं पुनर्भार्यां लप्स्यसे सुरसन्निधौ । गृहीत्वा तां पुनः प्राज्यं राज्यं कृत्वा गमिष्यसि

ശത്രുവിനെ വധിച്ച് ദേവസന്നിധിയിൽ നീ നിന്റെ ഭാര്യയെ വീണ്ടും പ്രാപിക്കും. അവളെ വീണ്ടും സ്വീകരിച്ച് സമൃദ്ധമായ രാജ്യം സ്ഥാപിച്ച് അവസാനം നീ പ്രസ്ഥാനം ചെയ്യും.

Verse 133

एकादश सहस्राणि कृत्वा राज्यं पुनर्दिवम् । ख्यातिस्ते विपुला लोके चानुरागो भविष्यति

പതിനൊന്ന് സഹസ്ര വർഷങ്ങൾ രാജ്യം നടത്തി നീ വീണ്ടും സ്വർഗ്ഗലോകത്തെ പ്രാപിക്കും. ലോകത്തിൽ നിന്റെ കീർത്തി മഹാവിപുലമാകും; ജനഹൃദയങ്ങളിൽ നിനക്കോടു ഭക്തിയും അനുരാഗവും ഉദിക്കും.

Verse 134

गायत्री ब्राह्मणांस्तांश्च सर्वानेवाब्रवीदिदम्

അപ്പോൾ ഗായത്രി ആ എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും അഭിസംബോധന ചെയ്ത് ഈ വചനങ്ങൾ അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 135

युष्माकं प्रीणनं कृत्वाऽ तृप्तिं यास्यंति देवताः । भवंतो भूमिदेवा वै सर्वे पूज्या भविष्यथ

നിങ്ങളെ സന്തുഷ്ടരാക്കുന്നതിലൂടെ ദേവതകൾ സ്വയം തൃപ്തി പ്രാപിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ സത്യമായും ‘ഭൂമിദേവന്മാർ’; നിങ്ങൾ എല്ലാവരും പൂജ്യരാവും.

Verse 136

युष्माकं पूजनं कृत्वा दत्त्वा दानान्यनेकशः । प्राणायामेन चैकेन सर्वमेतत्तरिष्यथ

നിങ്ങളെ പൂജിച്ച്, അനേകംവിധ ദാനങ്ങൾ നൽകി, ഒരിക്കൽ പ്രാണായാമം ചെയ്താലും നിങ്ങൾ ഈ എല്ലാം (ദോഷങ്ങളും ബുദ്ധിമുട്ടുകളും) അതിക്രമിക്കും.

Verse 137

प्रभासे तु विशेषेण जप्त्वा मां वेदमातरम् । प्रतिग्रहकृतान्दोषान्न प्राप्स्यध्वं द्विजोत्तमाः

എന്നാൽ പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേകമായി എന്നെ—വേദമാതാവിനെ—ജപിച്ചാൽ, ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, പ്രതിഗ്രഹം മൂലമുണ്ടാകുന്ന ദോഷങ്ങൾ നിങ്ങളെ ബാധിക്കുകയില്ല.

Verse 138

पुष्करे चान्नदानेन प्रीताः सर्वे च देवताः । एकस्मिन्भोजिते विप्रे कोटिर्भवतिभोजिता

പുഷ്കരത്തിലും അന്നദാനം ചെയ്താൽ സർവ്വ ദേവതകളും പ്രസന്നരാകും. ഒരൊറ്റ ബ്രാഹ്മണനെ ഭോജിപ്പിച്ചാൽ, കോടിയെ ഭോജിപ്പിച്ചതുപോലെ ഫലം ലഭിക്കും.

Verse 139

ब्रह्महत्यादिपापानि दुरितानि च यानि च । तरिष्यंति नराः सर्वे दत्ते युष्मत्करे धने

ബ്രഹ്മഹത്യാദി പാപങ്ങളും മറ്റു ദുരിതങ്ങളും—ധനം നിങ്ങളുടെ കൈകളിൽ ദാനമായി ഏല്പിക്കുമ്പോൾ, എല്ലാവരും അവയെ അതിക്രമിച്ച് മോചിതരാകും.

Verse 140

महीयध्वे तु जाप्येन प्राणायामैस्त्रिभिः कृतैः । ब्रह्महत्यासमं पापं तत्क्षणादेव नश्यति

ജപം മൂലം നിങ്ങൾ മഹത്തായി ആദരിക്കപ്പെടും; മൂന്ന് പ്രാണായാമങ്ങൾ ചെയ്താൽ ബ്രഹ്മഹത്യാസമമായ പാപവും അതേ ക്ഷണത്തിൽ നശിക്കും.

Verse 141

दशभिर्जन्मजनितं शतेन तु पुरा कृतम् । त्रियुगं तु सहस्रेण गायत्री हंति किल्बिषम्

പത്ത് ജപം ചെയ്താൽ ഗായത്രി ഈ ജന്മജനിത പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നു; നൂറ് ജപത്തിൽ പൂർവകൃത പാപങ്ങൾ, ആയിരത്തിൽ മൂന്ന് യുഗങ്ങളുടെ മലിനതയും അകറ്റുന്നു.

Verse 142

एवं ज्ञात्वा सदा पूज्या जाप्ये च मम वै कृते । भविष्यध्वं न सन्देहो नात्र कार्या विचारणा

ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞ് എപ്പോഴും എന്നെ പൂജിക്കുകയും എന്റെ ജപം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുക. നിങ്ങൾ നിർഭാഗ്യമായി ഫലം പ്രാപിക്കും—സംശയമില്ല; ഇവിടെ ആലോചന വേണ്ട.

Verse 143

ओंकारेण त्रिमात्रेण सार्धेन च विशेषतः । पूज्याः सर्वे न सन्देहो जप्त्वा मां शिरसा सह

ത്രിമാത്രിക ഓംകാരത്താലും അതിന്റെ വിശേഷ സംയുക്തരൂപത്താലും—സംശയമില്ല—എന്നെ ജപിച്ച് ശിരസ്സിൽ ധരിക്കുന്നവർ എല്ലാവരും പൂജ്യരാകുന്നു।

Verse 144

अष्टाक्षरस्थिता चाहं जगद्व्याप्तं मया त्विदम् । माताऽहं सर्ववेदानां वेदैः सर्वैरलङ्कता

ഞാൻ അഷ്ടാക്ഷരീ രൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; ഈ സമസ്ത ലോകവും എന്നാൽ വ്യാപ്തമാണ്. ഞാൻ സർവ്വവേദങ്ങളുടെ മാതാവാണ്; എല്ലാ വേദവാക്യങ്ങളാലും അലങ്കൃതയും പ്രമാണിതയും ആകുന്നു।

Verse 145

जत्वा मां परमां सिर्द्धि पश्यन्ति द्विजसत्तमाः । प्राधान्यं मम जाप्येन सर्वेषां वो भविष्यति

എന്നെ ജപിച്ച് ആരാധിച്ചാൽ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠർ പരമസിദ്ധി ദർശിക്കുന്നു. എന്റെ മന്ത്രജപം മൂലം നിങ്ങൾക്കൊക്കെയും എല്ലാവരിലും പ്രാധാന്യവും വിശേഷ പ്രതിഷ്ഠയും ലഭിക്കും।

Verse 146

गायत्रीसारमात्रोऽपि वरं विप्रः सुयन्त्रितः । नायंत्रितश्चतुर्वेदः सर्वाशी सर्वविक्रयी

ഗായത്രിയുടെ സാരമാത്രം അറിഞ്ഞ ബ്രാഹ്മണനും ശുദ്ധനിയമത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നുവെങ്കിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ. എന്നാൽ നിയന്ത്രണമില്ലാത്തവൻ നാലു വേദം അറിഞ്ഞാലും സർവ്വഭക്ഷകനും സർവ്വവിക്രയിയും ആകുന്നു।

Verse 147

यस्माद्भवतां सावित्र्या शापो दत्तो सदे त्विह । अत्र दत्तं हुतं चापि सर्वमक्षयकारकम् । दत्तो वरो मया तेन युष्माकं द्विजसत्तमाः

സാവിത്രിയാൽ ഇവിടെ നിങ്ങളിൽ ശാപം നല്കപ്പെട്ടതിനാൽ, ഇവിടെ നൽകിയ ദാനവും ഇവിടെ അഗ്നിയിൽ അർപ്പിച്ച ഹവിസ്സും—എല്ലാം അക്ഷയഫലദായകമാകുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠരേ, ഞാൻ നിങ്ങള്ക്ക് ഈ വരം നൽകിയിരിക്കുന്നു।

Verse 148

अग्निहोत्रपरा विप्रास्त्रिकालं होमदायिनः । स्वर्गं ते तु गमिष्यंति एकविंशतिभिः कुलैः

അഗ്നിഹോത്രത്തിൽ പരായണരായി ത്രികാലവും ഹോമം അർപ്പിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണർ, നിശ്ചയമായി ഇരുപത്തൊന്ന് തലമുറകളോടുകൂടെ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കും।

Verse 149

एवं शक्रे च विष्णौ च रुद्रे वै पावके तथा । ब्रह्मणो ब्रह्मणानां च गायत्री सा वरं ददौ । तस्मिन्काले वरं दत्त्वा ब्रह्मणः पार्श्वगाऽभवत्

ഇങ്ങനെ ശക്രന്‍ (ഇന്ദ്രന്‍), വിഷ്ണുവിന്‍, രുദ്രന്‍, പാവകന്‍ (അഗ്നി), അതുപോലെ ബ്രഹ്മാവിനും ബ്രാഹ്മണര്‍ക്കും ഗായത്രി വരം നല്കി; അന്നേരം വരം നല്കിയ ശേഷം അവള്‍ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പക്കല്‍ വസിച്ചു।

Verse 150

हरिणा तु समाख्यातं लक्ष्म्याः शापस्य कारणम् । युवतीनां च सर्वासां शापस्तासां पृथक्पृथक्

പിന്നീട് ഹരി ലക്ഷ്മിയുടെ ശാപത്തിന്റെ കാരണമെന്തെന്ന് വിശദീകരിക്കുകയും, ആ യുവതികളൊക്കെയ്ക്കും സംഭവിച്ച വ്യത്യസ്ത വ്യത്യസ്ത ശാപങ്ങളെ ഓരോന്നായി വിവരിക്കുകയും ചെയ്തു।

Verse 151

लक्ष्म्यास्तदा वरं प्रादाद्गायत्री ब्रह्मणः प्रिया

അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പ്രിയയായ ഗായത്രി ലക്ഷ്മിക്ക് വരം നല്കി।

Verse 152

अकुत्सिताः सदा पुत्रि तव वासेन शोभने । भविष्यति न संदेहः सर्वेभ्यः प्रीतिदायकाः

മകളേ, അവർ ഒരിക്കലും അവഹേളിക്കപ്പെടുകയില്ല; സുന്ദരിയേ, നിന്റെ വാസം മൂലം—സംശയമില്ല—അവർ എല്ലാവർക്കും പ്രിയവും പ്രീതിദായകവുമാകും।

Verse 153

ये त्वया वीक्षिताः सर्वे सर्वे वै पुण्यभाजनाः । तेषां जातिः कुलं शीलं धर्मश्चैव वरानने

ഹേ വരാനനേ! നീ ദൃഷ്ടിപാതം ചെയ്ത എല്ലാവരും സത്യമായും പുണ്യപാത്രങ്ങളാണ്. അവരുടെ ജന്മം, കുലം, ശീലം, ധർമ്മവും ശുഭമായി സ്ഥാപിതമാകും.

Verse 154

परित्यक्तास्त्वया ये तु ते नरा दुःखभागिनः । सभायां ते न शोभन्ते मन्यन्ते न च पार्थिवैः

എന്നാൽ നീ ഉപേക്ഷിക്കുന്ന പുരുഷന്മാർ ദുഃഖത്തിന്റെ ഭാഗ്യക്കാർ ആകുന്നു. സഭയിൽ അവർ ശോഭിക്കുകയില്ല; രാജാക്കന്മാരും അവരെ മാനിക്കുകയില്ല.

Verse 155

आशिषश्चैव तेषां तु कुर्वते वै द्विजोत्तमाः । सौजन्यं तेषु कुर्वन्ति नप्ता भ्राता पिता गुरुः

അവർക്കായി ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാർ ആശീർവാദം നൽകുന്നു. അവരോടു കൊച്ചുമകൻ, സഹോദരൻ, പിതാവ്, ഗുരു എന്നിവരും സൗജന്യവും കൃപയും കാണിക്കുന്നു.

Verse 156

बांधवोऽसि न संदेहो न जीवेऽहं त्वया विना । त्वयि दृष्टे प्रसन्ना मे दृष्टिर्भवति शोभना । मनः प्रसीदतेऽत्यर्थं सत्यंसत्यं वदामि ते

നീ എന്റെ ബന്ധുവാണ്—സംശയമില്ല; നിന്നില്ലാതെ ഞാൻ ജീവിക്കില്ല. നിന്നെ കണ്ടാൽ എന്റെ ദൃഷ്ടി പ്രസന്നമായി ദീപ്തമാകുന്നു; എന്റെ മനസ്സ് അത്യന്തം ശാന്തമാകുന്നു. സത്യം സത്യം, ഞാൻ നിന്നോടു പറയുന്നു.

Verse 157

एवंविधानि वाक्यानि त्वया दृष्ट्या निरीक्षिते । सज्जनास्ते वदिष्यन्ति जनानां प्रीतिदायकाः

നിന്റെ കൃപാമയ ദൃഷ്ടിയാൽ ആരെയെങ്കിലും നോക്കുമ്പോൾ, സജ്ജനങ്ങൾ ജനങ്ങൾക്ക് പ്രീതി പകരുന്ന ഇത്തരത്തിലുള്ള വചനങ്ങൾ പറയും.

Verse 158

इन्द्राणि नहुषः प्राप्य स्वर्गं त्वां याचयिष्यति । अदृष्ट्वा तु हतः पापो अगस्त्यवचनाद्द्रुतम्

ഹേ ഇന്ദ്രാണീ! നഹുഷൻ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിച്ച് നിന്നോട് യാചിക്കും. എന്നാൽ വിധിപൂർവ്വം നിന്നെ ദർശിക്കാതെ പോയാൽ, ആ പാപി അഗസ്ത്യമുനിയുടെ വചനബലത്തിൽ വേഗത്തിൽ ദണ്ഡിതനായി വീഴും.

Verse 159

सर्पत्वं समनुप्राप्य प्रार्थयिष्यति तं मुनिम् । दर्पेणाहं विनष्टोऽस्मि शरणं मे मुने भव

സർപ്പാവസ്ഥ പ്രാപിച്ച ശേഷം അവൻ ആ മുനിയെ അപേക്ഷിക്കും— ‘ദർപ്പം മൂലം ഞാൻ നശിച്ചു; ഹേ മുനേ, നീ എന്റെ ശരണം ആകുക.’

Verse 160

वाक्येन तेन तस्यासौ नृपस्य भगवानृषिः । कृत्वा मनसि कारुण्यमिदं वचनमब्रवीत्

രാജാവിന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഭഗവാൻ ഋഷി ഹൃദയത്തിൽ കരുണ നിറച്ച് ഇങ്ങനെ മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 161

उत्पत्स्यति कुले राजा त्वदीये कुरुनंदन । सार्पं कलेवरं दृष्ट्वा प्रश्नैस्त्वामुद्धरिष्यति

ഹേ കുരുനന്ദന! നിന്റെ തന്നെ കുലത്തിൽ ഒരു രാജാവ് ഉദിക്കും. അവൻ നിന്റെ സർപ്പദേഹം കണ്ടു, ചോദ്യങ്ങളിലൂടെ നിന്നെ ആ അവസ്ഥയിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കും.

Verse 162

सोऽप्यजगरतां त्यक्त्वा पुनः स्वर्गं गमिष्यति । अश्वमेधे कृते भर्त्रा सह यासि पुनर्दिवि । प्राप्स्यसे वर दानेन ममानेन सुलोचने

അവനും അജഗരാവസ്ഥ ഉപേക്ഷിച്ച് വീണ്ടും സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകും. നിന്റെ ഭർത്താവ് അശ്വമേധയാഗം ചെയ്താൽ നീയും അവനോടൊപ്പം വീണ്ടും ദിവ്യലോകത്തിലേക്ക് പോകും. ഹേ സുലോചനേ! എന്റെ ഈ വരദാനത്താൽ നീ അത് നിർഭാഗ്യമായി നേടും.

Verse 163

देवपत्न्यस्तदा सर्वास्तुष्टया परिभाषिताः । अपत्यैरपि हीनाः स्युर्नैव दुःखं भविष्यति

അപ്പോൾ സന്തോഷത്തോടെ അഭിസംബോധന ചെയ്യപ്പെട്ട എല്ലാ ദേവപത്നിമാരും—സന്താനഹീനരായാലും—ഒരുതരത്തിലുള്ള ദുഃഖവും അനുഭവിക്കുകയില്ല।

Verse 164

इति दत्त्वा वरान्देवी गायत्री लोकसंमता । जगामादर्शनं देवी सर्वेषां पश्यतां तदा

ഇങ്ങനെ വരങ്ങൾ നൽകി, സർവ്വലോകങ്ങളിലും ആദരിക്കപ്പെടുന്ന ഗായത്രീദേവി, എല്ലാവരും നോക്കിനിൽക്കേ ആ നിമിഷം തന്നെ അദൃശയായി.

Verse 165

सावित्री तु तदा देवी प्रभासं क्षेत्रमागता । कृतस्मरस्य शृङ्गे तु श्रीसोमेश्वरपूर्वतः

അപ്പോൾ ദേവി സാവിത്രി പ്രഭാസത്തിന്റെ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് വന്നു—കൃതസ്മര എന്ന ശിഖരത്തിൽ, ശ്രീ സോമേശ്വരന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത്।

Verse 166

मन्वन्तरे चाक्षुषे च द्वितीये द्वापरे शुभे । तत्र यज्ञः समारब्धो ब्रह्मणा लोककारिणा

രണ്ടാം (ചാക്ഷുഷ) മന്വന്തരത്തിലെ ശുഭ ദ്വാപരയുഗത്തിൽ, ലോകഹിതകാരിയായ ബ്രഹ്മാവ് അവിടെ യജ്ഞം ആരംഭിച്ചു।

Verse 167

यज्ञे याता महात्मानो देवाः सप्तर्षयो वराः । स्वायंभुवे तु ये शस्ताः शप्तास्ते चाभवन्पुरा

ആ യജ്ഞത്തിലേക്ക് മഹാത്മാക്കളായ ദേവന്മാരും ശ്രേഷ്ഠ സപ്തർഷിമാരും വന്നു. സ്വായംഭുവ കാലത്ത് പ്രസിദ്ധരായ അവർ, പുരാതനകാലത്ത് ശപിക്കപ്പെട്ടവരുമായിരുന്നു।

Verse 168

तस्मात्कालात्समारभ्य प्रभासं क्षेत्रमाश्रिताः

ആ സമയത്തുമുതൽ അവർ പ്രഭാസ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ ശരണം പ്രാപിച്ച് അവിടെ തന്നെ സ്ഥാപിതരായി।

Verse 169

सावित्री लोकजननी लोकानुग्रहकारिणी । यस्तां पूजयते भक्त्या पक्षमेकं निरंतरम् । ब्रह्मपूजाविधानेन तस्य पुत्रो ध्रुवो भवेत्

സാവിത്രി ലോകജനനി, ലോകാനുഗ്രഹകാരിണി. ബ്രഹ്മപൂജാവിധാനപ്രകാരം ഒരു പക്ഷം ഇടവിടാതെ ഭക്തിയോടെ അവളെ പൂജിക്കുന്നവന് ധ്രുവമായ (സ്ഥിരമായ) പുത്രൻ നിശ്ചയമായി ലഭിക്കും।

Verse 170

पाण्डुकूपे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा लिंगानि पञ्च वै । पाण्डवैः स्थापितानीह दृष्ट्वा यज्ञफलं लभेत्

പാണ്ഡുകൂപത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, ഇവിടെ പാണ്ഡവർ സ്ഥാപിച്ച അഞ്ചു ലിംഗങ്ങൾ ദർശിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ യജ്ഞഫലം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 171

ज्येष्ठस्य पूर्णिमायां तु सावित्रीस्थलसंनिधौ । पठेद्यो ब्रह्मसूक्तानि मुच्यते सर्वपातकैः

ജ്യേഷ്ഠ പൗർണ്ണമിദിനത്തിൽ സാവിത്രീസ്ഥലത്തിന്റെ സന്നിധിയിൽ ബ്രഹ്മസൂക്തങ്ങൾ പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും।

Verse 172

एतत्ते सर्वविख्यातमाख्यातं कल्मषापहम् । यश्चेदं शृणुयाद्भक्त्या स गच्छेत्परमं पदम्

ഇത് സർവ്വത്ര പ്രസിദ്ധമായ, കല്മഷനാശകമായ ഉപദേശമായി നിനക്കു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഇത് ഭക്തിയോടെ ശ്രവിക്കുന്നവൻ പരമപദം പ്രാപിക്കും।