Adhyaya 62

Verse 1

। सूत उवाच । एवं स निश्चयं कृत्वा पार्थिवो द्विजसत्तमाः । नात्यजत्तां तथोक्तोऽपि दैवज्ञैर्विषकन्यकाम् । दीयमानामपि प्रीत्या न च गृह्णाति भूभुजा

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! ഇങ്ങനെ നിശ്ചയം ചെയ്ത്, ദൈവജ്ഞർ അങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ടും രാജാവ് ആ വിഷകന്യയെ ഉപേക്ഷിച്ചില്ല. സ്നേഹത്തോടെ അർപ്പിച്ചിട്ടും ഭൂപതി അവളെ സ്വീകരിച്ചില്ല।

Verse 2

शर्मणष्ठीवनं यस्मात्तया स्वपितुराहितम् । शर्मिष्ठेति सुविख्याता ततः सा ह्यभवद्भुवि

അവൾ സ്വന്തം പിതാവിന്റെ ശർമം (സുഖശാന്തി) മേൽ തുപ്പൽ (ഠീവനം) വെച്ചതിനാൽ, ഭൂമിയിൽ അവൾ “ശർമിഷ്ഠാ” എന്ന നാമത്തിൽ സുപ്രസിദ്ധയായി।

Verse 3

एतस्मिन्नंतरे तस्य शत्रवः पृथिवीपतेः । सर्वतः पीडयामास राष्ट्रं क्रोधसमन्विताः

ഇതിനിടയിൽ ആ ഭൂപതിയുടെ ശത്രുക്കൾ ക്രോധസമന്വിതരായി, എല്ലാദിക്കുകളിൽ നിന്നുമുള്ള ആക്രമണങ്ങളാൽ അവന്റെ രാജ്യത്തെ പീഡിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി।

Verse 4

अथा सौ पार्थिवः क्रुद्धः स्वसैन्यपरिवारितः । युद्धाय निर्ययौ स्थानान्मृत्युं कृत्वा निवर्तने

അപ്പോൾ ആ രാജാവ് ക്രുദ്ധനായി, സ്വന്തം സൈന്യപരിവാരത്തോടെ, യുദ്ധത്തിനായി തന്റെ സ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു; പിന്മാറ്റത്തിന്റെ വിലയായി മരണത്തെയേ നിശ്ചയിച്ചു।

Verse 5

ततः संप्राप्य ताञ्छत्रूंश्चकार स महाहवम् । चतुरंगेन सैन्येन यमराष्ट्रविवर्धनम्

അപ്പോൾ അവൻ ആ ശത്രുക്കളെ സമീപിച്ച് ചതുരംഗസൈന്യത്തോടെ മഹായുദ്ധം നടത്തി; അതിനാൽ യമരാജ്യം (മൃത്യുലോകം) വർദ്ധിച്ചു।

Verse 6

ततश्च दशमे प्राप्ते शत्रुभिः स महीपतिः । निहतो दिवसे सर्वैर्वेष्टयित्वा समन्ततः

പിന്നെ പത്താം ദിവസം എത്തിയപ്പോൾ, ശത്രുക്കൾ എല്ലാ വശത്തുനിന്നും വളഞ്ഞ് എല്ലാവരും ചേർന്ന് ആ രാജാവിനെ വധിച്ചു।

Verse 7

ततस्तस्य नरेन्द्रस्य हतशेषाश्च ये नराः । भयार्तास्ते द्रुतं जग्मुः स्वपुरं प्रति दुःखिताः

പിന്നെ ആ നരേന്ദ്രന്റെ വധത്തിനു ശേഷം ശേഷിച്ചവർ ഭയാർത്തരായി ദുഃഖിതരായി വേഗത്തിൽ സ്വന്തം നഗരത്തേക്കു ഓടി പോയി।

Verse 8

तेपि शत्रुगणाः सर्वे संप्रहृष्टा जिगीषवः । तत्पुरं वेष्टयामासुस्तत्पुत्रोच्छेदनाय वै

ആ ശത്രുസമൂഹവും എല്ലാം ആഹ്ലാദത്തോടെ ജയകാംക്ഷികളായി ആ നഗരത്തെ വളഞ്ഞു—രാജപുത്രനെ നശിപ്പിക്കാനായി തന്നേ।

Verse 9

एतस्मिन्नंतरे पौराः सर्वे शोकपरायणाः । जगर्हुः परुषैर्वाक्यैर्दुष्टां तां विषकन्यकाम्

അപ്പോൾ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയ എല്ലാ നഗരവാസികളും ആ ദുഷ്ട വിഷകന്യയെ കടുത്ത വാക്കുകളാൽ കുറ്റപ്പെടുത്തി നിന്ദിച്ചു।

Verse 10

अस्या दोषेण पापाया मृतश्च स महीपतिः । तथा राष्ट्रस्य विध्वंसे भविष्यति पुरः क्षयः

ഈ പാപിനിയുടെ ദോഷം മൂലം രാജാവ് മരണപ്പെട്ടു; രാജ്യം നശിച്ചാൽ നഗരവും തീർച്ചയായും പതനം പ്രാപിക്കും।

Verse 13

तस्मादद्यापि पापैषा वध्यतामाशु कन्यका । निर्यास्यतां पुरादस्माद्यावन्न स्यात्पुरक्षयः

അതുകൊണ്ട് ഇന്നുതന്നെ ഈ പാപിനിയായ കന്യയെ ഉടൻ വധിക്കട്ടെ; നഗരനാശം വരുന്നതിന് മുമ്പേ അവളെ ഈ നഗരത്തിൽ നിന്ന് തൽക്ഷണം പുറത്താക്കട്ടെ।

Verse 14

सूत उवाच । सापि श्रुत्वा जनोक्तांस्तानपवादान्पृथग्विधान् । वैराग्यं परमं गत्वा निंदां चक्रे तथात्मनः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ജനങ്ങൾ പറഞ്ഞ വിവിധ അപവാദങ്ങൾ കേട്ട് അവൾ പരമവൈരാഗ്യത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു; പിന്നെ സ്വയം തന്നെ കുറ്റപ്പെടുത്തി നിന്ദിച്ചു।

Verse 16

अथ दृष्टं तया क्षेत्रं हाटकेश्वरजं महत् । तपस्विभिः समाकीर्णं चित्ताह्लादकरं परम्

അപ്പോൾ അവൾ ഹാടകേശ്വരനോടു ബന്ധപ്പെട്ട മഹത്തായ ക്ഷേത്രഭൂമി കണ്ടു; അത് തപസ്വികളാൽ നിറഞ്ഞതും മനസ്സിനെ പരമമായി ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നതുമായിരുന്നു।

Verse 17

अथ तस्याः स्मृतिर्जाता पूर्वजन्मसमुद्भवा । चंडालत्वे मया पूर्वं गौरेका वितृषीकृता

അപ്പോൾ അവൾക്ക് മുൻജന്മത്തിൽ നിന്നുയർന്ന സ്മൃതി ഉണ്ടായി—“മുമ്പ് ചണ്ഡാലാവസ്ഥയിൽ ആയിരുന്നപ്പോൾ ഞാൻ ഒരിക്കൽ ഗൗരവർണ്ണമായ പശുവിന്റെ ദാഹം ശമിപ്പിച്ചിരുന്നു।”

Verse 18

तत्प्रभावादहं जाता सुपुण्ये नृपमंदिरे । क्षेत्रस्यास्य प्रभावेन तस्मादत्रैव मे स्थितिः

ആ (പുണ്യ)പ്രഭാവത്താൽ ഞാൻ അതിപുണ്യവാനായ രാജാവിന്റെ രാജമന്ദിരത്തിൽ ജനിച്ചു. ഈ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിന്റെ മഹിമയാൽ അതുകൊണ്ട് എന്റെ വാസം ഇവിടെയേ സ്ഥിരം.

Verse 19

सूत उवाच । अन्यदेहांतरे ह्यासीच्चंडाली सा विगर्हिता । बहुप्रसूतिसंयुक्ता दरिद्रेण कदर्थिता

സൂതൻ പറഞ്ഞു—മറ്റൊരു ദേഹത്തിൽ അവൾ നിന്ദിതയായ ചാണ്ഡാലസ്ത്രീ ആയിരുന്നു; അനേകം പ്രസവങ്ങളുടെ ഭാരത്തോടെ, ദാരിദ്ര്യത്താൽ കഠിനമായി പീഡിതയായി.

Verse 20

अथ सा भ्रममाणाऽत्र क्षेत्रे प्राप्ता तृषार्दिता । मध्यंदिनगतेसूर्ये ज्येष्ठमासे सुदारुणे

അപ്പോൾ അവൾ അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞ് ദാഹാർത്തയായി ഈ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തി—കഠിനമായ ജ്യേഷ്ഠമാസത്തിൽ, സൂര്യൻ മധ്യാഹ്നത്തിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ.

Verse 21

अथापश्यत्स्तोकजलां सा तत्र लघुकूपिकाम् । तृषार्तां कपिलां गां वर्तमानां तदां तिके

അപ്പോൾ അവൾ അവിടെ അല്പജലം മാത്രമുള്ള ഒരു ചെറിയ കിണറിനെ കണ്ടു; അതിന്റെ സമീപത്ത് ദാഹാർത്തയായ കപിലഗോവ് നിൽക്കുകയായിരുന്നു.

Verse 22

ततो दयां समाश्रित्य त्यक्त्वा स्नेहं सुतोद्भवम् । आत्मनश्च तथा प्राणान्गां वितृष्णामथाकरोत्

പിന്നീട് അവൾ കരുണയെ ആശ്രയിച്ച്, പുത്രജന്യമായ സ്നേഹം ഉപേക്ഷിച്ച്, സ്വന്തം പ്രാണങ്ങളെയും അവഗണിച്ച്, ആ ഗോവിന്റെ ദാഹം ശമിപ്പിച്ചു.

Verse 23

जलाभावे तथा सा च समस्तैर्बालकैः सह । वैवस्वतगृहं प्राप्ता गोभक्तिधृतमानसा

ജലാഭാവം വന്നപ്പോൾ അവൾ തന്റെ എല്ലാ ബാലകരോടും കൂടി, ഗോഭക്തിയാൽ ധൃതമനസ്സായി വൈവസ്വതൻ (യമൻ) ഗൃഹത്തിൽ എത്തി.

Verse 24

ततो नृपगृहे जाता तत्प्रभावाद्द्विजोत्तमाः । पूर्वकर्मविपाकेन संजाता विष कन्यका

അതിനുശേഷം, ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, ആ (പൂർവകർമ്മ)ത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ അവൾ രാജഗൃഹത്തിൽ ജനിച്ചു; പൂർവകർമ്മവിപാകം മൂലം അവൾ ‘വിഷകന്യ’യായി സംജാതയായി.

Verse 25

ऋषय ऊचुः । केन कर्मविपाकेन संजाता विषकन्यका । स्वकुलोच्छेदनकरी सर्वं सूत ब्रवीहि नः

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു— ‘ഏത് കർമ്മവിപാകത്താൽ ഈ വിഷകന്യ ജനിച്ചു, സ്വന്തം കുലത്തെ തന്നെ ഛേദിക്കുന്നവളായി? ഹേ സൂതാ, ഞങ്ങൾക്ക് എല്ലാം പറയുക.’

Verse 26

सूत उवाच । चंडालत्वे तया विप्रा वर्तंत्या भ्रममाणया । देवतायतने दृष्टा गौरी हेममयी शुभा

സൂതൻ പറഞ്ഞു— ‘ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ചണ്ഡാലാവസ്ഥയിൽ അലഞ്ഞുതിരിയുമ്പോൾ അവൾ ഒരു ദേവതാലയത്തിൽ ശുഭമായ ഹേമമയിയായ ഗൗരിയെ കണ്ടു.’

Verse 27

ततस्तां विजने प्राप्य गत्वा देशांतरं मुदा । यावत्करोति खंडानि विक्रयार्थं सुनिंदिता । तावदन्वेषमाणास्तां संप्राप्ता नृपसेवकाः

പിന്നീട് അവളെ നിർജനസ്ഥലത്ത് കണ്ടെത്തി ആ അതിനിന്ദിത സ്ത്രീ സന്തോഷത്തോടെ ദേശാന്തരത്തിലേക്ക് പോയി. വിൽപ്പനാർത്ഥം (ആ പ്രതിമയെ) കഷണങ്ങളാക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അവളെ അന്വേഷിച്ച രാജസേവകർ അവിടെ എത്തിച്ചേർന്നു.

Verse 28

अथ ते तां समालोक्य भर्त्सयित्वा मुहुर्मुहुः । संताड्य लकुटाघातैर्लोष्टघातैश्च मुष्टिभिः

അവളെ കണ്ട ഉടനെ അവർ വീണ്ടും വീണ്ടും ശാസിച്ചു നിന്ദിച്ചു; ദണ്ഡപ്രഹാരങ്ങളാലും മണ്ണുകട്ടകളാലും മുഷ്ടിഘാതങ്ങളാലും അവളെ അടിച്ചു തകർത്തു।

Verse 29

ततः सुवर्णमादाय त्यक्त्वा तां रुधिरप्लुताम् । अवध्यैषेति संचिंत्य स्वपुरं प्रति ते गताः

അതിനുശേഷം അവർ സ്വർണം എടുത്ത്, രക്തത്തിൽ കുളിച്ച അവളെ ഉപേക്ഷിച്ചു; ‘ഇവളെ കൊല്ലരുത്’ എന്നു ചിന്തിച്ച് സ്വന്തം നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി।

Verse 30

यत्तया पार्वती स्पृष्टा ततो वै खण्डशः कृता । तेन कर्मविपाकेन संजाता विषकन्यका

അവൾ പാർവതിയെ സ്പർശിച്ച് പിന്നെ ആ പ്രതിമയെ ഖണ്ഡങ്ങളാക്കി തകർത്തതിനാൽ, അതേ കർമ്മവിപാകഫലമായി അവൾ വിഷകന്യയായി ജനിച്ചു।

Verse 32

समुद्रप्रतिमं चारु पद्मिनीखंडमंडितम् । मत्स्यकच्छपसंकीर्णं शिशुमारविराजितम्

അത് സമുദ്രസമമായ മഹിമയോടെ മനോഹരമായി, പദ്മസമൂഹങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്; മത്സ്യങ്ങളും ആമകളും നിറഞ്ഞ്, ശിശുമാരങ്ങളാൽ ശോഭിച്ചു।

Verse 33

सेवितं बहुभिर्हंसैर्बकैश्चक्रैः समंततः । अगाधसलिलं पुण्यं सेवितं जलजंतुभिः

അത് ചുറ്റുമെങ്ങും അനേകം ഹംസങ്ങളും ബകങ്ങളും ചക്രവാകപ്പക്ഷികളും സഞ്ചരിച്ചിരുന്നിടം; അതിലെ ജലം അതിഗഹനം, പുണ്യമായതും ജലജീവികളാൽ നിറഞ്ഞതുമായിരുന്നു।

Verse 34

प्रासादं तत्समीपस्थं साधु दृष्टिमनोहरम् । कारयित्वातिसंभक्त्या कैलासशिखरोपमम्

അതിന്റെ സമീപത്ത്, ദർശനമാത്രം മനോഹരമായ ഒരു ഭവ്യപ്രാസാദം മഹാഭക്തിയോടെ പണിയിക്കപ്പെട്ടു; അത് കൈലാസശിഖരസമം ആയിരുന്നു.

Verse 35

ततस्तत्र तपस्तेपे गौरीं संस्थाप्य भक्तितः । तदग्रे व्रतमास्थाय यथोक्तं शास्त्र संभवम्

പിന്നീട് അവിടെത്തന്നെ അവൾ ഭക്തിയോടെ ഗൗരിയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച് തപസ്സു ചെയ്തു; ആ ദേവിയുടെ സന്നിധിയിൽ ശാസ്ത്രോക്തമായ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു.

Verse 36

प्रातः स्नात्वा तु हेमंते गौरीं संपूज्य भक्तितः । बलिपूजोपहारैश्च विप्रदानादिभिस्तथा

ഹേമന്തകാലത്ത് പ്രഭാതസ്നാനം ചെയ്ത് അവൾ ഭക്തിയോടെ ഗൗരിയെ പൂജിച്ചു; ബലി, പൂജോപഹാരങ്ങൾ അർപ്പിക്കുകയും ബ്രാഹ്മണർക്കു ദാനാദികളും നൽകുകയും ചെയ്തു.

Verse 37

ततश्च शिशिरे प्राप्ते सायं प्रातः समाहिता । एकांतरोपवासैः सा स्नानं चक्रे नृपात्मजा

ശിശിരകാലം എത്തിയപ്പോൾ രാജകുമാരി മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കി സന്ധ്യയും പ്രഭാതവും സ്നാനം ചെയ്തു; ഒരു ദിവസം വിട്ട് ഒരു ദിവസം ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ചു.

Verse 38

वसंते नृत्यगीतैश्च तोषयामास पार्वतीम् । षष्ठकालाशना साध्वी सस्यदानपरा यणा

വസന്തകാലത്ത് അവൾ നൃത്തഗീതങ്ങളാൽ പാർവതിയെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു. ആ സദ്വതി ഷഷ്ഠകാലത്ത് മാത്രം ആഹാരം കഴിച്ചു, ധാന്യദാനത്തിൽ പരായണയായി നിലകൊണ്ടു.

Verse 39

पञ्चाग्निसाधका ग्रीष्मे फलाहारं तपस्विनी । चकार श्रद्धयोपेता वृकभूमिपतेः सुता

ഗ്രീഷ്മകാലത്ത് ആ തപസ്വിനി പഞ്ചാഗ്നി-സാധന നടത്തി, ഫലാഹാരമാത്രം സ്വീകരിച്ചു. ശ്രദ്ധയോടെ വൃകഭൂമിപതിയുടെ പുത്രി ആ തപസ്സുകൾ അനുഷ്ഠിച്ചു.

Verse 40

वर्षासु च जलाहारा भूत्वा सा विष कन्यका । आकाशे शयनं चक्रे परित्यक्तकुटीरका

മഴക്കാലത്ത് ആ ‘വിഷകന്യക’ ജലാഹാരമാത്രം സ്വീകരിച്ചു; കുടിൽ ഉപേക്ഷിച്ച് തുറന്ന ആകാശത്തിൻ കീഴിൽ അവൾ ശയിച്ചു.

Verse 42

एवमाराधयंत्याश्च तस्या देवीं गिरेः सुताम् । जगाम सुमहान्कालो न लेभे फलमीहितम्

ഇങ്ങനെ ഗിരിസുതയായ ദേവിയെ നിരന്തരം ആരാധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ വളരെ ദീർഘകാലം കടന്നു; എങ്കിലും അഭിലഷിതഫലം അവൾക്കു ലഭിച്ചില്ല.

Verse 43

मुखं वलिभिराक्रान्तं पलितैरंकितं शिरः । कन्याभावेपि वर्तंत्या न च तुष्टा हरप्रिया

അവളുടെ മുഖം ചുളിവുകളാൽ മൂടപ്പെട്ടു, തല നരച്ച മുടിയാൽ അടയാളപ്പെട്ടു; എങ്കിലും കന്യാഭാവത്തിൽ തന്നെയിരുന്നിട്ടും ഹരപ്രിയ (പാർവതി) തൃപ്തയായില്ല.

Verse 44

कस्यचित्त्वथ कालस्य तत्परीक्षार्थमेव सा । शक्राणीरूपमास्थाय ततः सन्दर्शनं गता

പിന്നീട് ഒരു സമയത്ത്, അവളെ പരീക്ഷിക്കാനായി മാത്രം, അവൾ ശക്രാണി (ഇന്ദ്രാണി) രൂപം സ്വീകരിച്ച് അവൾക്കു ദർശനം നൽകാൻ പോയി.

Verse 45

सुधावदातं सूर्याभं कैलासशिखरोपमम् । सुप्रलंबकरं मत्तं चतुर्दंतं महागजम्

അമൃതംപോലെ ധവളവും, സൂര്യനെപ്പോലെ ദീപ്തവും, കൈലാസശിഖരസമാനവും ആയ—അത്യന്തം നീണ്ട തുമ്പിക്കൈയുള്ള, മദോന്മത്തനും നാലു ദന്തങ്ങളുള്ള മഹാഗജം അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 46

समास्थाय वृता स्त्रीभिर्देवानां सर्वतो दिशम् । दधती मुकुटं मूर्ध्नि हारकेयूरभूषिता

അവൾ മുന്നിൽ നിൽക്കുകയും, എല്ലാ ദിക്കുകളിലും ദേവാംഗനമാർ അവളെ ചുറ്റിനിൽക്കുകയും ചെയ്തു. ശിരസ്സിൽ മകുടം ധരിച്ചു, ഹാരവും കേയൂരവും ധരിച്ച് അലങ്കൃതയായി അവൾ ശോഭിച്ചു।

Verse 47

पांडुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि । सेव्यमानाऽप्सरोभिश्च स्तूयमाना च किन्नरैः

അവളുടെ ശിരസ്സിന് മുകളിൽ പാണ്ഡുരവർണ്ണമായ കുട പിടിച്ചുനിന്നു. അപ്സരസ്സുകൾ അവളെ സേവിച്ചു; കിന്നരന്മാർ ഗാനങ്ങളാൽ അവളെ സ്തുതിച്ചു।

Verse 48

गन्धर्वैर्गीयमानासीत्ततः प्रोवाच सादरम् । वरं यच्छामि ते पुत्रि प्रार्थयस्व यथेप्सितम्

ഗന്ധർവന്മാർ പാടിക്കൊണ്ടിരിക്കെ അവൾ സാദരമായി പറഞ്ഞു—“പുത്രികേ, ഞാൻ നിനക്ക് വരം നൽകുന്നു; നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളതു അപേക്ഷിക്ക.”

Verse 49

अनेन तपसा तुष्टा पुष्कलेन तवाधुना । अहं भार्या सुरेन्द्रस्य शचीति परिकीर्तिता । त्रैलोक्येऽपि स्वयं प्राप्ता दयां कृत्वा तवोपरि

“നിന്റെ ഈ സമൃദ്ധമായ തപസ്സാൽ ഞാൻ ഇപ്പോൾ പ്രസന്നയായി. ഞാൻ ദേവേന്ദ്രനായ ഇന്ദ്രന്റെ ഭാര്യ, ‘ശചീ’ എന്നു പ്രസിദ്ധ; നിനക്കു കരുണചെയ്ത് ത്രിലോകം കടന്നും സ്വയം ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു।”

Verse 50

त्वया महत्तपस्तप्तं ध्यायंत्या हरवल्लभाम् । तपसा तुष्टिमायाता भवानी न सुनिष्ठुरा

നീ ഹരപ്രിയയെ ധ്യാനിച്ച് മഹത്തായ തപസ്സു ചെയ്തു. ആ തപസ്സാൽ ഭവാനി പ്രസന്നയായി; അവൾ ഭക്തരോടു കഠിനയല്ല.

Verse 51

सूत उवाच । सा तस्या वचनं श्रुत्वा शक्राण्या विषकन्यका । नमस्कृत्वाऽथ तामूचे कृतांजलिपुटा स्थिता

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ശക്രാണിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് വിഷകന്യ അവളെ നമസ്കരിച്ചു; പിന്നെ കയ്യുകൂപ്പി നിന്നുകൊണ്ട് അവളോടു പറഞ്ഞു.

Verse 52

विषकन्योवाच । नाहं त्वत्तो वरं देवि प्रार्थयामि कथञ्चन । तथान्यासामपींद्राणि देवतानामसंशयम्

വിഷകന്യ പറഞ്ഞു—ദേവീ, ഞാൻ നിന്നിൽ നിന്ന് യാതൊരു വരവും അപേക്ഷിക്കുന്നില്ല; അതുപോലെ ഇന്ദ്രനെയുമുള്‍പ്പെടെ മറ്റു ദേവന്മാരിൽ നിന്നുമും, സംശയമില്ലാതെ, അപേക്ഷിക്കുന്നില്ല.

Verse 53

अप्यहं नरकं रौद्रं प्रगच्छामींद्रवल्लभे । हरकांता समादेशान्न स्वर्गेऽपि तवाज्ञया

ഹേ ഇന്ദ്രവല്ലഭേ, ഭീകര നരകത്തിലേക്കു പോകേണ്ടിവന്നാലും ഞാൻ പോകും; ഹരകാന്തയുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം, നിന്റെ ആജ്ഞകൊണ്ട് മാത്രം ഞാൻ സ്വർഗ്ഗത്തിലും നില്ക്കുകയില്ല.

Verse 54

अनादिमध्यपर्य्यन्ता ज्ञानैश्वर्यसम न्विता । या देवी पूज्यते देवैर्वरं तस्या वृणोम्यहम्

ആദി-മധ്യ-അന്തമില്ലാത്തതും ജ്ഞാനൈശ്വര്യസമ്പന്നയുമായും ദേവന്മാർ പോലും പൂജിക്കുന്നതുമായ ആ ദേവിയിൽ നിന്നുതന്നെ ഞാൻ വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു.

Verse 55

यामाराधयते विष्णुर्ब्रह्मा रुद्रश्च वासवः । वांछितार्थं सदा देवीं वरं तस्या वृणो म्यहम्

വിഷ്ണുവും ബ്രഹ്മാവും രുദ്രനും ഇന്ദ്രനും ആരെയാണോ ആരാധിക്കുന്നത്, ആഗ്രഹിക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ എപ്പോഴും നൽകുന്ന ആ ദേവിയിൽ നിന്ന് ഞാൻ വരം ചോദിക്കുന്നു.

Verse 56

यया व्याप्तमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । स्त्रीरूपैर्विविधैर्देव्या वरं तस्या वृणोम्यहम्

വിവിധ സ്ത്രീരൂപങ്ങളാൽ ഈ ചരാചരങ്ങളായ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ആ ദേവിയിൽ നിന്ന് ഞാൻ വരം ചോദിക്കുന്നു.

Verse 57

श्रीदेव्युवाच । अहं भार्या सुरेन्द्रस्य प्राणेभ्योऽपि गरीयसी । ममाज्ञां पालयन्ति स्म देवदानवपन्नगाः

ശ്രീദേവി പറഞ്ഞു: ഞാൻ ദേവേന്ദ്രന്റെ പത്നിയാണ്, അദ്ദേഹത്തിന് ജീവനേക്കാൾ പ്രിയപ്പെട്ടവളാണ്. ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും നാഗങ്ങളും എന്റെ ആജ്ഞ അനുസരിക്കുന്നു.

Verse 58

किंनरा गुह्का यक्षाः किं पुनर्मर्त्यधर्मिणः । तस्मात्त्वं किं न गृह्णासि वरं मत्तः कुतापसि

കിന്നരന്മാരും ഗുഹ്യകന്മാരും യക്ഷന്മാരും (എന്നെ അനുസരിക്കുന്നു), പിന്നെ മനുഷ്യരുടെ കാര്യം പറയേണ്ടതുണ്ടോ! അതിനാൽ ഹേ ദുഷ്ട തപസ്വീ, നീ എന്നിൽ നിന്ന് വരം സ്വീകരിക്കാത്തത് എന്തുകൊണ്ട്?

Verse 59

तन्नूनं वज्रघातेन चूर्णयिष्यामि ते शिरः । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा तापस्यथ ततो द्विजाः

ഇല്ലെങ്കിൽ തീർച്ചയായും വജ്രായുധം കൊണ്ട് ഞാൻ നിന്റെ തല തകർക്കും. ഹേ ബ്രാഹ്മണരേ! അവളുടെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് ആ തപസ്വി അപ്പോൾ...

Verse 60

धैर्यमालंब्य तां प्राह भूय एव सुरेश्वरीम् । स्वामिनी त्वं हि देवानां सत्यमेतदसंशयम्

ധൈര്യം ആശ്രയിച്ച് അവൻ വീണ്ടും സുരേശ്വരിയോട് പറഞ്ഞു— “ദേവന്മാരുടെ സ്വാമിനി നീ തന്നേ; ഇത് സത്യം, സംശയമില്ല।”

Verse 61

यस्याः प्राप्तं त्वयैश्वर्यं परा तां तोषयाम्यहम् । स्वल्पमप्यपराधं ते न करोमि सुरेश्वरि

“ആരാൽ നിനക്ക് ഈ ഐശ്വര്യം ലഭിച്ചുവോ ആ പരമ ദേവിയെ ഞാൻ പൂജിച്ച് തൃപ്തിപ്പെടുത്തും. ഹേ സുരേശ്വരി, നിനക്കു നേരെ അല്പമെങ്കിലും അപരാധം ചെയ്യുകയില്ല।”

Verse 62

तथापि वधयोग्यां मां मन्यसे विक्षिपायुधम् । अन्यच्चापि वचो मह्यं शक्राणि शृणु सादरम्

“എങ്കിലും നീ എന്നെ വധയോഗ്യനെന്ന് കരുതി ആയുധം എറിയുന്നു. കൂടാതെ എന്റെ മറ്റൊരു വാക്കുണ്ട്—ഹേ ശക്രാണി, അത് ആദരത്തോടെ കേൾക്കുക।”

Verse 63

तच्छुत्वा कुरु यच्छ्रेयो विचिन्त्य मनसा ततः । न त्वं न ते पतिः शक्रो न चान्येपि सुरासुराः । मां निषूदयितुं शक्ताः पार्वत्यां शरणं गताम्

“ഇത് കേട്ട് മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച് ശ്രേയസ്സുള്ളതേ ചെയ്യുക. നീയോ, നിന്റെ ഭർത്താവ് ശക്രനോ, മറ്റു ദേവാസുരന്മാരോ—പാർവതിയിൽ ശരണം പ്രാപിച്ച എന്നെ നശിപ്പിക്കാൻ കഴിവുള്ളവർ അല്ല।”

Verse 64

तस्माद्द्रुतं दिवं गच्छ मा त्वं कोपं वृथा कुरु । सन्मार्गे वर्तमानायां मम सर्वसुरेश्वरि

“അതുകൊണ്ട് വേഗം സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകുക; വ്യർത്ഥമായി കോപിക്കരുത്. ഹേ സർവ്വസുരേശ്വരി, ഞാൻ സന്മാർഗത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു।”

Verse 65

सूत उवाच । एवं सा तां शचीमुक्त्वा दुःखिता विषकन्यका । चिन्तयामास तदिदं मरणे कृतनिश्चया

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ ശചീദേവിയോട് പറഞ്ഞിട്ട് ദുഃഖാകുലയായ വിഷകന്യ ആ കാര്യം മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു, മരണത്തിൽ ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്തു।

Verse 66

न प्रसीदति मे देवी यस्मात्पर्वतनंदिनी । तस्मान्मां यदि शक्राणी नैषा व्यापादयिष्यति

പർവതനന്ദിനിയായ ദേവി പാർവതി എനിക്കു ഇനിയും പ്രസന്നയായിട്ടില്ല; അതുകൊണ്ട് ശക്രാണി (ഇന്ദ്രാണി) എതിർത്താലും അവൾ എന്നെ നശിപ്പിക്കുകയില്ല।

Verse 67

तन्नूनं ज्वलनं दीप्तं सेवयिष्यामि सत्वरम् । अथापश्यत्क्षणेनैव तं चैरावणवारणम्

നിശ്ചയമായി ഞാൻ ആ ദീപ്തമായി ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയിലേക്കു ഉടൻ സമീപിക്കും. അപ്പോൾ തന്നെ ക്ഷണത്തിൽ അവൾ ഐരാവത ഗജത്തെ കണ്ടു।

Verse 68

दुग्धकुंदेन्दुसंकाशं संजातं सहसा वृषम् । तस्योपरि स्थितां देवीं शंभुना सह पार्वतीम्

അപ്പോൾ പാൽ, കുന്ദപുഷ്പം, ചന്ദ്രൻ എന്നിവപോലെ ശുഭ്രമായി പ്രകാശിക്കുന്ന ഒരു വൃഷഭം അപ്രതീക്ഷിതമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; അതിന്റെ മേൽ ശംഭുവിനോടുകൂടെ ദേവി പാർവതി നിലകൊണ്ടിരുന്നു।

Verse 69

चतुर्भुजां प्रसन्नास्यां दिव्यरूपसमन्विताम् । शुक्लमाल्यांबरधरां चन्द्रार्धकृतमस्तकाम्

ദേവി ചതുര്ഭുജയായി, പ്രസന്നമുഖയായി, ദിവ്യരൂപസമ്പന്നയായി; ശ്വേതമാലയും ശ്വേതാംബരവും ധരിച്ചു, മസ്തകത്തിൽ അർധചന്ദ്രൻ ശോഭിച്ചു।

Verse 70

ततः सम्यक्समालोक्य ज्ञात्वा तां पर्वतात्मजाम् । विषकन्या स्तुतिं चक्रे प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः

അനന്തരം അവളെ സൂക്ഷ്മമായി നോക്കി അവൾ പർവതാത്മജയെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ വിഷകന്യ, വീണ്ടും വീണ്ടും സാഷ്ടാംഗ നമസ്കാരം ചെയ്ത് സ്തുതി ചെയ്തു।

Verse 71

नमस्ते देवदेवेशि नमस्ते सर्ववासिनि । सर्वकामप्रदे सत्ये जरामरणवर्जिते

ഹേ ദേവദേവേശ്വരീ, നമസ്കാരം; ഹേ സർവ്വവാസിനീ, നമസ്കാരം. ഹേ സത്യസ്വരൂപിണീ, സർവ്വകാമപ്രദായിനീ, ജരാ-മരണവರ್ಜിത ദേവീ!

Verse 72

शक्रादयोऽपि देवास्ते परमार्थेन नो विदुः । स्वरूपवर्णनं कर्तुं किं पुनर्देवि मानुषी

ശക്രാദി ദേവന്മാർക്കും നിന്റെ പരമാർത്ഥതത്ത്വം യഥാർത്ഥമായി അറിയില്ല; അങ്ങനെ ഇരിക്കെ, ഹേ ദേവീ, ഒരു മനുഷ്യസ്ത്രീ എങ്ങനെ നിന്റെ സ്വരൂപം വർണ്ണിക്കും?

Verse 73

यस्याः सर्वं महीव्योमजलाग्निपवनात्मकम् । ब्रह्मांडमंगसंभूतं सदेवासुरमानुषम्

ആരുടേ ദേഹത്തിൽ നിന്നാണ് ഭൂമി, ആകാശം, ജലം, അഗ്നി, വായു എന്നീ സ്വഭാവങ്ങളുള്ള ഈ സമസ്ത ബ്രഹ്മാണ്ഡം ഉദ്ഭവിച്ചത്—ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും മനുഷ്യരും സഹിതം.

Verse 74

न तस्या जन्मनि ब्रह्मा न नाशाय महेश्वरः । पालनाय न गोविंदस्तां त्वां स्तोष्याम्यहं कथम्

അവളുടെ ജനനത്തിനായി ബ്രഹ്മാവില്ല, നാശത്തിനായി മഹേശ്വരനില്ല, പാലനത്തിനായി ഗോവിന്ദനും ഇല്ല; നീയേ ആ പരമസത്യം—അങ്ങയെ ഞാൻ എങ്ങനെ സ്തുതിക്കും?

Verse 75

तथाष्टगुणमैश्वर्यं यस्याः स्वाभाविकं परम् । निरस्तातिशयं लोके स्पृहणीयतमं सदा

അവളുടേത് അഷ്ടഗുണസമ്പന്നമായ പരമ ഐശ്വര്യം സ്വഭാവസിദ്ധം തന്നേ; ലോകത്തിൽ അതിശയരഹിതമായി, അവൾ സദാ ഏറ്റവും ആഗ്രഹണീയയാണ്.

Verse 76

यस्या रूपाण्यनेकानि सम्यग्ध्यानपरायणाः । ध्यायंति मुनयो भक्त्या प्राप्नुवंति च वांछितम्

അവളുടെ രൂപങ്ങൾ അനേകം; സമ്യക് ധ്യാനത്തിൽ പരായണരായ മുനിമാർ ഭക്തിയോടെ അവളെ ധ്യാനിച്ച് ഇഷ്ടവരം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 77

हृदि संकल्प्य यद्रूपं ध्यानेनार्चंति योगिनः । सम्यग्भावात्मकैः पुष्पैर्मोक्षाय कृत निश्चयाः

യോഗികൾ ഹൃദയത്തിൽ ഏത് രൂപം സങ്കൽപ്പിക്കുമോ, ധ്യാനത്തിലൂടെ അതേ രൂപത്തിൽ ദേവിയെ ആരാധിക്കുന്നു; സമ്യക് ഭാവരൂപ പുഷ്പങ്ങൾ അർപ്പിച്ച്, മോക്ഷത്തിനായി ദൃഢനിശ്ചയം കൈക്കൊള്ളുന്നു.

Verse 78

तां देवीं मानुषी भूत्वा कथं स्तौमि महेश्वरीम्

ഞാൻ ഒരു മനുഷ്യസ്ത്രീയായി മാറിയിട്ട്, ആ ദേവി മഹേശ്വരിയെ എങ്ങനെ സ്തുതിക്കാം?

Verse 79

देव्युवाच । परितुष्टास्मि ते पुत्रि वरं प्रार्थय सुव्रते । असंदिग्धं प्रदास्यामि यत्ते हृदि सदा स्थितम्

ദേവി അരുളിച്ചെയ്തു—മകളേ, ഞാൻ നിന്നിൽ പ്രസന്നയാണ്; ഹേ സുവ്രതേ, വരം അപേക്ഷിക്കൂ. നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ സദാ നിലകൊള്ളുന്നതിനെ ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ നൽകും.

Verse 80

विषकन्योवाच । भर्तुरर्थे मया देवि कृतोऽयं तपौद्यमः । तत्किं तेन करिष्यामि सांप्रतं जरयावृता

വിഷകന്യ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവീ! ഭർത്താവിന്റെ ഹിതത്തിനായി ഞാൻ ഈ തപസ്സിന്റെ ഉദ്യമം ആരംഭിച്ചു; ഇപ്പോൾ ജരയാൽ മൂടപ്പെട്ട ഞാൻ ഇതുകൊണ്ട് എന്തു ചെയ്യും?

Verse 81

तस्मादत्राऽश्रमे साकं त्वया स्थेयं सदैव तु । हिताय सर्वनारीणां वचनान्मम पार्वति

അതുകൊണ്ട്, ഹേ പാർവതീ! എല്ലാ സ്ത്രീകളുടെയും ഹിതത്തിനായി നീ എന്നോടൊപ്പം ഈ ആശ്രമത്തിൽ എപ്പോഴും വസിക്കണം—ഇത് എന്റെ വചനം.

Verse 82

श्रीदेव्युवाच । अद्यप्रभृत्यहं भद्रे श्रेष्ठेऽस्मिन्नाश्रमे शुभे । स्वमाश्रमं करिष्यामि यत्ते हृदि समाश्रितम्

ശ്രീദേവി പറഞ്ഞു—ഹേ ഭദ്രേ! ഇന്നുമുതൽ ഈ ശ്രേഷ്ഠവും പുണ്യവുമായ ആശ്രമത്തിൽ ഞാൻ എന്റെ സ്വന്തം വാസസ്ഥലം സ്ഥാപിക്കും; ഇത് നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ആശ്രയിച്ചതുപോലെ തന്നെ.

Verse 83

माघशुक्लतृतीयायां या ऽत्र स्नानं करिष्यति । नारी सा मत्प्रसादेन लप्स्यते वांछितं फलम्

മാഘ ശുക്ല തൃതീയയിൽ ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന ഏതു സ്ത്രീയും, എന്റെ പ്രസാദത്താൽ ആഗ്രഹിച്ച ഫലം പ്രാപിക്കും.

Verse 84

अपि कृत्वा महापापं नारी वा पुरुषोऽथवा । यत्र स्नात्वा प्रसादान्मे विपाप्मा संभविष्यति

സ്ത്രീയായാലും പുരുഷനായാലും—മഹാപാപം ചെയ്തവനായാലും, ഈ സ്ഥലത്ത് സ്നാനം ചെയ്താൽ എന്റെ പ്രസാദത്താൽ അവൻ പാപമുക്തനാകും.

Verse 85

अत्र ये फलदानं च प्रकरिष्यंति मानवाः । सफलाः सकलास्तेषामाशाः स्युर्नात्र संशयः

ഇവിടെ ഫലദാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യരുടെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും സഫലമാകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 86

अपि हत्वा स्त्रियं मर्त्यो योऽत्र स्नानं करिष्यति । माघशुक्लतृतीयायां विपाप्मा स भविष्यति

സ്ത്രീഹത്യ ചെയ്ത മർത്ത്യനും, മാഘ ശുക്ല തൃതീയയിൽ ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ പാപമുക്തനാകും.

Verse 87

या तत्र कन्यका भद्रे स्नानं भक्त्या करि ष्यति । तस्मिन्दिने पतिश्रेष्ठं लप्स्यते नात्र संशयः

ഹേ ഭദ്രേ! അവിടെ ഭക്തിയോടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന കന്യക, അതേ ദിവസം ശ്രേഷ്ഠനായ ഭർത്താവിനെ പ്രാപിക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 88

सूत उवाच । एवमुक्त्वा ततो गौरी तां च पस्पर्श पाणिना । ततश्च तत्क्षणाज्जाता दिव्यरूपवपुर्द्धरा

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ഗൗരി അവളെ കൈകൊണ്ട് സ്പർശിച്ചു; അന്നേ ക്ഷണത്തിൽ അവൾ ദിവ്യരൂപവും ദേഹവും ധരിച്ചു.

Verse 89

वृद्धत्वेन परित्यक्ता दिव्यमाल्यानुलेपना । पीनोन्नतकुचाभोगा प्रमत्तगजगामिनी

വാർദ്ധക്യം കാരണം ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട അവൾ ഇപ്പോൾ ദിവ്യമാലകളും അനുലേപനങ്ങളും ധരിച്ചു; പീനോന്നത സ്തനഭാരത്തോടെ, മദിച്ച ഗജത്തെപ്പോലെ ഗമിക്കുന്നവളായി.

Verse 90

ततस्तां सा समादाय विधाय निजकिंकरीम् । कैलासं पर्वतश्रेष्ठं जगाम हरसंयुता

അതിനുശേഷം അവൾ അവളെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട്, സ്വന്തം ദാസി-സേവികയായി നിയമിച്ച്, ഹരൻ (ശിവൻ) സഹിതം പർവ്വതശ്രേഷ്ഠമായ കൈലാസത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 91

ततःप्रभृति तत्तीर्थं शर्मिष्ठातीर्थमुच्यते । प्रख्यातं त्रिषु लोकेषु सर्वपातकनाशनम्

അന്നുമുതൽ ആ തീർത്ഥം ‘ശർമിഷ്ഠാതീർത്ഥം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; ത്രിലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധം, സർവ്വപാപനാശകം।

Verse 92

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र स्नानं समाचरेत् । माघशुक्लतृतीयायां यथावद्द्विजसत्तमाः

അതുകൊണ്ട്, ഹേ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരേ, മാഘ ശുക്ല തൃതീയയിൽ അവിടെ യഥാവിധി സ്നാനം സർവ്വശ്രമത്തോടെ ആചരിക്കണം।

Verse 93

एतत्पवित्रमायुष्यं सर्व पातकनाशनम् । स्त्रीतीर्थसंभवं नॄणां माहात्म्यं यन्मयोदितम्

ഞാൻ പ്രസ്താവിച്ച ഈ മഹാത്മ്യം—പവിത്രവും ആയുഷ്യവർദ്ധകവും സർവ്വപാപനാശകവും; ‘സ്ത്രീതീർത്ഥ’ത്തിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ചതായി—മനുഷ്യരുടെ ഹിതാർത്ഥം പ്രഖ്യാപിതം।

Verse 94

यश्चैतत्प्रातरुत्थाय सदा पठति मानवः । स सर्वांल्लभते कामान्मनसा वांछितान्सदा

പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് ഇതിനെ നിത്യമായി പാരായണം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ, മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്ന എല്ലാ കാമനകളും എപ്പോഴും പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 95

तथा पर्वणि संप्राप्ते यश्चैतत्पठते नरः । शृणोति चाशु भक्त्या यः स याति शिवमंदिरम्

അതുപോലെ പർവ്വദിനം വന്നാൽ, ഇതു പാരായണം ചെയ്യുന്നവനും, ഭക്തിയോടെ വേഗത്തിൽ ശ്രവിക്കുന്നവനും ശിവധാമമായ ശിവമന്ദിരത്തിൽ എത്തുന്നു.