Adhyaya 212

Verse 1

ऋषय ऊचुः । श्रुतं तीर्थत्रयं पुण्यं हाटकेश्वरसंज्ञिते । क्षेत्रेऽत्र यत्त्वया प्रोक्तमस्माकं सूतनंदन

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതനന്ദനാ! ഹാടകേശ്വരമെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ നീ പ്രസ്താവിച്ച മൂന്ന് പുണ്യതീർത്ഥങ്ങളെ ഞങ്ങൾ ശ്രവിച്ചു।

Verse 2

विश्वामित्रीयमाहात्म्यं श्रोतुमिच्छामहे वयम् । सांप्रतं तत्समाचक्ष्व परं कौतूहलं हि नः

വിശ്വാമിത്രനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മാഹാത്മ്യം ഞങ്ങൾ ശ്രവിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ അത് ഞങ്ങളോട് പറയുക; ഞങ്ങളുടെ കൗതുകം അത്യന്തം വലുതാണ്.

Verse 3

सूत उवाच । समुद्रस्यापि पारोऽत्र लक्ष्यते च क्षितेरपि । तारकाणां मुनेस्तस्य न गुणानां द्विजोत्तमाः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, ഇവിടെ സമുദ്രത്തിന്റെ അപ്പുറം തീരവും ഭൂമിയുടെ അതിരും കാണാം; എന്നാൽ നക്ഷത്രങ്ങളെക്കാൾ മഹത്തായ ആ മുനിയുടെ ഗുണങ്ങൾ അളക്കാൻ കഴിയില്ല.

Verse 4

लक्ष्यते केनचित्पारो गाधेः पुत्रस्य धीमतः । क्षत्रियोऽपि द्विजत्वं यः संप्राप्तो द्विजसत्तमाः

ചിലർക്കു ആ ധീമാനായ ഗാധിപുത്രന്റെ ‘അന്തം’ കണ്ടുപിടിക്കാമെന്നു തോന്നാം; എന്നാൽ അദ്ദേഹം—ക്ഷത്രിയനായിട്ടും—ബ്രാഹ്മണത്വം പ്രാപിച്ചു, ഹേ ദ്വിജസത്തമന്മാരേ.

Verse 5

अंत्यजत्वं गतस्यापि त्रिशंकोः पृथिवीपतेः । यज्ञभागभुजो देवाः प्रत्यक्षेण विनिर्मिताः

അന്ത്യജാവസ്ഥയിൽ പതിച്ച ഭൂമിപതി ത്രിശങ്കുവിനുവേണ്ടിയും യജ്ഞഭാഗം സ്വീകരിക്കുന്ന ദേവന്മാർ പ്രത്യക്ഷമായി പ്രകടിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 6

ब्रह्मणः स्पर्धया येन पुरा सृष्टिर्द्विजोत्तमाः । प्रारब्धा च ततो देवैः प्रणिपत्य निवारितः

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, ബ്രഹ്മാവിനോടുള്ള സ്പർധയാൽ അദ്ദേഹം ഒരിക്കൽ സൃഷ്ടി ആരംഭിച്ചു; തുടർന്ന് ദേവന്മാർ നമസ്കരിച്ചു അദ്ദേഹത്തെ (ആ പ്രവർത്തിയിൽ നിന്ന്) തടഞ്ഞു.

Verse 7

तस्य तीर्थस्य माहात्म्यं साप्रतं वदतो मम । श्रूयतां ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वपातकनाश नम्

ഇപ്പോൾ എന്റെ വചനത്തിൽ നിന്ന് ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം ശ്രവിക്കുവിൻ, ഹേ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ—അത് സർവ്വപാപനാശകമായ പാവന തീർത്ഥമാണ്.

Verse 8

तेन तत्र कृतं कुण्डं स्वहस्तेन महात्मना । शस्त्रं विनापि भूपृष्ठं प्रविदार्य समंततः

ആ മഹാത്മാവ് അവിടെ സ്വന്തം കൈകൊണ്ട് കുണ്ടം നിർമ്മിച്ചു; ആയുധമില്ലാതെയും ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലം ചുറ്റുമെല്ലാം പിളർത്തി.

Verse 9

तत्र ध्यात्वा समानीता पातालाज्जाह्नवी नदी । मर्त्यलोके समायातं यस्यास्तोयं सुनिर्मलम्

അവിടെ ധ്യാനബലത്താൽ പാതാളത്തിൽ നിന്ന് ജാഹ്നവീ നദിയെ ഉയർത്തി കൊണ്ടുവന്നു; മർത്ത്യലോകത്തിൽ അവളുടെ ജലം അത്യന്തം നിർമ്മലമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 10

सुस्वादु च तथा स्नानात्सर्वपातकनाशनम् । तेनापि स्थापितस्तत्र भास्करो वारितस्करः

അതിന്റ ജലം അത്യന്തം മധുരമാണ്; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്‌താൽ സർവ്വപാപങ്ങളും നശിക്കും; അവൻ അവിടെ ഭാസ്കരനെ ‘വാരിതസ്കര’ എന്ന നാമത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 11

यः सप्तम्यां सूर्यवारे स्नात्वा तस्य हृदे शुभे । माघमासे सिते पक्षे नमस्यति दिवाकरम् । स कुष्ठैर्मुच्यते सर्वैस्तथा पापैर्द्विजो त्तमाः

സൂര്യവാരത്തിൽ വരുന്ന സപ്തമിദിനത്തിൽ ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ ശുഭ ഹൃദയസ്ഥാനത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, മാഘമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ ദിവാകരനെ നമസ്കരിക്കുന്നവൻ—സകല കുഷ്ഠരോഗങ്ങളിൽ നിന്നും പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും, ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ.

Verse 12

पश्चिमोत्तरदिग्भागे तस्यास्ति जलसंभवा । धन्वंतरिकृता वापी सर्वरोगविनाशिनी

അതിന്റേ വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് ഒരു ജലസ്രോതസ്സ് ഉണ്ട്—ധന്വന്തരിയാൽ നിർമ്മിതമായ ആ വാപി/കിണർ—സകലരോഗനാശിനി.

Verse 13

तत्र पूर्वं तपस्तेपे धन्वं तरिरुदारधीः । ववन्दे तपसा युक्तो ध्यायमानः समाहितः

അവിടെ പൂർവകാലത്ത് ഉദാരബുദ്ധിയുള്ള ധന്വന്തരി തപസ്സു ചെയ്തു. തപസ്സാൽ നിയന്ത്രിതനായി, ധ്യാനത്തിൽ ലീനനായി, പൂർണ്ണ സമാഹിതനായി ഭക്തിപൂർവ്വം വന്ദനം അർപ്പിച്ചു.

Verse 14

ततः कालेन महता संतुष्टस्तस्य भास्करः । उवाच वरदोऽस्मीति प्रार्थयस्व महामते

പിന്നീട് ദീർഘകാലത്തിനു ശേഷം ഭാസ്കരൻ (സൂര്യഭഗവാൻ) അവനിൽ പ്രസന്നനായി പറഞ്ഞു—“ഞാൻ വരദാതാവാണ്; ഹേ മഹാമതേ, അപേക്ഷിക്ക.”

Verse 15

धन्वंतरिरुवाच । अत्र कुण्डे नरो भक्त्या यः स्नानं कुरुते विभो । तस्य स्यात्सर्वरोगाणां संक्षयः सुरसत्तम

ധന്വന്തരി പറഞ്ഞു—“ഹേ വിഭോ, ദേവശ്രേഷ്ഠാ! ആരെങ്കിലും ഭക്തിയോടെ ഈ കുണ്ടത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ, അവന്റെ സകലരോഗങ്ങളും ക്ഷയിക്കട്ടെ.”

Verse 16

श्रीभगवानुवाच । अद्य शस्ते दिने योऽत्र सप्तम्यां रविवासरे । सूर्योदये नरः स्नानं करिष्यति समाहितः । व्याधिग्रस्तः स नीरोगस्तत्क्षणात्संभविष्यति

ശ്രീഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—“ഇന്ന് ഈ ശുഭദിനത്തിൽ, സപ്തമി തിഥിയായ ഞായറാഴ്ച, സൂര്യോദയത്തിൽ സമാഹിതചിത്തനായി ആരെങ്കിലും ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ, അവൻ രോഗബാധിതനായാലും അതേ ക്ഷണത്തിൽ നിരോഗനാകും.”

Verse 18

एवमुक्त्वा सुरश्रे ष्ठोंऽतर्धानं स गतो रविः । धन्वन्तरिः प्रहृष्टात्मा स्वस्थानं च गतस्ततः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദേവശ്രേഷ്ഠനായ രവി (സൂര്യൻ) അന്തർധാനം ചെയ്തു. തുടർന്ന് ഹർഷഭരിതഹൃദയനായ ധന്വന്തരി തന്റെ സ്വസ്ഥാനത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.

Verse 19

कस्यचित्त्वथ कालस्य रत्नाक्षोऽथ महीपतिः । अयोध्याधि पतिः ख्यातः सूर्यवंशसमुद्भवः

കുറച്ച് കാലത്തിന് ശേഷം രത്നാക്ഷൻ എന്നൊരു മഹീപതി ഉദിച്ചു; അദ്ദേഹം അയോധ്യയുടെ ഖ്യാതനായ അധിപനും സൂര്യവംശജനുമായിരുന്നു.

Verse 20

कृतज्ञश्च वदान्यश्च स्वदारनिरतः सदा । शूरः परमतेजस्वी सर्वशत्रुनिषूदनः

അവൻ കൃതജ്ഞനും ദാനശീലനും ആയിരുന്നു; സദാ തന്റെ ധർമ്മപത്നിയിലേയ്ക്ക് അനുരക്തൻ. വീരനും പരമതേജസ്സുള്ളവനും സർവ്വശത്രുനാശകനുമായിരുന്നു.

Verse 21

पूर्वकर्मविपाकेन तस्य भूमिपतेर्द्विजाः । कुष्ठव्याधिरभूद्रौद्रो दुश्चिकित्स्यो जगत्त्रये

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! പൂർവകർമ്മവിപാകം മൂലം ആ ഭൂപതിക്ക് ഭീകരമായ കുഷ്ഠവ്യാധി ഉണ്ടായി; അത് ത്രിലോകത്തിലും ദുഷ്ചികിത്സ്യമായിരുന്നു.

Verse 22

तदस्ति नौषधं लोके यत्तेन न कृतं द्विजाः । कुष्ठग्रस्तेन वा दानं यत्र दत्तं महात्मना

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! ലോകത്തിൽ അവൻ പരീക്ഷിക്കാത്ത ഔഷധം ഒന്നുമില്ലായിരുന്നു; കുഷ്ഠബാധിതനായിരുന്നിട്ടും ആ മഹാത്മാവ് നൽകാത്ത ദാനം ഒന്നുമില്ലായിരുന്നു.

Verse 23

यथायथौषधान्येव स करोति ददाति च । तथातथा तस्य कायो व्याधिना क्षामितो भृशम्

അവൻ എത്ര എത്ര ഔഷധങ്ങൾ പ്രയോഗിക്കുകയും എത്ര എത്ര ദാനങ്ങൾ നൽകുകയും ചെയ്താലും, അത്രത്തോളം തന്നെ അവന്റെ ശരീരം രോഗം മൂലം വീണ്ടും വീണ്ടും അത്യന്തം ക്ഷയിച്ചു.

Verse 24

ततो वैराग्यमापन्नः स नृपो द्विजसत्तमाः । पुत्रं राज्येऽथ संस्थाप्य वांछयामास पावकम् । निषिद्धोऽपि हि तैः सर्वैः कलत्रैराप्तसेवकैः

അപ്പോൾ, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ആ രാജാവ് വൈരാഗ്യം പ്രാപിച്ചു. പുത്രനെ രാജസിംഹാസനത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച്, പാവകത്തിൽ പ്രവേശിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. ഭാര്യമാരും ആത്മസേവകരും എല്ലാവരും വിലക്കിയിട്ടും അവന്റെ ആഗ്രഹം ശമിച്ചില്ല.

Verse 25

दत्त्वा दानानि विप्रेभ्यः पूजयित्वा सुरोत्तमान् । संभाष्य च सुहृद्वर्गं शासयित्वा निजं सुतम्

ബ്രാഹ്മണർക്കു ദാനങ്ങൾ നൽകി, ദേവോത്തമരെ പൂജിച്ച്, സുഹൃത്തുക്കളുടെ വൃത്തവുമായി സംഭാഷണം നടത്തി, തന്റെ പുത്രനെ രാജധർമ്മത്തിൽ ഉപദേശിച്ചു.

Verse 26

एतस्मिन्नेव काले तु भ्रममाणे यदृच्छया । कश्चित्कार्पटिकः प्राप्तो दिव्यरूपवपुर्धरः

അന്നേ സമയത്ത്, യദൃച്ഛയായി സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ഒരു കാർപടികൻ (വൈരാഗി) അവിടെ എത്തി; അവന്റെ ദേഹം ദിവ്യരൂപം ധരിച്ചിരുന്നു.

Verse 27

अथासौ व्याकुलं दृष्ट्वा तत्सर्वं नृपतेः पुरम् । अपृच्छद्विस्मयाविष्टो दृष्ट्वा कञ्चिन्नरं द्विजाः

പിന്നീട് അവൻ രാജാവിന്റെ നഗരം മുഴുവൻ വ്യാകുലമായിരിക്കുന്നതു കണ്ടു; അവിടെ ഒരാളെ കണ്ടപ്പോൾ, വിസ്മയത്തിൽ മുങ്ങി ചോദിച്ചു—ഹേ ദ്വിജന്മാരേ.

Verse 28

कार्पटिक उवाच । किमेषा व्याकुला भद्रे सर्वा जाता महापुरी । निरानन्दाऽश्रुपूर्णाक्षैर्बालवृद्धैर्निषेविता

കാർപടികൻ പറഞ്ഞു: 'ഹേ ഭദ്രേ! ഈ മഹാനഗരം ഇത്രയധികം അസ്വസ്ഥമായിരിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? സന്തോഷമില്ലാതെ, കണ്ണീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളുള്ള കുട്ടികളാലും വൃദ്ധരാലും ഇത് നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.'

Verse 29

सोऽब्रवीन्नृपतिश्चायं कुष्ठव्याधिसमन्वितः । साधयिष्यति सन्दीप्तं सुनिर्विण्णो हुताशनम्

അദ്ദേഹം മറുപടി പറഞ്ഞു: 'ഈ രാജാവ് കുഷ്ഠരോഗത്താൽ പീഡിതനാണ്. അങ്ങേയറ്റം നിരാശനായി, കത്തുന്ന തീയിൽ പ്രവേശിക്കാൻ അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചിരിക്കുന്നു.'

Verse 30

तेनेयं नगरी कृत्स्ना परं दुःखमुपागता । गुणैरस्य समाविष्टा नूनं मृत्युं प्रयास्यति

'അതുകൊണ്ടാണ് ഈ നഗരം മുഴുവൻ കടുത്ത ദുഃഖത്തിലായിരിക്കുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗുണങ്ങളാൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ, അത് തീർച്ചയായും അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം മരണം വരിക്കും.'

Verse 31

तच्छ्रुत्वा सत्वरं गत्वा नृपं कार्पटिकोऽब्रवीत्

അതുകേട്ട്, കാർപടികൻ വേഗത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 32

सर्वं जनं नरेन्द्रस्य मृतं जीवापयन्निव । मा नृपानेन दुःखेन व्याधिजेन हुताशनम् । प्रविश त्वं स्थिते तीर्थे सर्वव्याधिक्षयावहे

'ഹേ രാജാവേ! മരിച്ചുവെന്ന് കരുതുന്ന അങ്ങയുടെ ജനങ്ങളെ അങ്ങ് പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുന്നത് പോലെയാണ്. രോഗത്താൽ ഉണ്ടായ ഈ ദുഃഖം കാരണം തീയിൽ പ്രവേശിക്കരുത്. എല്ലാ രോഗങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്ന ഈ തീർത്ഥത്തിൽ പ്രവേശിക്കുക.'

Verse 33

मदीयो भूपते देह ईदृगासीद्यथा तव । तत्र स्नातस्य सद्योऽथ जात ईदृक्पुनः प्रभो

ഹേ ഭൂപതേ! എന്റെ ദേഹവും ഒരുകാലത്ത് നിന്റേതുപോലെ തന്നെയായിരുന്നു. എന്നാൽ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത ഉടനെ, ഹേ പ്രഭോ, ഞാൻ ക്ഷണത്തിൽ വീണ്ടും ഇങ്ങനെ (പൂർവ്വവത്) ആയി.

Verse 34

सप्तम्यां सूर्यवारेण भास्करस्योदयं प्रति । यस्तत्र कुरुते स्नानं व्याधिग्रस्तो नरो भुवि

സപ്തമി തിഥിയിൽ, ഞായറാഴ്ച, ഭാസ്കരന്റെ ഉദയസമയത്ത്, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ—ഈ ഭൂമിയിൽ രോഗബാധിതനായ മനുഷ്യനാകിലും,

Verse 35

स व्याधिना विनि र्मुक्तस्तत्क्षणात्कल्पतां व्रजेत् । तथा पापविनिर्मुक्तो यथाहं नृपसत्तम

അവൻ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ രോഗത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി ആരോഗ്യവും യോഗ്യതയും പ്രാപിക്കുന്നു. അതുപോലെ പാപത്തിൽ നിന്നുമും മോചിതനാകുന്നു, ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ—ഞാൻ ആയതുപോലെ തന്നെ.

Verse 36

राजोवाच । कस्मिन्देशे महातीर्थं तादृशं वद मे द्रुतम्

രാജാവ് പറഞ്ഞു—ഇത്തരത്തിലുള്ള മഹാതീർത്ഥം ഏത് ദേശത്തിലാണ്? എനിക്ക് വേഗം പറയുക.

Verse 37

कार्पटिकौवाच । अस्ति भूमितले ख्यातं नागरं क्षेत्रमुत्तमम् । कुष्ठव्याधिसमाक्रांतो गतोऽहं तत्र भूपते

കാർപടികൻ പറഞ്ഞു—ഭൂമിതലത്തിൽ ‘നാഗര’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായ ഒരു ഉത്തമ ക്ഷേത്രപ്രദേശം ഉണ്ട്. ഹേ ഭൂപതേ, കുഷ്ഠരോഗബാധിതനായി ഞാൻ അവിടെ പോയി.

Verse 38

तस्य सन्दर्शनार्थाय तीर्थयात्रापरायणः । तत्र मां दीनमालोक्य व्याधिग्रस्तं सुदुःखितम् । कश्चित्तत्राश्रयः प्राह तपस्वी कृपयान्वितः

ആ പുണ്യതീർത്ഥം ദർശിക്കുവാൻ തീർത്ഥയാത്രയിൽ പരായണനായി ഞാൻ അവിടെ എത്തി. അവിടെ എന്നെ ദീനനായി, രോഗബാധിതനായി, അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി കണ്ടു, അവിടെ വസിക്കുന്ന കരുണാസമ്പന്നനായ ഒരു തപസ്വി എന്നോടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 39

पश्चिमोत्तरदिग्भागे देवस्य जलशायिनः । तीर्थमस्ति महापुण्यं विश्वामित्रजलावहम्

വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് ദിക്കിൽ ‘ജലശായി’ ദേവന്റെ സന്നിധിയിൽ മഹാപുണ്യമയമായ ഒരു തീർത്ഥമുണ്ട്; അത് ‘വിശ്വാമിത്ര-ജലാവഹ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 40

तत्र गत्वा कुरु स्नानं सप्तम्यां रविवासरे । माघमासे तु संप्राप्ते शुक्लपक्षे विशेषतः

അവിടെ ചെന്നു ഞായറാഴ്ചയോടുകൂടിയ സപ്തമി തിഥിയിൽ സ്നാനം ചെയ്യുക. പ്രത്യേകിച്ച് മാഘമാസം വന്നപ്പോൾ, വിശേഷമായി ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ.

Verse 41

येन निर्याति ते कुष्ठो भास्करस्योदयं प्रति । तच्छ्रुत्वाऽहं च तत्प्राप्तः सप्तम्यां सूर्यसंयुजि । ततश्च कृतवान्स्नानं निर्झरे तत्र शांभवे

“ഇതുകൊണ്ട് നിന്റെ കുഷ്ഠം ഭാസ്കരന്റെ ഉദയസമയത്ത് അകലും.” എന്നു കേട്ടു, സൂര്യസംയുക്തമായ (ഞായർ) സപ്തമിയിൽ ഞാൻ അവിടെ എത്തി; പിന്നെ അവിടത്തെ ശാംഭവ നിർഝരത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്തു.

Verse 42

ततस्तस्माद्विनिष्क्रांतो यावत्पश्याम्यहं तनुम् । तावन्नृपेदृशी जाता सत्यमेतत्तवोदितम्

പിന്നെ ആ ജലത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് ഞാൻ എന്റെ ശരീരം നോക്കിയതുമാത്രത്തിൽ, ഹേ രാജാവേ, അതേ നിമിഷം അത് ഇങ്ങനെ ആയി. നിനക്കു പറഞ്ഞത് തീർച്ചയായും സത്യമത്രേ.

Verse 43

तस्मात्त्वमपि राजेंद्र तत्र स्नानं समाचर । सप्तम्यां सूर्यवारेण भास्करस्योदयं प्रति

അതുകൊണ്ട് ഹേ രാജേന്ദ്രാ! നീയും അവിടെ സ്നാനം ആചരിക്കണം—സപ്തമി തിഥിയിൽ, ഞായറാഴ്ച, സൂര്യോദയ സമയത്ത്।

Verse 44

येन ते नश्यति व्याधिर्विशेषमपि पातकम् । तच्छ्रुत्वा स नृपस्तूर्णं तेनैव सहितो ययौ

തന്റെ രോഗവും—വിശേഷിച്ച് മഹാപാപവും—നശിപ്പിക്കുന്ന മാർഗം കേട്ടതോടെ രാജാവ് ആ മനുഷ്യനോടൊപ്പം ഉടൻ പുറപ്പെട്ടു।

Verse 45

चकार स तथा स्नानं सप्तम्यां सूर्यवासरे । माघमासे तु संप्राप्ते विश्वामित्रजले शुभे

അങ്ങനെ മാഘമാസം എത്തിയപ്പോൾ, ഞായറാഴ്ച സപ്തമി തിഥിയിൽ, ശുഭമായ വിശ്വാമിത്രജലത്തിൽ അദ്ദേഹം സ്നാനവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു।

Verse 46

ततः कुष्ठविनिर्मुक्तस्तत्क्षणात्समपद्यत । दिव्यरूपवपुर्द्धारी कामदेव इवापरः

അതിനുശേഷം കുഷ്ഠത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി അവൻ അതിക്ഷണത്തിൽ തന്നെ രൂപാന്തരപ്പെട്ടു; ദിവ്യപ്രഭയുള്ള ദേഹം ധരിച്ചു മറ്റൊരു കാമദേവനെപ്പോലെ ആയി।

Verse 47

अथ तुष्टो नरेंद्रस्तु तस्मै कार्पटिकाय च । ददौ कोटित्रयं हेम्नः प्रोवाच स ततो वचः

അപ്പോൾ സന്തുഷ്ടനായ രാജാവ് ആ കാർപടികന്‍ (ഭിക്ഷുക്കന്‍) മൂന്നു കോടി സ്വർണം നൽകി; തുടർന്ന് അവൻ ഇങ്ങനെ വചനം പറഞ്ഞു।

Verse 48

त्वत्प्रसादाद्विमुक्तोऽस्मि रोगादस्मात्सुदारुणात् । तस्मात्त्वं गच्छ गेहं स्वं स्थास्येऽहं चात्र निर्भरम्

നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഞാൻ ഈ അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ രോഗത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി. അതുകൊണ്ട് നീ നിന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് പോകുക; ഞാൻ ഇവിടെ നിർഭയനായി, നിശ്ചിന്തനായി പാർക്കും.

Verse 49

करिष्यामि तपो नित्यं स्वकलत्रसम न्वितः । राज्ये संस्थापितः पुत्रः समर्थो राज्यकर्मणि

ഞാൻ എന്റെ രാജ്ഞിയോടുകൂടെ നിത്യവും തപസ്സു ചെയ്യും. എന്റെ പുത്രനെ രാജ്യത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു; അവൻ രാജകാര്യങ്ങളിൽ സമർത്ഥനാണ്.

Verse 50

इत्युक्त्वा प्रेरयामास तं तथान्यान्समागतान् । सेवकास्वगृहायैव स्वयं तत्रैव संस्थितः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവനെയും അവിടെ കൂടിയ മറ്റുള്ളവരെയും സേവകരോടുകൂടെ തങ്ങളുടെ വീടുകളിലേക്കു അയച്ചു; താൻ മാത്രം അവിടെ തന്നെയിരുന്നു.

Verse 51

कृत्वाऽश्रमपदं रम्यं स्वकलत्रसमन्वितः । संप्राप्तश्च परां सिद्धिं कालेन द्विजसत्तमाः

ഹേ ദ്വിജസത്തമന്മാരേ! രാജ്ഞിയോടുകൂടെ മനോഹരമായ ആശ്രമസ്ഥാനം സ്ഥാപിച്ച്, കാലക്രമത്തിൽ അവൻ പരമസിദ്ധി പ്രാപിച്ചു.

Verse 52

तस्य नाम्ना ततः ख्यातं तीर्थ मेतत्त्रिविष्टपे । सर्वव्याधिहरं रम्यं सर्वपातकनाशनम्

അതിനുശേഷം ഈ തീർത്ഥം അവന്റെ നാമത്താൽ ത്രിലോകത്തിലും പ്രസിദ്ധമായി—മനോഹരം, സർവ്വവ്യാധിഹരം, സർവ്വപാപനാശനം.

Verse 53

तेन संस्थापितस्तत्र देवदेवो दिवाकरः । रत्नादित्य इति ख्यातो निजनाम्ना महा त्मना

അവൻ അവിടെ ദേവദേവനായ ദിവാകര സൂര്യനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. ആ മഹാത്മാവ് തന്റെ തന്നെ നാമത്താൽ ‘രത്നാദിത്യൻ’ എന്നായി പ്രസിദ്ധനായി.

Verse 54

सप्तम्यां सूर्यवारेण तत्र स्नात्वा प्रपश्यति । यस्तु पापविनिर्मुक्तः सूर्यलोकं स गच्छति

സപ്തമി തിഥിയിൽ, ഞായറാഴ്ച, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ദർശനം ചെയ്യുന്നവൻ പാപമുക്തനായി സൂര്യലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 55

यदन्यत्तत्र संवृत्तं क्षेत्रजातं द्विजो त्तमाः । तदहं कीर्तयिष्यामि शृणुध्वं सुसमाहिताः

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, അവിടെ ആ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ മറ്റൊരു സംഭവവും ഞാൻ ഇനി വിവരിക്കും; നിങ്ങൾ ഏകാഗ്രചിത്തരായി ശ്രവിക്കൂ.

Verse 56

आसीत्तत्र पुमान्कश्चिद्देशे ग्राम्यो जरात्मकः । कुष्ठी तथापि नित्यं स करोति पशु रक्षणम्

ആ പ്രദേശത്ത് ഒരു ഗ്രാമവാസി ഉണ്ടായിരുന്നു; വയോധികനും ദുർബലനും. അവൻ കുഷ്ഠരോഗിയായിരുന്നിട്ടും നിത്യവും പശുക്കളെ കാത്തുസൂക്ഷിച്ചു.

Verse 57

एकदा रक्षतस्तस्य पशूंस्तत्र गिरेरधः । एकः पशुर्विनिष्क्रांतः सत्पथात्तृणलोभतः

ഒരു ദിവസം അവൻ മലയുടെ അടിവാരത്ത് പശുക്കളെ കാത്തുകൊണ്ടിരുന്നു. അപ്പോൾ പുല്ലിന്റെ മോഹത്തിൽ ഒരു മൃഗം സത്പഥം വിട്ട് തെറ്റിപ്പോയി.

Verse 58

सप्तम्यां रविवारेण पतितस्तस्य निर्झरे । न च संलक्षितस्तेन गच्छमानः कथंचन

സപ്തമിദിനത്തിൽ, ഞായറാഴ്ച, ആ മൃഗം നിർഝരധാരയിൽ വീണു. അവൻ പോകുമ്പോഴും അതിനെ യാതൊരു വിധത്തിലും ശ്രദ്ധിച്ചില്ല.

Verse 59

अथ यावद्गृहे सोऽथ भोजनाथं समुद्यतः । तावत्तस्य पशोः स्वामी भर्त्सयन्समुपागतः

പിന്നീട് അവൻ ഭക്ഷണത്തിനായി വീട്ടിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു. അതിനിടയിൽ ആ മൃഗത്തിന്റെ ഉടമ അവനെ ശാസിച്ചുകൊണ്ട് എത്തി.

Verse 60

नायातः स पशुः कस्मान्मदीयो मामके गृहे । तस्मादानय तं शीघ्रं नो चेत्प्राणान्हरामि ते

“എന്റെ മൃഗം എന്റെ വീട്ടിലേക്കെന്തുകൊണ്ട് വന്നില്ല? അതിനാൽ അതിനെ ഉടൻ കൊണ്ടുവരിക; അല്ലെങ്കിൽ നിന്റെ പ്രാണം ഞാൻ ഹരിക്കും!”

Verse 61

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा भय संत्रस्तः स कुष्ठी सत्वरं ययौ । तेन मार्गेण येनैव दिवा भ्रांतो महीतले

സൂതൻ പറഞ്ഞു: അത് കേട്ട് ഭയത്തിൽ വിറച്ച ആ കുഷ്ഠരോഗി വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു—പകൽ ഭൂമിയിൽ അലഞ്ഞ അതേ വഴിയിലൂടെ തന്നെ.

Verse 62

अथ दूरात्स शुश्राव तस्य रावं पशोस्तदा । पतितस्य महागर्ते निशांते तमसि स्थिते

പിന്നീട് അവൻ ദൂരത്തിൽ നിന്ന് ആ മൃഗത്തിന്റെ നിലവിളി കേട്ടു—അത് മഹാഗർത്തത്തിൽ വീണിരുന്നു—രാത്രിയുടെ അവസാനം, ഇരുട്ട് ഇപ്പോഴും നിലനിൽക്കുമ്പോൾ.

Verse 63

ततो गत्वाऽथ तं गर्तं प्रविश्य जलमध्यतः । चकर्ष तं पशुं कृच्छ्रात्पंकमध्यात्सुदारुणात् । समादायाथ तं हर्म्यं प्रजगाम शनैःशनैः

അനന്തരം അവൻ ആ കുഴിയിലേക്കു ചെന്നു; ജലത്തിന്റെ നടുവിൽ ഇറങ്ങി, ഭയങ്കരമായ ചെളിയുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ നിന്ന് മഹാകഷ്ടത്തോടെ ആ മൃഗത്തെ വലിച്ചെടുത്തു. അതിനെ എടുത്തുകൊണ്ട് മന്ദഗതിയിൽ വീട്ടിലേക്കു മടങ്ങി.

Verse 64

अर्पयित्वाथ तं तस्य स्वकीयं त्वाश्रमं गतः

അവനെ ആ വ്യക്തിക്കു ഏൽപ്പിച്ച ശേഷം അവൻ തന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്കു മടങ്ങി.

Verse 65

ततः सुप्तो महाभागाः स प्रबुद्धः पुनर्यदा । प्रभाते वीक्षते गात्रं यावत्कुष्ठविवर्जितम्

പിന്നീട് ആ മഹാഭാഗൻ ഉറങ്ങി; പ്രഭാതത്തിൽ വീണ്ടും ഉണർന്നപ്പോൾ തന്റെ ശരീരം നോക്കി—അത് കുഷ്ഠരോഗമില്ലാതെ പൂർണ്ണമായി വിമുക്തമായിരുന്നു.

Verse 66

शोभया परया युक्तं विस्मयोत्फुल्ललोचनः । चिंतयामास किं ह्येतदकस्माद्रोगसंक्षयः

അസാധാരണമായ ദീപ്തിയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, വിസ്മയത്തോടെ അവന്റെ കണ്ണുകൾ വിരിഞ്ഞു; അവൻ ചിന്തിച്ചു—“ഇതെന്ത്? രോഗം ഇങ്ങനെ അപ്രതീക്ഷിതമായി എങ്ങനെ ക്ഷയിച്ചു?”

Verse 67

नूनं तस्य प्रभावोऽयं तीर्थस्याद्य निशागमे । मयावगाहितं यच्च पशोरर्थं सुकर्द्दमम्

നിശ്ചയമായും ഇത് ഇന്നിരാത്രി വെളിപ്പെട്ട ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ പ്രഭാവം തന്നെയാണ്; കാരണം ആ മൃഗത്തിനുവേണ്ടി ഞാൻ ആ സുഖകരമായ ചെളിമിശ്രിത ജലത്തിലേക്കും ഇറങ്ങിയിരുന്നു.

Verse 68

ततश्च वीक्षयामास तेन गत्वा सुकौतुकात् । यावत्कंडूविनिर्मुक्तस्तेजसा परिवारितः

അപ്പോൾ അവൻ മഹാ കൗതുകത്തോടെ അവനോടൊപ്പം അവിടെ ചെന്നു ആ സ്ഥലം നന്നായി നിരീക്ഷിച്ചു; ഉടനെ അവൻ ചൊറിച്ചിലിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി, ദിവ്യ തേജസ്സാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവനായി തോന്നി।

Verse 69

तत्र स्थाने स्वयं गत्वा ज्ञात्वा च तीर्थमुत्तमम् । तपस्तेपे स तत्रैव ध्यायमानो दिवाकरम्

അവൻ സ്വയം ആ സ്ഥലത്ത് ചെന്നു അതിനെ ഉത്തമ തീർത്ഥമെന്ന് അറിഞ്ഞ്, അവിടെയേ ദിവാകരൻ (സൂര്യദേവൻ)നെ ധ്യാനിച്ച് തപസ്സു ചെയ്തു।

Verse 70

अरण्यवासिनं सम्यग्दिवारात्रमतंद्रितः । गतश्च परमां सिद्धिं दुर्लभां त्रिदशैरपि

അവൻ അരണ്യവാസിയുടെ ധർമ്മം ശരിയായി അനുഷ്ഠിച്ച്, പകലും രാത്രിയും അലംഭാവമില്ലാതെ തുടരുകയും; ദേവന്മാർക്കും ദുർലഭമായ പരമ സിദ്ധി പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്തു।

Verse 71

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र स्नानं समाचरेत्

അതുകൊണ്ട് സർവ്വപ്രയത്നത്തോടെയും അവിടെ സ്നാനം അനുഷ്ഠിക്കണം।

Verse 72

पूजयेच्चापि तं देवं भास्करं वारितस्करम् । अद्यापि कलिकालेऽपि तत्र स्नातो नरः शुचिः

കൂടാതെ ‘വാരിതസ്കര’—പാപരൂപ ജലചോരനെ അകറ്റുന്ന ഭാസ്കര ദേവനെ പൂജിക്കണം; ഇന്നും, കലിയുഗത്തിലും, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ ശുദ്ധനാകുന്നു।

Verse 73

तत्र पुण्यजले कुण्डे सप्तम्यां सूर्यवासरे । यस्तं पूजयते भक्त्या सोऽपि पापैः प्रमुच्यते

അവിടെ പുണ്യജലത്തോടെ നിറഞ്ഞ ആ കുണ്ടത്തിൽ, ഞായറാഴ്ചയോടുകൂടിയ സപ്തമി തിഥിയിൽ, ഭക്തിയോടെ അവനെ പൂജിക്കുന്നവനും പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകുന്നു.

Verse 74

गायत्र्यष्टसहस्रं यो जपेत्तत्पुरतः स्थितः । सोऽपि रोगविनिर्मुक्तो मुच्यते सर्वपातकैः

ആ ദിവ്യസന്നിധിയുടെ മുമ്പിൽ നിന്നുകൊണ്ട് ഗായത്രി മന്ത്രം എട്ടായിരം പ്രാവശ്യം ജപിക്കുന്നവനും രോഗമുക്തനായി എല്ലാ മഹാപാതകങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകുന്നു.

Verse 76

एतद्वः सर्वमाख्यातं मयादित्यस्य संभवम् । माहात्म्यं श्रवणाद्यस्य नरः पापाद्विमुच्यते

ആദിത്യന്റെ (സൂര്യദേവന്റെ) ഉദ്ഭവം ഞാൻ നിങ്ങളോട് മുഴുവനായി അറിയിച്ചു. ഈ മഹാത്മ്യം ശ്രവണം മുതലായവകൊണ്ട് മനുഷ്യൻ പാപത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകുന്നു.

Verse 117

नीरोगश्चेप्सितान्कामान्निष्कामो मोक्षमेष्यति

സകാമനായാൽ അവൻ നിരോഗിയായി ഇഷ്ടഫലങ്ങൾ നേടും; നിഷ്കാമനായാൽ മോക്ഷം പ്രാപിക്കും.

Verse 212

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्र माहात्म्ये रत्नादित्यमाहात्म्यवर्णनंनाम द्वादशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീ സ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതി-സാഹസ്രീ സംഹിതയിലെ ആറാം നാഗരഖണ്ഡത്തിലെ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘രത്നാദിത്യ മഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള ദ്വാദശോത്തര ദ്വിശതതമ (212-ാം) അധ്യായം സമാപ്തമായി.

Verse 785

तस्योद्देशेन यो दद्याद्धेनुं श्रद्धासमन्वितः । न तस्यान्वयजातोऽपि व्याधिना परिगृह्यते

ആരായാലും ഭക്തിയോടെ അവന്റെ നാമത്തിൽ പശുവിനെ ദാനം ചെയ്‌താൽ, അവന്റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ചവനും രോഗം പിടികൂടുകയില്ല।