Adhyaya 192

Verse 1

सूत उवाच । अथ श्रुत्वा महानादं वाद्यानां समुपस्थितम् । नारदः सम्मुखः प्रायाज्ज्ञात्वा च जननीं निजाम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ അവിടെ സമുപസ്ഥിതമായ വാദ്യങ്ങളുടെ മഹാനാദം കേട്ട്, നാരദൻ തന്റെ ജനനിയെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് നേരെ സമ്മുഖത്തേക്ക് മുന്നേറി।

Verse 2

प्रणिपत्य स दीनात्मा भूत्वा चाश्रुपरिप्लुतः । प्राह गद्गदया वाचा कण्ठे बाष्पसमावृतः

അവൻ പ്രണിപാതം ചെയ്ത് ദീനഹൃദയനായി; കണ്ണീരിൽ മുങ്ങി, കണ്ഠം വിങ്ങലാൽ മൂടപ്പെട്ടതിനാൽ ഗദ്ഗദസ്വരത്തിൽ സംസാരിച്ചു।

Verse 3

आत्मनः शापरक्षार्थं तस्याः कोपविवृद्धये । कलिप्रियस्तदा विप्रो देवस्त्रीणां पुरः स्थितः

സ്വയം ശാപത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാനും അവളുടെ കോപം കൂടുതൽ വർധിപ്പിക്കാനും, അപ്പോൾ കലിപ്രിയൻ എന്ന ബ്രാഹ്മണൻ ദേവസ്ത്രീകളുടെ മുമ്പിൽ നിന്നു।

Verse 4

मेघगम्भीरया वाचा प्रस्खलंत्या पदेपदे । मया त्वं देवि चाहूता पुलस्त्येन ततः परम्

മേഘഗംഭീരമായ വാക്കുകളിൽ, ഓരോ പദത്തിലും തളർന്നുപോകുന്ന പോലെ അവൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ ദേവീ, ഞാൻ നിന്നെ ആഹ്വാനിച്ചു; അതിന് ശേഷം പുലസ്ത്യനും (നിന്നെ) ആഹ്വാനിച്ചു।”

Verse 5

स्त्रीस्वभावं समाश्रित्य दीक्षाकालेऽपि नागता

സ്ത്രീസ്വഭാവത്തെ ന്യായമായി എടുത്തുകൊണ്ട് അവൾ ദീക്ഷാകാലത്തിലും അവിടെ വന്നില്ല.

Verse 6

ततो विधेः समादेशाच्छक्रेणान्या समाहृता । काचिद्गोपसमुद्भूता कुमारी देव रूपिणी

അപ്പോൾ വിധാതാവിന്റെ (ബ്രഹ്മാവിന്റെ) ആജ്ഞപ്രകാരം ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) മറ്റൊരു കന്യയെ കൊണ്ടുവന്നു—ഗോപകുലത്തിൽ ജനിച്ച, അവിവാഹിത, ദേവസദൃശരൂപിണി.

Verse 7

गोवक्त्रेण प्रवेश्याथ गुह्यमार्गेण तत्क्षणात् । आकर्षिता महाभागे समानीताथ तत्क्षणात्

പശുവിന്റെ വായിലൂടെ രഹസ്യമാർഗ്ഗംകൊണ്ട് തൽക്ഷണം പ്രവേശിച്ച്, ഹേ മഹാഭാഗാ, അവളെ ആകർഷിച്ച് ഉടൻ തന്നെ (കർമ്മത്തിലേക്ക്) കൊണ്ടുവന്നു.

Verse 8

सा विष्णुना विवाहार्थं ततश्चैवानुमोदिता । ईश्वरेण कृतं नाम गायत्री च तवानुगम्

പിന്നീട് വിവാഹാർത്ഥമായി വിഷ്ണു അവളെ അംഗീകരിച്ചു; ഈശ്വരൻ അവൾക്ക് ‘ഗായത്രി’ എന്ന നാമം നൽകി, നിന്റെ അനുഗാമിനിയാകുവാൻ.

Verse 9

ब्राह्मणैः सकलैः प्रोक्तं ब्राह्मणीति भवत्वियम् । अस्माकं वचनाद्ब्रह्मन्कुरु हस्तग्रहं विभो

സകല ബ്രാഹ്മണരും പറഞ്ഞു—‘ഇവൾ ബ്രാഹ്മണീ എന്നു വിളിക്കപ്പെടട്ടെ.’ അതിനാൽ, ഹേ ബ്രഹ്മൻ, ഞങ്ങളുടെ വചനപ്രകാരം, ഹേ വിഭോ, അവളുടെ ഹസ്തഗ്രഹണം (വിവാഹകർമ്മം) നിർവഹിക്കൂ.

Verse 10

देवैः सर्वैः स सम्प्रोक्तस्ततस्तां च वराननाम् । ततः पत्न्युत्थधर्मेण योजयामास सत्वरम्

സകല ദേവന്മാരാലും അഭിസംബോധിതനായ അവൻ ആ സുന്ദരമുഖിയായ കന്യയെ സ്വീകരിച്ചു; പിന്നെ ഭാര്യാധർമ്മാനുസാരം വേഗത്തിൽ അവളെ തനോടു ചേർത്തു।

Verse 11

किं वा ते बहुनोक्तेन पत्नीशालां समागता । रशना योजिता तस्या गोप्याः कट्यां सुरेश्वरि

കൂടുതൽ പറയേണ്ടതെന്ത്? അവളെ അന്തഃപുരത്തിലേക്ക് (പത്നീശാല) കൊണ്ടുവന്നു; ഹേ സുരേശ്വരി, ആ ഗോപിയുടെ അരയിൽ രശനാ-കരധനി കെട്ടി।

Verse 12

तद्दृष्ट्वा गर्हितं कर्म निष्क्रांतो यज्ञमण्डपात् । अमर्ष वशमापन्नो न शक्तो वीक्षितुं च ताम्

ആ നിന്ദ്യകർമ്മം കണ്ടപ്പോൾ അവൻ യജ്ഞമണ്ഡപത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു; അമർഷവശനായതിനാൽ അവളെ നോക്കുവാൻ പോലും കഴിയാതെപോയി।

Verse 13

एतज्ज्ञात्वा महाभागे यत्क्षमं तत्समाचर । गच्छ वा तिष्ठ वा तत्र मण्डपे धर्मवर्जिते

ഇതു അറിഞ്ഞ്, ഹേ മഹാഭാഗേ, യുക്തമായതു തന്നെ ആചരിക്ക; വേണമെങ്കിൽ പോകുക, അല്ലെങ്കിൽ അവിടെ തന്നെ നില്ക്കുക—ധർമ്മം വിട്ട ആ മണ്ഡപത്തിൽ।

Verse 14

तच्छ्रुत्वा सा तदा देवी सावित्री द्विजसत्तमाः । प्रम्लानवदना जाता पद्मिनीव हिमागमे

അതു കേട്ടപ്പോൾ, ഹേ ദ്വിജസത്തമാ, ദേവി സാവിത്രിയുടെ മുഖം വാടിപ്പോയി—ഹിമകാലാഗമത്തിൽ പദ്മിനി വാടുന്നതുപോലെ.

Verse 15

लतेव च्छिन्नमूला सा चक्रीव प्रियविच्युता । शुचिशुक्लागमे काले सरसीव गतोदका

അവൾ വേരറുത്ത വള്ളിപോലെ, പ്രിയനിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട ചക്രവാകിപോലെ; ശുചി-ശുക്ലകാലം വന്നപ്പോൾ ജലം വിട്ടുപോയ തടാകംപോലെ ആയി.

Verse 16

प्रक्षीणचन्द्रलेखेव मृगीव मृगवर्जिता । सेनेव हतभूपाला सतीव गतभर्तृका

അവൾ ക്ഷയിക്കുന്ന ചന്ദ്രകലപോലെ, മൃഗം ഇല്ലാത്ത മൃഗിപോലെ; രാജാവ് വധിക്കപ്പെട്ട സൈന്യപോലെ, ഭർത്താവിനെ നഷ്ടപ്പെട്ട പതിവ്രതപോലെ തോന്നി.

Verse 17

संशुष्का पुष्पमालेव मृतवत्सैव सौरभी । वैमनस्यं परं गत्वा निश्चलत्वमुपस्थिताम् । तां दृष्ट्वा देवपत्न्यस्ता जगदुर्नारदं तदा

അവൾ ഉണങ്ങിയ പുഷ്പമാലപോലെ, കിടാവ് മരിച്ച പശുവുപോലെ ആയിരുന്നു. അത്യന്തം വിഷാദത്തിൽ വീണു അവൾ നിശ്ചലമായി. അവളെ അങ്ങനെ കണ്ട ദേവപത്നിമാർ അപ്പോൾ നാരദനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 18

धिग्धिक्कलिप्रिय त्वां च रागे वैराग्यकारकम् । त्वया कृतं सर्वमेतद्विधेस्तस्य तथान्तरम्

ധിക് ധിക് നിനക്ക്, ഹേ ‘കലിപ്രിയ’! രാഗം ഉണ്ടായിരിക്കേണ്ടിടത്ത് വൈരാഗ്യം സൃഷ്ടിക്കുന്നവനേ! ഇതെല്ലാം നിന്റെ കൃത്യം; വിധാതാവിന്റെ ആ നിയമത്തിലും നീ വ്യതിയാനം വരുത്തി.

Verse 19

गौर्युवाच । अयं कलिप्रियो देवि ब्रूते सत्यानृतं वचः । अनेन कर्मणा प्राणान्बिभर्त्येष सदा मुनिः

ഗൗരി പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവീ! ഈ ‘കലിപ്രിയ’ സത്യവും അസത്യവും കലർന്ന വാക്കുകൾ പറയുന്നു. ഈ പ്രവൃത്തിയാലാണ് ഈ മുനി എപ്പോഴും തന്റെ പ്രാണധാരണം നടത്തുന്നത്.

Verse 20

अहं त्र्यक्षेण सावित्रि पुरा प्रोक्ता मुहुर्मुहुः । नारदस्य मुनेर्वाक्यं न श्रद्धेयं त्वया प्रिये । यदि वांछसि सौख्यानि मम जातानि पार्वति

ഹേ സാവിത്രി, ത്രിനേത്രൻ പണ്ടേ എന്നോടു പലവട്ടം പറഞ്ഞു— ‘പ്രിയേ, നാരദമുനിയുടെ വാക്കുകളിൽ നീ വിശ്വാസം വെക്കരുത്. ഹേ പാർവതി, എനിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്ന സുഖം നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ.’

Verse 21

ततःप्रभृति नैवाहं श्रद्दधेऽस्य वचः क्वचित् । तस्माद्गच्छामहे तत्र यत्र तिष्ठति ते पतिः

അന്നുമുതൽ ഞാൻ ഒരിക്കലും അവന്റെ വാക്കുകളിൽ വിശ്വസിച്ചിട്ടില്ല. അതുകൊണ്ട്, നിന്റെ ഭർത്താവ് താമസിക്കുന്നിടത്തേക്ക് നമുക്ക് പോകാം.

Verse 22

स्वयं दृष्ट्वैव वृत्तांतं कर्तव्यं यत्क्षमं ततः । नात्रास्य वचनादद्य स्थातव्यं तत्र गम्यताम्

കാര്യവൃത്താന്തം സ്വന്തം കണ്ണാൽ കണ്ടശേഷം യുക്തമായതു ചെയ്യാം. ഇന്ന് അവന്റെ വാക്കിന്റെ ബലത്തിൽ ഇവിടെ നിൽക്കരുത്; അവിടേക്ക് പോകാം.

Verse 23

सूत उवाच । गौर्या स्तद्वचनं श्रुत्वा सावित्री हर्षवर्जिता । मखमण्डपमुद्दिश्य प्रस्खलन्ती पदेपदे

സൂതൻ പറഞ്ഞു— ഗൗരിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് സാവിത്രി ഹർഷരഹിതയായി. യാഗമണ്ഡപത്തേക്കു പുറപ്പെട്ടു; ഓരോ പടിയിലും ഇടറിക്കൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 24

प्रजगाम द्विजश्रेष्ठाः शून्येन मनसा तदा । प्रतिभाति तदा गीतं तस्या मधुरमप्यहो

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അവൾ അന്ന് ശൂന്യമായ മനസ്സോടെ മുന്നോട്ട് നടന്നു. അവളുടെ മധുരഗാനവും ആ സമയത്ത് വിചിത്രമായി തോന്നി.

Verse 25

कर्णशूलं यथाऽयातमसकृद्द्विजसत्तमाः । वन्ध्यवाद्यं यथा वाद्यं मृदंगानकपूर्वकम्

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ആ ശബ്ദം അവളുടെ ചെവികളിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും കർണശൂലത്തെപ്പോലെ കുത്തി—മൃദംഗവും ആനകവും കൂടെയുണ്ടായിട്ടും അത് വന്ധ്യവും നിർആനന്ദവുമായ വാദ്യമായി തോന്നി।

Verse 26

प्रेतसंदर्शनं यद्वन्मर्त्यं तत्सा महासती । वीक्षितुं न च शक्रोति गच्छमाना तदा मखे

പ്രേതദർശനം മർത്ത്യന് അസഹ്യമാകുന്നതുപോലെ, മഹാസതി സാവിത്രി യാഗത്തിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ അവിടെ നടന്നത് നോക്കാൻ കഴിയാതെപോയി।

Verse 27

शृंगारं च तथांगारं मन्यते सा तनुस्थितम् । वाष्पपूर्णेक्षणा दीना प्रजगाम महासती

അവൾ ദേഹത്തിലെ ശൃംഗാരത്തെയും കത്തുന്ന അങ്കാരത്തെപ്പോലെ കരുതി. കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ ദീനയായി ആ മഹാസതി മുന്നോട്ട് നടന്നു।

Verse 28

ततः कृच्छ्रात्समासाद्य सैवं तं यज्ञमंडपम् । कृच्छ्रात्कारागृहं तद्वद्दुष्प्रेक्ष्यं दृक्पथं गतम्

പിന്നീട് അവൾ വലിയ കഷ്ടത്തോടെ ആ യാഗമണ്ഡപത്തെത്തിച്ചു. കാരാഗൃഹംപോലെ ദുഷ്പ്രേക്ഷ്യമായി അത് അവളുടെ ദൃഷ്ടിപഥത്തിൽ വന്നു—കാണുന്നതുതന്നെ വേദനാജനകം।

Verse 29

अथ दृष्ट्वा तु संप्राप्तां सावित्रीं यज्ञमण्डपम् । तत्क्षणाच्च चतुर्वक्त्रः संस्थितोऽधोमुखो ह्रिया

സാവിത്രി യാഗമണ്ഡപത്തിലെത്തിയതുകണ്ട്, അതേ ക്ഷണത്തിൽ ചതുര്മുഖൻ ബ്രഹ്മാവ് ലജ്ജയാൽ മുഖം താഴ്ത്തി നിന്നു।

Verse 30

तथा शम्भुश्च शक्रश्च वासुदेवस्तथैव च । ये चान्ये विबुधास्तत्र संस्थिता यज्ञमंडपे

അവിടെ യജ്ഞമണ്ഡപത്തിൽ ശംഭു (ശിവൻ), ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ), വാസുദേവൻ എന്നിവരും, മറ്റു ദേവഗണങ്ങളും കൂടി നിലകൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 31

ते च ब्राह्मणशार्दूलास्त्यक्त्वा वेदध्वनिं ततः । मूकीभावं गताः सर्वे भयसंत्रस्तमानसाः

ആ വ്യാഘ്രസമാന ബ്രാഹ്മണർ വേദഘോഷം ഉപേക്ഷിച്ച്, ഭയത്താൽ വിറച്ച മനസ്സോടെ എല്ലാവരും മൗനത്തിലായി.

Verse 32

अथ संवीक्ष्य सावित्री सपत्न्या सहितं पतिम् । कोपसंरक्तनयना परुषं वाक्यमब्रवीत्

അപ്പോൾ സാവിത്രി സഹപത്നിയോടുകൂടിയ ഭർത്താവിനെ കണ്ടു, കോപത്തിൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ കടുത്ത വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 33

सावित्र्युवाच । किमेतद्युज्यते कर्तुं तव वृद्ध तमाकृते । ऊढवानसि यत्पत्नीमेतां गोपसमुद्भवाम्

സാവിത്രി പറഞ്ഞു—ഹേ വൃദ്ധാ, ഇത്തരത്തിലുള്ള നിനക്കിത് ചെയ്യുന്നത് എങ്ങനെ യുക്തം? നീ ഗോപസമുദായത്തിൽ ജനിച്ച ഈ സ്ത്രീയെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചല്ലോ!

Verse 34

उभयोः पक्षयोर्यस्याः स्त्रीणां कांता यथेप्सिताः । शौचाचारपरित्यक्ता धर्मकृत्यपराङ्मुखाः

അവളുടെ ഇരുപക്ഷ വംശങ്ങളിലും സ്ത്രീകളുടെ പ്രിയപുരുഷന്മാർ ഇഷ്ടാനുസാരം പെരുമാറി, ശൗചാചാരവും സദാചാരവും ഉപേക്ഷിച്ച് ധർമ്മകർമ്മങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുഖരായിരിക്കുന്നു.

Verse 35

यदन्वये जनाः सर्वे पशुधर्मरतोत्सवाः । सोदर्यां भगिनीं त्यक्त्वा जननीं च तथा पराम्

ആ വംശത്തിൽ എല്ലാവരും ‘പശുധർമ്മ’ത്തിൽ ആസ്വദിച്ചു മദിക്കുന്നു; സഹോദരി ആയ സഹോദരിയെയും, അതുപോലെ ജനനിയെയും മറ്റു സ്ത്രീകളെയും പോലും ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.

Verse 36

तस्याः कुले प्रसेवंते सर्वां नारीं जनाः पराम् । यथा हि पशवोऽश्नंति तृणानि जलपानगाः

അവളുടെ കുലത്തിൽ ജനങ്ങൾ നിയന്ത്രണമില്ലാതെ ഏതു സ്ത്രീയെയും സമീപിക്കുന്നു; വെള്ളം കുടിക്കാൻ പോകുന്ന പശുക്കൾ വഴിയിൽ പുല്ല് മേയുന്നതുപോലെ.

Verse 37

तद्वदस्याः कुलं सर्वं तक्रमश्राति केवलम्

അതുപോലെ അവളുടെ കുലം മുഴുവനും വെറും മോര്‍ മാത്രം ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കുന്നു; ഇത് അവരുടെ അധഃപതിതാവസ്ഥയുടെ അടയാളമാണ്.

Verse 38

कृत्वा मूत्रपुरीषं च जन्मभोगविवर्जितम् । नान्यज्जानाति कर्तव्यं धर्मं स्वोदरसं श्रयात्

ജീവിതത്തെ മൂത്ര-മലത്തിലേക്ക് ചുരുക്കി, ജന്മലക്ഷ്യവും ഉന്നതാനുഭവവും ഇല്ലാതെ, സ്വന്തം വയറിനുവേണ്ടിയുള്ള ‘ധർമ്മം’ ഒഴികെ മറ്റൊരു കർത്തവ്യം അവൻ അറിയുന്നില്ല.

Verse 39

अन्त्यजा अपि नो कर्म यत्कुर्वन्ति विगर्हितम् । आभीरास्तच्च कुर्वंति तत्किमेतत्त्वया कृतम्

ഇത്തരം നിന്ദ്യകർമ്മം അന്ത്യജന്മാരും ചെയ്യുകയില്ല; എന്നാൽ ആഭീരർ അത് ചെയ്യുന്നു. പിന്നെ നീ ഇത് എന്തിന് ചെയ്തു?

Verse 40

अवश्यं यदि ते कार्यं भार्यया परया मखे । त्वया वा ब्राह्मणी कापि प्रख्याता भुवनत्रये

യാഗത്തിനായി നിനക്കു ഭാര്യ അനിവാര്യമായാൽ, ത്രിലോകത്തും പ്രസിദ്ധയായ ഏതെങ്കിലും ബ്രാഹ്മണീ സ്ത്രീയെയേ നീ വരിക്കണം।

Verse 41

नोढा विधे वृथा मुण्ड नूनं धूर्तोऽसि मे मतः । यत्त्वया शौचसंत्यक्ता कन्याभावप्रदूषिता

ഹേ വിധിനിയതാ! വ്യർത്ഥ മുണ്ഡിതാ! എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ നീ തീർച്ചയായും ധൂർത്തനാണ്; കാരണം നിന്മൂലം അവൾ ശൗചം ഉപേക്ഷിച്ച് കന്യാഭാവം മലിനമായി।

Verse 42

प्रभुक्ता बहुभिः पूर्वं तथा गोपकुमारिका । एषा प्राप्ता सुपापाढ्या वेश्याजनशताधिका

ഈ ഗോപകുമാരിയെ മുമ്പ് പലരും ഭോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്; അവൾ മഹാപാപഭാരത്തോടെ ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു—നൂറുകണക്കിന് വേശ്യകളെയും മറികടന്ന്।

Verse 43

अन्त्यजाता तथा कन्या क्षतयोनिः प्रजायते । तथा गोपकुमारी च काचित्तादृक्प्रजायते

അന്ത്യജ വംശത്തിൽ ജനിച്ച കന്യയും ക്ഷതയോനി നിലയിൽ ജനിക്കാം; അതുപോലെ ഗോപകുമാരികളിലും ചിലർ അത്തരം അവസ്ഥയോടെ തന്നെ ജനിക്കുന്നു।

Verse 44

मातृकं पैतृकं वंशं श्वाशुरं च प्रपातयेत् । तस्मादेतेन कृत्येन गर्हितेन धरातले

ഈ ഭൂമിയിൽ ഈ ഗർഹിത കൃത്യം മൂലം മനുഷ്യൻ മാതൃവംശവും പിതൃവംശവും ശ്വശുരവംശവും വരെ പതിപ്പിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഇത് നിന്ദ്യമാണ്।

Verse 46

पूजां ये च करिष्यंति भविष्यंति च निर्धनाः । कथं न लज्जितोसि त्वमेतत्कुर्वन्विगर्हितम्

ഇങ്ങനെ പൂജ ചെയ്യുന്നവരും ദരിദ്രരാകും. നിന്ദ്യമായ ഈ പ്രവൃത്തി ചെയ്യുമ്പോഴും നീ എങ്ങനെ ലജ്ജിക്കുന്നില്ല?

Verse 47

पुत्राणामथ पौत्राणामन्येषां च दिवौकसाम् । अयोग्यं चैव विप्राणां यदेतत्कृतवानसि

പുത്രന്മാരുടെയും പൗത്രന്മാരുടെയും മുമ്പിലും, മറ്റു ദേവലോകവാസികളുടെ സന്നിധിയിലും, ബ്രാഹ്മണരുടെ സാന്നിധ്യത്തിലും—നീ ചെയ്തതു തീർത്തും അയോഗ്യമാണ്.

Verse 48

अथ वा नैष दोषस्ते न कामवशगा नराः । लज्जंति च विजानंति कृत्याकृत्यं शुभाशुभम्

അല്ലെങ്കിൽ ഇത് നിന്റെ ദോഷമല്ല; കാമവശരല്ലാത്തവർ ലജ്ജിക്കുന്നു, ചെയ്യേണ്ടത്-ചെയ്യരുതാത്തത്, ശുഭം-അശുഭം എന്നിവ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അറിയുന്നു.

Verse 49

अकृत्यं मन्यते कृत्यं मित्रं शत्रुं च मन्यते । शत्रुं च मन्यते मित्रं जनः कामवशं गतः

കാമവശനായ മനുഷ്യൻ അകർത്യത്തെ കർത്തവ്യമെന്നു കരുതുന്നു; സുഹൃത്തിനെ ശത്രുവെന്നും ശത്രുവിനെ സുഹൃത്തെന്നും തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്നു.

Verse 50

द्यूतकारे यथा सत्यं यथा चौरं च सौहृदम् । यथा नृपस्य नो मित्रं तथा लज्जा न कामिनाम्

ചൂതാട്ടക്കാരനിൽ സത്യം ഇല്ലാത്തതുപോലെ, കള്ളനിൽ യഥാർത്ഥ സൗഹൃദം ഇല്ലാത്തതുപോലെ, രാജാവിന് സത്യസുഹൃത്ത് ഇല്ലാത്തതുപോലെ—കാമാസക്തർക്കു ലജ്ജയില്ല.

Verse 51

अपि स्याच्छीतलो वह्निश्चंद्रमा दहनात्मकः । क्षाराब्दिरपि मिष्टः स्यान्न कामी लज्जते ध्रुवम्

അഗ്നിയും ശീതളമാകാം, ചന്ദ്രനും ദഹിപ്പിക്കുന്നവനാകാം, ഉപ്പുകടലും മധുരമാകാം—എന്നാലും കാമാന്ധൻ നിശ്ചയമായി ലജ്ജിക്കുകയില്ല।

Verse 52

न मे स्याद्दुखमेतद्धि यत्सापत्न्यमुपस्थितम् । सहस्रमपि नारीणां पुरुषाणां यथा भवेत्

സതീൻ (സൗതൻ) വന്നതിൽ എനിക്ക് ദുഃഖമില്ല; കാരണം പുരുഷന്മാർക്ക്, പറയുന്നതുപോലെ, ആയിരം സ്ത്രീകളും ഉണ്ടായേക്കാം।

Verse 53

कुलीनानां च शुद्धानां स्वजात्यानां विशेषतः । त्वं कुरुष्व पराणां च यदि कामवशं गतः

പ്രത്യേകിച്ച് നിന്റെ സ്വജാതിയിലെ കുലീനവും ശുദ്ധവുമായ സ്ത്രീകളോടും—മറ്റുള്ളവരോടും—നീ കാമവശനായാലും ഇങ്ങനെ ചെയ്യരുത്।

Verse 54

एतत्पुनर्महद्दुःखं यदाभीरी विगर्हिता । वेश्येव नष्टचारित्रा त्वयोढा बहुभर्तृका

എന്നാൽ ഇതിലും വലിയ ദുഃഖം ഇതാണ്: ആ ആഭീരീ സ്ത്രീ ഇപ്പോൾ നിന്ദിക്കപ്പെടുന്നു; വേശ്യയെപ്പോലെ അവളുടെ ചാരിത്ര്യം നശിച്ചതെന്ന് പറയുന്നു—നിനക്കു വിവാഹിതയായിട്ടും അവളെ ‘ബഹുഭർത്തൃക’ എന്നു വിളിക്കുന്നു।

Verse 55

तस्मादहं प्रयास्यामि यत्र नाम न ते विधे । श्रूयते कामलुब्धस्य ह्रिया परिहृतस्य च

അതുകൊണ്ട് ഞാൻ പോകുന്നു—ഹേ വിധേ, നിന്റെ പേര് പോലും കേൾക്കപ്പെടാത്ത സ്ഥലത്തേക്ക്; കാരണം കാമലോലുപനെ ലജ്ജ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു, അവൻ ലജ്ജയാൽ പരിത്യക്തനാകുന്നു എന്നു പറയപ്പെടുന്നു।

Verse 56

अहं विडंबिता यस्मादत्रानीय त्वया विधे । पुरतो देवपत्नीनां देवानां च द्विजन्मनाम् । तस्मात्पूजां न ते कश्चित्सांप्रतं प्रकरिष्यति

ഹേ വിധേ! നീ എന്നെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്ന് ദേവപത്നിമാരുടെയും ദേവന്മാരുടെയും ദ്വിജന്മാരുടെയും മുമ്പിൽ എന്നെ പരിഹാസ്യയാക്കി. അതിനാൽ ഇനി ആരും നിന്റെ മാനാർത്ഥം പൂജ നടത്തുകയില്ല.

Verse 57

अद्य प्रभृति यः पूजां मंत्रपूजां करिष्यति । तव मर्त्यो धरापृष्ठे यथान्येषां दिवौकसाम्

ഇന്നുമുതൽ ആരെങ്കിലും മന്ത്രസഹിതമായ പൂജ നടത്തുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ ഭൂമിയിൽ മർത്ത്യനായിരിക്കെ തന്നെ മറ്റു ദിവ്യലോകവാസികളോടു തുല്യമായ സ്ഥിതി പ്രാപിക്കും.

Verse 58

भविष्यति च तद्वंशो दरिद्रो दुःखसंयुतः । ब्राह्मणः क्षत्रियो वापि वैश्यः शूद्रोपि चालये

അതുപോലെ ആ വ്യക്തിയുടെ വംശം ദാരിദ്ര്യവും ദുഃഖവും അനുഭവിക്കുന്നതായിത്തീരും—ഈ ലോകത്ത് അവൻ ബ്രാഹ്മണനോ ക്ഷത്രിയനോ വൈശ്യനോ ശൂദ്രനോ ആയാലും—ഈ പുണ്യസന്ദർഭത്തിൽ ഇതുതന്നെ ഫലം.

Verse 59

एषाऽभीरसुता यस्मान्मम स्थाने विगर्हिता । भविष्यति न संतानस्तस्माद्वाक्यान्ममैव हि

ഈ ആഭീരകുമാരി എന്റെ തന്നെ സ്ഥാനത്ത് നിന്ദിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ, എന്റെ വാക്കിന്റെ ശക്തിയാൽ കുറ്റക്കാരർക്കു സന്താനം ഉണ്ടാകുകയില്ല.

Verse 60

न पूजां लप्स्यते लोके यथान्या देवयोषितः

ഈ ലോകത്തിൽ അവൾക്ക് മറ്റു ദേവയോഷിതകളെപ്പോലെ മാനവും പൂജയും ലഭിക്കുകയില്ല.

Verse 61

करिष्यति च या नारी पूजा यस्या अपि क्वचित् । सा भविष्यति दुःखाढ्या वंध्या दौर्भाग्यसंयुता

ഈ പുണ്യസന്ദർഭത്തിൽ നിഷിദ്ധമോ അനുപയോഗ്യമോ ആയ വിധിയിൽ ഏതെങ്കിലും സ്ത്രീ എപ്പോഴെങ്കിലും പൂജ ചെയ്‌താൽ, അവൾ ദുഃഖം നിറഞ്ഞവളായി—സന്താനഹീനയും ദൗർഭാഗ്യബാധിതയും ആവും.

Verse 62

पापिष्ठा नष्टचारित्रा यथैषा पंचभर्तृका । विख्यातिं यास्यते लोके यथा चासौ तथैव सा

ഈ മഹാപാപിനി, നശിച്ച ചാരിത്ര്യമുള്ള ‘പഞ്ചഭർത്തൃക’ എന്ന പേരിൽ ലോകത്തിൽ കുപ്രസിദ്ധയാകുന്നതുപോലെ, ആ മറ്റസ്ത്രീയും അതേവിധം അറിയപ്പെടും.

Verse 63

एतस्या अन्वयः पापो भविष्यति निशाचर । सत्यशौचपरित्यक्ताः शिष्टसंगविवर्जिताः

ഹേ നിശാചരാ! അവളുടെ വംശബന്ധത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവർ പാപികളാകും; സത്യവും ശൗചവും ഉപേക്ഷിച്ച്, ശിഷ്ടജനസംഗം നഷ്ടപ്പെടും.

Verse 64

अनिकेता भविष्यंति वंशेऽस्या गोप्रजीविनः । एवं शप्त्वा विधिं साध्वी गायत्रीं च ततः परम्

അവളുടെ വംശത്തിൽ പശുപാലനം ചെയ്ത് ജീവിക്കുന്നവർ അനികേതരായി, അഥവാ ഗൃഹഹീനരായി മാറും. ഇങ്ങനെ ശപിച്ച്, ആ സാധ്വി പിന്നെ വിധി (ബ്രഹ്മാവ്)യെയും ഗായത്രിയെയും ശപിച്ചു.

Verse 65

ततो देवगणान्सर्वाञ्छशाप च तदा सती । भोभोः शक्र त्वयानीता यदेषा पंचभर्तृका

അപ്പോൾ സതി ആ നിമിഷം തന്നെ എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളെയും ശപിച്ച് പറഞ്ഞു—“കേൾക്കൂ, ഹേ ശക്രാ! നിനക്കാലാണ് ഈ ‘പഞ്ചഭർത്തൃക’ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നത്.”

Verse 66

तदाप्नुहि फलं सम्यक्छुभं कृत्वा गुरोरिदम् । त्वं शत्रुभिर्जितो युद्धे बंधनं समवाप्स्यसि

ഗുരുവിന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം ഈ ശുഭകർമ്മം യഥാവിധി നിർവഹിച്ചു നീ അതിന്റെ യഥാർത്ഥ ഫലം നിശ്ചയമായി പ്രാപിക്കും—യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കൾ നിന്നെ ജയിച്ച് നീ ബന്ധനം (കാരാഗൃഹവാസം) അനുഭവിക്കും।

Verse 67

कारागारे चिरं कालं संगमिष्यत्यसंशयम् । वासुदेव त्वया यस्मादेषा वै पंचभर्तृका

ഹേ വാസുദേവാ! നീ ഈ ‘പഞ്ചഭർത്തൃകാ’ സ്ത്രീയുമായി സംഗമിച്ചതിനാൽ, അവൾ സംശയമില്ലാതെ ദീർഘകാലം കാരാഗൃഹത്തിൽ വസിക്കും।

Verse 68

अनुमोदिता विधेः पूर्वं तस्माच्छप्स्याम्यसंशयम् । त्वं चापि परभृत्यत्वं संप्राप्स्यसि सुदुर्मते

വിധാതാവ് മുമ്പേ അനുമോദിച്ചതിനാൽ ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ നിന്നെ ശപിക്കും; ഹേ സുദുർമതേ, നീയും പരഭൃത്യത്വം, അഥവാ പരാധീന ദാസ്യസ്ഥിതി, പ്രാപിക്കും।

Verse 69

समीपस्थोऽपि रुद्र त्वं कर्मैतद्यदुपेक्षसे । निषेधयसि नो मूढ तस्माच्शृणु वचो मम

ഹേ രുദ്രാ! സമീപത്ത് ഉണ്ടായിട്ടും നീ ഈ കർമ്മത്തെ അവഗണിക്കുന്നു; ഹേ മൂഢാ, നീ തടയുന്നില്ല. അതിനാൽ എന്റെ വചനം കേൾക്കുക।

Verse 70

जीवमानस्य कांतस्य मया तद्विरहोद्भवम् । संसेवितं मृतायां ते दयितायां भविष्यति

നിന്റെ കാന്തൻ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ ഞാൻ അവനോടുള്ള വിരഹത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ഭാവം അനുഭവിച്ചു; എന്നാൽ നിന്റെ ദയിത മരിച്ചാൽ അതേ വിരഹജന്യ വേദന നിനക്കു തന്നെ വരും।

Verse 71

यत्र यज्ञे प्रविष्टेयं गर्हिता पंचभर्तृका । भवानपि हविर्वह्ने यत्त्वं गृह्णासि लौल्यतः

ഈ നിന്ദിത ‘പഞ്ചഭർത്തൃക’ സ്ത്രീ പ്രവേശിച്ച യജ്ഞത്തിൽ, ഹവിർവാഹകനായ അഗ്നേ! നീയും ലോഭവശാൽ ഹവിസ്സ് സ്വീകരിച്ചു।

Verse 72

तथान्येषु च यज्ञेषु सम्यक्छंकाविवर्जितः । तस्माद्दुष्टसमाचार सर्वभक्षो भविष्यसि

അതുപോലെ മറ്റു യജ്ഞങ്ങളിലും യുക്തമായ ശങ്കാ-സംകോചമില്ലാതെ; അതിനാൽ ദുഷ്ടാചാരനായിത്തീർന്ന് നീ സർവഭക്ഷൻ (എല്ലാം ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ) ആകും।

Verse 73

स्वधया स्वाहया सार्धं सदा दुःखसमन्वितः । नैवाप्स्यसि परं सौख्यं सर्वकालं यथा पुरा

സ്വധയും സ്വാഹയും കൂടെ നീ എപ്പോഴും ദുഃഖസമന്വിതനായിരിക്കും; മുമ്പുപോലെ യാതൊരു കാലത്തും പരമസുഖം ലഭിക്കുകയില്ല।

Verse 74

एते च ब्राह्मणाः सर्वे लोभोपहतचेतसः । होमं प्रकुर्वते ये च मखे चापि विगर्हिते

ഇവിടെ ഈ എല്ലാ ബ്രാഹ്മണരും, ലാഭലോഭം കൊണ്ട് മനസ്സു മുറിഞ്ഞവർ—നിന്ദ്യമായ മഖത്തിലും ഹോമം ചെയ്യുന്നവർ—

Verse 75

वित्तलोभेन यत्रैषा निविष्टा पञ्चभर्तृका । तथा च वचनं प्रोक्तं ब्राह्मणीयं भविष्यति

ധനലോഭം കൊണ്ടു ഈ ‘പഞ്ചഭർത്തൃക’ സ്ത്രീയെ എവിടെ സ്ഥാപിച്ചുവോ, അവിടെയും വാക്ക് പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടു—ഇത് ‘ബ്രാഹ്മണീയം’ (ബ്രാഹ്മണരെ സംബന്ധിക്കുന്ന കാര്യം) ആകും।

Verse 76

दरिद्रोपहतास्तस्माद्वृषलीपतयस्तथा । वेदविक्रयकर्तारो भविष्यथ न संशयः

അതുകൊണ്ട് ദാരിദ്ര്യത്താൽ പീഡിതരായി നിങ്ങൾ ശൂദ്രസ്ത്രീകളുടെ ഭർത്താക്കളാകും; കൂടാതെ വേദം വിൽക്കുന്നവരായും മാറും—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 77

भोभो वित्तपते वित्तं ददासि मखविप्लवे । तस्माद्यत्तेऽखिलं वित्तमभोग्यं संभविष्यति

ഹേ ധനാധിപതേ! അക്രമത്തിലായ യാഗത്തിൽ നീ ധനം ദാനം ചെയ്യുന്നു; അതിനാൽ നിന്റെ മുഴുവൻ ധനവും അനുഭവിക്കാനാകാത്തവിധം അഭോഗ്യമായി മാറും।

Verse 78

तथा देवगणाः सर्वे साहाय्यं ये समाश्रिताः । अत्र कुर्वंति दोषाढ्ये यज्ञे वै पांचभर्तृके

അതുപോലെ സഹായത്തിനായി ഇവിടെ ആശ്രയിച്ച എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളും—ഈ യാഗത്തിൽ പങ്കെടുത്തു—ദോഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഈ ‘പാഞ്ചഭർത്തൃക’ യാഗത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു।

Verse 79

संतानेन परित्यक्तास्ते भविष्यंति सांप्रतम् । दानवैश्च पराभूता दुःखं प्राप्स्यति केवलम्

അവർ ഇപ്പോൾ സ്വന്തം സന്തതിയാൽ തന്നെ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടും; ദാനവന്മാരാൽ പരാജിതരായി അവർക്ക് ലഭിക്കുക ദുഃഖം മാത്രമേയുള്ളൂ।

Verse 80

एतस्याः पार्श्वतश्चान्याश्चतस्रो या व्यवस्थिताः । आभीरीति सप त्नीति प्रोक्ता ध्यानप्रहर्षिताः

അവളുടെ പാർശ്വങ്ങളിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്ന മറ്റൊരു നാല് സ്ത്രീകൾ—‘ആഭീരീ’ എന്നും ‘സപത്നീ’ എന്നും വിളിക്കപ്പെട്ടവർ—സ്വധ്യാനഭാവത്തിൽ ആനന്ദോന്മാദിതരായിരുന്നു।

Verse 81

मम द्वेषपरा नित्यं शिवदूतीपुरस्सराः । तासां परस्परं संगः कदाचिच्च भविष्यति

അവർ എപ്പോഴും എന്നോടു ദ്വേഷപരരായി, ശിവന്റെ ദൂതിയെ മുന്നിൽ നിർത്തി നടക്കുന്നു; അവരുടെ പരസ്പരസംഗവും കദാചിതേ സംഭവിക്കൂ.

Verse 82

नान्येनात्र नरेणापि दृष्टिमात्रमपि क्षितौ । पर्वताग्रेषु दुर्गेषु चागम्येषु च देहिनाम् । वासः संपत्स्यते नित्यं सर्वभोगविवर्जितः

ഇവിടെ ഭൂമിയിൽ അവർക്കു മറ്റൊരു പുരുഷന്റെ വെറും ദർശനമാത്രവും ഉണ്ടാകുകയില്ല. പർവ്വതശിഖരങ്ങളിലെ ദുർഗമവും ദേഹികൾക്കു അഗമ്യവുമായ സ്ഥലങ്ങളിൽ അവരുടെ നിത്യവാസം സംഭവിക്കും—സകലഭോഗസുഖവും വെടിഞ്ഞ്.

Verse 83

सूत उवाच । एवमुक्त्वाऽथ सावित्रीकोपोपहतचेतसा । विसृज्य देवपत्नीस्ताः सर्वा याः पार्श्वतः स्थिताः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, കോപം കൊണ്ടു മൂടപ്പെട്ട മനസ്സുള്ള സാവിത്രി തന്റെ അരികിൽ നിന്നിരുന്ന എല്ലാ ദേവപത്നിമാരെയും വിടവാങ്ങിച്ചു.

Verse 84

उदङ्मुखी प्रतस्थे च वार्यमाणापि सर्वतः । सर्वाभिर्देवपत्नीभिर्लक्ष्मीपूर्वाभिरेवच

അവൾ ഉത്തരമുഖിയായി പുറപ്പെട്ടു; എല്ലായിടത്തുനിന്നും തടയപ്പെട്ടിട്ടും—ലക്ഷ്മി മുൻപന്തിയിലുള്ള എല്ലാ ദേവപത്നിമാരാലും കൂടി.

Verse 85

तत्र यास्यामि नो यत्र नामापि किल वै यतः । श्रूयते कामुकस्यास्य तत्र यास्याम्यहं द्रुतम्

ഈ കാമാതുരന്റെ പേര് പോലും കേൾക്കപ്പെടാത്ത സ്ഥലത്തേക്കാണ് ഞാൻ പോകുക; ആ സ്ഥലത്തേക്കു ഞാൻ വേഗത്തിൽ പോകും.

Verse 86

एकश्चरणयोर्न्यस्तो वामः पर्वतरोधसि । द्वितीयेन समारूढा तस्यागस्य तथोपरि

അവൾ പർവതത്തിന്റെ ചരിവിൽ ഇടങ്കാൽ വെച്ച്, മറ്റേ കാൽ കൊണ്ട് ആ ശിലാശിഖരത്തിന്മേൽ കയറി ഉയർന്നു।

Verse 87

अद्यापि तत्पदं वामं तस्यास्तत्र प्रदृश्यते । सर्वपापहरं पुण्यं स्थितं पर्वतरोधसि

ഇന്നും അവിടെ അവളുടെ ഇടങ്കാലിന്റെ പാദമുദ്ര കാണപ്പെടുന്നു; പർവതചരിവിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ആ പുണ്യചിഹ്നം സർവ്വപാപവും ഹരിക്കുന്നു।

Verse 88

अपि पापसमाचारो यस्तं पूजयते नरः । सर्वपातकनिर्मुक्तः स याति परमं पदम्

പാപാചാരിയായാലും ആ പുണ്യസന്നിധിയെ പൂജിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ സർവ്വ മഹാപാതകങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനായി പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 89

यो यं काममभि ध्याय तमर्चयति मानवः । अवश्यं समवाप्नोति यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

മനുഷ്യൻ ഏത് ആഗ്രഹം ധ്യാനിച്ച് അതേ ഭാവത്തോടെ പൂജിക്കുന്നുവോ, അതു അത്യന്തം ദുർലഭമായാലും നിർഭാഗ്യവശാൽ അല്ല, നിർബന്ധമായി ലഭിക്കുന്നു।

Verse 90

सूत उवाच । एवं तत्र स्थिता देवी सावित्री पर्वता श्रया । अपमानं महत्प्राप्य सकाशात्स्वपतेस्तदा

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പർവതത്തെ ആശ്രയിച്ച് ദേവി സാവിത്രി അവിടെ നിലകൊണ്ടു; അപ്പോൾ സ്വന്തം ഭർത്താവിന്റെ സന്നിധിയിൽ അവൾ മഹത്തായ അപമാനം അനുഭവിച്ചു।

Verse 91

यस्तामर्चयते सम्यक्पौर्णमास्यां विशेषतः । सर्वान्कामानवाप्नोति स मनोवांछितां स्तदा

അവളെ യഥാവിധി ആരാധിക്കുന്നവൻ—വിശേഷിച്ച് പൗർണ്ണമി ദിനത്തിൽ—എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും, മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിച്ചവയും കൂടി, പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 92

या नारी कुरुते भक्त्या दीपदानं तदग्रतः । रक्ततंतुभिराज्येन श्रूयतां तस्य यत्फलम्

ഏത് സ്ത്രീ ഭക്തിയോടെ അവളുടെ മുന്നിൽ ചുവന്ന തിരികളും നെയ്യും ചേർത്ത് ദീപദാനം ചെയ്യുമോ, അതിന്റെ ഫലം കേൾക്കുക।

Verse 93

यावन्तस्तंतवस्तस्य दह्यंते दीप संभवाः । मुहूर्तानि च यावंति घृतदीपश्च तिष्ठति । तावज्जन्मसहस्राणि सा स्यात्सौभाग्यभांगिनी

ആ ദീപത്തിലെ എത്ര തിരികൾ (തന്തുകൾ) കത്തിക്കഴിഞ്ഞുപോകുന്നുവോ, എത്ര മുഹൂർത്തങ്ങൾ നെയ്ദീപം ജ്വലിച്ചുനിൽക്കുന്നതോ—അത്ര സഹസ്ര ജന്മങ്ങൾ അവൾ സൗഭാഗ്യഭാഗിനിയാകും।

Verse 94

पुत्रपौत्रसमोपेता धनिनी शील मंडना न दुर्भगा न वन्ध्या च न च काणा विरूपिका

അവൾ പുത്ര-പൗത്രസഹിതയായി, ധനവതിയായി, ശീലഗുണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതയായി ഇരിക്കും—ദുർഭാഗിനിയല്ല, വന്ധ്യയല്ല, കാണിയല്ല, വിരൂപിണിയല്ല।

Verse 95

या नृत्यं कुरुते नारी विधवापि तदग्रतः । गीतं वा कुरुते तत्र तस्याः शृणुत यत्फलम्

ഏത് സ്ത്രീ—വിധവയായാലും—അവളുടെ മുന്നിൽ അവിടെ നൃത്തം ചെയ്യുകയോ ഗാനം പാടുകയോ ചെയ്യുമോ, അതിന്റെ ഫലം കേൾക്കുക।

Verse 96

यथायथा नृत्यमाना स्वगात्रं विधुनोति च । तथातथा धुनोत्येव यत्पापं प्रकृतं पुरा

അവൾ എങ്ങിനെ എങ്ങിനെ നൃത്തം ചെയ്ത് തന്റെ അവയവങ്ങളെ കുലുക്കുന്നുവോ, അങ്ങിനെ അങ്ങിനെ തന്നെ മുമ്പ് ചെയ്ത പാപങ്ങളെ ഉറപ്പായി ഊതി നീക്കുന്നു।

Verse 97

यावन्तो जन्तवो गीतं तस्याः शृण्वंति तत्र च । तावंति दिवि वर्षाणि सहस्राणि वसेच्च सा

അവിടെ അവളുടെ പുണ്യഗാനം എത്ര ജീവികൾ കേൾക്കുന്നു, അത്ര സഹസ്ര വർഷങ്ങൾ അവൾ സ്വർഗത്തിൽ വസിക്കുന്നു।

Verse 98

सावित्रीं या समुद्दिश्य फलदानं करोति सा । फलसंख्याप्रमाणानि युगानि दिवि मोदते

സാവിത്രിയെ ഉദ്ദേശിച്ച് ഫലദാനം ചെയ്യുന്ന അവൾ, നൽകിയ ഫലങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിന് തുല്യമായ യുഗങ്ങൾ സ്വർഗത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു।

Verse 99

मिष्टान्नं यच्छते यश्च नारीणां च विशेषतः । तस्या दक्षिणमूर्तौ च भर्त्राढ्यानां द्विजोत्तमाः । स च सिक्थप्रमाणानि युगा नि दिवि मोदते

കൂടാതെ ആരെങ്കിലും മധുരാന്നം ദാനം ചെയ്യുന്നു—പ്രത്യേകിച്ച് സ്ത്രീകൾക്ക്—അവളുടെ ദക്ഷിണമുഖ രൂപസന്നിധിയിൽ, ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, അവനും ‘സിക്ഥ’ അളവനുസരിച്ച് യുഗങ്ങൾ സ്വർഗത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു।

Verse 100

यः श्राद्धं कुरुते तत्र सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । रसेनैकेन सस्येन तथैकेन द्विजोत्तमाः । तस्यापि जायते पुण्यं गयाश्राद्धेन यद्भवेत्

ആരെങ്കിലും അവിടെ യഥാർത്ഥ ശ്രദ്ധയോടെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നു—ഒരു രസമുള്ള വിഭവവും ഒരു ധാന്യനിവേദനവും മാത്രം ഉണ്ടായാലും—ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, അവനും ഗയാശ്രാദ്ധത്തിനുതുല്യമായ പുണ്യം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 101

यः करोति द्विजस्तस्या दक्षिणां दिशमाश्रितः । सन्ध्योपासनमेकं तु स्वपत्न्या क्षिपितैर्जलैः

ഏതു ദ്വിജൻ അവളുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് നിലകൊണ്ട്, തന്റെ ഭാര്യ തളിച്ച ജലത്തോടെ ഒരിക്കൽ പോലും സന്ധ്യോപാസന ചെയ്യുമോ,

Verse 102

सायंतने च संप्राप्ते काले ब्राह्मणसत्तमाः । तेन स्याद्वंदिता संध्या सम्यग्द्वादशवार्षिकी

ഹേ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! സായങ്കാലം എത്തിയാൽ, ആ കർമം മൂലം സന്ധ്യ ശരിയായി വന്ദിക്കപ്പെടുന്നു; പന്ത്രണ്ടുവർഷത്തെ അനുഷ്ഠാനഫലമെന്നപോലെ പുണ്യം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 103

यो जपेद्ब्राह्मणस्तस्याः सावित्रीं पुरतः स्थितः । तस्य यत्स्यात्फलं विप्राः श्रूयतां तद्वदामि वः

അവളുടെ മുമ്പിൽ നിന്നുകൊണ്ട് സാവിത്രീമന്ത്രം ജപിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണന് ലഭിക്കുന്ന ഫലം, ഹേ വിപ്രന്മാരേ, കേൾക്കൂ—ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറയുന്നു.

Verse 104

दशभिर्ज्जन्मजनितं शतेन च पुरा कृतम् । त्रियुगे तु सहस्रेण तस्य नश्यति पातकम्

പത്ത് ജപംകൊണ്ട് ഈ ജന്മജനിത പാപം നശിക്കുന്നു; നൂറുകൊണ്ട് പൂർവ്വകൃത പാപം; ആയിരംകൊണ്ട് മൂന്ന് യുഗങ്ങളിൽ ചെയ്ത പാപവും നശിക്കുന്നു.

Verse 105

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन चमत्कारपुरं प्रति । गत्वा तां पूजयेद्देवीं स्तोतव्या च विशेषतः

അതുകൊണ്ട് എല്ലാ ശ്രമത്തോടെയും ചമത്കാരപുരത്തിലേക്ക് ചെന്നു ആ ദേവിയെ പൂജിക്കണം; പ്രത്യേകിച്ച് സ്തോത്രങ്ങളാൽ അവളെ സ്തുതിക്കണം.

Verse 106

सावित्र्या इदमाख्यानं यः पठेच्छृणुयाच्च वा । सर्वपापविनिर्मुक्तः सुखभागत्र जायते

സാവിത്രീദേവിയുടെ ഈ ആഖ്യാനം ആരെങ്കിലും പാരായണം ചെയ്യുകയോ ശ്രവിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, അവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനായി ഈ ലോകത്തിൽ സുഖഭാഗിയായി ഭവിക്കും.

Verse 107

एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽहं द्विजोत्तमाः । सावित्र्याः कृत्स्नं माहात्म्यं किं भूयः प्रवदाम्यहम्

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, നിങ്ങൾ ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ പറഞ്ഞുകഴിഞ്ഞു। സാവിത്രീദേവിയുടെ സമ്പൂർണ്ണ മഹാത്മ്യം പ്രസ്താവിച്ചു—ഇനി ഞാൻ എന്ത് അധികം പറയും?

Verse 192

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये सावित्रीमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विनवत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രി സംഹിതയിൽ, ആറാം വിഭാഗമായ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിലെ ‘സാവിത്രീമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന നൂറ്റിത്തൊണ്ണൂറ്റിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.