Adhyaya 178

Verse 1

लक्ष्मीरुवाच । एवं राज्यं मया प्राप्तं गौरीपूजा कृते विभो । सौभाग्यं परमं चैव दुर्लभं सर्वयोषिताम्

ലക്ഷ്മി അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ വിഭോ! ഗൗരീപൂജയുടെ ഫലമായി എനിക്ക് രാജ്യം ലഭിച്ചു; എല്ലാ സ്ത്രീകൾക്കും ദുർലഭമായ പരമ സൗഭാഗ്യവും ലഭിച്ചു।

Verse 2

न चापत्यं मया लब्धं तथापि परमेश्वर । तादृशेऽपि च सौभाग्ये तारुण्ये तादृशे स्थिते

എങ്കിലും, ഹേ പരമേശ്വരാ! എനിക്ക് സന്താനം ലഭിച്ചിട്ടില്ല; ഇത്തരമൊരു സൗഭാഗ്യത്തിലും ഇത്തരമൊരു യൗവനത്തിലും നിലകൊണ്ടിട്ടും।

Verse 3

दह्यामि तेन दुःखेन दिवानक्तं सुखं न मे । कस्यचित्त्वथ कालस्य दुर्वासा मुनिसत्तमः

ആ ദുഃഖം കൊണ്ട് ഞാൻ ദഹിക്കുന്നു; പകലും രാത്രിയും എനിക്ക് സുഖമില്ല. പിന്നെ കുറെകാലത്തിന് ശേഷം മുനിശ്രേഷ്ഠൻ ദുർവാസാവ് (അവിടെ) എത്തി।

Verse 4

आनर्ताधिपतेर्हर्म्यं संप्राप्तो गौरवाय सः । चातुर्मास्यकृते चैव मृत्तिकाग्रहणाय च

അദ്ദേഹം ആനർത്താധിപതിയുടെ കൊട്ടാരത്തിൽ ആ ഗൃഹത്തിന്റെ ഗൗരവത്തിനായി എത്തി; ചാതുർമാസ്യ വ്രതാചരണത്തിനും പുണ്യ മൃത്തിക സ്വീകരിക്കാനുമായി കൂടി।

Verse 5

ततः संपूजितो राज्ञा आनर्तेन यथाक्रमम् । दत्त्वार्घ्यं मधुपर्कं च ततः प्रोक्तं प्रणम्य च

അതിനുശേഷം ആനർത്തരാജാവ് ക്രമമായി വിധിപൂർവം അദ്ദേഹത്തെ പൂജിച്ചു; അർഘ്യവും മധുപർക്കവും സമർപ്പിച്ച്, പിന്നെ നമസ്കരിച്ചു (രാജാവ്) പറഞ്ഞു।

Verse 6

स्वागतं ते मुनिश्रेष्ठ भूयः सुस्वागतं च ते । नान्यो धन्यतमो लोके भूयोऽस्ति सदृशो मया

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, നിനക്കു സ്വാഗതം; വീണ്ടും നിനക്കു അത്യന്തം സുസ്വാഗതം. ലോകത്തിൽ എന്നേക്കാൾ ധന്യൻ ആരുമില്ല; നിന്റെ ആഗമനസമമായ ഭാഗ്യം എനിക്കേ ഉള്ളൂ.

Verse 7

यौ ते पादौ रजोध्वस्तौ केशैर्मे निर्मलीकृतौ । तद्ब्रूहि किंकरोम्यद्य गृहायातस्य ते मुने

നിന്റെ ആ രണ്ടു പാദങ്ങൾ പൊടിയാൽ മൂടപ്പെട്ടിരുന്നു; ഞാൻ നമസ്കരിച്ചു എന്റെ കേശങ്ങളാൽ അവയെ ശുദ്ധമാക്കി. ഇനി പറയുക, ഹേ മുനേ, ഇന്ന് നീ എന്റെ ഗൃഹത്തിൽ വന്നപ്പോൾ ഞാൻ എന്ത് സേവ ചെയ്യണം?

Verse 8

अपि राज्यं प्रयच्छामि का वार्तान्येषु वस्तुषु

ഞാൻ എന്റെ രാജ്യം പോലും സമർപ്പിക്കും; പിന്നെ മറ്റു വസ്തുക്കളുടെ കാര്യം എന്ത് പറയണം?

Verse 9

दुर्वासा उवाच । चातुर्मासीविधानं ते करिष्ये नृप मंदिरे । मृत्तिकाग्रहणं तावच्छुश्रूषा क्रियतां मम । स तथेति प्रतिज्ञाय मामूचे पार्थिवोत्तमः

ദുർവാസൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ, നിന്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ ഞാൻ ചാതുർമാസ്യവിധാനം അനുഷ്ഠിക്കും. പവിത്ര മൃതികാഗ്രഹണം നടക്കുന്നതുവരെ എന്റെ ശുശ്രൂഷ (സേവ) ചെയ്യപ്പെടട്ടെ. അപ്പോൾ ഉത്തമനായ രാജാവ് ‘തഥാസ്തു’ എന്നു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത് എന്നോടു പറഞ്ഞു.

Verse 10

शुश्रूषा चास्य कर्तव्या सर्व दैव वरानने । चातुर्मासीव्रतं यावद्देवतार्चनपूर्वकम्

ഹേ സുന്ദരമുഖീ, ചാതുർമാസ്യവ്രതം നിലനിൽക്കുന്നത്രയും—ദേവതാരാധനയിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച്—അവനു എല്ലാ വിധത്തിലും ശുശ്രൂഷ (സേവ) നിർബന്ധമായി ചെയ്യണം.

Verse 11

बाढमित्येवमुक्त्वाथ मया सर्वमनुष्ठितम् । शुश्रूषार्हं च यत्कर्म दुहितेव पितुर्यथा

“അങ്ങനെ തന്നേ” എന്നു പറഞ്ഞ് പിന്നെ ഞാൻ എല്ലാം വിധിപൂർവ്വം നിർവഹിച്ചു. സേവനാർഹമായ ഏതു കര്‍മ്മവും പിതാവിനെ സേവിക്കുന്ന പുത്രിയെപ്പോലെ ഞാൻ ചെയ്തു।

Verse 12

चातुर्मास्यां व्यतीतायां यदा संप्रस्थितो मुनिः । तदा प्रोवाच मां तुष्टः पुत्रि किं करवाणि ते

ചാതുര്മാസ്യം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ മുനി യാത്രയ്ക്ക് ഒരുങ്ങിയപ്പോൾ, സന്തുഷ്ടനായി അദ്ദേഹം എന്നോടു പറഞ്ഞു—“പുത്രി, നിനക്കായി ഞാൻ എന്തു ചെയ്യട്ടെ?”

Verse 13

ततः स भगवान्प्रोक्तः प्रणिपत्य मया मुहुः । अपत्यं नास्ति मे ब्रह्मंस्तेन दह्याम्यहर्निशम्

അപ്പോൾ ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിച്ചു ആ പൂജ്യനോട് പറഞ്ഞു—“ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, എനിക്ക് സന്താനം ഇല്ല; അതുകൊണ്ട് ഞാൻ പകലും രാത്രിയും ദഹിക്കുന്നു.”

Verse 14

ईदृशे सति राज्ञोऽपि यौवने च महत्तरे । तत्त्वं वद मुनिश्रेष्ठ येन स्यान्मम संततिः

“രാജാവ് മഹത്തായ യൗവനത്തിലായിട്ടും സ്ഥിതി ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ്. ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, എനിക്ക് സന്തതി ലഭിക്കാനുള്ള സത്യമായ മാർഗം പറയുക.”

Verse 15

व्रतेन नियमेनाथ दानेन च हुतेन च । ततः स सुचिरं ध्यात्वा मामुवाच स्मयन्निव

“വ്രതംകൊണ്ടും, നിയമ-സംയമംകൊണ്ടും, ദാനംകൊണ്ടും, അഗ്നിയിൽ ഹോമാഹുതികളുകൊണ്ടും…” എന്ന് പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം ദീർഘനേരം ധ്യാനിച്ച്, മന്ദഹാസത്തോടെ എന്നോടു പറഞ്ഞു।

Verse 16

अन्यदेहांतरे पुत्रि त्वया गौरी प्रपूजिता । तप्ताभिर्वालुकाभिः सा मृत्युकाल उपस्थिते

അവൻ പറഞ്ഞു—മകളേ, മുൻജന്മത്തിൽ മരണകാലം അടുത്തപ്പോൾ നീ ചൂടാക്കിയ മണൽകണങ്ങളാൽ ഗൗരിയെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചിരുന്നു।

Verse 17

तद्भक्त्या लब्धराज्यापि दाहेन परियुज्यसे । गौरी यत्तापसंयुक्ता बालुकाभिः कृता त्वया

ആ ഭക്തിയാൽ രാജ്യം ലഭിച്ചിട്ടും നീ ദാഹവേദനയിൽ പീഡിതയാണ്; കാരണം നീ ചൂടുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മണൽകണങ്ങളാൽ ഗൗരീമൂർത്തി നിർമ്മിച്ചിരുന്നു।

Verse 18

न देवो विद्यते काष्ठे पाषाणे मृत्तिकासु च । भावेषु विद्यते देवो मन्त्रसंयोगसंयुतः

ദേവൻ സ്വാഭാവികമായി മരത്തിലും കല്ലിലും മണ്ണിലും ഇല്ല; ശരിയായ മന്ത്രസംയോഗത്തോടെ ചേർന്ന ഭക്തിഭാവത്തിലാണ് ദേവൻ സന്നിഹിതനാകുന്നത്।

Verse 19

भावभक्तिसमा युक्ता मंत्रसंयोजनेन च । देवी मन्त्रसमायाता त्वया वालुकयाऽर्चिता

ഹൃദയഭക്തിയും യഥോചിത മന്ത്രസംയോജനവും ചേർത്ത്, മന്ത്രസന്നിധിയായ ദേവിയെ നീ മണൽകണങ്ങളാൽ അർച്ചിച്ചു।

Verse 21

वृषस्थे भास्करे पश्चात्तस्या उपरि स्रावि यत् । जलयन्त्रं दिवारात्रं धारयस्व प्रयत्नतः

പിന്നീട് സൂര്യൻ വൃഷഭരാശിയിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ, അവളുടെ മുകളിൽ പകലും രാത്രിയും ജലധാര തുള്ളിവീഴുന്ന ജലയന്ത്രം പരിശ്രമത്തോടെ നിലനിർത്തുക।

Verse 22

ततो यथायथा तस्याः शीतभावो भविष्यति । तथातथा च ते दाहः शांतिं यास्यत्यहर्निशम्

അവളുടെ ശീതഭാവം യഥായഥം വർധിക്കുമോ, തഥാതഥം നിന്റെ ദാഹവേദനയും അതേ അളവിൽ പകലും രാത്രിയും ശാന്തിയിലേക്കു പോകും।

Verse 23

दाहांते भविता गर्भस्ततः पुत्रमवाप्स्यसि । राज्यभारक्षमं शूरं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

ദാഹപരീക്ഷയുടെ അവസാനം നീ ഗർഭം ധരിക്കും; തുടർന്ന് നിനക്ക് ഒരു പുത്രൻ ലഭിക്കും—വീരൻ, രാജഭാരം വഹിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളവൻ, ത്രിലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധൻ।

Verse 24

अन्यापि कामिनी यात्र एवं तां पूजयिष्यति । ज्येष्ठे मासे तथा सापि यथा त्वं प्रभविष्यति

മറ്റൊരു സ്ത്രീയും ഇങ്ങനെ തന്നെ തീർത്ഥയാത്ര ചെയ്ത് ഇതേവിധം അവളെ പൂജിച്ചാൽ, അവളും ജ്യേഷ്ഠമാസത്തിൽ നിന്നുപോലെ അഭ്യുദയവും വിജയവും പ്രാപിക്കും।

Verse 25

लक्ष्मीरुवाच । ततो मया पुनः प्रोक्तो भगवान्स मुनीश्वरः । मानुषत्वे न मे रागो विरक्तिर्महती स्थिता

ലക്ഷ്മി പറഞ്ഞു: പിന്നെ ഞാൻ വീണ്ടും ആ മുനീശ്വരനായ ഭഗവാനോട് പറഞ്ഞു—‘മാനുഷജീവിതത്തിൽ എനിക്ക് രാഗമില്ല; എന്റെ ഉള്ളിൽ മഹത്തായ വൈരാഗ്യം നിലകൊള്ളുന്നു।’

Verse 26

नदीवेगोपमं दृष्ट्वा जीवितंसर्वदेहिनाम् । तन्मे वद महाभाग यत्किंचिद् व्रतमुत्तमम्

സകല ദേഹികളുടെയും ജീവിതം നദിയുടെ പ്രചണ്ഡ പ്രവാഹംപോലെ ക്ഷണഭംഗുരമാണെന്ന് കണ്ടു, ഹേ മഹാഭാഗ, എതെങ്കിലും ഉത്തമ വ്രതം എനിക്ക് ഉപദേശിക്കണമേ।

Verse 27

मानुषत्वं न येन स्यात्सम्यक्चीर्णेन सद्द्विज । ततः स सुचिरं ध्यात्वा मामाह परमेश्वर

ഹേ സദ്ദ്വിജ ബ്രാഹ്മണാ! സമ്യക്വിധിയായി അനുഷ്ഠിച്ചാൽ വീണ്ടും മനുഷ്യാവസ്ഥയിലേക്കു മടങ്ങേണ്ടതില്ലാത്ത വ്രതം ഏതാണ്? അത് എനിക്കു പറയുക. അപ്പോൾ പരമേശ്വരസമനായ മുനി ദീർഘം ധ്യാനിച്ച് എന്നോടു പറഞ്ഞു.

Verse 28

अस्ति पुत्रि व्रतं पुण्यं गौरी तुष्टिकरं परम् । येन चीर्णेन वै सम्यग्योषिद्देवत्वमाप्नुयात्

മകളേ! ദേവി ഗൗരിയെ പരമമായി തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു പുണ്യവ്രതം ഉണ്ട്. അത് സമ്യക്വിധിയായി അനുഷ്ഠിച്ചാൽ സ്ത്രീ ദേവത്വം പ്രാപിക്കും.

Verse 29

गोमयाख्या महादेवी कृता वै गोमयेन सा । ततो गोलोकमापन्नाः सर्वास्ता वरवर्णिनि

‘ഗോമയാ’ എന്ന നാമമുള്ള ആ മഹാദേവി ഗോമയത്തിൽ (ചാണകത്തിൽ) നിന്നു നിർമ്മിതയായി. തുടർന്ന്, ഹേ സുന്ദരവർണിനീ, ആ സ്ത്രീകൾ എല്ലാവരും ഗോളോകം പ്രാപിച്ചു.

Verse 30

तां त्वं कुरुष्व कल्याणि येन देवत्वमाप्स्यसि । ततो मया पुनः प्रोक्तः स मुनिः सुरसत्तम

ഹേ കല്യാണീ! നീ ആ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്ക; അതിലൂടെ നീ ദേവത്വം പ്രാപിക്കും. തുടർന്ന്, ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ വീണ്ടും ആ മുനിയോടു പറഞ്ഞു.

Verse 31

कस्मिन्काले प्रकर्तव्या विधिना केन सन्मुने । सर्वं विस्तरतो ब्रूहि येन तां प्रकरोम्यहम्

ഹേ സന്മുനേ! ഇത് ഏത് സമയത്ത് ചെയ്യണം, ഏത് വിധിപ്രകാരം? ഞാൻ അത് അനുഷ്ഠിക്കാനായി എല്ലാം വിശദമായി പറയുക.

Verse 32

दुर्वासा उवाच । नभस्ये चासिते पक्षे तृतीयादिवसे स्थिते । प्रातरुत्थाय पश्चाच्च भक्षयेद्दंतधावनम्

ദുർവാസാ പറഞ്ഞു—നഭസ്യ മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ തൃതീയ തിഥി വന്നാൽ, പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് ശേഷം ദന്തധാവനം (ദാതൻ/മഞ്ജനം) മാത്രമേ ആഹാരമായി സ്വീകരിക്കേണ്ടത്।

Verse 33

ततश्च नियमं कृत्वा उपवाससमुद्भवम् । गौरीनामसमुच्चार्य श्रद्धापूतेन चेतसा

അതിനുശേഷം ഉപവാസത്തിൽ നിന്നുയർന്ന നിയമവ്രതം സ്വീകരിച്ച്, ഗൗരീനാമം ഉച്ചരിച്ച്, ശ്രദ്ധയാൽ ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ നിയന്ത്രിതമായി അനുഷ്ഠിക്കണം।

Verse 34

ततो निशागमे प्राप्ते कृत्वा गौरीचतुष्टयम् । मृन्मयं यादृशं चैव तदिहैकमनाः शृणु

പിന്നീട് രാത്രി വന്നപ്പോൾ ഗൗരീചതുഷ്ടയം നിർമ്മിച്ച്, ആ മണ്ണുരൂപങ്ങൾ എങ്ങനെയിരിക്കണം എന്നത് ഇവിടെ ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ കേൾക്കുക।

Verse 35

एका गौरी प्रकर्तव्या पंचपिंडा यथोदिता । प्रहरेप्रहरे प्राप्ते तासु पूजां समाचरेत् । यैर्मंत्रैस्तान्निबोध त्वमेकैकस्याः पृथक्पृथक्

ഒരു ഗൗരീപ്രതിമ പറഞ്ഞവിധം അഞ്ചു പിണ്ഡങ്ങളാൽ നിർമ്മിക്കണം. ഓരോ പ്രഹരവും വന്നാൽ അവർക്കു പൂജ നടത്തണം. ഇനി ഓരോന്നിനും വേറേവേറെ ഏത് മന്ത്രങ്ങളാൽ പൂജിക്കണമെന്നത് അറിയുക।

Verse 36

हिमाचलगृहे जाता देवि त्वं शंकरप्रिये । मेनागर्भसमुद्भूता पूजां गृह्ण नमोस्तु ते

ഹേ ദേവീ! നീ ഹിമാചലന്റെ ഗൃഹത്തിൽ ജനിച്ചവൾ, ശങ്കരപ്രിയ, മേനയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്നുയർന്നവൾ—ഈ പൂജ സ്വീകരിക്കണമേ; നിനക്കു നമസ്കാരം।

Verse 37

धूपं दद्यात्ततश्चैव कर्पूरं श्रद्धया सह । रक्तसूत्रेण दीपं च घृतेन परिकल्पयेत्

അതിനുശേഷം ഭക്തിശ്രദ്ധയോടെ ധൂപവും കർപ്പൂരവും അർപ്പിക്കണം; നെയ്യിൽ ചുവന്ന നൂൽതിരിയോടെ ദീപം ഒരുക്കണം।

Verse 38

जातिपुष्पैः समभ्यर्च्य नैवेद्ये मोदकान्न्यसेत् । रक्तवस्त्रेण संछाद्य अर्घ्यं दत्त्वा ततः परम्

ജാതി (മുല്ല) പുഷ്പങ്ങളാൽ വിധിപൂർവ്വം അർച്ചിച്ച് നൈവേദ്യമായി മോദകങ്ങൾ വെക്കണം; പിന്നെ ചുവന്ന വസ്ത്രംകൊണ്ട് മൂടി, തുടർന്ന് അർഘ്യം അർപ്പിക്കണം।

Verse 39

यस्य वृक्षस्य पुष्पं च तस्य स्याद्दन्तधावनम् । मातुलिंगेन तस्यास्तु मन्त्रेणानेन भक्तितः

ഏത് വൃക്ഷത്തിന്റെ പുഷ്പം അർപ്പിക്കുന്നുവോ, അതേ വൃക്ഷത്തിൽ നിന്നു ദന്തധാവനത്തിനായി ദാതൻ എടുക്കണം; കൂടാതെ മാതുലിംഗം (സിട്രൺ) സഹിതം ഈ മന്ത്രം ചൊല്ലി ഭക്തിയോടെ അവൾക്കായി ചെയ്യണം।

Verse 40

अर्घ्यं दद्यात्प्रयत्नेन गन्धपुष्पाक्षतान्वितम् । शंकरस्य प्रिये देवि हिमाचलसुते शुभे । अर्घ्यमेनं मया दत्तं प्रतिगृह्ण नमोऽस्तु ते

ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം ഗന്ധം, പുഷ്പം, അക്ഷതം എന്നിവയോടുകൂടിയ അർഘ്യം പരിശ്രമത്തോടെ അർപ്പിക്കണം— ശങ്കരപ്രിയേ ദേവീ, ഹിമാചലസുതേ ശുഭേ! ഈ അർഘ്യം ഞാൻ അർപ്പിച്ചു; സ്വീകരിക്കണമേ; നമസ്കാരം।

Verse 41

तदेव प्राशनं कुर्यात्ततः कायविशुद्धये । प्रहरांते च संपूज्य अर्धनारीश्वरं ततः

അതിനുശേഷം ദേഹശുദ്ധിക്കായി അതേ പ്രസാദം പ്രാശനം ചെയ്യണം; പ്രഹരാന്തത്തിൽ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ച്, തുടർന്ന് അർധനാരീശ്വരനെ ആരാധിക്കണം।

Verse 42

सुरभ्या पूजयेद्भक्त्या मन्त्रेणानेन पार्वति । वाममर्धं शरीरस्य या हरस्य व्यवस्थिता । सा मे पूजां प्रगृह्णातु तस्यै देव्यै नमोऽस्तु ते

സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളോടെ ഭക്തിയോടെ ഈ മന്ത്രം ചൊല്ലി പാർവതീദേവിയെ പൂജിക്കണം—ഹരന്റെ ദേഹത്തിൽ വാമാർദ്ധരൂപമായി അധിഷ്ഠിതയായ ആ ദേവി എന്റെ പൂജ സ്വീകരിക്കട്ടെ; ആ ദേവിക്ക് നമസ്കാരം।

Verse 43

अगरुं च ततो भक्त्या धूपं दद्यात्तथा शुभे । नैवेद्ये गुणकांश्चैव नालिकेरेण चार्घकम्

അതിനുശേഷം, ഹേ ശുഭേ, ഭക്തിയോടെ അഗരു ധൂപമായി അർപ്പിക്കണം; നൈവേദ്യമായി ഗുണകാ മിഠായി സമർപ്പിച്ച്, തേങ്ങകൊണ്ട് അർഘ്യം ഒരുക്കി അർപ്പിക്കണം।

Verse 44

मन्त्रेणानेन दातव्यं तदेव प्राशनं स्मृतम् । अर्धनारीश्वरौ यौ च संस्थितौ परमेश्वरौ

ഈ മന്ത്രം ചൊല്ലി തന്നെയാകണം അർപ്പണം; അതുതന്നെ പ്രസാദമായി പ്രാശനം ചെയ്യേണ്ടതാണെന്ന് സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു. അർദ്ധനാരീശ്വരരൂപത്തിൽ അധിഷ്ഠിതരായ പരമേശ്വരന്മാരെ സ്മരിക്കണം।

Verse 45

अर्घ्यो मे गृह्यतां देवौ स्यातं सर्वसुखप्रदौ । तृतीये प्रहरे प्राप्ते शतपत्र्या प्रपूजयेत्

‘ഹേ ദിവ്യ ദമ്പതികളേ! എന്റെ അർഘ്യം സ്വീകരിക്കണമേ; നിങ്ങൾ ഇരുവരും സർവ്വസുഖപ്രദരാകട്ടെ.’ മൂന്നാം പ്രഹരം വന്നാൽ ശതപത്രീ പുഷ്പംകൊണ്ട് വിശേഷപൂജ ചെയ്യണം।

Verse 46

उमामहेश्वरौ देवौ मंत्रेणानेन पूजयेत्

ഈ മന്ത്രം ചൊല്ലി ഉമാ-മഹേശ്വരന്മാരായ ദിവ്യ ദമ്പതികളെ പൂജിക്കണം।

Verse 47

उमामहेश्वरौ देवौ यौ तौ सृष्टिलयान्वितौ । तौ गृह्णीतामिमां पूजां मया दत्तां प्रभक्तितः

ഉമയും മഹേശ്വരനും—സൃഷ്ടിയും പ്രളയവും നിയന്ത്രിക്കുന്ന ദിവ്യ ദമ്പതികൾ—എന്റെ ഗാഢഭക്തിയോടെ അർപ്പിച്ച ഈ പൂജ സ്വീകരിക്കണമേ।

Verse 48

गुग्गुलोत्थं ततो धूपं नैवेद्यं घारिकात्मकम् । जातीफलेन चार्घ्यं च तदेव प्राशनं स्मृतम्

അതിനുശേഷം ഗുഗ്ഗുലുവിൽ നിന്നുള്ള ധൂപം അർപ്പിക്കണം; നൈവേദ്യം ഘാരികാ വിഭവമായിരിക്കണം; അർഘ്യം ജാതിഫലം (ജാതിക്ക) കൊണ്ട് ചെയ്യണം—അതേ പ്രസാദമായി സ്വീകരിക്കണമെന്ന് ഉപദേശിക്കുന്നു।

Verse 49

ततश्चार्घ्यः प्रदातव्यो मंत्रेणानेन भक्तितः । ग्रंथिचूर्णेन धूपं च अर्घ्यं मदनजं फलम्

പിന്നീട് ഭക്തിയോടെ ഈ മന്ത്രം ചൊല്ലി അർഘ്യം അർപ്പിക്കണം. ധൂപം ഗ്രന്ഥി-ചൂർണം കൊണ്ട് ഒരുക്കണം; അർഘ്യത്തിൽ മദനജ (കാമദേവജന്യ) ഫലവും ഉൾപ്പെടുത്തണം।

Verse 50

तदेव प्राशनं कार्यं ततः कायविशुद्धये

അതേ പ്രസാദം സ്വീകരിക്കണം; അതിനാൽ ശരീരശുദ്ധി ലഭിക്കുന്നു।

Verse 52

चतुर्थे प्रहरे प्राप्ते तां गौरीं पंचपिंडिकाम् । भृंगराजेन संपूज्य मंत्रेणानेन भक्तितः

നാലാം പ്രഹരം എത്തിയാൽ, ആ ഗൗരിയെ പഞ്ചപിണ്ഡികാ രൂപമായി ധരിച്ചു, ഭൃംഗരാജം കൊണ്ട് സമ്യക്പൂജ ചെയ്ത്, ഈ മന്ത്രത്തോടെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കണം।

Verse 53

पृथिव्यादीनि भूतानि यानि प्रोक्तानि पंच च । पंचरूपाणि देवेशि पूजां गृह्ण नमोऽस्तु ते

പൃഥ്വി മുതലായ അഞ്ചു ഭൂതങ്ങൾ എന്നു പ്രസ്താവിച്ചതെല്ലാം, ദേവേശീ, നിന്റെ പഞ്ചരൂപങ്ങളാണ്. ഈ പൂജ സ്വീകരിക്കണമേ; നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 54

नैवेद्ये घृतपूपांश्च दद्याद्देव्याः प्रभक्तितः । ग्रंथिचूर्णेन धूपं च ह्यर्घ्यं मदनजं फलम् । तदेव प्राशनं कार्यमर्घ्यमंत्रमिदं स्मृतम्

ഗാഢഭക്തിയോടെ ദേവിക്കു നൈവേദ്യമായി നെയ്യിൽ ചെയ്ത പൂപ്പങ്ങൾ അർപ്പിക്കണം. സുഗന്ധമുള്ള ഗ്രന്ഥി-ചൂർണത്തിൽ ധൂപം അർപ്പിച്ച്, മദനജ ഫലത്തോടുകൂടി അർഘ്യം സമർപ്പിക്കണം. അതേ പ്രസാദം ഭക്തിയോടെ സ്വീകരിക്കണം; ഇതാണ് അർഘ്യമന്ത്രവിധി എന്നു സ്മൃതം പറയുന്നു.

Verse 55

पंचभूतमयी देवी पंचधा या व्यवस्थिता । अर्घ्यमेनं मया दत्तं सा गृह्णातु सुरे श्वरी

പഞ്ചഭൂതമയിയായ ദേവീ, പഞ്ചധാ രൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന സുരേശ്വരീ—ഞാൻ സമർപ്പിച്ച ഈ അർഘ്യം സ്വീകരിക്കണമേ.

Verse 56

एवं सर्वा निशा सा च गीतवाद्यादिनिःस्वनैः । तासां चैवाग्रतो नेया नैव निद्रां समाचरेत्

ഇങ്ങനെ മുഴുവൻ രാത്രി ഗീത-വാദ്യങ്ങളുടെ നാദത്തോടെ കഴിക്കണം. അവരുടെ സന്നിധിയിൽ തന്നെ ഇരിക്കണം; നിദ്രയിൽ ഏർപ്പെടരുത്.

Verse 57

ततः प्रभाते विमले प्रोद्गते रविमण्डले । स्नात्वा संपूजयेद्विप्रं सह पत्न्या प्रभक्तितः

പിന്നീട് നിർമലമായ പ്രഭാതത്തിൽ, സൂര്യമണ്ഡലം ഉദിച്ചപ്പോൾ, സ്നാനം ചെയ്ത് ഭക്തിയോടെ ബ്രാഹ്മണനെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യയോടുകൂടി ആദരിച്ച് പൂജിക്കണം.

Verse 58

वस्त्रैराभरणैश्चैव स्वशक्त्या नृपनंदिनि । गौर्यै भक्ष्यं च दातव्यं मिष्टान्नेन शुचिस्मिते

ഹേ രാജകുമാരീ, സ്വന്തം ശേഷിയനുസരിച്ച് വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും ദാനം ചെയ്യണം; ഹേ ശുചിസ്മിതേ, ഗൗരീദേവിക്കു ഭക്ഷ്യവും മിഷ്ടാന്നവും കൂടി അർപ്പിക്കണം।

Verse 59

ततः करेणुमानीय वडवां वा सुमध्यमे । गौरीचतुष्टयं तच्च समारोप्य तथोपरि

അതിനുശേഷം, ഹേ സുമധ്യമേ, ഒരു പിടിയാനെയോ അല്ലെങ്കിൽ ഒരു കുതിരിമാദയെയോ കൊണ്ടുവന്ന്, അതിന്റെ മീതെ ഗൗരിയുടെ നാലു രൂപങ്ങളായ ആ കൂട്ടത്തെ വിധിപൂർവ്വം സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 60

गीतवादित्रशब्देन वेदध्वनियुतेन च । नद्यां वाऽथ तडागे वा वाप्यां वाथ परिक्षिपेत्

ഗാനവും വാദ്യങ്ങളുടെയും നാദവും, വേദധ്വനിയോടുകൂടി, അതിനെ നദിയിലോ കുളത്തിലോ അല്ലെങ്കിൽ ജലാശയത്തിലോ വിധിപൂർവ്വം നിമജ്ജനം ചെയ്യണം।

Verse 61

मंत्रेणानेन सद्भक्त्या तवेदं वच्मि सुन्दरि

ഹേ സുന്ദരീ, ഈ മന്ത്രത്താൽ സദ്ഭക്തിയോടെ ഞാൻ നിന്നോട് ഇതു പറയുന്നു।

Verse 62

आहूतासि मया देवि पूजितासि मया शुभे । मम सौभाग्यदानाय यथेष्टं गम्यतामिति

ഹേ ദേവീ, നീ എന്റെ দ্বারা ആഹ്വാനിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ഹേ ശുഭേ, നീ എന്റെ দ্বারা പൂജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. എനിക്ക് സൗഭാഗ്യം നൽകുന്നതിനായി—ഇപ്പോൾ നിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം പ്രസ്ഥാനമാകുക।

Verse 63

लक्ष्मीरुवाच । एवं मया कृता देव सा तृतीया यथोदिता । नभस्ये मासि संप्राप्ते भक्त्या परमया विभो

ലക്ഷ്മി അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദേവാ! വിധിപ്രകാരം ഞാൻ ആ തൃതീയാവ്രതം നിർവഹിച്ചു. നഭസ്യ മാസം വന്നപ്പോൾ, ഹേ വിഭോ, പരമഭക്തിയോടെ അതു ആചരിച്ചു.

Verse 64

द्वितीये च तथा प्राप्ते तृतीये च विशेषतः । यावत्पश्यामि प्रत्यूषे तावद्गौरीचतुष्टयम् । जातं रत्नमयं तच्च मया यत्परिपूजितम्

രണ്ടാം ദിനവും വന്നു; പ്രത്യേകിച്ച് മൂന്നാം ദിനം എത്തിയപ്പോൾ, പ്രഭാതത്തിൽ ഞാൻ ഗൗരിയുടെ നാലു ദിവ്യരൂപങ്ങൾ ദർശിച്ചു. ആ രൂപം രത്നമയ ദീപ്തിയാൽ പ്രകാശിച്ചു; ഞാൻ ഭക്തിയോടെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചു.

Verse 65

प्रस्थितां मां नदीतीरमुद्दिश्य च विसर्जनम् । करिष्यामीति सा प्राह व्यक्तीभूता सुरेश्वरी

വിസർജനത്തിനായി ഞാൻ നദീതീരത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ, വ്യക്തമായി പ്രത്യക്ഷമായ സുരേശ്വരി ദേവി പറഞ്ഞു—“അവിടെയേ നിനക്കൊണ്ട് വിസർജനം ചെയ്യിപ്പിക്കും.”

Verse 66

मा पुत्रि जलमध्येऽत्र मम मूर्तिचतुष्टयम् । परिभावय मद्वाक्यं श्रुत्वा चैव विधीयताम्

“മകളേ! ഇവിടെ ജലത്തിന്റെ നടുവിൽ എന്റെ നാലു മൂർത്തികളെ മുങ്ങിക്കളയരുത്. എന്റെ വാക്ക് ആലോചിക്ക; കേട്ട ശേഷം യഥാവിധി പ്രവർത്തിക്ക.”

Verse 67

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे स्थापय त्वं च मा क्षिप । अक्षयं जायते येन सर्वस्त्रीणां हिताय च

“ഹാടകേശ്വര ക്ഷേത്രപ്രദേശത്ത് ഇവ സ്ഥാപിക്ക; എറിഞ്ഞുകളയരുത്. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ അക്ഷയ പുണ്യഫലം ഉദ്ഭവിച്ച്, എല്ലാ സ്ത്രീകളുടെയും ഹിതത്തിനാകുന്നു.”

Verse 68

त्वं प्रार्थय वरं सर्वं ददाम्यहमिहार्चिता । अभ्यर्चिता गिरिसुता मया प्रोक्ता सुरेश्वरी

ഹേ ദേവി, നീ ഏതു വരം അപേക്ഷിച്ചാലും, ഇവിടെ പൂജിതയായ ഞാൻ അതെല്ലാം പ്രസാദിക്കും—എന്ന് എന്റെ দ্বারা സമ്യക്‌ ആരാധിതയായ ദേവേശ്വരി ഗിരിസുത പറഞ്ഞു.

Verse 69

यदि यच्छसि मे देवि वरं तुष्टा सुरेश्वरि । तदहं मानुषे गर्भे मा भूयासं कथंचन

ഹേ ദേവി, ഹേ സുരേശ്വരി, നീ സന്തുഷ്ടയായി എനിക്ക് വരം തരുന്നുവെങ്കിൽ, ഞാൻ എങ്ങനെയും വീണ്ടും മനുഷ്യഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിക്കരുത്.

Verse 70

भर्त्ता भवतु मे विष्णुः शाश्वताभीष्टदः सदा । नान्यत्किंचिदभीष्टं मे राज्यं त्रिदिवशोभनम्

എന്റെ ഭർത്താവായി വിഷ്ണുവേ വരട്ടെ—ശാശ്വതനും സദാ അഭീഷ്ടഫലദായകനും. എനിക്ക് മറ്റൊന്നും വേണ്ട; സ്വർഗ്ഗസമം ശോഭിക്കുന്ന രാജ്യമുപോലും വേണ്ട.

Verse 71

अन्यापि कुरुते या च व्रतमेतत्समाहिता । सर्वैर्त्रतैर्यथातुष्टिस्तथा देवि प्रजायते

ഹേ ദേവി, മറ്റേതെങ്കിലും സ്ത്രീ ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ ഈ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ, എല്ലാ വ്രതങ്ങളാൽ ലഭിക്കുന്ന തൃപ്തിയും അനുഗ്രഹവും അവൾക്കും അതുപോലെ ലഭിക്കും.

Verse 72

तथा तस्याः प्रकर्तव्यमकेनानेन पार्वति । तथेति गौरी मामुक्त्वा ततश्चादर्शनं गता

ഹേ പാർവതി, അവൾക്കായി ഇതേ ഉപായം കൊണ്ടുതന്നെ ചെയ്യണം. ‘തഥാസ്തു’ എന്ന് ഗൗരി എന്നോട് പറഞ്ഞു, പിന്നെ അദൃശയായി പോയി.

Verse 73

सा देवी च मया तत्र तच्च गौरीचतुष्टयम् । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे शुभे संस्थापितं विभो

അപ്പോൾ, ഹേ വിഭോ, ഞാൻ അവിടെ ആ ശുഭമായ ഹാടകേശ്വര-ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവിയെയും ഗൗരിയുടെ ചതുര്വിധസ്വരൂപത്തെയും പ്രതിഷ്ഠിച്ചു।

Verse 74

तत्प्रभावान्मया लब्धो भर्त्ता त्वं परमेश्वर । शाश्वतश्चाक्षयश्चैव मुखप्रेक्षश्च सर्वदा

അതിന്റെ പുണ്യപ്രഭാവത്താൽ, ഹേ പരമേശ്വരാ, ഞാൻ നിങ്ങളെയേ എന്റെ ഭർത്താവായും നാഥനായും ലഭിച്ചു—നിങ്ങൾ ശാശ്വതനും അക്ഷയനും; എനിക്ക് എപ്പോഴും നിങ്ങളുടെ മുഖദർശനം ലഭിക്കട്ടെ।

Verse 75

एतत्त सर्वमाख्यातं यत्पृष्टास्मि सुरेश्वर । सत्येनानेन देवेश तव पादौ स्पृशाम्यहम्

ഹേ സുരേശ്വരാ, എന്നോട് ചോദിച്ചതുപോലെ തന്നേ ഇതെല്ലാം ഞാൻ പ്രസ്താവിച്ചു. ഹേ ദേവേശാ, ഈ സത്യത്തിന്റെ ബലത്തിൽ ഞാൻ ഭക്തിയോടെ നിങ്ങളുടെ പാദങ്ങൾ സ്പർശിക്കുന്നു।

Verse 76

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्याः शंखचक्रगदाधरः । विहस्याथ महालक्ष्मीं तामुवाच प्रहर्षितः । मुहुर्मुहुः समालिंग्य वक्षसश्चोपरि स्थिताम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ശംഖചക്രഗദാധാരി ഭഗവാൻ പുഞ്ചിരിച്ചു; പിന്നെ ആനന്ദത്തോടെ, തന്റെ വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ ആശ്രയിച്ചിരുന്ന മഹാലക്ഷ്മിയെ വീണ്ടും വീണ്ടും ആലിംഗനം ചെയ്ത് അവളോട് പറഞ്ഞു।

Verse 77

साधुमाधु महाभागे सत्यमेतत्त्वयोदितम् । जानतापि मया पृष्टा भवतीं वरवर्णिनि

സാധു, സാധു, ഹേ മഹാഭാഗ്യവതീ! നീ പറഞ്ഞത് സത്യമാണ്. ഹേ വരവർണിനീ, എനിക്ക് അറിയാമായിരുന്നിട്ടും ഞാൻ നിന്നോട് ചോദിച്ചു।

Verse 78

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तमाः । चतुर्भुजा यथा गौरी संजाता पंचपिंडिका

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, നിങ്ങൾ ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ നിങ്ങളോട് സമ്യകമായി അറിയിച്ചു. ഗൗരി എങ്ങനെ ചതുര്ഭുജയായി ഉദ്ഭവിച്ച് പഞ്ചപിണ്ഡികാ രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടുവോ അതും (ഞാൻ) വിവരിച്ചു.

Verse 79

यश्चैतत्पठते भक्त्या प्रातरुत्थाय मानवः । न स लक्ष्म्या विमुच्येत न च दौर्भाग्यमाप्नुयात्

ഏതൊരു മനുഷ്യൻ പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് ഭക്തിയോടെ ഇതു പാരായണം ചെയ്യുമോ, അവൻ ലക്ഷ്മിയിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും വേർപെടുകയില്ല; ദൗർഭാഗ്യവും അവനെ ബാധിക്കുകയില്ല.

Verse 80

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पठनीयमिदं शुभम् । आख्यानं गौरिकं विप्रा यन्मया परिकीर्तितम्

അതുകൊണ്ട്, ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ഞാൻ പരികീർത്തിച്ച ഈ മംഗളമായ ‘ഗൗരി’ ആഖ്യാനം സർവ്വശ്രമത്തോടും കൂടി നിർബന്ധമായി പാരായണം ചെയ്യേണ്ടതാണ്.

Verse 91

उमामहेश्वरौ देवौ सर्वकामसुखप्रदौ । गृह्णीतामर्घ्यमेतं मे दयां कृत्वा महत्तमाम्

ഹേ ദേവി ഉമയും ദേവൻ മഹേശ്വരനും, നിങ്ങൾ സർവ്വകാമസുഖപ്രദന്മാർ; മഹത്തായ കരുണ കാട്ടി എന്റെ ഈ അർഘ്യം സ്വീകരിക്കണമേ.

Verse 178

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पंचपिंडिकागौर्युत्पत्तिमाहात्म्य वर्णनंनामाष्टसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയിൽ, ആറാം നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിനകത്ത് ‘പഞ്ചപിണ്ഡികാ ഗൗരി ഉത്പത്തി-മാഹാത്മ്യ വർണ്ണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള നൂറ്റി എഴുപത്തിയെട്ടാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.