Adhyaya 121

Verse 2

सूत उवाच । देवानां तद्वचः श्रुत्वा ततः सा परमेश्वरी । प्रोवाच वाहनं किंचिद्देवा यच्छतु मे द्रुतम् । ततः सिंहं ददौ गौरी यानार्थं विकृताननम् । तमारुह्य प्रतस्थे सा ततो विंध्यं नगं प्रति

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ദേവന്മാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ആ പരമേശ്വരി പറഞ്ഞു: “ദേവഗണേ, എനിക്ക് വേഗത്തിൽ ഒരു വാഹനം തരിക.” തുടർന്ന് ഗൗരി യാത്രയ്ക്കായി ഭയാനകമുഖമുള്ള ഒരു സിംഹം നൽകി. അതിൽ കയറി അവൾ വിംധ്യപർവ്വതത്തേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 3

तस्यैकं शृंगमास्थाय रम्यं श्रेष्ठद्रुमान्वितम् । फलपुष्पसमाकीर्णं लतामंडपमंडितम्

ആ പർവതത്തിലെ ഒരു മനോഹര ശിഖരം ആശ്രയിച്ച് അവൾ അവിടെ നിലകൊണ്ടു—ശ്രേഷ്ഠ വൃക്ഷങ്ങളാൽ സമന്വിതം, ഫലപുഷ്പങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞത്, ലതാമണ്ഡപങ്ങളാൽ അലങ്കൃതം।

Verse 4

ततस्तपोऽकरोत्साध्वी तीव्रव्रतपरायणा । संयम्येन्द्रियवर्गं स्वं ध्यायमाना महेश्वरम्

അതിനുശേഷം ആ സാധ്വി കഠിനവ്രതപരായണയായി തപസ്സു ചെയ്തു; തന്റെ ഇന്ദ്രിയവർഗ്ഗത്തെ സംയമിച്ച് മഹേശ്വരൻ (ശിവൻ)നെ ധ്യാനിച്ചു।

Verse 5

यथायथा तपोवृद्धिस्तस्याः सञ्जायते द्विजाः । तथा रूपं च कांतिश्च शरीरे प्रतिवर्धते

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! അവളുടെ തപസ്സിന്റെ വർദ്ധി എത്ര എത്രയായി, അത്ര അത്രയായി അവളുടെ ശരീരത്തിൽ രൂപവും കാന്തിയും കൂടി വർദ്ധിച്ചു।

Verse 6

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तास्तत्र दैत्येशकिंकराः । ते तां दृष्ट्वा व्रतोपेतामत्यद्भुतवपुर्ध राम् । गत्वा प्रोचुः स्वनाथस्य महिषस्य दुरात्मनः

ഇതിനിടയിൽ അവിടെ ദൈത്യേശന്റെ കിങ്കരന്മാർ എത്തി. വ്രതപരായണയായ, അത്യദ്ഭുത രൂപധാരിണിയായ അവളെ കണ്ടിട്ട് അവർ പോയി തങ്ങളുടെ ദുഷ്ടനായ നാഥൻ മഹിഷനോട് വിവരം അറിയിച്ചു।

Verse 7

चारा ऊचुः । भ्रममाणैर्धरापृष्ठे दृष्टाऽपूर्वा कुमारिका । विन्ध्याचलेऽद्य चास्माभिर्भुजैर्द्वादशभिर्युता । नानाशस्त्रधरैर्दीप्तैश्चर्मच्छादितगात्रका

ചാരന്മാർ പറഞ്ഞു—“ഭൂമിയുടെ മേൽഭാഗത്ത് സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ ഇന്ന് ഞങ്ങൾ വിന്ധ്യാചലത്തിൽ ഒരു അപൂർവ്വ കുമാരിയെ കണ്ടു; അവൾ ദ്വാദശഭുജയുത, പല പ്രകാശമുള്ള ആയുധങ്ങൾ ധരിച്ചവൾ, ചർമംകൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ട അവയവങ്ങളുള്ളവൾ.”

Verse 8

न देवी न च गन्धर्वी नासुरी नागकन्यका । तादृग्रूपा पुराऽस्माभिः काचिद्दृष्टा नितम्बिनी

അവൾ ദേവിയുമല്ല, ഗന്ധർവകന്യയുമല്ല, അസുരിയുമല്ല, നാഗകന്യയും അല്ല. ഇത്തരമൊരു രൂപവതിയായ നിതംബിനിയെ ഞങ്ങൾ മുമ്പൊരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ല.

Verse 9

न विद्मो यन्निमित्तं सा तपश्चक्रे यशस्विनी । स्वर्गकामाऽर्थकामा वा पतिकामाथ वा विभो

ആ യശസ്വിനി ഏതു കാരണത്താൽ തപസ്സു ചെയ്തു എന്നു ഞങ്ങൾക്കറിയില്ല—സ്വർഗ്ഗകാമനയാലോ, ധനകാമനയാലോ, അല്ലെങ്കിൽ പതികാമനയാലോ, ഹേ പ്രഭോ.

Verse 10

सूत उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा महिषो दानवाधिपः । कामदेव वशं प्राप्तः श्रवणादपि तत्क्षणात्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ഉടനെ ദാനവാധിപൻ മഹിഷൻ, കേൾവിമാത്രത്താൽ തന്നെ, ക്ഷണത്തിൽ കാമദേവന്റെ വശത്തിലായി.

Verse 11

ततस्तानग्रतः कृत्वा सैन्येन महता न्वितः । जगाम कौतुकाविष्टो यत्रास्ते सा तु कन्यका

പിന്നീട് അവരെ മുന്നിൽ നിർത്തി, മഹാസൈന്യത്തോടുകൂടി, കൗതുകത്തിൽ ആകുലനായി, ആ കന്യക പാർത്തിരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് അവൻ പോയി.

Verse 12

यथा मृत्युकृते मन्दः शृगालः सिंहवल्लभाम् । वने सुप्तां सुविश्वस्तां सर्वथाप्य कुतोभयाम्

സ്വന്തം മരണത്തിലേക്കു തന്നെ ഓടുന്ന മൂഢനായ കുറുക്കൻ, വനത്തിൽ ഉറങ്ങുന്ന, നിർഭയയും നിർവിചാരയും ആയ സിംഹപ്രിയയിലേക്കു സമീപിക്കുന്നതുപോലെ—അവനും അങ്ങനെ മുന്നേറി.

Verse 13

तस्याः संदर्शनादेव ततः कामशरैर्हतः । स दानवप्रधानश्च तत्क्षणादेव सद्द्विजाः

ഹേ സദ്ദ്വിജന്മാരേ! അവളെ ദർശിച്ച മാത്രത്തിൽ തന്നെ കാമദേവന്റെ ശരങ്ങളാൽ ദാനവപ്രധാനൻ ആ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ വേധിതനായി വീണു।

Verse 14

अथ प्राह प्रियं वाक्यमेकाकी तत्पुरःस्थितः । धृत्वा दूरतरेसैन्यं तस्या रूपेण मोहितः

അപ്പോൾ അവൻ ഒറ്റയ്ക്കായി അവളുടെ മുമ്പിൽ നിന്നു; സൈന്യത്തെ ദൂരെയാക്കി, അവളുടെ രൂപത്തിൽ മോഹിതനായി പ്രിയമായ വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു।

Verse 15

विरुद्धं यौवनस्यैतद्व्रतं ते चारुहासिनि । तस्मादेतत्परित्यक्त्वा त्रैलोक्यस्वामिनी भव

‘ഹേ ചാരുഹാസിനീ! നിന്റെ ഈ വ്രതം യൗവനത്തിന് വിരുദ്ധമാണ്; അതിനാൽ ഇത് ഉപേക്ഷിച്ച് ത്രിലോകത്തിന്റെ സ്വാമിനിയായി ഭവിക്ക.’

Verse 16

अहं हि महिषो नाम दानवेन्द्रो यदि श्रुतः । मया येन सहस्राक्षो द्वन्द्वयुद्धे विनिर्जितः

‘ഞാൻ മഹിഷൻ എന്ന ദാനവേന്ദ്രൻ ആകുന്നു, നീ കേട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ; സഹസ്രാക്ഷനായ ഇന്ദ്രനെ ദ്വന്ദ്വയുദ്ധത്തിൽ ജയിച്ചതും ഞാനാണ്.’

Verse 22

अहं तव वधार्थाय निर्मिता विबुधोत्तमैः । तस्मात्त्वां नाशयिष्यामि स्मरेष्टं यद्धृदि स्थितम्

‘വിബുധോത്തമന്മാർ നിന്റെ വധത്തിനായി തന്നെയാണ് എന്നെ സൃഷ്ടിച്ചത്; അതിനാൽ നിന്നെ—ഹൃദയത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന പ്രിയകാമനയോടുകൂടി—ഞാൻ നശിപ്പിക്കും.’

Verse 23

महिष उवाच । यद्येवं तद्वरारोहे युक्ता स्याच्च कुमारिका । प्रार्थनीया भवेदत्र सर्वेषां प्राणिनां यतः

മഹിഷൻ പറഞ്ഞു—അങ്ങനെ ആണെങ്കിൽ, ഹേ സുന്ദരനിതംബിനീ, നീ കുമാരികയായിരിക്കുക യുക്തം; കാരണം ഇവിടെ സർവ്വ പ്രാണികളും നിന്നെയേ പ്രാർത്ഥിച്ചു യാചിക്കുന്നു।

Verse 24

स्वर्गार्थं क्रियते धर्मस्तपश्च वरवर्णिनि । येन भोगाः प्रभुञ्जंति ये दिव्या ये च मानुषाः

ഹേ വരവർണിനീ, സ്വർഗ്ഗാർത്ഥം തന്നെയാണ് ധർമ്മവും തപസ്സും ആചരിക്കുന്നത്; അതിനാൽ ദിവ്യവും മാനുഷവും ആയ ഭോഗങ്ങൾ ലഭിച്ച് അനുഭവിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 25

तस्माद्देहि ममात्मानं गांधर्वेण सुशोभने । विवाहेन यतोऽन्येषां स प्रधानः प्रकीर्तितः

അതുകൊണ്ട്, ഹേ സുഷോഭിനീ, ഗന്ധർവ്വവിവാഹത്തിലൂടെ നിന്നെ എനിക്ക് അർപ്പിക്ക; കാരണം മറ്റു വിവാഹങ്ങളിൽ അതാണ് പ്രധാനമെന്ന് പ്രസിദ്ധമാണ്।

Verse 26

एवं प्रवदतस्तस्य सा देवी क्रोधमूर्छिता । तद्वक्त्रांतं समुद्दिश्य शरं चिक्षेप स क्षणात्

അവൻ ഇങ്ങനെ പറയുമ്പോൾ തന്നെ ദേവി ക്രോധാവേശത്തിൽ മൂർച്ചിതയായി; അവന്റെ വായിന്റെ കോണിനെ ലക്ഷ്യമാക്കി ക്ഷണത്തിൽ ഒരു ശരം എറിഞ്ഞു।

Verse 27

विवेश वदनं तस्य वल्मीकं पन्नगो यथा । अथ तैर्मार्गगणैर्विद्धः स वक्त्रांतान्नदंस्ततः

അത് അവന്റെ വായിൽ, പാമ്പ് വൽമീകത്തിലേക്ക് കയറുന്നതുപോലെ കയറി; പിന്നെ മാർഗ്ഗയുടെ ഗണങ്ങൾ കുത്തിവേദനിപ്പിച്ചതാൽ അവൻ വായിന്റെ കോണിൽ നിന്ന് ആർത്തനാദം ചെയ്തു।

Verse 28

सुस्राव रुधिरं भूरि गैरिकं पर्वतो यथा । ततः कोपपरीतात्मा निवृत्त्याथ शनैः शनैः

പർവ്വതത്തിൽ നിന്ന് കാവി ഒഴുകുന്നതുപോലെ, അവനിൽ നിന്ന് രക്തം ധാരാളമായി ഒഴുകി. പിന്നീട് കോപം നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ അവൻ പതുക്കെ പതുക്കെ പിൻവാങ്ങി.

Verse 29

स्वसैन्यं त्वरितो भेजे कामेन च वशी कृतः । प्रोवाच सैनिकान्सर्वान्दुष्टा स्त्रीयं प्रगृह्यताम् । यथा न त्यजति प्राणान्प्रहारैर्जर्जरीकृता

കാമത്തിന് വശപ്പെട്ട അവൻ വേഗത്തിൽ തന്റെ സൈന്യത്തിന്റെ അടുത്തേക്ക് പോയി എല്ലാ സൈനികരോടും പറഞ്ഞു: 'ഈ ദുഷ്ട സ്ത്രീയെ പിടികൂടുവിൻ! പ്രഹരങ്ങളാൽ തകർക്കപ്പെട്ടാലും അവൾ ജീവൻ വെടിയാതിരിക്കട്ടെ.'

Verse 30

एषा मम न सन्देहः प्रिया भार्या भविष्यति । यदि नो शस्त्रपातेन पंचत्वमुपयास्यति

'ആയുധങ്ങളുടെ പ്രഹരത്താൽ അവൾ മരിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, അവൾ എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട ഭാര്യയാകും എന്നതിൽ എനിക്ക് സംശയമില്ല.'

Verse 32

एतस्मिन्नंतरे देवी सा दृष्ट्वा तानुपस्थितान् । युद्धाय कृतसंकल्पांस्तर्जतश्च मुहुर्मुहुः

ഇതിനിടയിൽ, യുദ്ധത്തിന് തീരുമാനിച്ചുറച്ച്, വീണ്ടും വീണ്ടും വെല്ലുവിളിച്ചുകൊണ്ട് അവർ അവിടെ എത്തിച്ചേർന്നത് ദേവി കണ്ടു.

Verse 33

ततस्तु लीलया देवी मुक्ता तीक्ष्णान्महाशरान् । तान्सर्वांस्ताडयामास सर्वमर्मसु तत्क्षणात्

തുടർന്ന് ദേവി ലീലയെന്നപോലെ മൂർച്ചയുള്ള മഹാശരങ്ങൾ എയ്യുകയും, തൽക്ഷണം അവരുടെയെല്ലാം മർമ്മസ്ഥാനങ്ങളിൽ പ്രഹരിക്കുകയും ചെയ്തു.

Verse 34

अथ तीक्ष्णैः शरैर्दैत्या निहता दानवास्तथा । एके पंचत्वमापन्ना गताश्चान्य इतस्ततः

അപ്പോൾ ആ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളുടെ പ്രഹാരത്തിൽ ദൈത്യരും ദാനവരും വീണു; ചിലർ മരണത്തെ പ്രാപിച്ചു, ചിലർ എല്ലാദിക്കുകളിലേക്കും ഓടിപ്പോയി।

Verse 35

ततः सैन्यं समालोक्य तद्भग्नं च तया रणे । कोपाविष्टस्ततो दैत्यः स्वयं तां समुपाद्रवत्

പിന്നീട് യുദ്ധത്തിൽ അവൾ തന്റെ സൈന്യത്തെ തകർത്തതായി കണ്ട ആ ദൈത്യൻ ക്രോധാവേശത്തോടെ സ്വയം അവളിലേക്കു പാഞ്ഞെത്തി।

Verse 36

यच्छञ्छृंगप्रहारांश्च तस्याः शतसहस्रशः । गर्जितं विदधच्चोग्रं शारदाभ्रसमं मुहुः

അവൾക്കു മേൽ ലക്ഷലക്ഷം കൊമ്പുപ്രഹാരങ്ങൾ ഏല്പിച്ചുകൊണ്ട്, അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ശരദ്കാല മേഘസമൂഹംപോലെ ഭയങ്കരമായി ഗർജിച്ചു।

Verse 37

एतस्मिन्नंतरे देवी साट्टहासकृतस्वना । त्रैलोक्यविवरं सर्वं यच्छब्देन प्रपूरितम्

അന്നേരം ദേവി അട്ടഹാസത്തിന്റെ മഹാധ്വനി മുഴക്കി; ആ ശബ്ദം ത്രിലോകത്തിലെ എല്ലാ ശൂന്യതകളും വ്യാപ്തികളും നിറച്ചു।

Verse 38

एवं तस्या हसंत्याश्च वक्त्रान्तादथ निर्ययुः । पुलिंदाः शबरा म्लेछास्तथान्येऽरण्यवासिनः

ഇങ്ങനെ ദേവി ചിരിക്കുമ്പോൾ, അവളുടെ മുഖാന്തരത്തിൽ നിന്ന് പുലിന്ദർ, ശബരർ, മ്ലേച്ഛർ എന്നിവരും മറ്റു അരണ്യവാസികളും പുറപ്പെട്ടു।

Verse 39

शकाश्च यवनाश्चैव शतशश्तु वपुर्धरा । वर्म स्थगितगात्राश्च यमदूता इवापरे

അപ്പോൾ ശകരും യവനരുമും നൂറുകളായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. കവചം മൂടിയ ദേഹങ്ങളോടെ അവർ യമദൂതന്മാരെപ്പോലെ തോന്നി.

Verse 41

देव्युवाच । एतानस्य सुदुष्टस्य सैनिकान्बलगर्वितान् । सूदयध्वं द्रुतं वाक्यादस्मदीयाद्यथेच्छया

ദേവി അരുളിച്ചെയ്തു—“ആ പരമദുഷ്ടന്റെ ബലഗർവത്തിൽ മദിച്ച ഈ സൈനികരെ എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഉടൻ സംഹരിക്കുവിൻ; എന്നോടുള്ള ഭക്തിയിൽ നിങ്ങൾക്കിഷ്ടമുള്ളപോലെ ചെയ്യുവിൻ।”

Verse 42

अथ ते तद्वचः श्रुत्वा वल्गंतोऽसिधनुर्द्धराः । दैतेयबलमुद्दिश्य दुद्रुवुर्वेगमाश्रिताः

അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, വാൾയും വില്ലും ധരിച്ച ആ വീരർ ഉല്ലാസത്തോടെ ചാടിക്കൊണ്ട് ദൈത്യസൈന്യത്തോട് മഹാവേഗത്തിൽ പാഞ്ഞു.

Verse 43

ततस्तेषां महद्युद्धं मिथो जज्ञे सुदारुणम् । नात्मीयं न परं तत्र केनचिज्ज्ञा यते क्वचित्

പിന്നീട് അവരുടെ ഇടയിൽ മഹത്തായതും അത്യന്തം ഭീകരവുമായ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു. അവിടെ ഒരു നിമിഷവും ആരാണ് സ്വന്തം, ആരാണ് പരൻ എന്ന് വ്യക്തമായി തിരിച്ചറിയാനായില്ല.

Verse 44

अथ ते दानवाः सर्वे योधैर्देवीसमुद्भवैः । भग्ना व्यापादिताश्चान्ये प्रहारैर्जर्जरीकृताः

അപ്പോൾ ദേവിയിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച യോദ്ധാക്കൾ ആ ദാനവന്മാരെയെല്ലാം തകർത്തു. ചിലർ കൊല്ലപ്പെട്ടു; ചിലർ ആവർത്തിച്ച പ്രഹാരങ്ങളിൽ ചിതറിപ്പോയി.

Verse 45

ततो भग्नं बलं दृष्ट्वा महिषः क्रोधमूर्छितः । तामुवाच क्रुधा देवीं वचनैः परुषाक्षरैः

അപ്പോൾ തന്റെ സൈന്യം തകർന്നതു കണ്ട മഹിഷാസുരൻ ക്രോധമൂഢനായി, ദേവിയെ കോപത്തോടെ കഠിനവും കഠോരവുമായ വാക്കുകളാൽ അഭിസംബോധന ചെയ്തു।

Verse 46

आः पापे स्त्रीति मत्वाद्य न हतासि मया युधि । तस्मात्पश्य प्रहारं मे तत्त्वं बुध्यसि नान्यथा

“അയ്യോ പാപിനീ! നിന്നെ ‘സ്ത്രീ മാത്രമെന്ന്’ കരുതി ഇന്നത്തെ യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ നിന്നെ കൊന്നില്ല. അതിനാൽ ഇപ്പോൾ എന്റെ പ്രഹാരം കാണുക—നീ സത്യം ഗ്രഹിക്കും, മറ്റെങ്ങനെല്ല.”

Verse 47

एवमुक्त्वा विशेषेण प्रहारान्स विचिक्षिपे । विषाणाभ्यां महावेगो भर्त्सयानो मुहुर्मुहुः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവൻ പ്രത്യേകമായി ഭീകര പ്രഹാരങ്ങൾ എറിഞ്ഞു; മഹാവേഗത്തോടെ കൊമ്പുകളാൽ വീണ്ടും വീണ്ടും കുത്തി, ആവർത്തിച്ച് ഭീഷണിപ്പെടുത്തി।

Verse 48

ततोऽभ्याशगतं दृष्ट्वा सा देवी दानवं च तम् । आरुरोहाथ वेगेन पृष्ठिदेशेन कोपतः

പിന്നീട് ആ ദാനവൻ അടുത്തെത്തുന്നതു കണ്ട ദേവി കോപത്തോടെ, മഹാവേഗത്തിൽ അവന്റെ പുറത്ത് കയറി ഇരുന്നു।

Verse 49

ततश्चुक्रोश दैत्योऽसौ व्योममार्गं समाश्रितः । पृष्ठ्यास्तलेन निर्भिन्नो रुधिरौघपरिप्लुतः

അപ്പോൾ ആ ദൈത്യൻ നിലവിളിച്ചുകൊണ്ട് ആകാശമാർഗം ആശ്രയിച്ചു; ദേവിയുടെ പുറം-അമർത്തലാൽ ഭേദിക്കപ്പെട്ട് രക്തപ്രവാഹത്തിൽ മുഴുകി.

Verse 50

एतस्मिन्नंतरे सिंहः स तस्या ज्योतिसंभवः । जग्राह पश्चिमे भागे दंष्ट्राग्रैर्निशितैः क्रुधा

അന്നേ നിമിഷം അവളുടെ ജ്യോതിയിൽ നിന്നു ജനിച്ച സിംഹം ക്രോധത്തോടെ പിന്നിൽ നിന്ന് മൂർച്ചയുള്ള ദംഷ്ട്രാഗ്രങ്ങളാൽ അവനെ പിടിച്ചു.

Verse 51

ततो निश्चलतां प्राप्तः पादाक्रांतश्च दानवः । अकरोद्भैरवान्नादान्न शक्तश्चलितुं पदम्

അപ്പോൾ അവളുടെ പാദത്തിനടിയിൽ അമർന്നു കിടന്ന ദാനവൻ പൂർണ്ണമായി നിശ്ചലനായി. ഭൈരവസദൃശമായ ഭീകരനാദങ്ങൾ മുഴക്കിയെങ്കിലും, ഒരു പടിയെങ്കിലും നീങ്ങാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.

Verse 52

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ताः सर्वे देवाः सवासवाः । व्योमस्थास्तां तदा प्रोचुर्देवीं हर्षसमन्विताः

അന്നേ സമയം ഇന്ദ്രനോടുകൂടി എല്ലാ ദേവന്മാരും എത്തി. ആകാശത്തിൽ നിന്നുകൊണ്ട് അവർ ആനന്ദത്തോടെ ദേവിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Verse 53

एतस्य शिरसश्छेदं शीघ्रं कुरु सुरेश्वरि । खङ्गेनानेन तीक्ष्णेन यावन्नो याति चान्यतः

“ഹേ സുരേശ്വരി! ഈ മൂർച്ചയുള്ള ഖഡ്ഗംകൊണ്ട് ഉടൻ അവന്റെ ശിരഛേദം ചെയ്യുക; അവൻ മറ്റെവിടെയെങ്കിലും രക്ഷപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പേ.”

Verse 54

सा श्रुत्वा वचनं तेषां देवी कोपसमन्विता । खड्गं व्यापारयामास कंठे तस्यातिपीवरे

അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ദേവി ധാർമ്മിക ക്രോധത്തോടെ നിറഞ്ഞു; അവന്റെ അത്യന്തം കട്ടിയുള്ള കഴുത്തിൽ ഖഡ്ഗം പ്രയോഗിച്ചു.

Verse 55

स तेन खड्गघातेन कंठः पीनोऽपि निष्ठुरः । द्विधा जज्ञेऽथ दैत्यस्य दधत्तुष्टिं दिवौकसाम्

ആ ഖഡ്ഗാഘാതത്താൽ ദൈത്യന്റെ കട്ടിയുള്ള കഠിനമായ കഴുത്തും രണ്ടായി പിളർന്നു; ദിവ്യലോകവാസികൾ സന്തുഷ്ടരായി।

Verse 56

द्वादशार्कप्रतीकाशो वक्त्रांतश्चर्मखड्गधृक् । भर्त्सयंस्तां महादेवीं खड्गोद्यतकरां तदा । खड्गं व्यापारयन्गात्रे तस्या बालार्कसन्निभम्

പന്ത്രണ്ടു സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തനായ, പരിചയും ഖഡ്ഗവും ധരിച്ച അവൻ, ഖഡ്ഗം ഉയർത്തി നിന്ന മഹാദേവിയെ നിന്ദിച്ചു; ഉദയസൂര്യസമാന കാന്തിയുള്ള അവളുടെ ദേഹത്തിൽ ഖഡ്ഗം വീശി।

Verse 57

ततः केशेषु चाधाय यावत्तस्यापि चिक्षिपे । प्रहारं गात्रनाशाय तावदूचे स दानवः

അതിനുശേഷം അവൻ (ദേവിയുടെ) മുടി പിടിച്ചു; ശരീരനാശത്തിനായുള്ള പ്രഹാരം ചെയ്യാൻ പോകുന്ന നിമിഷത്തിൽ തന്നെ ആ ദാനവൻ സംസാരിച്ചു।

Verse 58

दानव उवाच । जय देवि जयाचिंत्ये जय सर्वसुरेश्वरि । जय सर्वगते देवि जय सर्वजनप्रिये

ദാനവൻ പറഞ്ഞു—ജയം ദേവീ! ജയം അചിന്ത്യേ! ജയം സർവ്വസുരേശ്വരീ! ജയം സർവ്വവ്യാപിനീ ദേവീ! ജയം സർവ്വജനപ്രിയേ!

Verse 59

जय कामप्रदे नित्यं जय त्रैलोक्यसुन्दरि । जय त्रैलोक्य रक्षार्थमुद्यते ह्यकुतोभये

ജയം നിത്യ വരപ്രദായിനീ! ജയം ത്രൈലോക്യസുന്ദരീ! ജയം ത്രൈലോക്യരക്ഷാർത്ഥം എഴുന്നേറ്റവളേ, ഹേ അകുതോഭയേ!

Verse 60

जय देवि कृतानंदे जय दैत्यविनाशिनि । जय क्लेशच्छिदे कांते जयाभक्तविमोहदे

ജയം ദേവീ, ആനന്ദം സൃഷ്ടിക്കുന്നവളേ! ജയം ദൈത്യവിനാശിനീ! ജയം ക്ലേശങ്ങൾ ഛേദിക്കുന്ന കാന്തേ! ജയം ഭക്തിയില്ലാത്തവരെ മോഹിപ്പിക്കുന്നവളേ!

Verse 62

तस्मात्कुरु प्रसादं मे प्राणान्रक्ष दयां कुरु । प्रणतस्य सुदीनस्य हीनस्य च विशेषतः

അതുകൊണ്ട് എനിക്കു പ്രസാദം ചെയ്യേണമേ; എന്റെ പ്രാണങ്ങളെ രക്ഷിക്കയും കരുണ കാണിക്കയും ചെയ്യേണമേ—പ്രത്യേകിച്ച് പ്രണതനായ, അതിദീനനും ഹീനനുമായ എനിക്കു.

Verse 63

अहं दुर्वाससा शप्तो हिरण्याक्षसुतो बली । महिषत्वं समानीतस्त्वया देवी विमोक्षितः

ഞാൻ ഹിരണ്യാക്ഷന്റെ പുത്രനായ ബലി; ദുർവാസസ്സിന്റെ ശാപത്തിൽ ശപ്തൻ. മഹിഷാവസ്ഥയിലേക്കു കൊണ്ടുപോയ എന്നെ, ദേവീ, നീ വിമോചിച്ചു.

Verse 64

तस्माद्दर्पः प्रमुक्तोऽद्य मया दानवसंभवः । किंकरत्वं प्रयास्यामि सांप्रतं ते सुरेश्वरि

അതുകൊണ്ട് ഇന്ന് ഞാൻ ദാനവസ്വഭാവത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ദർപ്പം ഉപേക്ഷിച്ചു. ഹേ സുരേശ്വരീ, ഇനി ഞാൻ നിന്റെ കിങ്കരനായി നിന്റെ സേവയിൽ പ്രവേശിക്കും.

Verse 65

जय सर्वगते देवि सर्वदुष्टविनाशिनि

ജയം, ഹേ സർവ്വവ്യാപിനീ ദേവീ, എല്ലാ ദുഷ്ടതയും നശിപ്പിക്കുന്നവളേ!

Verse 66

इति तस्य वचः श्रुत्वा कृपणं सा सुरेश्वरी । कृपाविष्टाऽब्रवीद्वाक्यं ततो व्योमस्थितान्सुरान्

അവന്റെ ദീനവചനങ്ങൾ കേട്ടപ്പോൾ ദേവേശ്വരി കരുണയിൽ വിങ്ങി. തുടർന്ന് കൃപയിൽ നിറഞ്ഞ് ആകാശസ്ഥരായ ദേവന്മാരോട് അവൾ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 67

किं करोमि दया जाता ममैनं प्रति हे सुराः । तस्मान्नाहं हनिष्यामि दानवं दीनजल्पकम्

ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം? ഹേ ദേവന്മാരേ, അവനോടു എനിക്ക് ദയ ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ ദീനമായി സംസാരിക്കുന്ന ഈ ദാനവനെ ഞാൻ വധിക്കുകയില്ല.

Verse 68

विमुखं खड्गशस्त्रं च तवास्मीति प्रवादिनम् । अपि मे पितृहंतारं न हन्यां रिपुमाहवे

അവൻ ഖഡ്ഗശസ്ത്രം ധരിച്ചു തിരിഞ്ഞുനിന്നാലും ‘ഞാൻ നിന്റേതാണ്’ എന്നു പറയുന്നുവെങ്കിൽ, യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുവിനെയും ഞാൻ വധിക്കുകയില്ല—അവൻ എന്റെ പിതൃഹന്താവായാലും പോലും.

Verse 69

देवा ऊचुः । न चेदसि च देवेशि त्वमेनं दानवाधमम् । नाशयिष्यति तत्कृत्स्नं त्रैलोक्यं सचराचरम्

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവേശ്വരി, നീ ഈ അധമ ദാനവനെ നശിപ്പിക്കാതിരുന്നാൽ, അവൻ ചരാചരങ്ങളോടുകൂടി സമസ്ത ത്രിലോകവും നശിപ്പിക്കും.

Verse 70

एष व्यर्थःश्रमः सर्वस्तथास्माकं भविष्यति । तव संभूतिसंभूतस्तव क्लेशस्तथाऽखिलः

ഞങ്ങളുടെ ഈ മുഴുവൻ പരിശ്രമവും വ്യർത്ഥമാകും. അതുപോലെ നിന്റെ സമസ്ത ക്ലേശവും വീണ്ടും ഉദിക്കും—അവന്റെ ശക്തിയുടെ പുനരുദ്ഭവം കൊണ്ടുതന്നെ.

Verse 71

देव्युवाच । नाहमेनं हनिष्यामि त्यजिष्यामि तथाऽमराः । एनं कचग्रहं कृत्वा धारयिष्यामि सर्वदा

ദേവി അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ അമരന്മാരേ! ഞാൻ ഇവനെ കൊല്ലുകയില്ല; ഉപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുകയില്ല. മുടി പിടിച്ച് ഇവനെ സദാ വശത്തിൽ നിർത്തും.

Verse 72

देवा ऊचुः । साधुसाधु महाभागे युक्तमुक्तं त्वया वचः । एतद्धि युज्यते कर्तुं कालेऽस्मिंस्त्रिदशेश्वरि

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—സാധു, സാധു, മഹാഭാഗേ! നീ പറഞ്ഞ വചനം യുക്തിയും യോജ്യതയും ഉള്ളതാണ്. ഹേ ത്രിദശേശ്വരീ! ഈ സമയത്ത് ഇതുതന്നെ ചെയ്യേണ്ടത്.

Verse 73

सांप्रतं मर्त्यलोके त्वं रूपमेतत्समाश्रिता । शस्त्रोद्यतकरा रौद्रा महिषोपरि संस्थिता

ഇപ്പോൾ മർത്ത്യലോകത്തിൽ നീ ഇതേ രൂപം ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു—ഭീകരയായി, കൈകളിൽ ഉയർത്തിയ ആയുധങ്ങളോടെ, മഹിഷത്തിന്മേൽ അധിഷ്ഠിതയായി.

Verse 74

अवाप्स्यसि परां पूजां दुर्लभा ममरैरपि । यस्त्वामेतेन रूपेण संस्थितां पूजयिष्यति

നിനക്ക് പരമപൂജ ലഭിക്കും; അത് അമരന്മാർക്കും ദുർലഭം—ആർ നിന്നെ ഈ രൂപത്തിൽ സ്ഥാപിതയായി പൂജിക്കുമോ.

Verse 75

त्वमस्य संगतो भावि विख्याता विंध्यवासिनी । किं ते वा बहुनोक्तेन शृणु संक्षेपतो वचः

നീ ഈ സ്ഥലത്തോട് ബന്ധപ്പെട്ട് ‘വിംധ്യവാസിനി’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധയാകും. അധികം പറയേണ്ടതെന്ത്? സംക്ഷേപമായി എന്റെ വചനം കേൾക്കുക.

Verse 76

अस्मदीयं परं तथ्यं सर्वलोकहितावहम् । पार्थिवानां त्वदायत्तं बलं देवि भविष्यति

ഇത് ഞങ്ങളുടെ പരമസത്യം, സർവ്വലോകഹിതകരം. ഹേ ദേവീ, രാജാക്കന്മാരുടെ ബലം ഇനി നിന്റെ അധീനമാകും.

Verse 77

युद्धकाले समुत्पन्ने भक्तानां नात्र संशयः । प्रस्थानं वा प्रवेशं च यः करिष्यति मानवः

യുദ്ധകാലം ഉദിച്ചാൽ ഭക്തർക്കിതിൽ സംശയമില്ല. യാത്രയ്ക്ക് പുറപ്പെടുകയോ പ്രവേശിക്കുകയോ ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ…

Verse 78

त्वां स्मृत्वा प्रणिपत्याथ पूजयित्वा विशेषतः । तस्य संपत्स्यते सिद्धिः सर्वकृत्येषु सर्वदा । इह कापुरुषस्यापि किं पुनः सुभटस्य च

നിന്നെ സ്മരിച്ചു, നമസ്കരിച്ചു, പ്രത്യേക ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കുന്നവന്—എല്ലാ സമയത്തും എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും സിദ്ധി ലഭിക്കും. ഇവിടെ ഭീരുവിനും ഇങ്ങനെ ആണെങ്കിൽ, വീരസുഭടനു എത്ര അധികം!

Verse 79

आश्विनस्य सिते पक्षे नवम्यां चाष्टमीदिने । पूजयिष्यति यो मर्त्त्यस्त्वां सद्भक्तिसमन्वितः

ആശ്വിന മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ—അഷ്ടമിയും നവമിയും ദിവസങ്ങളിൽ—സദ്ഭക്തിയോടെ നിന്നെ പൂജിക്കുന്ന മർത്ത്യൻ…

Verse 80

तस्य संवत्सरं यावत्समग्रं सुरसुन्दरि । न भविष्यति वै रोगो न भयं न पराभवः । नापमृत्युर्न चौरादि समुद्भूत उपद्रवः

ഹേ സുരസുന്ദരീ, അവന് പൂർണ്ണ ഒരു വർഷം വരെ രോഗമില്ല, ഭയമില്ല, പരാജയമില്ല; അകാലമൃത്യുവുമില്ല, കള്ളന്മാർ മുതലായവരാൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഉപദ്രവവും ഇല്ല.

Verse 82

तत्र गत्वा चिरात्प्राप्य स्वं राज्यं पाकशासनः । पालयामास संहृष्टस्त्रैलोक्यं हतकटकम्

അവിടെ ചെന്നു ദീർഘകാലത്തിന് ശേഷം സ്വന്തം രാജ്യം വീണ്ടും പ്രാപിച്ച പാകശാസനൻ ഇന്ദ്രൻ, ശത്രുസൈന്യത്തെ നശിപ്പിച്ച് ആനന്ദത്തോടെ ത്രിലോകവും ഭരിച്ചു।

Verse 83

लोकाश्च सुखसंपन्नाः सर्वे जाता स्ततः परम् । यज्ञभागभुजो देवा भूयो जाता जगत्त्रये

അതിന് ശേഷം എല്ലാ ലോകങ്ങളും സുഖസമൃദ്ധിയാൽ നിറഞ്ഞു. യജ്ഞഭാഗം അനുഭവിക്കുന്ന ദേവന്മാരും വീണ്ടും ത്രിലോകമാകെ വളർന്നു സമൃദ്ധരായി।

Verse 84

ततः परं च सा देवी त्रैलोक्ये ख्यातिमागता । सर्वक्षेत्रेषु तीर्थेषु स्थानेषु च विशेषतः

അതിന് ശേഷം ആ ദേവി ത്രിലോകമാകെ പ്രസിദ്ധി നേടി. പ്രത്യേകിച്ച് എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും തീർത്ഥങ്ങളിലും പുണ്യസ്ഥാനങ്ങളിലും അവളുടെ മഹിമ വ്യാപിച്ചു।

Verse 85

एतस्मिन्नंतरे जातः सुरथोनाम भूपतिः । आनर्तस्तेन सद्भक्त्या क्षेत्रेऽत्रैव विनिर्मिता

ഇതിനിടയിൽ സുരഥൻ എന്നൊരു രാജാവ് ജനിച്ചു. അവന്റെ സദ്ഭക്തിയാൽ ഈ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ തന്നേ ‘ആനർത്ത’ം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 86

यस्तां पश्यति सद्भक्त्या चैत्राष्टम्यां सितेऽहनि । स पुमान्वत्सरं यावत्कृतार्थः स्यान्न संशयः

ചൈത്രമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ അഷ്ടമിദിനത്തിൽ സദ്ഭക്തിയോടെ ആ ദേവിയെ ദർശിക്കുന്നവൻ, ഒരു പൂർണ്ണ വർഷം കൃതാർത്ഥനായി ഇരിക്കും—സംശയമില്ല।

Verse 91

।सूत उवाच । एवमुक्त्वाथ ते देवास्तां देवीं हर्षसंयुताः । अनुज्ञातास्तया जग्मुः स्वां पुरीममरावतीम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ഹർഷസമ്പന്നരായ ദേവന്മാർ ആ ദേവിയെ വന്ദിച്ചു, അവളുടെ അനുമതി നേടി തങ്ങളുടെ നഗരമായ അമരാവതിയിലേക്കു പോയി।

Verse 121

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये महिषासुरपराजय कात्यायनीमाहात्म्यवर्णनंनाम एकविंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ എൺപത്തൊന്നായിരം ശ്ലോകസംഹിതയുടെ ആറാം ഭാഗമായ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘മഹിഷാസുരപരാജയംയും കാത്യായനീമാഹാത്മ്യവർണ്ണനവും’ എന്ന പേരിലുള്ള 121-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।