Adhyaya 47
Mahesvara KhandaKaumarika KhandaAdhyaya 47

Adhyaya 47

അധ്യായം 47-ൽ ശക്തിയുടെ തത്ത്വം ക്രമബദ്ധമായി നിരൂപിക്കുന്നു. ശക്തി നിത്യപ്രകൃതിയും സർവ്വവ്യാപിനിയും ആണെന്ന്—പരമേശ്വരന്റെ സർവ്വവ്യാപ്തിയെപ്പോലെ—വ്യക്തമാക്കുന്നു; ആരാധനയിലും അഭിമുഖതയിലും അവൾ മോക്ഷദായിനി, അവഗണനയിലും വിമുഖതയിലും ബന്ധകാരിണി ആകുന്നു. ശക്തിയെ അവമതിക്കുന്നവരുടെ ആത്മീയ പതനം വാരാണസിയിലെ പതിതയോഗികളുടെ ദൃഷ്ടാന്തം വഴി മുന്നറിയിപ്പായി പറയുന്നു. തുടർന്ന് ദിക്കുകളനുസരിച്ചുള്ള പ്രതിഷ്ഠാവിവരണം: കിഴക്കിൽ സിദ്ധാംബിക, തെക്കിൽ താര (കൂർമ-പ്രസംഗവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു വേദധർമ്മരക്ഷയോട് ചേർന്നത്), പടിഞ്ഞാറിൽ ഭാസ്കരാ (സൂര്യ-നക്ഷത്രാദികളുടെ തേജസ്സിനെ ഉജ്ജ്വലമാക്കുന്നവൾ), വടക്കിൽ യോഗനന്ദിനി (യോഗശുദ്ധിയും സനകാദികളുമായ ബന്ധം). പിന്നെ തീർത്ഥത്തിൽ നവദുർഗകളുടെ പ്രതിഷ്ഠ: ത്രിപുരാ, കൊലമ്പാ (രുദ്രാണിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കിണർ; മാഘ അഷ്ടമിയിൽ സ്നാനവിശേഷം; മഹാതീർത്ഥങ്ങളെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠതയുടെ പ്രസ്താവം), കപാലേശീ, സുവർണാക്ഷീ, ‘ചർച്ചിതാ’ എന്ന മഹാദുർഗ (വീര്യദായിനി; ബന്ധിതവീരനെ മോചിപ്പിക്കുന്ന ഭാവിദൃഷ്ടാന്തം), ത്രൈലോക്യവിജയാ (സോമലോകത്തിൽ നിന്ന്), ഏകവീരാ (പ്രളയശക്തി), ഹരസിദ്ധി (രുദ്രദേഹസംബവ; ഡാകിനീവിഘ്നനാശിനി), കൂടാതെ ഈശാന കോണിൽ ചണ്ഡിക/നവമി (ചണ്ഡ-മുണ്ഡ, അന്ധക, രക്തബീജ യുദ്ധപ്രസംഗങ്ങൾ). നവരാത്രിപൂജയിൽ ബലി, പൂപ്പ, നൈവേദ്യം, ധൂപം, ഗന്ധം മുതലായ അർപ്പണങ്ങൾ നിർദ്ദേശിക്കുകയും, വഴിത്തിരിവുകൾ/ചതുരസ്ത്രങ്ങൾ പോലുള്ള പൊതുസ്ഥലങ്ങളിൽ പോലും സംരക്ഷണഫലം ലഭിക്കുമെന്ന് പറയുകയും ചെയ്യുന്നു. ഭൂതമാതാ/ഗുഹാശക്തി ഉപദ്രവകരമായ ഭूतഗണങ്ങൾക്ക് അതിരിടുകയും, വൈശാഖ ദർശാ ദിനം നിർദ്ദിഷ്ട അർപ്പണങ്ങളോടെ പൂജിക്കുന്നവർക്ക് വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. അവസാനം, ഈ തീർത്ഥം പലസ്ഥാനങ്ങളിലായി പല ദേവിമാരുടെ സാന്നിധ്യമുള്ളതെന്നും, ധർമ്മക്രമം, സംരക്ഷണം, ഇഷ്ടസിദ്ധി എന്നിവയ്ക്കായി വിധിപൂർവക ആരാധനയാണ് മുഖ്യോപായമെന്നും ഉപദേശിക്കുന്നു।

Shlokas

Verse 1

नारद उवाच । ततो मयास्य तीर्थस्य रक्षणाय पुनर्जय । समाराध्य यथा देव्यः स्थापितास्तच्छृणुष्व भोः

നാരദൻ പറഞ്ഞു—അതിനുശേഷം, ഹേ വിജയീ, ഈ തീർത്ഥത്തിന്റെ രക്ഷയ്ക്കായി ഞാൻ ദേവിയെ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു. ഹേ മഹാശയ, ഇവിടെ ദേവിമാർ എങ്ങനെ സ്ഥാപിതരായെന്നു കേൾക്കുക।

Verse 2

यथात्मा सर्वभूतेषु व्यापकः परमेश्वरः । तथैव प्रकृतिर्नित्या व्यापका परमेश्वरी

പരമേശ്വരനായ ആത്മാവ് എങ്ങനെ സർവ്വഭൂതങ്ങളിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നുവോ, അതുപോലെ നിത്യപ്രകൃതിയായ പരമേശ്വരിയും സർവ്വത്ര വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 3

शक्ति प्रसादादाप्नोति वीर्यं सर्वाश्च संपदः । ईश्वरी सर्वभूतेषु सा चैवं पार्थ संस्थिता

ശക്തിയുടെ പ്രസാദത്താൽ വീര്യവും സർവ്വ സമ്പത്തുകളും ലഭിക്കുന്നു. ഹേ പാർഥ, ആ ഈശ്വരി സർവ്വഭൂതങ്ങളിലും അധിവസിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ അവൾ സർവ്വത്ര സ്ഥാപിതയാണ്।

Verse 4

बुद्धिह्रीपुष्टिलज्जेति तुष्टिः शांतिः क्षमा स्पृहा । श्रद्धा च चेतना शक्तिर्मंत्रोत्साहप्रभूद्भवा

ബുദ്ധി, ഹ്രീ, പുഷ്ടി, ലജ്ജ; തൃപ്തി, ശാന്തി, ക്ഷമ, സ്പൃഹ; കൂടാതെ ശ്രദ്ധയും ചേതനയും—മന്ത്രവും സാധനോത്സാഹവും മൂലം പ്രബലമായി ഉദ്ഭവിക്കുന്ന ശക്തിയാണിത്।

Verse 5

इयमेव च बंधाय मोक्षायेयं च सर्वदा । एनामाराध्य चैश्वर्यमिन्द्राद्याः समवाप्नुयुः

അവളേ എന്നും ബന്ധനത്തിനും കാരണമാകുന്നു; അവളേ മോക്ഷത്തിനും കാരണമാകുന്നു. അവളെ ആരാധിച്ചാൽ ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാരും ഐശ്വര്യം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 6

ये च शक्तिं न मन्यंते तिरस्कुर्वंति चाधमाः । योगीन्द्रा अपि ते व्यक्तं भ्रश्यंते काशिजा यथा

ശക്തിയെ അംഗീകരിക്കാതെയും അവളെ അവഹേളിക്കാതെയും ചെയ്യുന്ന അധമർ—അവർ ‘യോഗീന്ദ്രർ’ ആയാലും—നിശ്ചയമായി പതനം പ്രാപിക്കും; കാശിയിൽ ഒരിക്കൽ സംഭവിച്ചതുപോലെ।

Verse 7

वाराणस्यां किल पुरा सिद्धयोगीश्वराः पुनः । अवमन्य च ते शक्तिं पुनर्भ्रंशमुपागताः

പുരാതനകാലത്ത് വാരാണസിയിൽ ചില സിദ്ധയോഗീശ്വരർ ശക്തിയെ അവമാനിച്ച് വീണ്ടും പതനത്തിലേക്ക് വീണുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 8

तस्मात्सदा देहिनेयं शक्तिः पूज्यैव नित्यदा । तुष्टा ददाति सा कामान्रुष्टा संहरते क्षणात्

അതുകൊണ്ട് ദേഹധാരികൾ ഈ ശക്തിയെ എപ്പോഴും നിത്യമായി പൂജിക്കണം. അവൾ പ്രസന്നയായാൽ ആഗ്രഹങ്ങൾ നൽകും; ക്രുദ്ധയായാൽ ക്ഷണത്തിൽ എല്ലാം സംഹരിക്കും.

Verse 9

परमा प्रकृतिः सा च बहुभेदैर्व्यवस्थिता । तासां मध्ये महादेव्यो ह्यत्र संस्थापिताः शृणु

അവൾ പരമപ്രകൃതിയാണ്; അനേകം ഭേദരൂപങ്ങളായി ക്രമീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവയുടെ മദ്ധ്യേ ഇവിടെ മഹാദേവിമാർ സ്ഥാപിതരായിരിക്കുന്നു—ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കുക.

Verse 10

चतस्रस्तु महाशक्त्यश्चतुर्दिक्षु व्यवस्थिताः । सिद्धांबिका तु पूर्वस्यां स्थापिता सा गुहेन च

നാലു ദിക്കുകളിലും നാലു മഹാശക്തികൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. അവയിൽ കിഴക്കുദിക്കിൽ സിദ്ധാംബികയെ സ്വയം ഗുഹ (സ്കന്ദൻ) പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.

Verse 11

जगदादौ मूलूप्रकृतेरुत्पन्ना सा प्रकीर्त्यते । आराधिता यतः सिद्धैस्तस्मात्सिद्धांबिका च सा

ജഗത്തിന്റെ ആദിയിൽ അവൾ മൂലപ്രകൃതിയിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചതായി പ്രസിദ്ധമാണ്. സിദ്ധന്മാർ അവളെ ആരാധിച്ചതിനാൽ അവൾ ‘സിദ്ധാംബിക’ എന്ന നാമത്തിൽ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 12

दक्षिणस्यां तथा तारा संस्थिता स्थापिता मया । तारणार्थाय देवानां यस्मात्कूर्मं समाश्रिता

അതുപോലെ തെക്കുദിക്കിൽ താരാദേവിയെ ഞാൻ സ്ഥാപിച്ചു; ദേവന്മാരുടെ താരണാർത്ഥം അവൾ കൂർമനെ ആശ്രയിച്ചതിനാൽ।

Verse 13

ययाविष्टः समुज्जह्रे वेदान्कूर्मो जगद्गुरुः । अनयाविष्टदेहश्च बुधो बौद्धान्हनिष्यति

ആ ശക്തിയാൽ ആവിഷ്ടനായ ജഗദ്ഗുരു കൂർമൻ വേദങ്ങളെ ഉയർത്തി പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. അതേ ശക്തി ദേഹത്തിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ ബുദ്ധൻ കാലക്രമേണ ബൗദ്ധരെ ദമിപ്പിക്കും.

Verse 14

कोटिशो वेदमार्गस्य ध्वंसकान्पापकर्मिणः । इयं मया समाराध्य समानीता गिरेः सुता

വേദമാർഗം നശിപ്പിക്കുന്ന പാപകർമ്മികൾ അനവധി കോടികളായി ഉയർന്നു വരുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഞാൻ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിച്ച് ഈ ഗിരിസുതയെ രക്ഷാർത്ഥം ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നു.

Verse 15

कोटिसंख्याभिरत्युग्रदेवीभिः संवृता च सा । दक्षिणां दिशमाश्रित्य संस्थिता मम गौरवात्

അവൾ കോടിക്കണക്കിന് അത്യുഗ്ര ദേവിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. എന്റെ ഗൗരവമഹിമയാൽ തെക്കുദിക്കിനെ ആശ്രയിച്ച് അവിടെ തന്നെ സ്ഥാപിതയായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 16

पश्चिमायां तथा देवी संस्थिता भास्करा शुभा । ययाविष्टानि भासंते भास्करप्रमुखानि च

അതുപോലെ പടിഞ്ഞാറുദിക്കിൽ ശുഭകരിയായ ഭാസ്കരാദേവി സ്ഥാപിതയായി നിലകൊള്ളുന്നു. അവളുടെ ശക്തിയാൽ ആവിഷ്ടരായി സൂര്യപ്രമുഖ ജ്യോതിഷ്കർ പ്രകാശിക്കുന്നു.

Verse 17

बिंबानि सर्वताराणां गच्छन्त्यायांति च द्रुतम् । सैषा महाबला शक्तिर्भास्वरा कुरुनन्दन

സകല നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും ബിംബങ്ങൾ വേഗത്തിൽ വരികയും പോകികയും ചെയ്യുന്നു. ഹേ കുരുനന്ദന, ഇതുതന്നെ ദീപ്തമായ മഹാബലശക്തി.

Verse 18

मयाराध्य समानीता कटाहादत्र संस्थिता । कोटिकोटिवृता नित्यं त्रायते पश्चिमां दिशम्

ഞാൻ ആരാധിച്ചു അവളെ കടാഹയിൽ നിന്ന് ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്ന് പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. കോടി കോടി പരിവാരങ്ങളാൽ വൃതയായി അവൾ നിത്യം പടിഞ്ഞാറ് ദിശയെ കാക്കുന്നു.

Verse 19

उत्तरस्यां तथा देवी संस्थिता योगनंदिनी । परमप्रकृतेर्देहात्पूर्वं निःसृतया यया

ഉത്തര ദിശയിൽ ദേവി യോഗനന്ദിനി പ്രതിഷ്ഠിതയായി നിലകൊള്ളുന്നു—മുമ്പേ പരമപ്രകൃതിയുടെ ദേഹത്തിൽ നിന്ന് നിർഗ്ഗതയായ ആ ശക്തിയാൽ.

Verse 20

दृष्ट्या दृष्टा निर्मलया योगमापुश्चतुःसनाः । योगीश्वरी च सा देवी सनकाद्यैः सुतोषिता

നിർമലമായ ദൃഷ്ടിയാൽ അവളെ ദർശിച്ച് ചതുഃസനന്മാർ സമാധി പ്രാപിച്ചു. ആ യോഗീശ്വരി ദേവി സനകാദികളിൽ അത്യന്തം പ്രസന്നയായി.

Verse 21

सैव चांडकटाहान्मे समाराध्यात्र प्रापिता । योगिनीभिः परिवृता संस्थिता चोत्तरां दिशम्

അതേ ദേവിയെ ഞാൻ യഥാവിധി ആരാധിച്ച് ചാണ്ഡകടാഹയിൽ നിന്ന് ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നു. യോഗിനികളാൽ പരിവൃതയായി അവൾ ഉത്തരദിശാഭിമുഖമായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 22

एवमेता महाशक्त्यश्चतस्रः संस्थिताः सदा । पूजिताः कामदा नित्यं रुष्टाः संहरणक्षमाः

ഇങ്ങനെ ഈ നാലു മഹാശക്തികൾ സദാ സ്ഥാപിതങ്ങളായി നിലകൊള്ളുന്നു. പൂജിക്കപ്പെടുമ്പോൾ നിത്യം ഇഷ്ടവരങ്ങൾ നൽകുന്നു; കോപിച്ചാൽ സംഹാരം നടത്താൻ ശേഷിയുള്ളവരാണ്.

Verse 23

ततश्च नव मे दुर्गाः समानीताः शृणुध्व ताः

അതിന് ശേഷം എന്റെ ഒമ്പത് ദുർഗകൾ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നു; അവരെക്കുറിച്ച് ശ്രവിക്കുവിൻ.

Verse 24

त्रिपुरानाम परमा देवी स्थाणुर्यया पुरा । आविष्टस्त्रिपुरं निन्ये भस्मत्वं जगदीश्वरः

‘ത്രിപുരാ’ എന്ന നാമത്തിലുള്ള പരമദേവിയുണ്ട്; പുരാതനകാലത്ത് അവളാൽ സ്ഥാണു (ശിവൻ) ആവിഷ്ടൻ/ശക്തിസമ്പന്നൻ ആയി, ജഗദീശ്വരൻ ത്രിപുരത്തെ ഭസ്മമാക്കി.

Verse 25

त्रिपुरेति ततस्तां तु प्रोक्तवान्भगवान्हरः । तुष्टाव च स्वयं तस्मात्पूज्या सा जगतामपि

അതുകൊണ്ട് ഭഗവാൻ ഹരൻ അവളെ ‘ത്രിപുരാ’ എന്നു വിളിച്ചു; സ്വയം അവളെ സ്തുതിക്കുകയും ചെയ്തു. അതിനാൽ അവൾ സർവ്വലോകങ്ങൾക്കും പൂജ്യയാണ്.

Verse 26

सा चाराध्य समानीता मयामरेश्वरपर्वतात् । भक्तानां कामदा सास्ति भट्टादित्यसमीपतः

അവളെ ആരാധിച്ച് ഞാൻ അവളെ മരേശ്വരപർവ്വതത്തിൽ നിന്ന് ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നു. ഭക്തർക്കു ഇഷ്ടവരങ്ങൾ നൽകുന്നവളായി അവൾ ഭട്ടാദിത്യന്റെ സമീപത്ത് വിരാജിക്കുന്നു.

Verse 27

अपरा चापि कोलंबा महाशक्तिः सनातनी । कोलरूपी ययाविष्टः केशवश्चोज्जहार गाम्

മറ്റൊരാളും ഉണ്ട്—‘കോലമ്പാ’ എന്ന സനാതന മഹാശക്തി. അവളുടെ ശക്തിയാൽ ആവിഷ്ടനായ കേശവൻ വരാഹരൂപം ധരിച്ചു ഭൂമിയെ ഉയർത്തി രക്ഷിച്ചു.

Verse 28

तस्मात्सा विष्णुना चोक्ता कोलंबेति स्तुतार्चिता । सा च देवी मया पार्थ भक्तियोगेन तोषिता

അതുകൊണ്ട് വിഷ്ണു അവളെ ‘കോലമ്പാ’ എന്നു വിളിച്ച് സ്തുതിക്കുകയും ആരാധിക്കുകയും ചെയ്തു. ഹേ പാർഥാ, ഭക്തിയോഗംകൊണ്ട് ഞാൻ ആ ദേവിയെ പ്രസന്നയാക്കി.

Verse 29

वाराहगिरिसंस्था मां समानीता च साब्रवीत् । यत्राहं नारद सदा तिष्ठामि कृपयार्थिनाम्

വരാഹഗിരിയിൽ സ്ഥാപിതയായ ആ ദേവിയെ ഞാൻ കൊണ്ടുവന്നപ്പോൾ അവൾ പറഞ്ഞു— ‘ഹേ നാരദാ, ഞാൻ എവിടെ സദാ വസിക്കുമോ, അത് കരുണ തേടുന്നവർക്കായാണ്.’

Verse 30

तत्र कूपेन संस्थेयं रुद्राणीसंस्थितेन वै । तं हि कूपं विना मह्यं न रतिर्जायते क्वचित्

‘അവിടെ രുദ്രാണി പ്രതിഷ്ഠിതയായിരിക്കുന്ന ആ കിണറിനടുത്ത് തന്നെയെനിക്ക് നിർബന്ധമായി വസിക്കണം. ആ കിണർ ഇല്ലാതെ എനിക്ക് എവിടെയും രതി-ആനന്ദം ഉദിക്കുകയില്ല.’

Verse 31

तस्माद्भवान्कूपवरं स्वयमत्र खन द्विज । एवमुक्ते पार्थ देव्या दर्भमूलेन मे तदा

‘അതുകൊണ്ട്, ഹേ ദ്വിജാ, നീ തന്നെ ഇവിടെ ഉത്തമമായ കിണർ കുഴിക്കൂ.’ ദേവി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഹേ പാർഥാ, അപ്പോൾ ഞാൻ ദർഭപ്പുല്ലിന്റെ വേർകൊണ്ട് കുഴിയാൻ തുടങ്ങി.

Verse 32

कूपोऽखनि यत्र साक्षाद्रुद्राणी कूप आबभौ । ततो मया तत्र देवाः स्नात्वा जप्त्वा च तर्पिताः

അവിടെ കിണർ കുഴിക്കപ്പെട്ടു; അതേ കിണറിലേയ്ക്ക് സാക്ഷാൽ രുദ്രാണി പ്രത്യക്ഷയായി. തുടർന്ന് ഞാൻ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ജപം നടത്തി, തർപ്പണജലത്തോടെ ദേവന്മാരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.

Verse 33

पूजिता च ततो दैवी कोलंबा जगदीश्वरी । परितुष्टा तदा देवी प्रणतं मा ततोऽब्रवीत्

തുടർന്ന് ജഗദീശ്വരിയായ ദിവ്യ കോലംബാ ദേവിയെ പൂജിച്ചു. പ്രസന്നയായ ദേവി, പ്രണാമം ചെയ്തിരുന്ന എന്നോടു അപ്പോൾ അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 34

सदात्र चाहं स्थास्यामि प्रसादं प्रापिता त्वया । ये च कूपेत्र संस्नात्वा माघाष्टम्यां विशेषतः

“ഞാൻ എപ്പോഴും ഇവിടെ തന്നെ വസിക്കും; നീ എന്റെ പ്രസാദം ലഭിക്കുമാറാക്കി. ഈ കിണറ്റിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർ—വിശേഷിച്ച് മാഘമാസത്തിലെ അഷ്ടമിദിനത്തിൽ—”

Verse 35

पूजयिष्यंति मां मर्त्यास्तेषां छेत्स्यामि दुष्कृतम् । सर्वतीर्थमयी यश्च सर्वर्तुकवनेस्थितः

“മർത്ത്യർ എന്നെ പൂജിച്ചാൽ, അവരുടെ ദുഷ്കൃത്യങ്ങളെ ഞാൻ ഛേദിക്കും. സര്വർത്തുക-വനത്തിൽ സ്ഥിതമായ ഈ സ്ഥലം സർവ്വതീർത്ഥമയമാണ്.”

Verse 36

मेरोः समीपे रुद्राण्याः कूप एष स एव च

രുദ്രാണിയുടെ ഈ കിണർ നിശ്ചയമായും മേരു പർവതത്തിന്റെ സമീപത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.

Verse 37

प्रयागादपि गंगाया गयायाश्च विशेषतः । कूपेस्मिन्नधिकं स्नानं मया नारद कीर्तितम्

പ്രയാഗത്തെയും ഗംഗയെയും, പ്രത്യേകിച്ച് ഗയയെയുംക്കാൾ പോലും—ഈ കിണറ്റിലെ സ്നാനം ശ്രേഷ്ഠം; ഹേ നാരദാ, ഞാൻ നിനക്കിത് പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 38

तदहं तव वाक्येन संस्थितात्र तपोधन । गुहेनाथ सरः पुण्यं पालयिष्याम्यतंद्रिता

അതുകൊണ്ട് നിന്റെ വചനപ്രകാരം, ഹേ തപോധന, ഞാൻ ഇവിടെ തന്നെ നിലകൊള്ളും; ഗുഹയെ നാഥനായി കരുതി ഈ പുണ്യസരോവരം ഞാൻ അശ്രാന്തമായി കാക്കും.

Verse 39

कुमारेशं पूजयित्वा पूजयिष्यंति ये च माम् । देवीभिः षष्टिकोटीभिर्युता तेषामभीष्टदा

കുമാരേശനെ പൂജിച്ച ശേഷം എന്നെയും ആരാധിക്കുന്നവർക്ക്, അറുപത് കോടി ദേവിമാരോടുകൂടെ ഞാൻ അവരുടെ അഭീഷ്ട വരങ്ങൾ നൽകും.

Verse 40

नारद उवाच । इत्युक्तोऽहं पार्थ देव्या तदानीं प्रीयमाणया । प्रत्यब्रवं प्रमुदितः कोलंबां विश्वमातरम्

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ പാർഥ, അന്ന് പ്രസന്നയായ ദേവി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഞാൻ ആനന്ദത്തോടെ വിശ്വമാതാവായ കോലമ്പയോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 41

अत्रास्य माता त्वं देवि गुप्तक्षेत्रस्यकारणम् । तीर्थयात्रा वृथा तेषां नार्च्चयंतीह त्वां च ये

ഹേ ദേവീ, ഇവിടെ നീയേ ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ മാതാവും ഈ ഗുപ്തക്ഷേത്രത്തിന്റെ കാരണവും ആകുന്നു; ഇവിടെ നിന്നെ ആരാധിക്കാത്തവരുടെ തീർത്ഥയാത്ര വ്യർത്ഥമാകും.

Verse 42

इदं च यत्सरः पुण्यं त्वन्नाम्ना ख्यातिमेष्यति । ईश्वरी सरसोऽस्य त्वं तीर्थस्यास्य तथेश्वरी

ഈ പുണ്യസരോവരം നിന്റെ നാമം കൊണ്ടുതന്നെ ലോകത്തിൽ പ്രസിദ്ധി നേടും. ഈ സരസ്സിന്റെ അധീശ്വരി നീയേ; ഈ തീർത്ഥത്തിന്റെയും അധീശ്വരി നീയേ.

Verse 43

एवं दीर्घं तपस्तत्वा स्थापिता मयका शुभा । महादुर्गा नरैस्तस्मात्पूज्येयं सततं बुधैः

ഇങ്ങനെ ദീർഘതപസ്സു അനുഷ്ഠിച്ച് ഞാൻ ഈ ശുഭമായ ദേവീസ്വരൂപം സ്ഥാപിച്ചു. അതിനാൽ മഹാദുർഗയായി അവൾ എപ്പോഴും ജനങ്ങളാൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ജ്ഞാനികളാൽ, പൂജിക്കപ്പെടേണ്ടതാണ്.

Verse 44

तृतीया च दिशि तस्यां स्थिता संस्थापिता मया । गुहेन च कपालेश्याः प्रभावोस्याः पुरेरितः

മൂന്നാമത്തെ ദേവീസ്വരൂപം ആ ദിക്കിൽ ഞാൻ സ്ഥാപിച്ച് നിലനിർത്തി. ഗുഹൻ (സ്കന്ദൻ) ഈ കപാലേശിയുടെ മഹിമ നഗരത്തിൽ പ്രസിദ്ധപ്പെടുത്തി.

Verse 45

धन्यास्ते ये प्रपश्यंति नित्यमेनां नरोत्तमाः । कपालेश्वरमभ्यर्च्य विश्वशक्तिरियं यतः

നിത്യവും അവളെ ദർശിക്കുന്ന നരോത്തമർ ധന്യരാണ്. കാരണം കപാലേശ്വരനെ അർച്ചിച്ച് ഈ ദേവി ഇവിടെ വിശ്വശക്തിയായി വിരാജിക്കുന്നു.

Verse 46

एवमेतास्तिस्रो दुर्गाः पूर्वस्यां दिशि संस्थिताः । पश्चिमायां प्रवक्ष्यामि तिस्रो दुर्गा महोत्तमा

ഇങ്ങനെ ഈ മൂന്ന് ദുർഗകൾ കിഴക്കുദിക്കിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇനി പടിഞ്ഞാറുദിക്കിലുള്ള മൂന്ന് മഹോത്തമ ദുർഗകളെ ഞാൻ വിവരിക്കും.

Verse 47

सुवर्णाक्षी तु या देवी ब्रह्मांडपरिपालिनी । सा मयात्र समाराध्य तीर्थे देवी निवेशिता

സകല ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തെയും പരിപാലിക്കുന്ന ‘സുവർണാക്ഷി’ എന്ന ദേവിയെ ഞാൻ ഇവിടെ ഈ തീർത്ഥത്തിൽ ഭക്തിപൂർവ്വം സമാരാധിച്ച് ദേവിയായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു।

Verse 48

ये चैनां प्रणमिष्यंति पूजयिष्यंति भक्तितः । त्रयस्त्रिंशद्भिः कोटीभिर्देवीभिः पूजिता च तैः

ഭക്തിയോടെ അവളെ നമസ്കരിച്ച് പൂജിക്കുന്നവർക്ക്, അവൾ മുപ്പത്തിമൂന്ന് കോടി ദേവിമാർ പൂജിച്ചതുപോലെ പൂജിതയായതായി ഫലം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 49

अपरा च महादुर्गा चर्चिता चेति संस्थिता । रसातलतलात्तत्र मयानीता सुभक्तितः

അവിടെ ‘ചർച്ചിതാ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായ മറ്റൊരു മഹാദുർഗയും പ്രതിഷ്ഠിതയാണ്; അവളെ ഞാൻ രസാതലതലത്തിൽ നിന്ന് ഗാഢഭക്തിയാൽ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നു।

Verse 50

इयमर्च्या च चिंत्या च वीरत्वं समभीप्सुभिः । बहुभिर्देवदैतेयैर्ददौ तेभ्यश्च वीरताम्

വീരത്വം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ഈ ദേവിയെ ആരാധിച്ച് ധ്യാനിക്കണം; അനേകം ദേവന്മാരും ദൈത്യന്മാരും അവളെ പൂജിച്ച് അവളിൽ നിന്നുതന്നെ വീര്യവും പരാക്രമവും നേടി।

Verse 51

इयमेव महादुर्गा शूद्रकं वीरसत्तमम् । चौरैर्बद्धं कलौ चाग्रे मोक्षयिष्यति विक्रमात्

ഈ മഹാദുർഗ തന്നെ തന്റെ മഹാവിക്രമത്താൽ, കലിയുഗത്തിന്റെ വരാനിരിക്കുന്ന കാലത്ത്, കള്ളന്മാർ ബന്ധിച്ച വീരശ്രേഷ്ഠൻ ശൂദ്രകനെ മോചിപ്പിക്കും।

Verse 52

ततस्त्वेतां स चाराध्य वीरेंद्रत्वमवाप्स्यति । निहनिष्यति चाक्रम्य कालसेनमुखान्रिपून्

അതിനുശേഷം അവൻ ഈ ദേവിയെ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിച്ച് വീരേന്ദ്രത്വം പ്രാപിക്കും. പിന്നെ മുന്നേറി കാലസേനമുഖരായ ശത്രു രാജാക്കളെ സംഹരിക്കും.

Verse 53

तस्मादियं समाराध्या वीर्यकामैर्नरैः सदा । चर्चिता या महादुर्गा पश्चिमायां दिशि स्थिता

അതുകൊണ്ട് ശക്തിയും വീര്യവും ആഗ്രഹിക്കുന്ന മനുഷ്യർ സദാ ഈ ദേവിയെ സമ്യകമായി ആരാധിക്കണം—‘മഹാദുർഗ്ഗ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായ അവൾ പടിഞ്ഞാറുദിശയിൽ സ്ഥാപിതയാണ്.

Verse 54

तथा त्रैलोक्यविजया तृतीयस्यां दिशि स्थिता । यामाराध्य जयं प्राप्तस्त्रिलोक्यां रोहिणीपतिः । सोमलोकान्मयानीता पूजिता जयदा सदा

അതുപോലെ ‘ത്രൈലോക്യവിജയാ’ മൂന്നാം ദിശയിൽ സ്ഥാപിതയാണ്. അവളെ ആരാധിച്ചതിനാൽ രോഹിണീപതി ത്രിലോകങ്ങളിലും ജയം പ്രാപിച്ചു. സോമലോകത്തിൽ നിന്ന് ഞാൻ കൊണ്ടുവന്ന അവൾ സദാ പൂജിതയായി, എപ്പോഴും വിജയം നൽകുന്നു.

Verse 55

एवमेताः पश्चिमायामुत्तरस्यामतः शृणु । तिस्रो देव्यश्चोत्तरस्यामेकवीरामुखाः स्थिताः

ഇങ്ങനെ ഇവർ പടിഞ്ഞാറുദിശയിൽ ആകുന്നു; ഇനി വടക്കിനെക്കുറിച്ച് കേൾക്കുക. വടക്കുദിശയിൽ ഏകവീരാ-പ്രമുഖമായ മൂന്ന് ദേവിമാർ നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 56

एकवीरेति या देवी साक्षात्सा शिवपूजिता । ययाविष्टो जगत्सर्वं संहरत्येष भूतराट्

‘ഏകവീരാ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന ആ ദേവി സാക്ഷാൽ ശിവൻ തന്നെ പൂജിക്കുന്നവളാണ്. അവളുടെ ശക്തിയിൽ ആവിഷ്ടനായി ഈ ഭൂതരാട്ട് സർവ്വജഗത്തെയും സംഹരിക്കുന്നു.

Verse 57

वीर्येणाद्येकवीरायाः कृत्वा लोकांश्च भस्मसात् । युगैकादशपूर्णत्वे विलक्षोऽभूत्स भस्मनि

ആദ്യ ഏകവീരാ ദേവിയുടെ വീര്യത്താൽ സർവ്വ ലോകങ്ങളും ഭസ്മമായി. പതിനൊന്ന് യുഗങ്ങൾ പൂർത്തിയായപ്പോൾ അവൻ ഭസ്മത്തിൽ തന്നെയും പ്രത്യേകമായി ചിഹ്നിതനായി നിലനിന്നു.

Verse 58

एवंविधा त्वेकवीरा शक्तिरेषा सनातनी । पूजिताराधिता चैव सर्वाभीप्सितदा नृणाम्

ഇങ്ങനെയത്രേ ഏകവീരാ—ഇവൾ സനാതന ശക്തി. പൂജിച്ച് ആരാധിച്ചാൽ മനുഷ്യർക്കു എല്ലാ അഭീഷ്ടങ്ങളും പ്രസാദിക്കുന്നു.

Verse 59

ब्रह्मलोकात्समानीता मयाराध्यात्र भारत । नामकीर्तनमप्यस्या दुष्टानां घातनं विदुः

ഹേ ഭാരതാ, ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ നിന്നു അവളെ കൊണ്ടുവന്ന് ഞാൻ ഇവിടെ ആരാധിക്കുന്നു. അവളുടെ നാമകീർത്തനം പോലും ദുഷ്ടരുടെ നാശമാണെന്ന് അവർ അറിയുന്നു.

Verse 60

द्वितीया हरसिद्ध्याख्या देवी दुर्गा महाबला । शीकोत्तरात्समाराध्य मयानीतात्र पांडव

രണ്ടാമത്തെ ദേവി മഹാബലയായ ദുർഗ്ഗ, ‘ഹരസിദ്ധി’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധ. ഹേ പാണ്ഡവാ, ശീകോത്തരത്തിൽ സമ്യകായി ആരാധിച്ച് ഞാൻ അവളെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നു.

Verse 61

यदा शीकोत्तरस्थेन पार्वत्या प्रार्थितेन च । रुद्रेण डाकिनीमंत्रः प्रोक्तो देव्याः कृपालुना

ശീകോത്തരത്തിൽ പാർവതി പ്രാർത്ഥിച്ചപ്പോൾ, ദേവിയോടു കരുണയുള്ള രുദ്രൻ ദേവിക്കായി ഡാകിനീ-മന്ത്രം ഉപദേശിച്ചു.

Verse 62

तदा मंत्रप्रभावेण मोहिता गिरिजा सती । तमेवाक्रम्य मांसं च शोणितं च भवं पपौ

അപ്പോൾ മന്ത്രപ്രഭാവത്തിൽ മോഹിതയായ സതി ഗിരിജ, ഭവനായ ശിവനെയേ തന്നെ കീഴടക്കി അവന്റെ മാംസവും രക്തവും പാനം ചെയ്തു।

Verse 63

ततो रुद्रशरीरात्तु विनिष्क्रांतार्तिनाशिनी । हरसिद्धिर्महादुर्गा महामंत्रविशारदा

അതിനുശേഷം രുദ്രന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ആർതിനാശിനിയായ ഹരസിദ്ധി ഉദ്ഭവിച്ചു—അവൾ മഹാദുർഗ, മഹാമന്ത്രങ്ങളിൽ പൂർണ്ണ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൾ।

Verse 64

सा सहस्रभुजा देवी समाक्रम्याभिपीड्य च । मोक्षयामास गिरिशमशापयत तां तथा

ആ സഹസ്രഭുജാ ദേവി അവനെ പിടിച്ച് അമർത്തി ഗിരീശനായ ശിവനെ മോചിപ്പിച്ചു; അതുപോലെ അവളെയും (മറ്റവളെയും) ശാപത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തയാക്കി।

Verse 65

ततः प्रभृति सा लोके हरसिद्धिः प्रकीर्त्यते । देवीनां षष्टिकोटीभिरावृता पूज्यते सुरैः

അന്നുമുതൽ അവൾ ലോകത്തിൽ ‘ഹരസിദ്ധി’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധയായി. അറുപത് കോടി ദേവിമാർ ചുറ്റിപ്പറ്റി, അവൾ ദേവന്മാർക്കാൽ പൂജിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 66

एतामाराध्य सुग्रीवप्रमुखा दोषनाशिनीम् । अभूवन्त्सुमहावीर्या डाकिनीसंघनाशनाः

ആ ദോഷനാശിനിയായ ദേവിയെ ആരാധിച്ചതിനാൽ സുഗ്രീവൻ മുതലായവർ അത്യന്തം മഹാവീരരായി, ഡാകിനീ സംഘങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നവരായി മാറി।

Verse 67

तस्मादेतां पूजयेत्तु मनोवाक्कायकर्मभिः । डाकिन्याद्या न सर्पंति हरसिद्धेरनंतरम्

അതുകൊണ്ട് മനസ്സും വാക്കും ശരീരവും കര്‍മ്മവും കൊണ്ടു ഭക്തിയോടെ അവളെ പൂജിക്കണം. ഹരസിദ്ധിയുടെ സാന്നിധ്യത്തില്‍ ഡാകിന്യാദികള്‍ സമീപിക്കുകയില്ല.

Verse 68

तृतीयेशानकोणस्था चंडिका नवमी स्थिता । वागीशोऽपि लभेत्पारं नैव यस्याः प्रवर्णने

മൂന്നാമത്തെ ദേവിയായ ചണ്ഡിക ഈശാന കോണിൽ വസിച്ച് നവമീരൂപത്തിൽ സ്ഥാപിതയാണ്. അവളുടെ മഹിമാവർണ്ണനയുടെ അറ്റം വാഗീശ്വരനും കണ്ടെത്തുകയില്ല.

Verse 69

या पुरा पार्वतीदेहाद्विनिःसृत्य महासुरौ । चंडमुंडौ निहत्यैव भक्षयामास क्रोधतः

അവൾ ഒരിക്കൽ പാർവതീദേഹത്തിൽ നിന്നു പുറപ്പെട്ടു, ക്രോധത്തോടെ മഹാസുരന്മാരായ ചണ്ഡമുണ്ഡന്മാരെ വധിച്ച് അവരെ ഭക്ഷിച്ചു.

Verse 70

अक्षौहिणीशतं त्वेकं चंडमुंडौ च तावुभौ । नापूर्यतैकग्रासोऽस्याः किंलक्ष्या यात्वियं हि सा

നൂറ് അക്ഷൗഹിണി സൈന്യങ്ങളും, ആ രണ്ടുപേരായ ചണ്ഡമുണ്ഡന്മാരും പോലും അവളുടെ ഒരു ഗ്രാസം നിറയ്ക്കാനായില്ല. അവൾക്ക് എന്ത് അളവോ ലക്ഷണമോ നിശ്ചയിക്കാം? അവൾ സത്യത്തിൽ അപരിമേയയാണ്.

Verse 71

इयमेवांधकानां च तृषिता शोणितं पुनः । पपौ ततो निजग्राह चांधकं भगवान्भवः

അവൾ തന്നെ ദാഹത്തോടെ അന്ധകരുടെ രക്തം വീണ്ടും പാനം ചെയ്തു; തുടർന്ന് ഭഗവാൻ ഭവൻ (ശിവൻ) അന്ധകനെ പിടിച്ചെടുത്തു.

Verse 72

इयं च रक्तबीजानां कृत्वा पानं च रक्तजम् । अर्पयामास तं देव्याश्चामुण्डापीतशोणितम्

അവൾ രക്തബീജങ്ങളിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച രക്തം പാനം ചെയ്ത്, ചാമുണ്ഡ പീതമായ ആ ശോണിതം ദേവിക്കു അർപ്പിച്ചു।

Verse 73

एषा तृप्यति भक्तानां प्रणामेनापि भारत । अर्बुदानां च कोटीभिर्दैत्यानां पापकर्मिणाम्

ഹേ ഭാരതാ! ഭക്തന്റെ ഒരു പ്രണാമമാത്രത്താലും അവൾ തൃപ്തയാകുന്നു; എന്നാൽ പാപകർമ്മികളായ ദൈത്യരുടെ അർബുദ-കോടികളാലും തൃപ്തയാകുന്നില്ല।

Verse 74

कुण्डं चास्या मया देव्याः पुण्यं निष्पादितं शुभम् । यत्र वै स्पर्शमात्रेण सर्वतीर्थफलं लभेत्

ഈ ദേവിക്കായി ഞാൻ പുണ്യവും ശുഭവും ആയ ഒരു കുണ്ഡം സ്ഥാപിച്ചു; അവിടെ സ്പർശമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ സർവതീർത്ഥഫലം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 75

हरसिद्धिर्देवसिद्धिर्धर्मसिद्धिश्च भारत । विविधा प्राप्यते सिद्धिस्तीर्थेऽस्मिंश्चंडिकारतैः

ഹേ ഭാരതാ! ഈ തീർത്ഥത്തിൽ ചണ്ഡികാഭക്തർക്ക് പലവിധ സിദ്ധികൾ ലഭിക്കുന്നു—ഹരൻ (ശിവൻ) അനുഗ്രഹസിദ്ധി, ദേവസിദ്ധി, ധർമ്മസിദ്ധി।

Verse 76

यश्च पूजयते देवीं स्वल्पेन बहुनापि वा । कात्यायनी कोटिशतैर्वृता तस्य विभूतिदा

ആർ അല്പമായാലും അധികമായാലും ദേവിയെ പൂജിക്കുന്നുവോ, അവനു കോടിശതങ്ങളാൽ പരിവൃതയായ കാത്യായനി വിഭൂതിയും ഐശ്വര്യവും പ്രസാദിക്കുന്നു।

Verse 77

एवमेता महादुर्गा नवतीर्थेऽत्र संस्थिताः । चतस्रश्चापि दिग्देव्यो नित्यमर्च्याः शुभेप्सुभिः

ഇങ്ങനെ മഹാദുർഗയുടെ ഈ രൂപങ്ങൾ ഇവിടെ നവതീർത്ഥങ്ങളിൽ സ്ഥാപിതങ്ങളാണ്. കൂടാതെ നാലു ദിക്കുകളിലെ ദിഗ്ദേവിമാരെയും മംഗളം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ നിത്യവും ആരാധിക്കണം.

Verse 78

आश्विनस्य च मासस्य नवरात्रे विशेषतः । उपोष्य चैकभक्तैर्वा देवीस्त्वेताः प्रपूजयेत्

പ്രത്യേകിച്ച് ആശ്വിന മാസത്തിലെ നവരാത്രികളിൽ, ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ചോ അല്ലെങ്കിൽ ഏകഭക്തവ്രതം (ഒരിക്കൽ മാത്രം ഭോജനം) പാലിച്ചോ, ഈ ദേവിമാരെ വിശേഷ ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കണം.

Verse 79

बलिपूपकनैवेद्यैस्तर्पणैर्धूपगंधिभिः । तस्य रक्षां चरंत्येता रथ्यासु त्रिकचत्वरे

ബലി, പൂപ്പകം (പക്വാന്നം), നൈവേദ്യം, തർപ്പണം, ധൂപ-ഗന്ധങ്ങൾ എന്നിവ അർപ്പിക്കുമ്പോൾ, ഈ ദേവിമാർ ആ ഭക്തന്റെ രക്ഷയ്ക്കായി തെരുവുകളിലും ചത്വരങ്ങളിലും മൂന്ന്-നാല് വഴികളുടെ സംഗമസ്ഥാനങ്ങളിലും സഞ്ചരിക്കുന്നു.

Verse 80

भूतप्रेतपिशाचाद्या नोपकुर्युः प्रपीडनम् । आपदो विद्रवंत्याशु योगिन्यो नंदयंति तम्

ഭൂതം, പ്രേതം, പിശാച് മുതലായവ അവനെ പീഡിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല. ആപത്തുകൾ വേഗത്തിൽ അകന്നോടും; യോഗിനിമാർ അവനിൽ പ്രസന്നരാകും.

Verse 81

पुत्रार्थी लभते पुत्रान्धनार्थी धनमाप्नुयात् । रोगार्तो मुच्यते रोगाद्बद्धो मुच्येत बन्धनात्

പുത്രം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ പുത്രന്മാരെ ലഭിക്കും; ധനം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ധനം പ്രാപിക്കും. രോഗബാധിതൻ രോഗത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും; ബന്ധിതൻ ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് വിടുതൽ നേടും.

Verse 82

आसां यः कुरुते भक्तिं नरो नारी च श्रद्धया । सर्वान्कामानवाप्नोति यांश्चिंतयति चेतसि

ഈ ദേവീശക്തികളോടു ശ്രദ്ധയോടെ ഭക്തി ചെയ്യുന്ന പുരുഷനോ സ്ത്രീയോ, ഹൃദയത്തിൽ ചിന്തിക്കുന്ന എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 83

कामगव्य इमा देव्यश्चिन्तामणिनिभास्तथा । कल्पवल्ल्योऽथ भक्तानां प्रतिच्छन्दोऽत्र नव हि

ഈ ദേവിമാർ കാമധേനുവിനെപ്പോലെയും ചിന്താമണിയെപ്പോലെയും വരദായിനികൾ. ഭക്തർക്കു ഇവർ കല്പവല്ലിപോലെ ഫലപ്രദർ; ഇവിടെ അവരുടെ ഒൻപതു പ്രകാശങ്ങൾ ഉണ്ട്।

Verse 84

तथात्र भूतमातास्ति हरसिद्धेस्तु दक्षिणे । तस्या माहात्म्यमतुलं संक्षेपात्प्रब्रवीमि ते

അതുപോലെ ഇവിടെ ഹരസിദ്ധിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഭൂതമാതാ വിരാജിക്കുന്നു. അവളുടെ അതുല മഹിമ ഞാൻ നിനക്കു സംക്ഷേപമായി പറയുന്നു।

Verse 85

पूर्वं किल गुहो विद्वान्पुण्ये सारस्वते तटे । भूतप्रेतपिशाचानामाधिराज्येऽभ्यषिच्यत

പൂർവകാലത്ത് പുണ്യമായ സരസ്വതീതീരത്ത് ജ്ഞാനിയായ ഗുഹനെ ഭൂത-പ്രേത-പിശാചങ്ങളുടെ അധിരാജ്യത്തിലേക്ക് അഭിഷേകം ചെയ്തു।

Verse 86

स च सर्वाणि भूतानि मर्यादायामधारयत् । एतदन्नं प्रदायैव कृपया भगवान्गुहः

അവൻ ആ എല്ലാ ഭൂതങ്ങളെയും യഥോചിത മર્યാദയിൽ നിയന്ത്രിച്ചു. കരുണയാൽ ഭഗവാൻ ഗുഹ അവർക്കു ഈ അന്നം നൽകി।

Verse 88

ततस्त्वनेन भोगेन तानि नंदंति कृत्स्नशः । ततः केनापि कालेन श्रद्धयाऽश्रद्धया कृतम्

പിന്നീട് ആ ഭോഗം അനുഭവിച്ചതിനാൽ അവർ എല്ലാവരും പൂർണ്ണമായി തൃപ്തരായി. തുടർന്ന് ഏതോ സമയത്ത് അത് ശ്രദ്ധയോടെയോ അശ്രദ്ധയോടെയോ ചെയ്തുതീർത്തു.

Verse 89

पुण्यं तान्येव भूतानि ग्रसंत्याक्रम्य देवताः । ततो देवाः क्षुधार्त्तास्ते गुहायैतन्न्यवेदयन्

അവ തന്നെ ആയ ഭൂതഗണങ്ങൾ ദേവന്മാരുടെ പുണ്യം കീഴടക്കി ഗ്രസിക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ വിശപ്പാൽ പീഡിതരായ ദേവന്മാർ ഈ കാര്യം ഗുഹനോട് അറിയിച്ചു.

Verse 90

स वै तदाकर्ण्य क्रुद्धो गुहः काल इवाभवत् । तस्य क्रुद्धस्य भ्रूपद्ममध्यात्काचिद्विनिर्गता

അത് കേട്ട് ഗുഹൻ ക്രോധിച്ച് കാലനെയെന്നപോലെ ആയി. അവന്റെ ക്രുദ്ധമായ ഭ്രൂകമലത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ നിന്ന് ഒരു ശക്തി ഉദിച്ചു വന്നു.

Verse 91

ज्वालामाला सुदुर्दर्शा नारी द्वादशलोचना । सा च प्रणम्य तं प्राह तव शक्तिरहं प्रभो । शीघ्रमादिश मां कृत्ये किं करोमि तवेप्सितम्

ജ്വാലാമാലയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ദർശിക്കാൻ ദുഷ്കരമായ, പന്ത്രണ്ടു കണ്ണുകളുള്ള ഒരു സ്ത്രീ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അവൾ നമസ്കരിച്ചു പറഞ്ഞു—“പ്രഭോ, ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ശക്തി; ഈ കൃത്യത്തിൽ വേഗം ആജ്ഞാപിക്കൂ, നിങ്ങളുടെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?”

Verse 92

स्कन्द उवाच । एतैर्भूतगणैः पापैरुल्लंघ्य मम शासनम्

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു—“ഈ പാപികളായ ഭൂതഗണങ്ങൾ എന്റെ ശാസനം ലംഘിച്ചു.”

Verse 93

मनुष्यदत्तं सकलं भुज्यते स्वेच्छयाधमैः । शीघ्रमेतानि त्वं तस्मान्मर्यादायामुपानय

മനുഷ്യർ അർപ്പിച്ച എല്ലാം ഈ അധമർ സ്വേച്ഛയായി ഭുജിക്കുന്നു. അതിനാൽ നീ വേഗത്തിൽ ഇവരെ മര്യാദയുടെ പരിധിയിലേക്കു കൊണ്ടുവരിക.

Verse 94

एतास्त्वानुव्रजिष्यंति देव्यः कोटिशतं शुभे । ततस्तथेति सा चोक्ता देवीभिः संवृता तदा

ഹേ ശുഭേ! കോടിശതം ദേവിമാർ നിന്നെ അനുഗമിക്കും. ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ അവൾ ‘തഥാസ്തു’ എന്നു മറുപടി പറഞ്ഞു; അപ്പോൾ ദേവിമാർ അവളെ ചുറ്റിനിന്നു.

Verse 95

मयूरं समुपास्थाय गुहशक्तिः समागता । सरोजवनमासाद्य भूतसंघानपश्यत

മയൂരത്തെ അധിരോഹിച്ച് ഗുഹശക്തി പുറപ്പെട്ടു; താമരവനം പ്രാപിച്ച് അവൾ ഭൂതസംഘങ്ങളെ കണ്ടു.

Verse 96

जघान च समासाद्य देवी नानाविधायुधैः । ततः प्रेतपिशाचाद्या हन्यमाना महारणे

അടുത്തെത്തി ദേവി നാനാവിധ ആയുധങ്ങളാൽ അവരെ സംഹരിച്ചു. തുടർന്ന് ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ പ്രേത-പിശാചാദികൾ വധിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 97

प्रसादयंति तां देवीं नानावेषैः सुदीनवत् । केचिद्ब्राह्मणवेषैश्च तापसानां तथो क्तिभिः

അത്യന്തം ദീനരായി അവർ പല വേഷങ്ങൾ ധരിച്ചു ദേവിയെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു—ചിലർ ബ്രാഹ്മണവേഷത്തിൽ, ചിലർ തപസ്വികളുടെ വാക്കും ആചാരവും പോലെ.

Verse 98

नृत्यंति देवि पद्माक्षि प्रसीदेति पुनःपुनः । ततः प्रसन्ना सा देवी व्रियतां स्वेच्छयाऽह तान्

അവർ വീണ്ടും വീണ്ടും നൃത്തം ചെയ്ത്—“ഹേ ദേവി, പദ്മാക്ഷി, പ്രസന്നയാകണമേ!” എന്നു പ്രാർത്ഥിച്ചു. അപ്പോൾ ദേവി പ്രസന്നയായി—“നിങ്ങൾക്കിഷ്ടമുള്ള വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 99

तां ते प्रोचुस्त्राहि नस्त्वं भूतमाता भवेश्वरि । मर्यादां नैव त्यक्ष्यामो वयं स्कन्दविनिर्मिताम्

അവർ ദേവിയോട് പറഞ്ഞു—“ഹേ ഭൂതമാതേ, ഹേ ഭവേശ്വരി, ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ. സ്കന്ദൻ സ്ഥാപിച്ച മര്യാദാ-നിയമം ഞങ്ങൾ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കില്ല.”

Verse 100

ये चैवं त्वां तोषयन्ति तेषां देहि वरान्सदा

ഇങ്ങനെ നിന്നെ പ്രസന്നയാക്കുന്നവർക്ക് നീ എപ്പോഴും വരങ്ങൾ നൽകണമേ.

Verse 101

श्रीदेव्युवाच । वैशाखे दर्शदिवसे ये चैवं तोषयंति माम् । अरिष्टाभरणैः पुष्पैर्दधिभक्तैश्च पूजनैः । तेषां सर्वोपसर्गा वै यास्यंति विलयं स्फुटम्

ശ്രീദേവി അരുളിച്ചെയ്തു—“വൈശാഖ മാസത്തിലെ അമാവാസി ദിനത്തിൽ, അരിഷ്ടനിവാരകമായ മംഗളാഭരണങ്ങൾ/രക്ഷാകവചങ്ങൾ, പുഷ്പങ്ങൾ, ദധി-ഭക്ത നൈവേദ്യം എന്നിവയോടെ പൂജിച്ച് എന്നെ ഇങ്ങനെ പ്രസന്നയാക്കുന്നവരുടെ എല്ലാ ഉപദ്രവങ്ങളും ദുരിതങ്ങളും വ്യക്തമായി പൂർണ്ണമായി ലയിച്ചുപോകും.”

Verse 102

एवं दत्त्वा वरं देवी मुमुदे भूतसंवृता । एवंप्रभावा सा देवी मयानीतात्र भारत

ഇങ്ങനെ വരം നൽകി ദേവി ഭൂതഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് ആനന്ദിച്ചു. ഹേ ഭാരതാ, ആ ദേവിയുടെ പ്രഭാവം ഇത്തരമാകുന്നു—ഞാൻ ഇവിടെ നിന്നോട് വിവരിച്ചതുപോലെ.

Verse 103

य एनां प्रणमेन्मर्त्यः सर्वारिष्टैर्विमुच्यते

ഏതു മർത്ത്യനും ഈ ദേവിയെ ഭക്തിയോടെ പ്രണമിക്കുന്നുവോ, അവൻ സർവ്വ അരിഷ്ടങ്ങളും അനിഷ്ടബാധകളും വിട്ട് വിമുക്തനാകുന്നു।

Verse 104

एवं प्रभावाः परिकीर्तिता मया समासतस्तीर्थवरेऽत्र देव्यः । चतुर्दशैवार्जुन पूजिता याश्चतुर्दशस्थानवरैर्नृमुख्यैः

ഇങ്ങനെ ഈ ശ്രേഷ്ഠ തീർത്ഥത്തിൽ ദേവിമാരുടെ പ്രഭാവങ്ങൾ ഞാൻ സംക്ഷേപമായി പ്രസ്താവിച്ചു. ഹേ അർജുനാ, അവർ പതിനാലു ദേവിമാർ; ശ്രേഷ്ഠന്മാർ പൂജിക്കുന്ന പതിനാലു ഉത്തമസ്ഥാനങ്ങളോടു ബന്ധിതർ.