Adhyaya 8

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । धर्मारण्यकथां पुण्यां श्रुत्वा तृप्तिर्न मे विभो । यदायदा कथयसि तदा प्रोत्सहते मनः । अतः परं किमभवत्परं कौतूहलं हि मे

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിഭോ! ധർമ്മാരണ്യത്തിന്റെ പുണ്യകഥ കേട്ടിട്ടും എനിക്ക് തൃപ്തിയില്ല. നിങ്ങൾ ഓരോ തവണ പറയുമ്പോഴും എന്റെ മനസ്സ് കൂടുതൽ ഉത്സുകമാകുന്നു. അതിനാൽ പിന്നെ എന്തു സംഭവിച്ചു? എന്റെ കൗതുകം അത്യന്തം മഹത്താണ്.

Verse 2

व्यास उवाच । शृणु पार्थ महापुण्यां कथां स्कंदपुराणजाम् । स्थाणुनोक्तां च स्कंदाय धर्मारण्योद्भवां शुभाम्

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഹേ പാർഥാ! സ്കന്ദപുരാണത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ഈ മഹാപുണ്യകഥ കേൾക്കുക. ധർമ്മാരണ്യത്തിൽ ഉദ്ഭവിച്ച ഈ ശുഭകഥ സ്ഥാണു (ശിവൻ) സ്കന്ദനോട് പറഞ്ഞതാണ്.

Verse 3

सर्वतीर्थस्य फलदां सर्वोपद्रवनाशिनीम् । कैलासशिखरासीनं देवदेवं जगद्गुरुम् । पंचवक्त्रं दशभुजं त्रिनेत्रं शूलपाणिनम्

ആ (കഥ) സർവ്വ തീർത്ഥഫലവും നൽകുന്നതും സർവ്വ ഉപദ്രവങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്. അതിൽ കൈലാസശിഖരത്തിൽ ആസീനനായ ദേവദേവൻ, ജഗദ്ഗുരു—പഞ്ചവക്ത്രൻ, ദശഭുജൻ, ത്രിനേത്രൻ, ശൂലപാണി—എന്നിവൻ വർണ്ണിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 4

कपालखटवांगकरं नागयज्ञोपवीतिनम् । गणैः परिवृतं तत्र सुरासुरनमस्कृतम्

കയ്യിൽ കപാലവും ഖട്വാങ്ഗദണ്ഡവും ധരിച്ചു, നാഗത്തെ യജ്ഞോപവീതമായി ധരിച്ചവൻ; അവിടെ ഗണങ്ങളാൽ പരിവൃതനായി, ദേവാസുരന്മാർ എല്ലാവരും നമസ്കരിച്ചവൻ.

Verse 5

नानारूपगुणैर्गीतं नारदप्रमुखैर्युतम् । गंधर्वैश्चाप्सरोभिश्च सेवितं तमुमापतिम् । तत्रस्थं च महादेवं प्रणिपत्याब्रवीत्सुतः

ഉമാപതിയെ നാനാരൂപഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നമായ സ്തോത്രങ്ങൾ പാടി സ്തുതിച്ചു; നാരദപ്രമുഖർ സമീപത്തുണ്ടായിരുന്നു; ഗന്ധർവരും അപ്സരസ്സുകളും സേവിച്ചു. അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന മഹാദേവനെ പ്രണാമം ചെയ്ത് പുത്രൻ (സ്കന്ദൻ) പറഞ്ഞു.

Verse 6

स्कंद उवाच । स्वामिन्निंद्रादयो देवा ब्रह्माद्याश्चैव सर्वशः । तव द्वारे समायातान्त्वद्दर्शनैकलालसाः । किमाज्ञापयसे देव करवाणि तवाग्रतः

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ സ്വാമീ! ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാരും ബ്രഹ്മാദി എല്ലാവരും, നിങ്ങളുടെ ദർശനം മാത്രം ആഗ്രഹിച്ച് നിങ്ങളുടെ വാതിലിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു. ഹേ ദേവാ! നിങ്ങൾ എന്ത് ആജ്ഞാപിക്കുന്നു? നിങ്ങളുടെ സന്നിധിയിൽ ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?

Verse 7

व्यास उवाच । स्कंदस्य वचनं श्रुत्वा आसनादुत्थितो हरः । वृषभं न समारूढो गंतुकामोऽभवत्तदा

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—സ്കന്ദന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഹരൻ (ശിവൻ) ആസനത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റു. വൃഷഭത്തെ കയറാതെയേ അപ്പോൾ പുറപ്പെടാൻ അദ്ദേഹം ഉത്സുകനായി.

Verse 8

गतुकामं शिवं दृष्ट्वा स्कंदो वाक्यमथाब्रवीत्

പുറപ്പെടാൻ തയ്യാറായ ശിവനെ കണ്ട സ്കന്ദൻ അപ്പോൾ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 9

स्कंद उवाच । किं कार्यं देव देवानां यत्त्वमाहूयसे त्वरम् । वृषं त्यक्त्वा कृपासिंधो कृपास्ति यदि मे वद

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവാ! ദേവന്മാരുടെ ഏത് കാര്യമാണിത്, നിങ്ങളെ ഇങ്ങനെ അതിവേഗം വിളിപ്പിക്കുന്നത്? ഹേ കൃപാസിന്ധോ! വൃഷഭത്തെയും വിട്ട്—എനിക്കു കൃപയുണ്ടെങ്കിൽ പറയുക.

Verse 10

देवदानव युद्धं वा किं कार्यं वा महत्तरम्

ഇത് ദേവ-ദാനവ യുദ്ധമാണോ, അല്ലെങ്കിൽ അതിലും മഹത്തായ മറ്റേതെങ്കിലും കാര്യമാണോ?

Verse 11

शिव उवाच । शृणुष्वैकाग्रमनसा येनाहं व्यग्रचेतसः । अस्ति स्थानं महापुण्यं धर्म्मारण्यं च भूतले

ശിവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ കേൾക്കുക; എന്റെ ചിത്തം വ്യാകുലമാണ്. ഭൂതലത്തിൽ മഹാപുണ്യമയമായ ഒരു പുണ്യക്ഷേത്രം ഉണ്ട്—ധർമാരണ്യം എന്ന പവിത്രവനം।

Verse 12

तत्रापि गंतुकामोऽहं देवैः सह षडाननः

ഹേ ഷഡാനനേ! ഞാനും ആ സ്ഥലത്തേക്കു പോകുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു—ദേവന്മാരോടൊപ്പം।

Verse 13

स्कंद उवाच । तत्र गत्वा महादेव किं करिष्यसि सांप्रतम् । तन्मे ब्रूहि जगन्नाथ कृत्यं सर्वमशेषतः

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാദേവാ! അവിടെ ചെന്നാൽ ഇപ്പോൾ നിങ്ങൾ എന്തു ചെയ്യും? ഹേ ജഗന്നാഥാ! നിങ്ങളുടെ സമസ്ത ഉദ്ദേശ്യവും കൃത്യവും ഒന്നും വിട്ടുപോകാതെ എനിക്കു പറയുക।

Verse 14

शिव उवाच । श्रूयतां वचनं पुत्र मनसोल्हादकारणम् । आदितः सर्व्ववृत्तानां सृष्टि स्थितिकरं महत्

ശിവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—പുത്രാ! മനസ്സിന് ആനന്ദകാരണമാകുന്ന എന്റെ വചനങ്ങൾ കേൾക്കുക. ആദിമുതൽ സർവ്വവൃത്താന്തങ്ങളുടെ സൃഷ്ടി-സ്ഥിതിക്കു കാരണമാകുന്ന മഹത്തായ ആഖ്യാനം ഞാൻ പറയും।

Verse 15

परंतु प्रलये जाते सर्वतस्तमसा वृतम् । आसीदेकं तदा ब्रह्म निर्गुणं बीजमव्ययम्

എന്നാൽ പ്രളയം സംഭവിച്ച് എല്ലാടവും തമസ്സാൽ മൂടപ്പെട്ടപ്പോൾ, അപ്പോൾ ഏകമാത്രം ബ്രഹ്മം മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ—നിർഗുണം, അവ്യയമായ ബീജസ്വരൂപം।

Verse 16

निर्मितं वै गुणैरादौ मह द्द्रव्यं प्रचक्ष्यते

ആദിയിൽ ഗുണങ്ങളാൽ തന്നെ നിർമ്മിതമായ മഹത്തത്ത്വം ‘മഹത്’ എന്നു പ്രസിദ്ധമാണ്।

Verse 17

महाकल्पे च संप्राप्ते चराचरे क्षयं गते । जलरूपी जगन्नाथो रममाणस्तु लीलया

മഹാകൽപ്പം വന്നപ്പോൾ, ചരാചരങ്ങൾ എല്ലാം ക്ഷയിച്ചപ്പോൾ, ജലരൂപനായ ജഗന്നാഥൻ ലീലയിൽ രമിച്ചു നിലകൊണ്ടു।

Verse 18

चिरकाले गते सोपि पृथिव्यादिसुतत्त्वकैः । वृक्षमुत्पादयामासायुतशाखामनोरमम्

ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ഭൂമി മുതലായ സൂക്ഷ്മതത്ത്വങ്ങളാൽ അദ്ദേഹം പത്തായിരം ശാഖകളുള്ള മനോഹര വൃക്ഷം സൃഷ്ടിച്ചു।

Verse 19

फलैर्विशालैराकीर्णं स्कंधकांडादिशोभितम् । फलौघाढ्यो जटायुक्तो न्यग्रो धो विटपो महान्

അത് വലുതായ ഫലങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും, തണ്ട്-ശാഖാദികളാൽ ശോഭിച്ചതും, ഫലഗുച്ചങ്ങളാൽ സമൃദ്ധവും, തൂങ്ങുന്ന ജടകളോടുകൂടിയ മഹത്തായ ന്യഗ്രോധ (വട) വൃക്ഷവുമായിരുന്നു।

Verse 20

बालभावं ततः कृत्वा वासुदेवो जनार्द्दनः । शेतेऽसौ वटपत्रेषु विश्वं निर्मातुमुत्सुकः

അപ്പോൾ വാസുദേവ ജനാർദ്ദനൻ ബാലരൂപം ധരിച്ചു, വിശ്വസൃഷ്ടിക്കു ഉത്സുകനായി വടപത്രങ്ങളിൽ ശയിച്ചു।

Verse 21

सनाभिकमले विष्णो र्जातो ब्रह्मा हि लोककृत् । सर्वं जलमयं पश्यन्नानाकारमरूपकम्

വിഷ്ണുവിന്റെ നാഭികമലത്തിൽ നിന്നു ലോകസ്രഷ്ടാവായ ബ്രഹ്മാവ് ജനിച്ചു. ചുറ്റും നോക്കിയപ്പോൾ എല്ലാം ജലമയമായി, നിരാകാരമായി, എങ്കിലും നാനാരൂപമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുവാൻ ശേഷിയുള്ളതായി കണ്ടു.

Verse 22

तं दृष्ट्वा सहसोद्वेगाद्ब्रह्मा लोकपितामहः । इदमाह तदा पुत्र किं करो मीति निश्चितम्

അത് കണ്ട ലോകപിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് പെട്ടെന്നു വ്യാകുലനായി. പിന്നെ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു—“മകനേ, ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം?” എന്നു മനസ്സിൽ നിശ്ചയിച്ച്.

Verse 23

खे जजान ततो वाणी देवात्सा चाशरीरिणी । तपस्तप विधे धातर्यथा मे दर्शनं भवेत्

പിന്നീട് ആകാശത്തിൽ ദൈവികമായ അശരീരി വാണി ഉയർന്നു: “ഹേ വിധാതാവേ, തപസ്സു ചെയ്യുക; അപ്പോൾ എന്റെ ദർശനം നിനക്കുണ്ടാകും.”

Verse 24

तच्छ्रुत्वा वचनं तत्र ब्रह्मा लोकपितामहः । प्रातप्यत तपो घोरं परमं दुष्करं महत्

ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് ലോകപിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് അവിടെയേ അത്യന്തം ഘോരവും പരമവും അതിദുഷ്കരവും മഹത്തുമായ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു.

Verse 25

प्रहसन्स तदा बालरूपेण कमलापतिः । उवाच मधुरां वाचं कृपालुर्बाल लीलया

അപ്പോൾ കമലാപതി (ലക്ഷ്മീപതി) ബാലരൂപത്തിൽ പുഞ്ചിരിച്ച്, കരുണാനിധിയായി ബാലലീലപോലെ മധുരവചനങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ചു.

Verse 26

श्रीविष्णुरुवाच । पुत्र त्वं विधिना चाद्य कुरु ब्रह्मांडगोलके । पातालं भूतलं चैव सिंधुसागरकाननम्

ശ്രീവിഷ്ണു അരുളിച്ചെയ്തു—മകനേ, ഇപ്പോൾ വിധിപ്രകാരം ബ്രഹ്മാണ്ഡഗോളത്തിനുള്ളിൽ പാതാളവും ഭൂതലവും, നദി-സമുദ്ര-വനപ്രദേശങ്ങളും സൃഷ്ടിക്ക।

Verse 27

वृक्षाश्च गिरयो द्विपदाः पशवस्तथा । पक्षिणश्चैव गंधर्वाः सिद्धा यक्षाश्च राक्षसाः

(നീ) വൃക്ഷങ്ങളും പർവതങ്ങളും, ദ്വിപദരും പശുക്കളും, പക്ഷികളും; കൂടാതെ ഗന്ധർവന്മാർ, സിദ്ധന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ എന്നിവരെയും സൃഷ്ടിക്ക।

Verse 28

श्वापदाद्याश्च ये जीवाश्चतुराशीतियोनयः । उद्भिज्जाः स्वेदजाश्चैव जरायुजास्तथांडजाः

കൂടാതെ ശ്വാപദാദി ജീവികൾ—ചൗരാശി യോനികൾ—ഉദ്ഭിജ്ജം, സ്വേദജം, ജരായുജം, അണ്ഡജം—ഇവയൊക്കെയും സൃഷ്ടിക്ക।

Verse 29

एकविंशतिलक्षाणि एकैकस्य च योनयः । कुरु त्वं सकलं चाशु इत्युक्त्वांतरधीयत । ब्रह्मणा निर्मितं सर्वं ब्रह्मांडं च यथोदितम्

ഓരോ വിഭാഗത്തിനും ഇരുപത്തൊന്ന് ലക്ഷം യോനികളുണ്ട്. ഇതെല്ലാം നീ വേഗത്തിൽ സൃഷ്ടിക്ക—എന്ന് അരുളിച്ചെയ്ത് ഭഗവാൻ അന്തർധാനം ചെയ്തു. പിന്നെ ബ്രഹ്മാവ് എല്ലാം നിർമ്മിച്ചു; പറഞ്ഞതുപോലെ ബ്രഹ്മാണ്ഡവും ഉദിച്ചു।

Verse 30

यस्मिन्पितामहो जज्ञे प्रभुरेकः प्रजापतिः । स्थाणुः सुरगुरुर्भानुः प्रचेताः परमेष्ठिनः

ആ സൃഷ്ടിക്രമത്തിൽ പിതാമഹൻ ജനിച്ചു—ഏകനായ പ്രഭു പ്രജാപതി; അദ്ദേഹം സ്ഥാണു, സുരഗുരു, ഭാനു, പ്രചേതാഃ, പരമേഷ്ഠി എന്നീ നാമങ്ങളാൽ പ്രസിദ്ധൻ।

Verse 31

यथा दक्षो दक्षपुत्रा स्तथा सप्तर्षयश्च ये । ततः प्रजानां पतयः प्राभवन्नेकविंशतिः

ദക്ഷനും ദക്ഷപുത്രന്മാരും പ്രജാസൃഷ്ടിയുടെ പ്രവർത്തകരായതുപോലെ സപ്തർഷികളും അങ്ങനെ തന്നെയായി. അവരിൽ നിന്നു പിന്നെ പ്രജകളുടെ ഇരുപത്തൊന്ന് അധിപതികൾ—പ്രജാപതികൾ—ഉദ്ഭവിച്ചു.

Verse 32

पुरुषश्चाप्रमेयश्च एवं वंश्यर्षयो विदुः । विश्वेदेवास्तथादित्या वसव श्चाश्विनावपि

വംശപരമ്പര അറിയുന്ന ഋഷിമാർ ഇങ്ങനെ പറയുന്നു—പുരുഷനും അപ്രമേയ തത്ത്വവും; അതുപോലെ വിശ്വേദേവന്മാർ, ആദിത്യന്മാർ, വസുക്കൾ, അശ്വിനിദേവദ്വയവും ദിവ്യക്രമത്തിൽ ഉദ്ഭവിച്ചു.

Verse 33

यक्षाः पिशाचाः साध्याश्च पितरो गुह्यकास्तथा । ततः प्रसूता विद्वांसो ह्यष्टौ ब्रह्मर्षयोऽमलाः

യക്ഷന്മാർ, പിശാചന്മാർ, സാധ്യന്മാർ, പിതൃകൾ, ഗുഹ്യകരും പ്രസ്ഫുടമായി. അതേ സൃഷ്ടിപ്രവാഹത്തിൽ നിന്നു ശുദ്ധജ്ഞാനനിഷ്ഠരായ എട്ട് നിർമല ബ്രഹ്മർഷിമാർ ജനിച്ചു.

Verse 34

राजर्षयश्च बहवः सर्वे समुदिता गुणैः । द्यौरापः पृथिवी वायुरंतरिक्षं दिशस्तथा

അനേകം രാജർഷിമാരും ഉദ്ഭവിച്ചു; എല്ലാവരും ഗുണസമ്പന്നർ. കൂടാതെ ദ്യൗഃ (സ്വർഗ്ഗം), ആപഃ (ജലം), പൃഥ്വി, വായു, അന്തരിക്ഷം, ദിക്കുകളും പ്രസ്ഫുടമായി.

Verse 35

संवत्सरार्तवो मासाः पक्षाहोरात्रयः क्रमात् । कलाकाष्ठामुहूर्तादि निमे षादि लवास्तथा

ക്രമമായി സംവത്സരം, ഋതുക്കൾ, മാസങ്ങൾ, പക്ഷങ്ങൾ, പകലും രാത്രിയും പ്രസ്ഫുടമായി; കൂടാതെ കാലപരിമാണങ്ങൾ—കലാ, കാഷ്ഠാ, മുഹൂർത്തം മുതലായവ—നിമേഷം, ലവം വരെ ഉദ്ഭവിച്ചു.

Verse 36

ग्रहचक्रं सनक्षत्रं युगा मन्वन्तरादयः । यच्चान्यदपि तत्सर्वं संभूतं लोकसाक्षिकम्

നക്ഷത്രങ്ങളോടുകൂടിയ ഗ്രഹചക്രം, യുഗങ്ങൾ, മന്വന്തരങ്ങൾ മുതലായവയും മറ്റെന്തെല്ലാം ഉണ്ടോ അതെല്ലാം—ലോകങ്ങളുടെ സാക്ഷിയായി, ജഗദാധാരരൂപമായി ഉദ്ഭവിച്ചു.

Verse 37

यदिदं दृश्यते चक्रं किंचि त्स्थावरजंगमम् । पुनः संक्षिप्यते पुत्र जगत्प्राप्ते युगक्षये

കാണപ്പെടുന്ന ഈ പരിവർത്തനചക്രം—സ്ഥാവരമോ ജംഗമമോ എന്തായാലും—മകനേ, യുഗക്ഷയത്തിൽ ജഗത്ത് എത്തുമ്പോൾ അത് വീണ്ടും സംക്ഷിപ്തമായി ലയത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.

Verse 38

यथर्तावृतुलिंगानि नामरूपाणि पर्यये । दृश्यन्ते तानि तान्येव तथा वत्स युगादिकम्

ഋതുക്കളുടെ പരിവർത്തനത്തിൽ അവയുടെ ലക്ഷണങ്ങളും അതേ നാമരൂപങ്ങളും വീണ്ടും വീണ്ടും ദൃശ്യമാകുന്നതുപോലെ, വത്സാ, യുഗാദി ചക്രങ്ങളും പുനഃപുനഃ ആവർത്തിക്കുന്നു.

Verse 39

शिव उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि कथां पौराणिकीं शुभाम् । ब्रह्मणश्च तथा पुत्र वंशस्यैवानुकीर्तनम्

ശിവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഇനി ഞാൻ മംഗളകരമായ ഒരു പൗരാണിക കഥ പ്രസ്താവിക്കും; കൂടാതെ മകനേ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ വംശവും ക്രമമായി അനുകീർത്തനം ചെയ്യും.

Verse 40

ब्रह्मणो मानसाः पुत्रा विदिताः षण्महर्षयः । मरीचिरत्र्यंगिरसौ पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः

ബ്രഹ്മാവിന്റെ മാനസപുത്രന്മാർ ആറു മഹർഷികളായി പ്രസിദ്ധർ—മരീചി, അത്രി, അംഗിരസ്, പുലസ്ത്യ, പുലഹ, ക്രതു.

Verse 41

मरीचेः कश्यपः पुत्रः कश्यपाच्चरमाः प्रजाः । प्रजज्ञिरे महाभागा दक्षकन्यास्त्रयोदश

മരീചിയുടെ പുത്രൻ കശ്യപൻ. കശ്യപനിൽ നിന്നാണ് പിന്നീടുള്ള പ്രജകൾ ഉദ്ഭവിച്ചത്; അവരിൽ ദക്ഷന്റെ പതിമൂന്ന് മഹാഭാഗ്യ പുത്രിമാർ ജനിച്ചു.

Verse 42

अदितिर्दितिर्दनुः काला दनायुः सिंहिका तथा । क्रोधा प्रोवा वसिष्ठा च विनता कपिला तथा

അദിതി, ദിതി, ദനു, കാലാ, ദനായു, സിംഹികാ; കൂടാതെ ക്രോധാ, പ്രോവാ, വസിഷ്ഠാ, വിനതാ, കപിലാ—ഇവരെല്ലാം ദക്ഷന്റെ പുത്രിമാരെന്നു കീര്ത്തിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 43

कण्डूश्चैव सुनेत्रा च कश्यपाय ददौ तदा । अदित्यां द्वादशादित्याः संजाता हि शुभाननाः

അപ്പോൾ കണ്ഡൂയും സുനേത്രയും കശ്യപനു നല്കപ്പെട്ടു. അദിതിയിൽ നിന്ന് ദ്വാദശ ആദിത്യർ ജനിച്ചു—പ്രഭാമയരും ശുഭമുഖരുമായി.

Verse 44

सूर्याद्वै धर्मराड् जज्ञे ते नेदं निर्मितं पुरा । धर्मेण निर्मितं दृष्ट्वा धर्मारण्यमनुत्तमम् । धर्मारण्यमिति प्रोक्तं यन्मया स्कन्द पुण्यदम्

സൂര്യനിൽ നിന്ന് ധർമരാട് ജനിച്ചു; പുരാതനകാലത്ത് അവൻ തന്നെയാണ് ഈ പുണ്യക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചത്. ധർമം നിർമ്മിച്ച ഈ അനുത്തമ വനത്തെ കണ്ടു അതിന് ‘ധർമാരണ്യം’ എന്നു പേരായി—ഹേ സ്കന്ദ, ഇത് പുണ്യദായകമെന്നു ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 45

स्कन्द उवाच । धर्मारण्यस्य चाख्यानं परमं पावनं तथा । श्रोतुमिच्छामि तत्सर्वं कथयस्व महेश्वर

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു—“ധർമാരണ്യത്തിന്റെ പരമ പാവനമായ ആഖ്യാനം ഞാൻ പൂർണ്ണമായി കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഹേ മഹേശ്വരാ, എല്ലാം പറയുക.”

Verse 46

ईश्वर उवाच । इन्द्राद्याः सकला देवा अन्वयुर्ब्रह्मणा सह । अहं वै तत्र यास्यामि क्षेत्रं पापनिषूदनम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഇന്ദ്രാദി സർവ്വദേവന്മാർ ബ്രഹ്മാവിനോടുകൂടെ അനുഗമിച്ചു. ഞാനും അവിടെ പോകും—പാപനാശകമായ ആ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിലേക്ക്.

Verse 47

स्कन्द उवाच । अहमप्यागमिष्यामि तं द्रष्टुं शशिशे खर

സ്കന്ദൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഞാനും ആ പുണ്യസ്ഥാനത്തെ ദർശിക്കുവാൻ വരും.

Verse 48

सूत उवाच । ततः स्कन्दस्तथा रुद्रः सूर्यश्चैवानिलोऽनलः । सिद्धाश्चैव सगन्धर्वास्तथैवाप्सरसः शुभाः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ സ്കന്ദൻ, രുദ്രൻ, സൂര്യൻ, വായു, അഗ്നി; സിദ്ധന്മാർ ഗന്ധർവന്മാരോടുകൂടെ, അതുപോലെ ശുഭമായ അപ്സരസ്സുകളും (എല്ലാവരും) ഒന്നിച്ചു ചേർന്നു.

Verse 49

पिशाचा गुह्यकाः सर्व इन्द्रो वरुण एव च । नागाः सर्वाः समाजग्मुः शुक्रो वाचस्पतिस्तथा

സകല പിശാചന്മാരും ഗുഹ്യകന്മാരും വന്നു; ഇന്ദ്രനും വരുണനും കൂടി. എല്ലാ നാഗന്മാരും അവിടെ ഒന്നിച്ചു ചേർന്നു—ശുക്രനും ബൃഹസ്പതിയും കൂടെ.

Verse 50

ग्रहाः सर्वे सनक्षत्रा वसवोऽष्टौ ध्रुवा दयः । अंतरिक्षचराः सर्वे ये चान्ये नगवासिनः

നക്ഷത്രങ്ങളോടുകൂടെ എല്ലാ ഗ്രഹങ്ങളും വന്നു; അഷ്ടവസുക്കളും ധ്രുവാദികളും കൂടി. അന്തരീക്ഷത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന എല്ലാവരും, പർവതവാസികളായ മറ്റുള്ളവരും (എല്ലാവരും) സമവേതരായി.

Verse 51

ब्रह्मादयः सुराः सर्वे वैकुण्ठं परया मुदा । मन्त्रणार्थं तदा ब्रह्मा विष्णवेऽमितते जसे

അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാദികളായ എല്ലാ ദേവന്മാരും പരമാനന്ദത്തോടെ വൈകുണ്ഠത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെ ആലോചനാർത്ഥം ലോകപിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് അപാരതേജസ്സുള്ള വിഷ്ണുവിനെ സമീപിച്ചു.

Verse 52

गत्वा तस्मिंश्च वैकुण्ठे ब्रह्मा लोकपितामहः । ध्यात्वा मुहूर्तमाचष्ट विष्णुं प्रति सुहर्षितः

ആ വൈകുണ്ഠലോകത്തിൽ എത്തിച്ചേർന്ന ലോകപിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് ഒരു നിമിഷം ധ്യാനിച്ചു; പിന്നെ അത്യന്തം ഹർഷത്തോടെ വിഷ്ണുവിനോട് സംസാരിച്ചു.

Verse 53

ब्रह्मोवाच । कृष्ण कृष्ण महाबाहो कृपालो परमेश्वर । स्रष्टा त्वं चैव हर्ता त्वं त्वमेव जगतः पिता

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു— “കൃഷ്ണാ, കൃഷ്ണാ! മഹാബാഹുവേ, കരുണാമയ പരമേശ്വരാ! നീയേ സ്രഷ്ടാവും നീയേ സംഹാരകനും; നീയേ ജഗത്തിന്റെ പിതാവും.”

Verse 54

नमस्ते विष्णवे सौम्य नमस्ते गरुडध्वज । नमस्ते कम लाकांत नमस्तेब्रह्मरूपिणे

ഹേ സൗമ്യനായ വിഷ്ണുവേ, നമസ്കാരം; ഹേ ഗരുഡധ്വജാ, നമസ്കാരം. ഹേ കമലാകാന്താ, നമസ്കാരം; ഹേ ബ്രഹ്മരൂപധാരിയേ, നമസ്കാരം.

Verse 55

नमस्ते मत्स्यरूपाय विश्वरूपाय वै नमः । नमस्ते दैत्यनाशाय भक्तानामभयाय च

മത്സ്യരൂപനായ നിനക്കു നമസ്കാരം; വിശ്വരൂപനായ നിനക്കും നമസ്കാരം. ദൈത്യനാശകനായ നിനക്കു നമസ്കാരം, ഭക്തർക്കു അഭയം നൽകുന്നവനേ നമസ്കാരം.

Verse 56

कंसघ्नाय नमस्तेस्तु बलदैत्यजिते नमः । ब्रह्मणैवं स्तुतश्चासीत्प्रत्यक्षोऽसौ जनार्द्दनः

ഹേ കംസഘ്നാ! നിനക്കു നമസ്കാരം; ഹേ ബലദൈത്യജിതാ! നിനക്കു നമസ്കാരം. ബ്രഹ്മാവ് ഇങ്ങനെ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ ആ ജനാർദ്ദനൻ അവന്റെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷനായി.

Verse 57

पीतांबरो घनश्यामो नागारिकृतवाहनः । चतुर्भुजो महा तेजाः शंखचक्रगदाधरः

അവൻ പീതാംബരം ധരിച്ചവൻ, ഘനമേഘംപോലെ ശ്യാമവർണ്ണൻ; നാഗത്തെ വാഹനമാക്കിയവൻ. ചതുര്ഭുജൻ, മഹാതേജസ്വി, ശംഖ-ചക്ര-ഗദാധാരി.

Verse 58

स्तूयमानः सुरैः सर्वैः स देवोऽमितविक्रमः । विद्याधरैस्तथा नागैः स्तूयमानश्च सर्वशः

ആ അമിതവിക്രമനായ ദേവൻ എല്ലാ ദേവന്മാരാലും സ്തുതിക്കപ്പെട്ടു; അതുപോലെ വിദ്യാധരന്മാരാലും നാഗന്മാരാലും—എല്ലാ ദിക്കുകളിലും എല്ലായിടത്തും സ്തുതി മുഴങ്ങി.

Verse 59

उत्तस्थौ स तदा देवो भास्करामितदीप्तिमान् । कोटिरत्नप्रभाभास्वन्मुकुटादिविभूषितः

അപ്പോൾ ആ ദേവൻ എഴുന്നേറ്റു—അനേകം സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ അത്യന്തം ദീപ്തിമാൻ. കോടി രത്നങ്ങളുടെ പ്രഭയിൽ ജ്വലിക്കുന്ന മകുടാദി ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതനായിരുന്നു.