Adhyaya 33

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र अग्नितीर्थमनुत्तमम् । यत्र संनिहितो ह्यग्निर्गतः कामेन मोहितः

ശ്രീ മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—അതിനുശേഷം, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, അനുത്തമമായ അഗ്നിതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം; അവിടെ കാമമോഹിതനായി മുൻപ് വന്ന അഗ്നിദേവൻ സ്വയം സന്നിഹിതനായി നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । कथं देवो जगद्धाता कामेन कलुषीकृतः । कथं च नित्यदा वास एकस्थानेषु जायते

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ജഗദ്ധാതാവായ ദേവൻ കാമത്താൽ എങ്ങനെ കലുഷിതനായി? പിന്നെ ഒരേ സ്ഥലത്ത് നിത്യവാസം എങ്ങനെ സംഭവിക്കുന്നു?

Verse 3

एतत्त्वाश्चर्यमतुलं सर्वलोकेष्वनुत्तमम् । कथयस्व महाभाग परं कौतूहलं मम

ഇത് അതുലമായ അത്ഭുതം, സർവ്വലോകങ്ങളിലും അനുത്തമം. ഹേ മഹാഭാഗാ, എന്റെ പരമ കൗതുകം തീർക്കുവാൻ ദയവായി പറയുക।

Verse 4

श्रीमार्कण्डेय उवाच । साधु साधु महाप्राज्ञ पृष्टः प्रश्नस्त्वयानघ । कथयामि यथापूर्वं श्रुतमेतन्महेश्वरात्

ശ്രീ മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—സാധു, സാധു! ഹേ മഹാപ്രാജ്ഞാ, ഹേ അനഘാ, നീ യുക്തമായ ചോദ്യം ചോദിച്ചു. മഹേശ്വരനിൽ നിന്ന് മുൻപ് ഞാൻ കേട്ടതുപോലെ തന്നേ ഞാൻ പറയുന്നു।

Verse 5

आसीत्कृतयुगे राजा नाम्ना दुर्योधनो महान् । हस्त्यश्वरथसम्पूर्णो मेदिनीपरिपालकः

കൃതയുഗത്തിൽ ദുര്യോധനൻ എന്ന മഹാരാജാവ് ഉണ്ടായിരുന്നു; അവന്റെ സൈന്യം ആന, കുതിര, രഥങ്ങളാൽ സമ്പൂർണ്ണമായിരുന്നു; അവൻ ഭൂമിയുടെ പരിപാലകനായ ഭരണാധികാരിയായിരുന്നു।

Verse 6

रूपयौवनसम्पन्नं दृष्ट्वा तं पृथिवीपतिम् । दिव्योपभोगसम्पन्नं प्रार्थयामास नर्मदा

രൂപയൗവനസമ്പന്നനും ദിവ്യഭോഗസമൃദ്ധിയുള്ളവനുമായ ആ ഭൂമിപതിയെ കണ്ട നർമദാ അവനെ വരനായി പ്രാർത്ഥിച്ചു.

Verse 7

स तु तां चकमे कन्यां त्यक्त्वाऽन्यं प्रमदाजनम् । मुदा परमया युक्तो माहिष्मत्याः पतिर्नृप

മാഹിഷ്മതിയുടെ അധിപനായ രാജാവ് മറ്റു സ്ത്രീകളെ വിട്ട് ആ കന്യയോടു പ്രണയിച്ചു; പരമാനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞു.

Verse 8

रमते स तया सार्द्धं काले वै नृपसत्तम । नर्मदा जनयामास कन्यां पद्मदलेक्षणाम्

കാലക്രമത്തിൽ, ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, അവൻ അവളോടൊപ്പം രമിച്ചു; നർമദാ പദ്മദളനേത്രയായ ഒരു കന്യയെ പ്രസവിച്ചു.

Verse 9

अङ्गप्रत्यङ्गसम्पन्ना यस्माल्लोकेषु विश्रुता । तस्यां पिता च माता च चक्रतुः प्रेमबन्धनम्

അംഗപ്രത്യംഗസമ്പന്നയായതിനാൽ അവൾ ലോകങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധയായി; അവളോടു പിതാവും മാതാവും ഗാഢസ്നേഹബന്ധം സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 10

कालेनातिसुदीर्घेण यौवनस्था वराङ्गना । प्रार्थ्यमानापि राजन्वै नात्मानं दातुमिच्छति

അതി ദീർഘകാലത്തിന് ശേഷം ആ ശ്രേഷ്ഠ കന്യ യൗവനസ്ഥയായി; എങ്കിലും, ഹേ രാജൻ, അപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടും അവൾ വിവാഹത്തിന് തன்னை നൽകാൻ ഇച്ഛിച്ചില്ല.

Verse 11

ततोऽन्यदिवसे वह्निर्द्विजरूपो महातपाः । राजानं प्रार्थयामास रहो गत्वा शनैः शनैः

പിന്നെ മറ്റൊരു ദിവസം മഹാതപസ്വിയായ വഹ്നിദേവൻ ബ്രാഹ്മണരൂപം ധരിച്ചു രാജാവിനെ സമീപിച്ചു; ഏകാന്തത്തിൽ പതുക്കെ തന്റെ അപേക്ഷ അറിയിച്ചു।

Verse 12

भोभो रघुकुलश्रेष्ठ द्विजोऽहं मन्दसन्ततिः । दरिद्रो ह्यसहायश्च भार्यार्थे वरयामि ताम्

“ഓ ഓ രഘുകുലശ്രേഷ്ഠാ! ഞാൻ മന്ദസന്തതിയിലുള്ള ഒരു ദ്വിജൻ—ദരിദ്രനും ആശ്രയമില്ലാത്തവനും. ഭാര്യാർത്ഥമായി അവളെ വരിക്കുന്നു.”

Verse 13

कन्या सुदर्शना नाम रूपेणाप्रतिमा भुवि । तां ददस्व महाभाग वर्धते तव मन्दिरे

സുദർശനാ എന്നൊരു കന്യകയുണ്ട്; രൂപത്തിൽ ഭൂമിയിൽ അവൾക്ക് ഉപമയില്ല. ഹേ മഹാഭാഗാ! അവളെ എനിക്കു ദാനം ചെയ്യുക; അവൾ നിങ്ങളുടെ കൊട്ടാരത്തിൽ തന്നെയാണ് വളരുന്നത്.

Verse 14

ब्रह्मचर्येण निर्विण्ण एकाकी कामपीडितः । याचमानस्य मे तात प्रसादं कर्तुमर्हसि

ബ്രഹ്മചര്യത്താൽ ഞാൻ ക്ഷീണിച്ചു, ഏകാകിയായി, കാമപീഡിതനായി ഇരിക്കുന്നു. ഹേ താതാ! അപേക്ഷിക്കുന്ന എനിക്കു പ്രസാദം ചെയ്യുന്നത് നിങ്ങൾക്കു യുക്തമാണ്.

Verse 15

राजोवाच । नाहं द्रव्यविहीनस्य असवर्णस्य कर्हिचित् । दास्यामि स्वां सुतां शुभ्रां गम्यतां द्विजपुंगव

രാജാവ് പറഞ്ഞു—“ധനമില്ലാത്തതും അസവർണ്ണനുമായ ഒരുവന് ഞാൻ ഒരിക്കലും എന്റെ ശുഭ്രകുമാരിയെ നൽകുകയില്ല. ഹേ ദ്വിജപുംഗവാ, പോകുക.”

Verse 16

एवमुक्तस्तदा वह्निः परां पीडामुपागतः । न किंचिदुक्त्वा राजानं तत्रैवान्तरधीयत

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ വഹ്നി (അഗ്നി) അത്യന്തം വ്യഥയിൽ ആകപ്പെട്ടു. രാജാവിനോട് ഒന്നും പറയാതെ അവൻ അവിടെയേ അന്തർധാനം ചെയ്തു.

Verse 17

गते चादर्शनं विप्रे राजा मन्त्रिपुरोहितैः । मन्त्रयित्वाथ काले तु तुष्टो मखमुखे स्थितः

ആ വിപ്രൻ ദൃഷ്ടിയിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷനായപ്പോൾ രാജാവ് മന്ത്രിമാരും പുരോഹിതന്മാരും കൂടെ ആലോചിച്ചു; യുക്തകാലത്ത് സന്തുഷ്ടനായി യാഗത്തിന്റെ പ്രവേശമുഖത്ത് നിന്നു.

Verse 18

यजतश्च मखे भक्त्या ब्राह्मणैः सह भारत । ततश्चादर्शनं वह्निः सर्वेषां पश्यतामगात्

ഹേ ഭാരതാ! അദ്ദേഹം ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം ഭക്തിയോടെ യാഗം നടത്തുമ്പോൾ, എല്ലാവരും നോക്കിനിൽക്കെ വഹ്നി (അഗ്നി) അദൃശ്യമാവുകയായിരുന്നു.

Verse 19

विप्रा दुर्मनसो भूत्वा गता राज्ञो हि मन्दिरम् । वह्निनाशं विमनसो राजानमिदमब्रुवन्

ബ്രാഹ്മണർ ദുഃഖിതരായി രാജമന്ദിരത്തിലേക്ക് പോയി. പവിത്ര അഗ്നി നശിച്ചതിൽ വ്യാകുലരായി അവർ രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 20

ब्राह्मणा ऊचुः । दुर्योधन महाराज श्रूयतां महदद्भुतम् । न श्रुतं न च दृष्टं वा कौतुकं नृपपुंगव

ബ്രാഹ്മണർ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാരാജ ദുര്യോധന! ഒരു മഹാദ്ഭുതം ശ്രവിക്കൂ. ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ! ഇത്തരമൊരു അത്ഭുതം ഒരിക്കലും കേട്ടതുമില്ല, കണ്ടതുമില്ല.

Verse 21

अग्निकार्यप्रवृत्तानां सर्वेषां विधिवन्नृप । केनापि हेतुना वह्निर्दृश्यते न ज्वलत्युत

ഹേ രാജാവേ! എല്ലാവരും വിധിപ്രകാരം അഗ്നികർമ്മത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ഏതോ കാരണത്താൽ അഗ്നി കാണപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ ജ്വലിക്കുന്നില്ല.

Verse 22

तच्छ्रुत्वा विप्रियं घोरं राजा विप्रमुखाच्च्युतम् । आसनात्पतितो भूमौ छिन्नमूल इव द्रुमः

ബ്രാഹ്മണന്റെ വായിൽ നിന്നുള്ള ആ ഭീകരവും അനിഷ്ടവുമായ വാർത്ത കേട്ട് രാജാവ് സിംഹാസനത്തിൽ നിന്ന് നിലത്തേക്ക് വീണു; വേരറുത്ത വൃക്ഷംപോലെ.

Verse 23

आश्वस्य च मुहूर्तेन उन्मत्त इव संस्तदा । निरीक्ष्य च दिशः सर्वा इदं वचनमब्रवीत्

ഒരു നിമിഷം സ്വയം ആശ്വസിച്ച് അവൻ ഭ്രാന്തനെന്നപോലെ എഴുന്നേറ്റ് നിന്നു. എല്ലാ ദിക്കുകളെയും നോക്കി പിന്നെ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 24

किमेतदाश्चर्यपरमिति भोभो द्विजोत्तमाः । कथ्यतां कारणं सर्वं शास्त्रदृष्ट्या विभाव्य च

“ഇത് എന്തൊരു പരമാശ്ചര്യം! ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, ശാസ്ത്രദൃഷ്ടിയിൽ പരിശോധിച്ച് മുഴുവൻ കാരണവും പറയുക.”

Verse 25

मम वा दुष्कृतं किंचिदुताहो भवतामिह । येन नष्टोऽग्निशालायां हुतभुक्केन हेतुना

“എന്റെ ഭാഗത്ത് ഏതെങ്കിലും ദുഷ്കൃത്യമുണ്ടോ, അല്ലെങ്കിൽ നിങ്ങളിൽ ഇവിടെ ഏതെങ്കിലും ദോഷമുണ്ടോ—അതുകൊണ്ടാണോ അഗ്നിശാലയിൽ ഹുതഭുക്ക് (അഗ്നിദേവൻ) അപ്രത്യക്ഷനായത്? ഏത് കാരണത്താൽ ഇത് സംഭവിച്ചു?”

Verse 26

मन्त्रच्छिद्रमथान्यद्वा नैव किंचिददक्षिणम् । क्रियाहीनं कृतं वाथ केन वह्निर्न दृश्यते

മന്ത്രങ്ങളിൽ ഏതെങ്കിലും പിഴവുണ്ടോ, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റേതെങ്കിലും ദോഷമോ? യഥോചിത ദക്ഷിണയില്ലാതെ എന്തെങ്കിലും ചെയ്തോ, അല്ലെങ്കിൽ ക്രിയാവിധിയില്ലാതെ നടന്നോ? ഏതു കാരണത്താൽ അഗ്നി ദൃശ്യമല്ല?

Verse 27

अन्नहीनो दहेद्राष्ट्रं मन्त्रहीनस्तु ऋत्विजः । दातारं दक्षिणाहीनो नास्ति यज्ञसमो रिपुः

അന്നമില്ലാത്ത യജ്ഞം രാജ്യം ദഹിപ്പിക്കും; മന്ത്രഹീന ഋത്വിജൻ യജ്ഞം നശിപ്പിക്കും; ദക്ഷിണയില്ലെങ്കിൽ ദാതാ-യജമാനന് ഹാനി വരും. ദോഷമുള്ള യജ്ഞംപോലെ ശത്രു ഇല്ല.

Verse 28

ब्राह्मणा ऊचुः । न मन्त्रहीना हि वयं न च राजन्व्रतैस्तथा । द्रव्येण च न हीनस्त्वमन्यत्पापं विचिन्त्यताम्

ബ്രാഹ്മണർ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ, ഞങ്ങൾ മന്ത്രഹീനരല്ല; വ്രതാചാരങ്ങളിലും കുറവില്ല. നിങ്ങൾക്കും ദ്രവ്യത്തിൽ കുറവില്ല. അതിനാൽ മറ്റൊരു പാപദോഷം കാരണമെന്നു വിചാരിക്കണം.

Verse 29

राजोवाच । तथापि यूयं सहिता उपायं चिन्तयन्त्विति । येन श्रेयो भवेन्नित्यमिह लोके परत्र च

രാജാവ് പറഞ്ഞു—എങ്കിലും നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ചേർന്ന് ഒരു ഉപായം ആലോചിക്കൂ; ഇതിലൂടെ ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും നിത്യ ശ്രേയസ് ലഭിക്കട്ടെ.

Verse 30

एवमुक्तास्ततः सर्वे ब्राह्मणाः कृतनिश्चयाः । निराहाराः स्थिताः शर्वे यत्र नष्टो हुताशनः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, എല്ലാ ബ്രാഹ്മണരും ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ, നിരാഹാരമായി നിലകൊണ്ട്, ഹുതാശനൻ (യജ്ഞാഗ്നി) അപ്രത്യക്ഷമായ അതേ സ്ഥലത്തു തന്നെ നിന്നു.

Verse 31

ततः स्वप्ने महातेजा हुतभुग्ब्राह्मणांस्तदा । उवाच श्रूयतां सर्वैर्मम नाशस्य कारणम्

അപ്പോൾ സ്വപ്നത്തിൽ മഹാതേജസ്സുള്ള ഹുതഭുക് (അഗ്നി) ബ്രാഹ്മണന്മാരോട് പറഞ്ഞു—“എന്റെ അന്തർധാനത്തിന്റെ കാരണമെല്ലാവരും കേൾക്കുക।”

Verse 32

प्रार्थितोऽयं मया राजा सुतां दातुं न चेच्छति । तेन नष्टोऽग्निशरणादहं भो द्विजसत्तमाः

“ഞാൻ ഈ രാജാവിനോട് തന്റെ പുത്രിയെ നൽകാൻ അപേക്ഷിച്ചു; എന്നാൽ അവൻ സമ്മതിക്കുന്നില്ല. അതിനാൽ, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഞാൻ അഗ്നിശരണത്തിൽ നിന്ന് അന്തർധാനമായി।”

Verse 33

। अध्याय

അധ്യായം (അധ്യായ-ചിഹ്നം).

Verse 34

तच्छ्रुत्वा वचनं विप्रा वैश्वानरमुखोद्गतम् । विस्मयोत्फुल्लनयना राजानमिदमब्रुवन्

വൈശ്വാനരൻ (അഗ്നി) മുഖത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ട ആ വചനം കേട്ട്, വിസ്മയത്തോടെ വിരിഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ ബ്രാഹ്മണന്മാർ രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 35

भवतो मतमाज्ञाय सर्वे गत्वाग्निमन्दिरम् । निराहाराः स्थिता रात्रौ पश्यामो जातवेदसम्

നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായം അറിഞ്ഞ് ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും അഗ്നിമന്ദിരത്തിലേക്ക് പോകും; ഉപവസിച്ച് രാത്രി മുഴുവൻ അവിടെ നില്ക്കുകയും ജാതവേദസ് (അഗ്നിദേവൻ) ദർശനം നേടുകയും ചെയ്യും।

Verse 36

तेनोक्ताः स्वसुतां चेत्तु राजा मे दातुमिच्छति । ततोऽस्य भूयोऽपि गृहे ज्वलेऽहं नान्यथा द्विजाः

അദ്ദേഹം അവരോട് പറഞ്ഞു: 'ഹേ ബ്രാഹ്മണരേ, രാജാവ് തൻ്റെ മകളെ എനിക്ക് നൽകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ മാത്രമേ ഞാൻ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ഭവനത്തിൽ വീണ്ടും ജ്വലിക്കുകയുള്ളൂ, അല്ലാത്തപക്ഷം ഇല്ല.'

Verse 37

एवं ज्ञात्वा महाराज स्वसुतां दातुमर्हसि

ഹേ മഹാരാജാവേ! ഇതറിഞ്ഞ് അങ്ങ് അങ്ങയുടെ മകളെ ദാനം ചെയ്യേണ്ടതാണ്.

Verse 38

राजोवाच । भवतां तस्य वा कार्यं देवस्य वचनं हृदि । समयं कर्तुमिच्छामि कन्यादाने ह्यनुत्तमम्

രാജാവ് പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങളുടെയോ ആ ദേവൻ്റെയോ വചനം എൻ്റെ ഹൃദയത്തിലുണ്ട്. ഈ ഉത്തമമായ കന്യാദാനത്തിൽ ഒരു വ്യവസ്ഥ വയ്ക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.'

Verse 39

मम संनिहितो नित्यं गृहे तिष्ठतु पावकः । ददामि रुचिरापाङ्गीं नान्यथा करवाणि वै

'അഗ്നിദേവൻ എൻ്റെ ഭവനത്തിൽ നിത്യവും വസിക്കട്ടെ. സുന്ദരമായ കണ്ണുകളുള്ള എൻ്റെ മകളെ ഞാൻ നൽകുന്നു; ഞാൻ മറിച്ചൊന്നും ചെയ്യില്ല.'

Verse 40

एवं ते ब्राह्मणाः श्रुत्वा तथाग्निं प्राप्य सत्वरम् । कथयित्वा विवाहेन योजयामासुराशु वै

ഇതുകേട്ട ആ ബ്രാഹ്മണർ വേഗത്തിൽ അഗ്നിയുടെ അടുക്കൽ ചെന്ന്, കാര്യം പറഞ്ഞ്, ഉടൻ തന്നെ വിവാഹത്തിന് ഏർപ്പാട് ചെയ്തു.

Verse 41

सुदर्शनाया लाभेन परितुष्टो हुताशनः । ज्वलते सन्निधौ नित्यं माहिष्मत्यां युधिष्ठिर

സുദർശനയെ ലഭിച്ചതിൽ പ്രസന്നനായ ഹുതാശനൻ (അഗ്നിദേവൻ), ഹേ യുധിഷ്ഠിര, മാഹിഷ്മതിയിൽ സന്നിധിയിൽ നിത്യവും ജ്വലിക്കുന്നു।

Verse 42

ततः प्रभृति तत्तीर्थमग्नितीर्थं प्रचक्षते । ये तत्र पक्षसन्धौ तु स्नानदानैस्तु भाविताः

അന്നുമുതൽ ആ തീർത്ഥം ‘അഗ്നിതീർത്ഥം’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായി. അവിടെ പക്ഷസന്ധിക്കാലത്ത് സ്നാനവും ദാനവും ചെയ്യുന്നവർ ആ കർമ്മങ്ങളാൽ ശുദ്ധിയും പുണ്യവും പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 43

तर्पयन्ति पितॄन् देवांस्तेऽश्वमेधफलैर्युताः । सुवर्णं ये प्रयच्छन्ति तस्मिंस्तीर्थे नराधिप

ഹേ നരാധിപാ! ആ തീർത്ഥത്തിൽ പിതൃകൾക്കും ദേവന്മാർക്കും തർപ്പണം ചെയ്യുന്നവർ അശ്വമേധയാഗഫലത്തോടു തുല്യമായ പുണ്യം നേടുന്നു; അവിടെ സ്വർണം ദാനം ചെയ്യുന്നവരും അതേ പുണ്യത്തിൽ യുക്തരാകുന്നു।

Verse 44

पृथ्वीदानफलं तत्र जायते नात्र संशयः । अनाशकं तु यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप

ഹേ നരാധിപാ! അവിടെ ഭൂദാനഫലം നിശ്ചയമായും ലഭിക്കുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല. കൂടാതെ ആ തീർത്ഥത്തിൽ അനാശകവ്രതം (അന്നത്യാഗ ഉപവാസം) ചെയ്യുന്നവനും മഹാപുണ്യം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 45

स मृतो ह्यग्निलोके तु क्रीडते सुरपूजितः । एष ते ह्यग्नितीर्थस्य सम्भवः कथितो मया

അവൻ മരിച്ച ശേഷം അഗ്നിലോകത്തിൽ ദേവന്മാർ പൂജിക്കുന്നവനായി ആനന്ദത്തോടെ വിഹരിക്കുന്നു। ഹേ നരാധിപാ! ഇങ്ങനെ അഗ്നിതീർത്ഥത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു।

Verse 46

सर्वपापहरः पुण्यः श्रुतमात्रो नरोत्तम । धन्यः पापहरो नित्यमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

ഹേ നരോത്തമാ! ഇത് പരമ പുണ്യമാകുന്നു; കേൾവിമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ സർവ്വപാപങ്ങളും ഹരിക്കുന്നു. ഇത് ധന്യം, നിത്യം പാപഹരം—ഇങ്ങനെ ശങ്കരൻ (ശിവൻ) അരുളിച്ചെയ്തു.