Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 26

Devanagari script

मन्त्रच्छिद्रमथान्यद्वा नैव किंचिददक्षिणम् । क्रियाहीनं कृतं वाथ केन वह्निर्न दृश्यते

Transliteration

mantracchidramathānyadvā naiva kiṃcidadakṣiṇam | kriyāhīnaṃ kṛtaṃ vātha kena vahnirna dṛśyate

Translation

മന്ത്രങ്ങളിൽ ഏതെങ്കിലും പിഴവുണ്ടോ, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റേതെങ്കിലും ദോഷമോ? യഥോചിത ദക്ഷിണയില്ലാതെ എന്തെങ്കിലും ചെയ്തോ, അല്ലെങ്കിൽ ക്രിയാവിധിയില്ലാതെ നടന്നോ? ഏതു കാരണത്താൽ അഗ്നി ദൃശ്യമല്ല?

Word by Word

• मन्त्रच्छिद्रम्: a flaw in the mantra
• मन्त्रच्छिद्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक) + छिद्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मन्त्रस्य छिद्रम्)

• अथ: then/and
• अथ: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/समुच्चयार्थक (then/and)

• अन्यत्: something else
• अन्यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्य (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक (or)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक (indeed/just)

• किञ्चित्: anything
• किञ्चित्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; अनिश्चितार्थक (something/anything)

• अदक्षिणम्: without dakṣiṇā (fee)
• अदक्षिणम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ (उपसर्ग/निषेध) + दक्षिणा (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; नञ्-समासान्त/निषेधार्थक विशेषण (without fee)

• क्रियाहीनम्: devoid of ritual acts
• क्रियाहीनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्रिया (प्रातिपदिक) + हीन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषसदृश (क्रियया हीनम् = lacking rites)

• कृतम्: done/performed
• कृतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: कृ-धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक (or)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रमार्थक (then)

• केन: by what/through whom
• केन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; प्रश्नार्थक (by whom/whereby)

• वह्निः: fire
• वह्निः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वह्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (not)

• दृश्यते: is seen/appears
• दृश्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (is seen/appears)

Speaker

Rājā (the king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha (Narmadā)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A royal sacrificial enclosure at the Revā-tīrtha: altars prepared, priests perplexed, and an empty fire-pit where flames should rise; the king questions possible mantra-flaws and missing dakṣiṇā under a tense sky.

Characters & Entities

• Agni (Vahni)
• Mantra
• Dakṣiṇā
• Brāhmaṇas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma requires both correct intention and correct method: mantras, rites, and honoring officiants (dakṣiṇā) sustain sacred order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not a tīrtha-focused verse; it occurs within Revā Khaṇḍa’s broader sacred geography while discussing yajña procedure.

What ritualistic prescription is mentioned?

Avoid mantracchidra (errors), complete kriyā (rites) properly, and provide appropriate dakṣiṇā.