Sukta 21
Sukta 9.21
Soma (as Pavamāna streams) with explicit relation to Indra
ഈ ചെറു പവമാന സ്തുതിയിൽ, സോമധാരകൾ പവിത്രകത്തിലൂടെ (ഫിൽറ്ററിലൂടെ) പാഞ്ഞൊഴുകി, ദീപ്തവും ശക്തവുമായിത്തീർന്ന് ഇന്ദ്രന്റെ ഉന്മാദത്തിനും വിജയത്തിനും യോജ്യമാകുന്നതായി പുകഴ്ത്തപ്പെടുന്നു. മന്ത്രങ്ങൾ സോമത്തിന്റെ ശുദ്ധീകരണഗതി, ‘സ്വർ’ എന്ന സൂര്യലോകപ്രകാശവും നിധികളും ജയിപ്പിക്കുന്ന അതിന്റെ ശക്തി, കൂടാതെ സത് (യാഥാർത്ഥ്യം) മുതൽ പ്രചോദിതചിന്ത (മതി)യെ പ്രസവിപ്പിക്കുന്ന ശേഷി എന്നിവയെ ഊന്നിപ്പറയുന്നു. യാഗത്തിലും അന്തർത്ഥത്തിലും, വ്യക്തീകരിച്ച ആനന്ദം ഇന്ദ്രസദൃശമായ ശക്തിക്കും ദീപ്തജ്ഞാനത്തിനും ഊർജ്ജദായകമാണെന്ന് ഈ സ്തുതി ആഘോഷിക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
एते धावन्तीन्दवः सोमा इन्द्राय घृष्वयः । मत्सरासः स्वर्विदः ॥
ഈ സോമബിന്ദുക്കൾ ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി ഓടിപ്പുറപ്പെടുന്നു—തപ്തമായി, അമർത്തി മുന്നേറുന്നവയായി; ഇവ മത്‌സരങ്ങൾ—ഉല്ലാസമദം—ആണ്, സ്വർവിദ്—സ്വർലോകം കണ്ടെത്തുന്നവർ—ആണ്, നമ്മിൽ പ്രകാശമയ ജ്ഞാനം കണ്ടെത്തുന്നവർ.
Mantra 2
प्रवृण्वन्तो अभियुजः सुष्वये वरिवोविदः । स्वयं स्तोत्रे वयस्कृतः ॥
ഇവർ മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞുചെല്ലുന്നു, ആക്രമണത്തിനായി യോജിപ്പിക്കപ്പെട്ടവരായി; നല്ല പിഴിയലിനായി, വരിവോവിദ്—വിശാലാവകാശം കണ്ടെത്തുന്നവർ—; ഇവർ തന്നെ സ്തോത്രത്തിൽ വയസ്കൃത—ജീവവർധനം—രചിക്കുന്നു, ശരിയായ ഗാനംകൊണ്ട് സത്തയിൽ കൂടുതൽ പ്രാണശക്തി പണിയുന്നു.
Mantra 3
वृथा क्रीळन्त इन्दवः सधस्थमभ्येकमित् । सिन्धोरूर्मा व्यक्षरन् ॥
സ്വേച്ഛയായി ക്രീഡിക്കുന്ന സോമബിന്ദുക്കൾ (ഇന്ദവഃ) ഒരേ സധസ്ഥം—സാമാന്യ ആസനം—ലേക്ക് ഒഴുകി ഒന്നിക്കുന്നു; സിന്ധുവിന്റെ ഊർമി (തിര)പോലെ അവ ഒഴുകി ചൊരിഞ്ഞ് വ്യാപിക്കുന്നു.
Mantra 4
एते विश्वानि वार्या पवमानास आशत । हिता न सप्तयो रथे ॥
ഈ പവമാന സോമങ്ങൾ എല്ലാ വാര്യ—ആഗ്രഹ്യ നിധികളെ—പ്രാപിക്കുന്നു; രഥത്തിൽ യോജിപ്പിച്ച ഏഴ് അശ്വങ്ങളെപ്പോലെ സ്ഥാപിതരായി, അവ ക്രമബദ്ധമായ ശക്തിയോടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
Mantra 5
आस्मिन्पिशङ्गमिन्दवो दधाता वेनमादिशे । यो अस्मभ्यमरावा ॥
ഇതിൽ, ഹേ ഇന്ദവഃ (സോമബിന്ദുക്കളേ), പിശംഗ—ചെമ്പുവർണ്ണ തേജസ്—സ്ഥാപിക്കുവിൻ; ആദേശത്തിനായി വേന (ആകാംക്ഷ/പ്രേരണ) ധരിക്കുവിൻ; ഞങ്ങൾക്ക് ഉദാരനായവൻ ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് ജാഗരിക്കട്ടെ.
Mantra 6
ऋभुर्न रथ्यं नवं दधाता केतमादिशे । शुक्राः पवध्वमर्णसा ॥
ഋഭുക്കൾ പുതിയ രഥം നിർമ്മിക്കുന്നതുപോലെ, വെളിപ്പെടുത്തലിനായി കേത (ചിഹ്നം) സ്ഥാപിക്കുവിൻ. ഹേ ശുക്രാഃ (ദീപ്തന്മാരേ), അർണസ (പ്രവാഹം)കൊണ്ട് നിങ്ങളെത്തന്നെ ശുദ്ധീകരിക്കുവിൻ.
Mantra 7
एत उ त्ये अवीवशन्काष्ठां वाजिनो अक्रत । सतः प्रासाविषुर्मतिम् ॥
ഇവ തന്നെയാണ്—ആ ആവേശശക്തികൾ—ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് പാഞ്ഞുചെന്നത്; വാജിനഃ (ബല-സമൃദ്ധിയുടെ വാഹകർ) അതിനെ രൂപപ്പെടുത്തി. സത് (യാഥാർത്ഥ്യം) നിന്നു അവർ മതി (ചിന്താശക്തി)യെ പിഴിഞ്ഞൊഴുക്കി, പ്രത്യക്ഷമാക്കി.
Inside Sukta 21
How it unfolds
- Where it opens
The hymn opens with the vivid image of Soma-drops rushing forward for Indra—ardent, pressing on, and capable of winning the sun-world (svar).
- Development
It develops Soma’s role as purifier and achiever of ‘all desirable treasures,’ moving in ordered power like well-yoked steeds that carry the sacrificer toward fulfillment.
- Climax
The peak revelation is that these potent streams drive to the goal and, from sat (the Real), press out and set flowing mati (inspired thought) into manifestation.
- Where it settles
It concludes by affirming successful attainment—Soma’s clarified force reaches its aim, empowering action and establishing luminous, truth-born inspiration.
The deity: Soma Pavamāna, explicitly related to Indra
- In the VedaSoma is praised as the flowing, self-clarifying draught—drops (indavaḥ) that run, shine, and become exhilarating (matsarāsaḥ), ‘finders of svar’ (svar-vid). As Pavamāna, Soma is the stream in motion through the filter, gaining brilliance and potency for the gods, especially Indra.
- Cosmic functionMediator between earth and heaven: through purification and offering, Soma strengthens Indra to overcome obstruction, release light, and secure prosperity; it also links sacrifice to cosmic order by turning pressed plant-essence into divine power.
- Inner significanceThe clarified Soma-stream symbolizes purified consciousness and delight that energizes the will (Indra) and opens luminous insight (svar). As it ‘presses out thought’ (mati) from sat, it images inspiration arising when the mind is filtered of turbulence and aligned to truth.
The seer
- Anukramaṇī attribution uncertain (Pavamāna Soma hymn; seer not securely identifiable)This sukta belongs to Mandala 9’s Pavamāna collection, where the ‘seer’ is often effectively the inspired Soma-poetry of the pressing tradition rather than a single clearly named ṛṣi for every hymn.
Famous verses
matsarāsaḥ svarvidaḥ
hitā na saptayo rathe
sataḥ prāsāviṣur matim
Attributes of the deity
- Purifying/clarifying (pavamāna)
- Swift-flowing streams and drops (indavaḥ)
- Intoxicating ecstasy and strength (matsara)
- Light-winning, ‘finder of svar’ (svar-vid)
- Treasure-bringing and fulfillment-bestowing
- Indra-empowering draught
- Source of inspired thought (mati) from the Real (sat)
Also by this seer
- Part of the RV Book 9 Pavamāna cycle used widely in Soma-pressing liturgy (pavamāna-stotras).
- Themes and diction overlap with other RV 9 hymns praising Soma’s purification, Indra-invigoration, and light-winning power.
The rite, step by step
- Press Soma (savana) and collect the juice.
- Filter/purify through wool or strainer (pavitra) as the streams run forth (pavamāna).
- Recite/chant the hymn during the flowing and clarification, inviting Soma’s brightness and Indra-strength.
- Mix with water/milk as prescribed and prepare libations.
- Offer Soma into the fire and/or to Indra with accompanying formulas and praises.
- Conclude with requests for light (svar), treasure, and victorious power.
Offerings
- Purified Soma juice (Soma-rasa)
- Water for dilution
- Milk/curds (as customary Soma admixture in many rites)
- Ghee and related oblations in the accompanying fire-offering context
Frequently Asked Questions
It praises the Soma juice as it flows through the filter (Pavamāna), becoming bright and powerful, especially to invigorate Indra and to win light (svar) and prosperity.
In Vedic ritual, Indra is a chief recipient of Soma. The hymn presents Soma as the energizing drink that strengthens Indra’s victorious force and helps overcome obstacles to light and abundance.
It poetically says that when Soma is purified, it symbolizes truth-based clarity: from the Real (sat) arises inspired thought (mati), which then ‘streams forth’ as effective insight and right action.
Ask anything about Sukta 21 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
