Rig Veda 6.13.2: Mandala 6, Sukta 13, Mantra 2

Sukta 6.13

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional)

Devata: Agni (identified with Bhaga and Mitra functions)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

त्वं भगो न आ हि रत्नमिषे परिज्मेव क्षयसि दस्मवर्चाः । अग्ने मित्रो न बृहत ऋतस्यासि क्षत्ता वामस्य देव भूरेः ॥

Recitation with translationRig Veda 6.13.2

Transliteration

tváṃ bhágo na ā́ hí rátnam íṣe párijma iva kṣáyasi dasmávarcāḥ | ágne mitró ná bṛhatá ṛtásyā́si kṣattā́ vā́masya deva bhū́reḥ ||

Translation

നീ ഞങ്ങൾക്ക് ഭഗനുപോലെ—ആനന്ദത്തിനായി രത്നധനം കൊണ്ടുവരുന്നവൻ; എല്ലാടവും സഞ്ചരിക്കുന്നവനെപ്പോലെ നീ വസിച്ച് ഭരിക്കുന്നു, ഹേ അത്ഭുതജ്വാലയുള്ളവാ. ഹേ അഗ്നേ, മിത്രനുപോലെ നീ ഋതത്തിന്റെ വിശാല രക്ഷകൻ; ഹേ ദേവാ, നീ വാഞ്ഛിതത്തിന്റെ വിഭജകൻ—ഭൂരി (അപാരം) സമൃദ്ധിയിൽ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वम्: thou
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भगः: Bhaga (the bestower), lord of bounty
• भगः: कर्तृ (त्वम्-समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भग (प्रातिपदिक)

• नः: of us / our
• नः: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आ: hither, towards
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• हि: indeed, for
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• रत्नम्: treasure, precious gift
• रत्नम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रत्न (प्रातिपदिक)

• इषे: for refreshment/nourishment
• इषे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: इष् (धातु) / इष (प्रातिपदिक ‘refreshment’)

• परिज्मा: a wheel/rim (of a chariot), felly
• परिज्मा: उपमान (इव-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: परिज्मन् (प्रातिपदिक)

• इव: like
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (निपात)

• क्षयसि: thou dwellest/abidest
• क्षयसि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: क्षि (धातु) ‘to dwell, abide’

• दस्मवर्चाः: of wondrous/brilliant splendour
• दस्मवर्चाः: विशेषण (अग्ने/त्वम्)
• Type: Adjective
• Root: दस्म-वर्चस् (प्रातिपदिक; समास)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• मित्रः: Mitra (the Friend-god)
• मित्रः: कर्तृ (उपमान)
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• बृहतः: of the great
• बृहतः: सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: बृहत् (प्रातिपदिक)

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order, truth)
• ऋतस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• असि: thou art
• असि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु) ‘to be’

• क्षत्ता: dispenser, apportioner (steward)
• क्षत्ता: कर्तृ (असि-समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षत्तृ (प्रातिपदिक; agent-noun from √क्षद्/क्षद् ‘to apportion/serve’ in Vedic usage)

• वामस्य: of good things / of favour
• वामस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: वाम (प्रातिपदिक)

• देव: O god
• देव: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• भूरेः: of abundance, of much (wealth)
• भूरेः: सम्बन्ध
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: भूरि (प्रातिपदिक)