Rig Veda 5.31.5: Mandala 5, Sukta 31, Mantra 5

Sukta 5.31

Rishi: Atri Bhauma (Ātreya) (traditional for RV 5.31)

Devata: Indra (with Aditi and Soma-pressing imagery as supporting powers)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

वृष्णे यत्ते वृषणो अर्कमर्चानिन्द्र ग्रावाणो अदितिः सजोषाः । अनश्वासो ये पवयोऽरथा इन्द्रेषिता अभ्यवर्तन्त दस्यून् ॥

Recitation with translationRig Veda 5.31.5

Transliteration

vṛ́ṣṇe yát te vṛ́ṣaṇo arkám arcān índra grā́vāṇo áditiḥ sajóṣāḥ | anáśvāso yé paváyo ’rathā índreṣitā abhyávartanta dásyūn ||

Translation

ഹേ വൃഷഭസദൃശ ഇന്ദ്രാ, ശക്തന്മാർ നിന്റെ ദീപ്തമായ അർകത്തെ പാടിയപ്പോൾ—ഗ്രാവാണ (സോമപേഷണക്കല്ലുകൾ)യും അദിതിയും സജോഷാ (ഏകസുരത്തിൽ)—അപ്പോൾ ആ പവയഃ (ചക്രവലയം/അറ്റങ്ങൾ), അശ്വരഹിതവും രഥരഹിതവും ആയി, നിനാൽ പ്രേരിതരായി ദസ്യുക്കളുടെ മേൽ തിരിഞ്ഞുവീണ് അവരെ അമർത്തി കീഴടക്കി.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वृष्णे: for/to the bull (mighty one)
• वृष्णे: सम्प्रदान (लक्ष्य/प्रति) / अधिकरण (सम्बन्धे)
• Type: Noun
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)

• यत्: which/that
• यत्: कर्म (अर्कम् इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः) / सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: of you/your
• ते: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वृषणः: of the bull (mighty one)
• वृषणः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)

• अर्कम्: hymn/song of praise
• अर्कम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अर्क (प्रातिपदिक)

• अर्चान्: praising/singing
• अर्चान्: कर्ता (अर्चान् = ‘praising’ as subject-qualifier)
• Type: Participle (verbal adjective)
• Root: अर्च् (धातु) → अर्चन् (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• ग्रावाणः: pressing-stones
• ग्रावाणः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: ग्रावन् (प्रातिपदिक)

• अदितिः: Aditi
• अदितिः: कर्ता (समुच्चित-कर्ता)
• Type: Noun (proper)
• Root: अदिति (प्रातिपदिक)

• सजोषाः: in concord/together, harmoniously
• सजोषाः: कर्ता-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सजोषस् (प्रातिपदिक; स- + जोष ‘सन्तोष/अनुराग’)

• अनश्वासः: horseless
• अनश्वासः: कर्ता
• Type: Adjective
• Root: अनश्व (प्रातिपदिक; अ- + अश्व ‘horse’)

• ये: who/which
• ये: कर्ता (अनश्वासः इत्यस्य सम्बन्धि-यः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पवयः: fellies/rims (of wheels)
• पवयः: कर्ता (समुच्चित-कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पवि (प्रातिपदिक)

• अरथाः: without a chariot/chariotless
• अरथाः: कर्ता-विशेषण (पवयः इत्यादीनाम्)
• Type: Adjective
• Root: अरथ (प्रातिपदिक; अ- + रथ)

• इन्द्रेषिताः: impelled by Indra
• इन्द्रेषिताः: कर्ता-विशेषण (ये…)
• Type: Past participle (passive)
• Root: इन्द्र-इषित (कृदन्त-प्रातिपदिक; इष् ‘प्रेरणे’ + क्त)

• अभ्यवर्तन्त: they turned against/assailed
• अभ्यवर्तन्त: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वृत् (धातु; वर्तते) + अभि (उपसर्ग)

• दस्यून्: the Dasyus (hostile foes)
• दस्यून्: कर्म
• Type: Noun
• Root: दस्यु (प्रातिपदिक)