HomeRig VedaMandala 1Sukta 164Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Rig Veda 1.164.11: Mandala 1, Sukta 164, Mantra 11

Sukta 1.164

Rishi: Dīrghatamas Āucathya
Devata: Ṛta/Time-wheel; Agni as witness and inner fire of order
Chandas: Triṣṭubh

द्वादशारं नहि तज्जराय वर्वर्ति चक्रं परि द्यामृतस्य । आ पुत्रा अग्ने मिथुनासो अत्र सप्त शतानि विंशतिश्च तस्थुः ॥

dvādaśā́raṁ náhi tát járāya várvarti cákraṁ pári dyā́m ṛtásya | ā́ putrā́ agne mithunā́so átra saptá śatā́ni viṁśatíś ca tasthuḥ ||

പന്ത്രണ്ടു അറകളുള്ള ചക്രം ജരയാൽ ക്ഷയിക്കുന്നില്ല; അത് ഋതത്തിന്റെ ദ്യൗ (ആകാശം) ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നു. ഇവിടെ, ഹേ അഗ്നേ, യുഗ്മരൂപമായ പുത്രന്മാർ സ്ഥാനമേറ്റിരിക്കുന്നു—ക്രമബദ്ധമായി ഏഴുനൂറ് ഇരുപത് നിലകൊള്ളുന്നു.

द्वादश-अरम्twelve-spoked
द्वादश-अरम्:
विशेषणम् (कर्म/कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootद्वादश (संख्या) + अर (प्रातिपदिक ‘अर’ = spoke) प्रत्यय -अम्
not
:
सम्बन्ध/निषेध
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
हिindeed, for
हि:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
तत्that
तत्:
कर्तृ/कर्म-सम्बन्धे (संदर्भवाचक)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जरायैto old age, to decay
जरायै:
सम्प्रदान (यस्यै/यस्यार्थम्)
TypeNoun
Rootजरा (प्रातिपदिक)
वर्वर्तिturns, rolls
वर्वर्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√वृत् (वर्तने) [वेद. पुनरुक्त/गुणित-रूप ‘वर्वर्ति’]
चक्रम्wheel
चक्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
परिaround
परि:
क्रियाविशेषण (दिशा/पर्यावरण)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
द्याम्the heaven, sky
द्याम्:
कर्म/अधिकारण (परि + गत्यर्थे)
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक ‘द्याम्’ = द्यौः का द्वितीया)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
hither, forth
:
क्रियाविशेषण/सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
पुत्राःsons
पुत्राः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
मिथुनासःpaired, in couples
मिथुनासः:
विशेषणम् (कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootमिथुन (प्रातिपदिक) + -अस् (वेद. बहुवचन-प्रथमा)
अत्रhere
अत्र:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
सप्तseven
सप्त:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या)
शतानिhundreds
शतानि:
कर्तृ (तस्थुः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
विंशतिःtwenty
विंशतिः:
कर्तृ (शतानि सह)
TypeNoun
Rootविंशति (संख्या-प्रातिपदिक)
and
:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
तस्थुःstood, have stood
तस्थुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√स्था (तिष्ठति) [परस्मैपद]

Ask anything about this verse

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App