Deity · Ramcharitmanas
ഹനുമാൻ in the Ramcharitmanas
हनुमान्Named in 135 verses
Speaks in 45 verses
In this book
Key chapters
The chapters where ഹനുമാൻ matters most.
यह सोपान ‘एकाग्र-भक्ति’ का द्वार है: साधक-चित्त (हनुमान) को ‘राम-काज’ में स्थिर कर, अविद्या/विघ्न (सुरसा, सिंहिका, लंकिनी) लाँघकर ‘सीता-दर्शन’ (आत्म-शुद्धि व परम-लक्ष्य की स्मृति) तक पहुँचाना। सुंदरता
This sopāna is the discipline of right alliance and right effort: the seeker’s scattered energies (vānar-sena) are organized under dharma for a single-pointed quest (Sītā-sudhī). Spiritually, it marks
यह सोपान 'भक्ति की सिद्धि' का द्वार है, जहाँ साधक की साधना (हनुमान-चरित) से कृपा का प्रत्यक्ष फल निकलता है: दर्शन, चिन्ह (चूड़ामणि), और राम-कार्य की सिद्धि। सुंदरकाण्ड में भक्ति कर्म-रूप से प्रकट होती
This Sopāna is the staircase-step of ‘Dharma-in-Combat’: the sādhaka’s inner war against māyā, moha, and ahaṅkāra reaches its fiercest pitch. Lanka is not merely a city; it is the fortified psyche whe
यह सोपान ‘धर्म-विजय’ का नहीं, ‘अहं-क्षय’ का द्वार है। लंका काण्ड में बाह्य युद्ध के साथ अंतर्युद्ध चलता है: भय, करुणा, क्रोध, दर्प, इन सबका शोधन होकर ‘राम-शरणागति’ स्थिर होती है। प्रस्तुत अंश में (दोहा
The Sopāna’s final ascent: not merely ‘after the war’ but the re-installation of Rāma as dharma’s living form, where personal grief (viraha) is transmuted into communal auspiciousness (maṅgal) and the
यह सोपान ‘अहंकार-निवृत्ति और धर्म-प्रतिष्ठा’ का द्वार है। साधक-चित्त के भीतर ‘लंका’ रज-तम से घिरी दुर्ग-मानसिकता है; यहाँ राम-प्रताप का अर्थ बाह्य विजय नहीं, वरन् अधर्म (रावण-भाव) के गढ़ में विवेक (अं
यह सोपान ‘धर्म-विजय’ का द्वार है: साधक के भीतर ‘अहं-लंका’ (अभिमान, भय, काम-क्रोध) पर सेतु-बंध के द्वारा विवेक-मार्ग बनता है। यहाँ भक्ति केवल भाव नहीं रहती, वह संगठन, अनुशासन, और ‘नाम-सेतु’ बनकर जीव को
धर्म-विजय की सीढ़ी: अहंकार-रावण का क्षय और भक्ति-आधारित राज्यधर्म की प्रतिष्ठा। इस सोपान में 'जय' केवल युद्ध-फल नहीं, अपितु तीर्थ-दर्शन, ऋषि-संतोष, दान, स्नान, प्रनाम, इनसे शुद्ध हुई चेतना का 'घर-लौटना
सोपान-समापन: ‘लीला-समाधि’ से ‘श्रवण-निष्ठा’ तक। उत्तरकाण्ड में रामराज्य-स्थापन के बाद रस का केंद्र बाह्य विजय नहीं, अंतःशुद्धि है, रामगुण-कीर्तन, साधु-संग, और मायाविमोह का खंडन। यह चरण साधक को ‘कथा-श्र
Every verse that names ഹനുമാൻ
135 verses
- 1.1.15
വിധാതാവ് അങ്ങനെയുള്ള വിവേകം നൽകുമ്പോൾ, മനസ്സ് ദോഷങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് ഗുണങ്ങളിൽ ആസക്തമാകുന്നു. എങ്കിലും കാലം, സ്വഭാവം, കർമ്മം എന്നിവയുടെ ബലത്താൽ, പ്രകൃതിയുടെ വശത്ത് നല്ലവരും ചിലപ്പോൾ നന്മയിൽനിന്ന് വഴുതുന്നു. ഹരിയുടെ ഭക്തർ ആ വീഴ്ച തിരുത്തി…
- 1.2.35
വിദേഹനെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബസമേതനായി നമിക്കുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന് രാമന്റെ പാദങ്ങളിൽ ആഴമേറിയ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന സ്നേഹമുണ്ടായിരുന്നു. യോഗഭോഗങ്ങളിൽ അതിനെ മറച്ചുവെച്ചു, രാമനെ കണ്ടപ്പോൾ അത് പ്രകടമായി. ആദ്യം ഭരതന്റെ പാദങ്ങളെ നമിക്കുന്നു…
- 1.2.36
കാറ്റിന്റെ പുത്രനായ പവന്കുമാരനെ വന്ദിക്കുന്നു; അവൻ ദുഷ്ടരുടെ കാടിന് തീയും ജ്ഞാനത്തിന്റെ നിധിയുമാണ്; അവന്റെ ഹൃദയമാകുന്ന ഭവനത്തിൽ വില്ലും അമ്പും ധരിച്ച രാമൻ വസിക്കുന്നു.
- 1.3.53
നാമത്തിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ശംഭു നശിക്കാത്തവൻ; അവന്റെ ആഭരണങ്ങൾ അശുഭകരമായിരുന്നിട്ടും, അവൻ ശുഭത്തിന്റെ ഖനി. ശുകൻ, സനകാദികൾ, സിദ്ധർ, മുനിമാർ, യോഗികൾ നാമത്തിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ബ്രഹ്മസുഖം അനുഭവിക്കുന്നവർ. നാരദൻ നാമത്തിന്റെ പ്രതാപം അറിഞ്ഞു: ഹരി…
- 1.3.55
നാല് യുഗങ്ങളിലും, മൂന്ന് കാലങ്ങളിലും, മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും, നാമം ജപിച്ച് ജീവികൾ ദുഃഖരഹിതരായി. വേദങ്ങൾ, പുരാണങ്ങൾ, സാധുക്കളുടെ മതം ഇതാണ്: രാമനോടുള്ള സ്നേഹമാണ് എല്ലാ നല്ല കർമ്മങ്ങളുടെയും ഫലം. ആദ്യ യുഗത്തിൽ ധ്യാനം, രണ്ടാം യുഗത്തിൽ യാഗ വിധികൾ…
- 4.1.1
രഘുവിന്റെ തലവൻ വീണ്ടും മുന്നോട്ട് പോയി, ഋഷ്യമൂക പർവ്വതത്തെ സമീപിച്ചു. അവിടെ സുഗ്രീവൻ തന്റെ മന്ത്രിമാരുമായി വസിച്ചു. അതുല്യമായ ബലമുള്ള അവർ രണ്ടുപേരും വരുന്നത് കണ്ട് അവൻ വളരെ ഭയന്നു. വളരെ ഭയത്തോടെ, "കേൾക്കുക ഹനുമാനാ, ഈ രണ്ട് പുരുഷന്മാരും…
- 4.1.2
ലോകത്തിന്റെ കാരണവും, ഭവസാഗരം തരണം ചെയ്യുന്നവനും, ഭൂമിയുടെ ഭാരം നീക്കുന്നവനുമാണോ നിങ്ങൾ? അതോ എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും നാഥനായി, മനുഷ്യനായി അവതാരമെടുത്തവൻ നിങ്ങളാണോ?
- 4.1.3
കോസല ദേശത്തിന്റെ തലവനായ ദശരഥന്റെ പുത്രന്മാരാണ് ഞങ്ങൾ; പിതാവിന്റെ വാക്ക് മാനിച്ച് ഞങ്ങൾ കാട്ടിലേക്ക് വന്നു. രാമൻ, ലക്ഷ്മണൻ എന്ന പേരുള്ള രണ്ട് സഹോദരന്മാരാണ് ഞങ്ങൾ; ഞങ്ങളോടൊപ്പം മൃദുവായ സുന്ദരയായ ഒരു സ്ത്രീയും ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇവിടെ ഒരു രാക്ഷസൻ…
- 4.1.4
ആദ്യമായി, ഞാൻ മന്ദബുദ്ധിയുള്ളവനും മോഹത്താൽ മയക്കപ്പെട്ടവനും വക്രഹൃദയനും അജ്ഞാനിയുമാണ്; പിന്നെ, പ്രഭോ, ദീനന്മാരുടെ ബന്ധുവേ, ഭഗവാനായ നീയും എന്നെ മറന്നുപോയി.
- 4.1.5
എന്നിൽ പല കുറവുകൾ ഉണ്ടെങ്കിലും, നാഥാ, മറവികൊണ്ട് അടിയാൻ പ്രഭുവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന് വഴുതിപ്പോകരുത്. നാഥാ, നിന്റെ മായകൊണ്ട് ജീവൻ മോഹിക്കപ്പെടുന്നു, നിന്റെ കൃപയാൽ മാത്രമേ അത് കടന്നുപോകുന്നുള്ളൂ. ആകയാൽ, രഘുവീരാ, നിന്നെയേ വിളിച്ച്…
- 4.1.6
അവനാണ് സത്യത്തിൽ ഏകാഗ്രചിത്തൻ, ഓ ആഞ്ജനേയാ, ആരുടെ ഉറച്ച മനസ്സ് ഒരിക്കലും ചലിക്കുന്നില്ലയോ: "ഞാൻ സേവകനാണ്, ചരാചരങ്ങളെല്ലാം രൂപമായ സ്വാമി ഭഗവാനാണ് എന്റെ യജമാനൻ."
- 4.1.7
വായുവിന്റെ പുത്രൻ തന്റെ യജമാനൻ അനുകൂലമാണെന്ന് കണ്ടു, അവന്റെ ഹൃദയം ആനന്ദം നിറഞ്ഞു, എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളും മാറി. "നാഥ, ഈ മലയിൽ വാനരരുടെ രാജാവ് വസിക്കുന്നു; അവൻ സുഗ്രീവൻ, നിന്റെ ദാസൻ." "നാഥ, അവനുമായി മൈത്രി ചെയ്യുക; അവനെ ദീനനായി അറിഞ്ഞ്, അവന് അഭയം…
- 4.1.8
അന്ന് ഹനുമന്തൻ രണ്ടു വശത്തെയും എല്ലാ കഥയും പറഞ്ഞു. തീയെ സാക്ഷിയാക്കി, അവരിരുവരെയും ചേർത്ത് സ്നേഹം ഉറപ്പിച്ചു.
- 4.2.38
ഇവിടെ പവനസുതൻ തന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ചിന്തിച്ചു; സുഗ്രീവൻ രാമന്റെ കാര്യം മറന്നുപോയി. അവൻ അടുത്തുചെന്ന് അവന്റെ പാദങ്ങളിൽ തല വണങ്ങി, നാലു വിധത്തിലുള്ള ഉപായങ്ങളാൽ അവന് വിവരിച്ചു. ഇതു കേട്ട സുഗ്രീവൻ വലിയ ഭയം തോന്നി; "വിഷയസുഖം എന്റെ ജ്ഞാനം മോഷ്ടിച്ചു"…
- 4.3.40
അംഗദൻ ലക്ഷ്മണന്റെ പാദങ്ങളിൽ തല വണങ്ങി പ്രാർത്ഥിച്ചു, ലക്ഷ്മണനും അവന് ഭയമില്ലെന്ന് ധൈര്യം നൽകി. വാനര രാജാവ് ലക്ഷ്മണൻ കോപത്താൽ ഇരിക്കുന്നു എന്ന് താൻ കേട്ട് വലിയ ഭയത്താൽ വിഷമിച്ച്, പറഞ്ഞു: "കേൾക്കുക ഹനുമന്താ, താരയെ നിന്നോടൊപ്പം…
- 4.3.46
കടലിന്റെ തീരത്ത് അനുജന് അന്ത്യക്രിയ ചെയ്ത്, താൻ കഥ പറഞ്ഞു: "കേൾക്കുക, വീര വാനരരേ." "നമ്മുടെ ആദ്യ യൗവനത്തിൽ നാം രണ്ട് സഹോദരന്മാർ ആകാശത്തിലേക്ക് പറന്ന് സൂര്യന്റെ അടുത്തേക്ക് പോയി." "അവൻ അതിന്റെ തേജസ്സ് സഹിക്കാൻ കഴിയാതെ തിരിഞ്ഞു വന്നു, എന്നാൽ…
- 4.3.47
ഞാൻ അവളെ കാണുന്നു, നീ കാണുന്നില്ല, കാരണം പരുന്തിന്റെ കാഴ്ച അപാരമാണ്. ഞാൻ വൃദ്ധനായി; അല്ലെങ്കിൽ നിനക്ക് കുറച്ച് സഹായം ചെയ്തിരുന്നേനെ.
- 4.3.53
ഭഗവാന്റെ പാദങ്ങളിൽ തല വണങ്ങി, കൈകൾ കൂട്ടി, സുഗ്രീവൻ പറഞ്ഞു: "നാഥാ, എനിക്ക് യാതൊരു കുറവുമില്ല. ദേവാ, അങ്ങയുടെ മായ അത്യന്തം പ്രബലമാണ്; രാമാ, അങ്ങ് കൃപ കാണിച്ചാൽ മാത്രം അത് മാറുന്നു. ദേവന്മാർ, മനുഷ്യർ, മുനിമാർ, അവരിൽ സ്വാമിമാരും ഇന്ദ്രിയ…
- 4.3.56
ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് എല്ലാ വാനരന്മാരും ഉടൻ എല്ലാ ദിശകളിലും പുറപ്പെട്ടു. അനന്തരം സുഗ്രീവൻ അംഗദൻ, നളൻ, ഹനുമന്തൻ എന്നിവരെ വിളിച്ചു.
- 4.3.57
കേൾക്കുക, നീല, അംഗദ, ഹനുമാൻ, നിങ്ങളും, ജാംബവാൻ, മനസ്സിൽ സ്ഥിരനായ ബുദ്ധിമാൻ, നിങ്ങൾ എല്ലാ ധീര യോദ്ധാക്കളും ഒന്നിച്ച് തെക്കോട്ട് പോയി, എല്ലാവരോടും സീതയുടെ വാർത്ത ചോദിക്കുക. മനസ്സ്, കർമ്മം, വാക്ക് ഇവയാൽ ഉപായം ചിന്തിച്ച്, രാമചന്ദ്രന്റെ കാര്യം…