Character · Ramcharitmanas
നാരദൻ in the Ramcharitmanas
नारदNamed in 74 verses
Speaks in 18 verses
In this book
Key chapters
The chapters where നാരദൻ matters most.
वन-प्रवेश का सोपान: समाज-व्यवस्था से हटकर ‘अन्तःकरण-वन’ में साधना। यहाँ प्रकृति (सरसिज, पवन, खग) ‘मन-सर’ का रूप लेती है, इन्द्रिय-आकर्षण भी, और वैराग्य-प्रेरक शीतलता भी। इसी चरण में भक्ति का परिष्कार ह
सोपान-प्रवेश: ‘श्रद्धा से संदेह-निवृत्ति’ का चरण। बालकाण्ड में कथा-भूमि तैयार होती है, सत्संग, गुरु-वचन, तप, और ‘नारद-वाक्य’ जैसी प्रेरक वाणी के द्वारा जीव का मन (अहं-शंका) से निकलकर ईश्वर-आश्रय में स्
भक्ति का जन्म-चरण: जिज्ञासा (प्रश्न) से श्रद्धा, फिर श्रद्धा से शरणागति। बालकाण्ड ‘सोपान’ में साधक को ‘कथा-प्रवेश’ का अधिकार देता है, जहाँ अहं-रहित प्रश्न (उमा) और कृपा-समाधान (शंकर) से मानस-सर में प्र
सोपान-समापन: ‘लीला-समाधि’ से ‘श्रवण-निष्ठा’ तक। उत्तरकाण्ड में रामराज्य-स्थापन के बाद रस का केंद्र बाह्य विजय नहीं, अंतःशुद्धि है, रामगुण-कीर्तन, साधु-संग, और मायाविमोह का खंडन। यह चरण साधक को ‘कथा-श्र
सोपान-प्रवेश: ‘दर्शन’ से ‘आसक्ति’ और ‘श्रद्धा’ से ‘वर-निश्चय’ तक। बालकाण्ड में भक्ति का जन्म ‘श्रवण-कीर्तन’ से नहीं, ‘साक्षात् रूप-दर्शन’ से भी होता है, नगर-नारी, बालक, मुनि-पत्नी, सबके हृदय में राम-रू
Every verse that names നാരദൻ
74 verses
- 1.1.7
ഇവിടെ സ്നാനത്തിന്റെ ഫലം തത്ക്ഷണം കാണാം: കാക്കകൾ കുയിലുകളാകുന്നു, കൊക്കുകൾ അരയന്നങ്ങളാകുന്നു. ഇത് കേട്ട് ആരും അത്ഭുതപ്പെടരുത്, സത്സംഗത്തിന്റെ മഹിമ മറഞ്ഞിരിപ്പുള്ളതല്ല. വാൽമീകി, നാരദൻ, കുംഭജനായ അഗസ്ത്യൻ എന്നിവർ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ വായിൽക്കൂടി…
- 1.2.37
വാനരങ്ങളുടെ തലവൻ, കരടികളുടെ രാജാവ്, അസുരന്മാരുടെ രാജാവ്, അംഗദൻ മുതലായ വാനര സമൂഹത്തിൽ പെട്ടവർ: താഴ്ന്ന ശരീരങ്ങളിൽ ആയിട്ടും രാമനെ പ്രാപിച്ച അവർ എല്ലാവരുടെയും സുന്ദര പാദങ്ങൾക്ക് നമസ്കരിക്കുന്നു. രഘുപതിയുടെ പാദങ്ങളെ ആരാധിക്കുന്ന എല്ലാവരും…
- 1.3.53
നാമത്തിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ശംഭു നശിക്കാത്തവൻ; അവന്റെ ആഭരണങ്ങൾ അശുഭകരമായിരുന്നിട്ടും, അവൻ ശുഭത്തിന്റെ ഖനി. ശുകൻ, സനകാദികൾ, സിദ്ധർ, മുനിമാർ, യോഗികൾ നാമത്തിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ബ്രഹ്മസുഖം അനുഭവിക്കുന്നവർ. നാരദൻ നാമത്തിന്റെ പ്രതാപം അറിഞ്ഞു: ഹരി…
- 1.7.132
എല്ലാ നദികളും പവിത്രമായ വെള്ളത്തോടെ ഒഴുകി; പക്ഷികൾ, മാനുകൾ, തേനീച്ചകൾ എല്ലാം സുഖത്തോടെ ജീവിച്ചു. എല്ലാ ജീവികളും സ്വാഭാവികമായ ശത്രുതയെ ഉപേക്ഷിച്ചു; പർവ്വതത്തിലുള്ള എല്ലാവരും പരസ്പര സ്നേഹത്തോടെ ജീവിച്ചു. ഗിരിജ അവന്റെ വീട്ടിൽ വന്നപ്പോൾ…
- 1.7.134
മുനി പുഞ്ചിരിയോടെ, ആഴമുള്ള മൃദുവായ ശബ്ദത്തിൽ പറഞ്ഞു: നിന്റെ മകൾ എല്ലാ ഗുണങ്ങൾക്കും ഖനിയാണ്. അവൾ സുന്ദരി, സ്വഭാവത്താൽ മൃദുവായവൾ, നല്ല സ്വഭാവമുള്ളവൾ, ജ്ഞാനി; അവളുടെ പേരുകൾ ഉമാ, അംബിക, ഭവാനി. ഈ കന്യക എല്ലാ ശുഭ ലക്ഷണങ്ങളും ഉള്ളവളാണ്, കൂടാതെ…
- 1.7.136
മുനിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവ സത്യമെന്ന് തങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ മനസ്സിലാക്കി, ആ ദമ്പതികൾ ദുഃഖിച്ചു, പക്ഷേ ഉമ ആനന്ദിച്ചു. നാരദനും ഈ രഹസ്യം മനസ്സിലാക്കിയില്ല, കാരണം ഓരോരുത്തരുടെയും അവസ്ഥ ഒന്നുതന്നെ, പക്ഷേ അതിന്റെ കാരണം വ്യത്യസ്തം. അവളുടെ എല്ലാ…
- 1.8.141
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, നാരദൻ ഹരിയെ സ്മരിച്ച് ഗിരിജയ്ക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകി. തുടർന്ന് പർവ്വതങ്ങളുടെ നാഥനോട്, "ഇത് ഇപ്പോൾ കല്യാണം വരുത്തും; നിന്റെ സംശയം ഉപേക്ഷിക്കൂ" എന്ന് പറഞ്ഞു.
- 1.8.142
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മുനി ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് പോയി. ഇനി നടന്നത് കേൾക്കുക. ഭർത്താവിനെ ഏകാന്തത്തിൽ കണ്ട് മൈന പറഞ്ഞു: സ്വാമി, മുനിയുടെ വാക്കുകൾ ഞാൻ മനസ്സിലാക്കിയില്ല. കുലവും വരനും വംശവും അതുല്യമാണെങ്കിൽ, നമ്മുടെ മകൾക്ക് യോജ്യനായവനെ കണ്ട്…
- 1.8.144
ഇപ്പോൾ, നിങ്ങളുടെ മകളോട് സ്നേഹമുണ്ടെങ്കിൽ, അവളുടെ അടുക്കൽ പോയി ഈ ഉപദേശം നൽകുക. മഹേശനെ പ്രാപിക്കുന്ന തപസ്സ് അവൾ ചെയ്യട്ടെ; മറ്റൊരു മാർഗ്ഗത്താലും അവളുടെ ദുഃഖം മാറില്ല. നാരദന്റെ വാക്കുകൾ അർത്ഥപൂർണ്ണമായ കാരണത്തോടുകൂടിയവയാണ്: കൊടിയിൽ വൃഷഭം…
- 1.8.146
"പർവ്വതകുമാരീ, പോയി തപസ്സു ചെയ്യുക; നാരദൻ പറഞ്ഞത് സത്യമെന്ന് കരുതുക." ഈ ഉപദേശം അവളുടെ അമ്മയ്ക്കും അച്ഛനും ഇഷ്ടമായി, കാരണം തപസ്സ് സുഖം നൽകുന്നു, ദുഃഖവും പാപവും നശിപ്പിക്കുന്നു. തപോബലം കൊണ്ട് സൃഷ്ടികർത്താവായ ബ്രഹ്മാ ലോകത്തെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു…
- 1.8.155
പാർവതിയുടെ അടുക്കൽ ചെന്ന് അവളുടെ സ്നേഹം പരീക്ഷിക്കുക; എന്നിട്ട് അവളുടെ പിതാവായ പർവ്വതരാജാവിനെ പ്രേരിപ്പിച്ച് അവളെ ഭവനത്തിലേക്ക് അയയ്ക്കുവാൻ ചെയ്ത്, അവന്റെ സംശയം നീക്കുക.
- 1.8.156
അവിടെ മുനിമാർ ഗൗരിയെ കണ്ടു, തപസ്സ് തന്നെ രൂപമെടുത്തതുപോലെ തോന്നി. മുനിമാർ പറഞ്ഞു: കേൾക്കൂ, പർവ്വതകുമാരീ. എന്തിനാണ് ഇത്ര കഠിനമായ തപസ്സ് ചെയ്യുന്നത്? ആരെ ആരാധിക്കുന്നു, എന്താണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്? സത്യമായ രഹസ്യം ഞങ്ങളോട് എന്തിന്…
- 1.8.157
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് മുനിമാർ ചിരിച്ചുകൊണ്ട്, "പർവ്വതത്തിൽ ജനിച്ച ശരീരമേ, നാരദന്റെ ഉപദേശം കേട്ട് വീട്ടിൽ താമസിച്ചവൻ ആരുണ്ടെന്ന് പറ" എന്ന് പറഞ്ഞു.
- 1.8.158
അദ്ദേഹം പോയി ദക്ഷന്റെ പുത്രന്മാർക്ക് ഉപദേശം നൽകി, അവർ പിന്നെ തങ്ങളുടെ വീട് കാണാൻ വന്നില്ല. ചിത്രകേതുവിന്റെ വീട് അദ്ദേഹം നശിപ്പിച്ചു, പിന്നീട് ഹിരണ്യകശിപുവിനും അതേ ഗതി സംഭവിച്ചു. നാരദന്റെ ഉപദേശം കേൾക്കുന്ന ഏത് പുരുഷനോ സ്ത്രീയോ തീർച്ചയായും…
- 1.9.160
ഇപ്പോഴും ഞാൻ പറയുന്നത് കേൾക്കു: നിനക്കൊരു നല്ല വരനെ ഞാൻ ചിന്തിച്ചിരിക്കുന്നു. അവൻ അത്യന്തം സുന്ദരനും പവിത്രനും സുഖം തരുന്നവനും സുശീലനുമാണ്; വേദങ്ങൾ അവന്റെ കീർത്തിയെയും ലീലകളെയും പാടുന്നു. എല്ലാ ദോഷങ്ങളും ഇല്ലാത്തവൻ, എല്ലാ ഗുണങ്ങളുടെയും…
- 1.9.162
"മുനിമാരുടെ തലവാ, നിങ്ങൾ എന്നെ മുമ്പേ കണ്ടിരുന്നെങ്കിൽ, നിങ്ങളുടെ ഉപദേശം കേട്ട് എന്റെ തലയിൽ വെക്കുമായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ ശംഭുവിനുവേണ്ടി ഞാൻ എന്റെ ജന്മം തന്നെ പണയം വെച്ചിരിക്കുന്നു; ഇനി ആർ അവന്റെ ഗുണദോഷങ്ങൾ തൂക്കി നോക്കും? നിങ്ങളുടെ…
- 1.9.183
അന്ന് ഞാൻ പറഞ്ഞത് നീ കേട്ടില്ല, നാരദന്റെ ഉപദേശം പിന്തുടർന്നു. ഇപ്പോൾ നിന്റെ വ്രതം കള്ളമായി, കാരണം മഹേശൻ കാമനെ എരിച്ചു ചാമ്പലാക്കി.
- 1.10.184
ഇത് കേട്ട് ഭവാനി പുഞ്ചിച്ചുകൊണ്ട് സംസാരിച്ചു: വിവേകികളായ മുനിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, നീ ഉചിതമായി പറഞ്ഞു. നിന്റെ ധാരണയിൽ, ശംഭു ഇപ്പോഴാണ് കാമനെ എരിച്ചത്, ഇതുവരെ അവൻ കാമത്തിന് വിധേയനായിരുന്നു. എന്നാൽ എന്റെ ധാരണയിൽ ശിവൻ എപ്പോഴും യോഗി, അജൻ, ദോഷരഹിതൻ…
- 1.10.202
നാരദന് ഞാനെന്ത് ദോഷം ചെയ്തു? ഞാൻ വസിച്ച വീട് നശിപ്പിച്ചത് അദ്ദേഹമാണ്. ഉമയ്ക്ക് അദ്ദേഹം അങ്ങനെ ഉപദേശം നൽകി, അതുകൊണ്ട് ഭ്രാന്തൻ ഭർത്താവിന് വേണ്ടി തപസ്സു ചെയ്തു. സത്യത്തിൽ, അവർക്ക് മോഹമോ കരുണയോ ഇല്ല; ഉദാസീനർ, സമ്പത്തോ വീടോ ഭാര്യയോ ഇല്ലാത്തവർ.…
- 1.10.204
ആ സമയത്ത് നാരദനും ഏഴ് മുനിമാരും കൂടി വന്നു; മഞ്ഞുമല നാഥനായ ഹിമാലയൻ വാർത്ത കേട്ട്, ഉടനെ തന്നെ തന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് പോയി.