നളൻ

അപ്പോൾ വസ്ത്രം വീണപ്പോൾ, അതിവേഗം ചെയ്ത മഹാമനസ്സനായ രാജാവ് നലനോട്— “ഞാൻ അത് തിരികെ കൊണ്ടുവരാം” എന്നു പറഞ്ഞു.

ദമയന്തിയുടെ സ്വയംവരത്തിനായി ഞാൻ വിദർഭത്തിലേക്കു പോകുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഹേ ബാഹുക, അശ്വതത്ത്വജ്ഞാ, ഇത് ഒരു ദിവസത്തിനകം സാധ്യമെന്നു നീ കരുതുന്നുവെങ്കിൽ പറയുക.

ബൃഹദശ്വൻ പറഞ്ഞു—പുണ്യശ്ലോകനായ വാർഷ്ണേയൻ (നളൻ) ചൂതാട്ടത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടപ്പോൾ, പുഷ്കരൻ അവന്റെ രാജ്യം മാത്രമല്ല, മറ്റെല്ലാ ധനവും കൂടി ജയിച്ചു എടുത്തു।

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു—പൃഥു, പുരൂരവ, ഗാധി, നഹുഷ, ഭരത, (കാർത്തവീര്യ) അർജുനൻ, മാൻധാതാ, സഗരൻ, രാമൻ, ഖട്വാംഗൻ, ധുന്ധുഹാ, രഘു; തൃണബിന്ദു, യയാതി, ശർയാതി, ശന്തനു, ഗയ; ഭഗീരഥൻ, കുവലയാശ്വൻ, കകുത്സ്ഥൻ, നൈഷധൻ, നൃഗ; ഹിരണ്യകശിപു, വൃത്രൻ, ലോകത്തെ മുഴുവൻ…

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു—പൃഥു, പുരൂരവാ, ഗാധി, നഹുഷ, ഭരതൻ, കാർത്തവീര്യ അർജുനൻ, മാൻധാതാ, സഗരൻ, രാമൻ, ഖട്വാംഗൻ, ധുന്ധുഹാ, രഘു, തൃണബിന്ദു, യയാതി, ശർയാതി, ശന്തനു, ഗയ, ഭഗീരഥൻ, കുവലയാശ്വൻ, കകുത്സ്ഥൻ, നൈഷധൻ, നൃഗൻ, ഹിരണ്യകശിപു, വൃത്രൻ, ലോകത്തെ മുഴുവൻ…

ദമയന്തി നൈഷധരാജനെ തിരഞ്ഞെടുത്തതുപോലെ നീ എന്നെയേ വരനായി സ്വീകരിക്കും. ഞാൻ സർവ്വ രാജാക്കളെയും ജയിച്ച്, ഹേ വരവർണ്ണിനി, നിന്നെ പ്രാപിക്കും.

ആ രണ്ടു ദ്വിജപുത്രന്മാർ രാജാജ്ഞയാൽ ദമ്പതികളായി നൈഷധദേശത്തേക്ക് പോയി; “എന്താകേണ്ടതോ അതാകട്ടെ” എന്നു പറഞ്ഞു.

‘അവളെ ഭദ്രായുഷനു നൽകുക’ എന്നു നൈഷധരാജാവിനെ ബോധിപ്പിച്ച്, ദേശ-കാല-പ്രയോജന തത്ത്വം അറിഞ്ഞ ഋഷഭൻ അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു।

‘നൈഷധ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്ന വർഷം ഹരിവർഷനു നൽകി. സുമേരുവിന്റെ മദ്ധ്യഭൂമി ഇലാവൃതനു നൽകി.

ഇതിനപ്പുറം ‘ഹേമകൂടം’ ഉണ്ട്; അത് ‘കിംഷുരൂപം’ എന്നും സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ഹേമകൂടത്തിന് ശേഷം ‘നൈഷധം’; അതാണ് ‘ഹരിവർഷം’ എന്നു പറയപ്പെടുന്നത്.

പിന്നീട് പുണ്യദായിനിയായ ഹ്ലാദിനി കിഴക്കോട്ടു മുഖം തിരിച്ച് നീങ്ങി; ഉപഭാഗ, നൈഷധ, ത്രിഗർത്ത എന്നീ ദേശങ്ങളെയും പവിത്രമാക്കി ഒഴുകി।