Adhyaya 36

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुष्गपादे वेदव्यसनाख्यानं स्वायंभुवमन्वन्तरवर्णनं च नाम पञ्चत्रिंशत्तमो ऽध्यायः शांशपायन उवाच मन्वन्तराणि शेषाणि श्रोतुमिच्छाम्यनुक्रमात् / मन्वन्तराधिपांश्चैव शक्रदेवपुरोगमान्

ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിൽ (വായുപ്രോക്തം) പൂർവഭാഗത്തിന്റെ രണ്ടാം അനുഷ്ടുപ്പാദത്തിൽ ‘വേദവ്യസനാഖ്യാനം സ്വായംഭുവമന്വന്തരവർണ്ണനം ച’ എന്ന പേരിലുള്ള മുപ്പത്തിയഞ്ചാം അധ്യായം. ശാംശപായനൻ പറഞ്ഞു— ശേഷിക്കുന്ന മന്വന്തരങ്ങൾ ക്രമമായി കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; മന്വന്തരാധിപന്മാരെയും, ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) മുതലായ ദേവന്മാരോടുകൂടി.

Verse 2

सूत उवाच मन्वन्तराणि यानि स्युरतीतानागतानि ह / समासा द्विस्तराच्चैव ब्रुवतो मे निबोधत

സൂതൻ പറഞ്ഞു— കഴിഞ്ഞതും വരാനിരിക്കുന്നതുമായ മന്വന്തരങ്ങൾ ഏതൊക്കെയുണ്ടോ, അവയെ ഞാൻ സംക്ഷേപമായും വിശദമായും പറയും; എന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക.

Verse 3

स्वायंभुवो मनुः पूर्वं मनुः स्वारोचिषस्तथा / उत्तमस्तामसश्चैव रैवतश्चाक्षुषस्तथा

ആദ്യം സ്വായംഭുവ മനു, പിന്നെ സ്വാരോചിഷ മനു. തുടർന്ന് ഉത്തമ, താമസ, റൈവത, ചാക്ഷുഷ മനുക്കൾ ഉണ്ടായി.

Verse 4

षडेते मनवो ऽतीता वक्ष्याम्यष्टावनागतान् / सावर्णिश्चैव रौच्यश्च भौत्यो वैवस्वतस्तथा

ഈ ആറു മനുക്കൾ കഴിഞ്ഞുപോയി; ഇനി വരാനിരിക്കുന്ന എട്ട് മനുക്കളെ ഞാൻ പറയും—സാവർണി, റൗച്യ, ഭൗത്യ, വൈവസ്വത മുതലായവർ.

Verse 5

वक्ष्याम्येतान्पुरस्तात्तु मनोर्वेवस्वतस्य च / मनवः पञ्च ये ऽतीता मानसांस्तान्निबोधत

വൈവസ്വത മനുവിന് മുമ്പുള്ള മനുക്കളെ ആദ്യം ഞാൻ പറയും; കഴിഞ്ഞുപോയ അഞ്ചു മനുക്കളെ മനസ്സിൽ ധരിച്ചു അറിയുക.

Verse 6

मन्वन्तरं मया वो ऽध्य क्रान्तं स्वायंभुवस्य ह / अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि मनाः स्वारोचिषस्य ह

ഇന്ന് ഞാൻ നിങ്ങളോട് സ്വായംഭുവ മനുവിന്റെ മന്വന്തരത്തെ വിവരിച്ചു; ഇനി മുതൽ സ്വാരോചിഷ മനുവിന്റെ മന്വന്തരത്തെ ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കും.

Verse 7

प्रजासर्गं समासेन द्वितीयस्य महात्मनः / आसन्वै तुषिता देवा मनोः स्वारोचिषे ऽन्तरे

രണ്ടാമത്തെ മഹാത്മ മനുവിന്റെ കാലത്തെ പ്രജാസൃഷ്ടി സംക്ഷേപമായി ഇങ്ങനെ; സ്വാരോചിഷ മനുവിന്റെ മന്വന്തരത്തിൽ തുഷിത ദേവന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 8

पारावताश्च विद्वांसो द्वावेव तु गणौ स्मृतौ / तुषितायां समुत्पन्नाः क्रतोः पुत्राः स्वरोचिषः

പാരാവതരും വിദ്വാന്മാരും—ഇവ രണ്ടേ ഗണങ്ങളായി സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു. തുഷിതയിൽ ജനിച്ച ക്രതുവിന്റെ പുത്രന്മാർ സ്വരോചിഷർ.

Verse 9

पारावताश्च वासिष्ठा द्वादश द्वौ गणौ स्मृतौ / छन्दजाश्च चतुर्विंशद्देवास्ते वै तदा स्मृताः

പാരാവതരും വാസിഷ്ഠരും—ഇരു ഗണങ്ങളും പന്ത്രണ്ടു വീതം എന്നു സ്മൃതം. ‘ഛന്ദജ’ എന്ന പേരിലുള്ള ആ ഇരുപത്തിനാലു ദേവന്മാർ അന്നേ സ്മരിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 10

दिवस्पर्शो ऽथ जामित्रो गोपदो भासुरस्तथा / अजश्च भगवाश्चैव द्रविणश्य महा बलः

ദിവസ്പർശൻ, ജാമിത്രൻ, ഗോപദൻ, ഭാസുരൻ; കൂടാതെ അജൻ, ഭഗവാൻ, മഹാബലൻ ദ്രവിണശ്യൻ.

Verse 11

आयश्चापि महाबाहुर्महौजाश्चापि वीर्यवान् / चिकित्वान्विश्रुतो यस्तु चांशो यश्चैव पठ्यते

ആയൻ മഹാബാഹുവും; മഹൗജൻ വീര്യവാനും; കൂടാതെ പ്രശസ്തനായ ചികിത്വാനും, പാരായണത്തിൽ പറയപ്പെടുന്ന ചാംശനും.

Verse 12

ऋतश्चद्वादशस्तेषां तुषिताः परिकीर्त्तिताः / इत्येते क्रतुपुत्रास्तु तदासन्सोमपायिनः

അവരിൽ ‘ഋത’ എന്ന പേരിലുള്ള പന്ത്രണ്ടുപേർ തുഷിതരായി കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെ ക്രതുവിന്റെ പുത്രന്മാർ അന്നേ സോമപാനികൾ ആയിരുന്നു.

Verse 13

प्रचेताश्चैव यो देवो विश्वदेवस्तथैव च / समञ्जो विश्रुतो यस्तु ह्यजिह्मश्चारिमर्द्दनः

പ്രചേതാ എന്ന ആ ദേവൻ വിശ്വദേവനും ആകുന്നു; സമഞ്ജൻ പ്രസിദ്ധൻ, കപടമില്ലാത്തവൻ, ശത്രുനാശകൻ.

Verse 14

आयुर्दानो महामानो दिव्यमानस्तथैव च / अजेयश्च महाभागो यवीयांश्च महाबलः

ആയുര്ദാനൻ, മഹാമാനൻ, ദിവ്യമാനൻ; അജേയൻ, മഹാഭാഗ്യവാൻ, യുവാവായിട്ടും മഹാബലവാൻ.

Verse 15

होता यज्वा तथा ह्येते परिक्रान्ताः परावताः / इत्येता देवता ह्यासन्मनोः स्वारोचिषान्तरे

ഹോതാ, യജ്വാ—ഇവർ ദൂരദൂരങ്ങളിലേക്കും സഞ്ചരിച്ചവർ; സ്വാരോചിഷ മന്വന്തരത്തിൽ മനുവിന്റെ കാലത്ത് ഇവരായിരുന്നു ദേവതകൾ.

Verse 16

सोमपास्तु तदा ह्येताश्चतुर्विशति देवताः / तेषामिन्द्रस्तदा ह्यासीद्विपश्चिल्लोकविश्रुतः

അപ്പോൾ ഈ ഇരുപത്തിനാലു ദേവതകൾ സോമപാനികൾ ആയിരുന്നു; അവരിൽ അന്ന് ഇന്ദ്രൻ വിപശ്ചിത്, ലോകപ്രസിദ്ധൻ ആയിരുന്നു.

Verse 17

ऊर्जा वसिष्ठपुत्रश्च स्तंबः काश्यप एव च / भार्गवश्च तधा प्राम ऋषभोंऽङ्गिरसस्तथा

ഊർജാ, വസിഷ്ഠപുത്രൻ, സ്തംഭൻ, കാശ്യപൻ; അതുപോലെ ഭാർഗവൻ, പ്രാമൻ, 그리고 ഋഷഭൻ—അംഗിരസ വംശജനുമാണ്.

Verse 18

पौलस्त्यश्चैव दत्तो ऽत्रिरात्रेयो निश्चलस्तथा / पौलहो ऽथार्वरीवांश्च एते सप्तर्षयस्तथा

പൗലസ്ത്യൻ, ദത്തൻ, അത്രിരാത്രേയൻ, നിശ്ചലൻ; കൂടാതെ പൗലഹനും ആഥർവരീവനും—ഇവരാണ് സപ്തർഷികൾ എന്നു സ്മൃതം.

Verse 19

चैत्रः किंपुरुष श्चैव कृतान्तो विभृतो रविः / बृहदुक्थो नवः सेतुः श्रुतश्चेति नव स्मृताः

ചൈത്രൻ, കിംപുരുഷൻ, കൃതാന്തൻ, വിഭൃതൻ, രവി, ബൃഹദുക്തൻ, നവൻ, സേതു, ശ്രുതൻ—ഇവർ ഒമ്പത് എന്നു സ്മൃതം.

Verse 20

मनोः स्वारोचिषस्यैते पुत्रा वंशकराः प्रभो / पुराणे परिसंख्याता द्वितीयं वै तदन्तरम्

പ്രഭോ! സ്വാരോചിഷ മനുവിന്റെ ഈ പുത്രന്മാർ വംശപ്രവർത്തകരാണ്; പുരാണത്തിൽ എണ്ണപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു—ഇത് രണ്ടാം മന്വന്തരമാണ്.

Verse 21

सप्तर्षयो मनुर्देवाः पितरश्च चतुष्टयम् / मूलं मन्वन्तरस्यैते तेषां चैवान्वयाः प्रजाः

സപ്തർഷികൾ, മനു, ദേവന്മാർ, പിതൃകളുടെ നാലു വിഭാഗങ്ങൾ—ഇവയാണ് മന്വന്തരത്തിന്റെ മൂലം; അവരുടെ അന്വയത്തിൽ നിന്നാണ് പ്രജകൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്.

Verse 22

ऋषीणां देवताः पुत्राः पितरो देवसूनवः / ऋषयो देवपुत्राश्च इति शास्त्रे विनिश्चयः

ശാസ്ത്രനിശ്ചയം ഇതാണ്: ദേവന്മാർ ഋഷികളുടെ പുത്രന്മാർ; പിതൃകൾ ദേവസൂനവർ; ഋഷികളും ദേവപുത്രന്മാർ തന്നെയെന്ന് വിധി.

Verse 23

मनोः क्षत्रं विशश्चैव सप्तर्षिभ्यो द्विजा तयः / एतन्मन्वन्तरं प्रोक्तं समासाच्च न विस्तरात्

മനുവിൽ നിന്ന് ക്ഷത്രിയരും വൈശ്യരും; സപ്തർഷികളിൽ നിന്ന് ദ്വിജരും ഉദ്ഭവിച്ചു. ഈ മന്വന്തരത്തെ സംക്ഷേപമായി പറഞ്ഞു, വിപുലമായി അല്ല.

Verse 24

स्वायंभुवे न विस्तारो ज्ञेयः स्वारोचिषस्य च / न शक्यो विस्तरस्तस्य वक्तुं वर्षशतैरपि

സ്വായംഭുവവും സ്വാരോചിഷവും എന്ന മന്വന്തരങ്ങളുടെ വിപുലത അറിയുക ദുഷ്കരം; അതിന്റെ വിശദവിവരണം നൂറുവർഷം കൊണ്ടും പറയാൻ കഴിയില്ല.

Verse 25

पुनरुक्तबहुत्वात्तु प्रजानां वै कुलेकुले / तृतीये त्वथ पर्याये उत्तमस्यान्तरे मनोः

പ്രജകളെ കുലംകുലമായി വീണ്ടും വീണ്ടും പറയേണ്ടിവരുന്നതുകൊണ്ട്, ഇനി മൂന്നാം ക്രമത്തിൽ—ഉത്തമ മനുവിന്റെ അന്തരത്തിൽ—വിവരണം വരുന്നു.

Verse 26

पञ्च देवगणा प्रोक्तास्तान्वक्ष्यामि निबोधत / सुधामानश्च ये देवा ये चान्ये वशवर्त्तिनः

അഞ്ച് ദേവഗണങ്ങൾ പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അവയെ ഞാൻ പറയുന്നു, ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കുക. ‘സുധാമാന’ എന്ന ദേവന്മാരും മറ്റു വശവർ‍ത്തികളായ ദേവന്മാരും.

Verse 27

प्रतर्दनाः शिवाः सत्यागणा द्वादशकाः स्मृताः / सत्यो धृतिर्दमो दान्तः क्षमः क्षामो ध्वनिः शुचिः

പ്രതർദന, ശിവ, സത്യഗണങ്ങൾ—ഇവയെ പന്ത്രണ്ടായി സ്മരിക്കുന്നു: സത്യ, ധൃതി, ദമ, ദാന്ത, ക്ഷമ, ക്ഷാമ, ധ്വനി, ശുചി.

Verse 28

इषोर्ज्जश्च तथा श्रेष्ठः सुपर्णो द्वादशस्तथा / इत्येते द्वादश प्रोक्ताः सुधामानस्तु नामभिः

ഇഷോർജ്ജ, ശ്രേഷ്ഠൻ, സുപർണൻ—അതുപോലെ ദ്വാദശനും. ഇങ്ങനെ ‘സുധാമാൻ’ എന്ന നാമങ്ങളാൽ ഈ പന്ത്രണ്ടുപേർ പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 29

सहस्रधारो विश्वायुः समितारो वृहद्वसुः / विश्वधा विश्वकर्मा च मानसस्तु विराजसः

സഹസ്രധാരൻ, വിശ്വായു, സമിതാരൻ, വൃഹദ്വസു; കൂടാതെ വിശ്വധാ, വിശ്വകർമ്മാ—വിരാജന്റെ പുത്രനായ മാനസനും.

Verse 30

ज्योतिश्चैव विभासश्च कीर्त्तिता वंशवर्तिनः / अवध्यो ऽवरतिर्देवो वसुर्धिष्ण्यो विभावसुः

ജ്യോതിയും വിഭാസും—വംശപരമ്പരയിൽ നിലകൊള്ളുന്നവരായി കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു. അവധ്യൻ, അവരതി ദേവൻ, വസു, ധിഷ്ണ്യൻ, വിഭാവസുവും.

Verse 31

वित्तः क्रतुः सुधर्मा च धृतधर्मा यशस्विजः / रथोर्मिः केतुमाञ्छ्चैव कीर्त्तितास्तु प्रतर्दनाः

വിത്തൻ, ക്രതു, സുധർമാ, ധൃതധർമാ, യശസ്വിജ; കൂടാതെ രഥോർമി, കേതുമാൻ—ഇവർ പ്രതർദന വംശത്തിൽ കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 32

हंसस्वारौ वदान्यौ च प्रतर्दनयशस्करौ / सुदानो वसुदानश्च सुमञ्जसविषावुभौ

ഹംസസ്വാരനും വദാന്യനും—പ്രതർദനന്റെ യശസ്സിനെ വർധിപ്പിക്കുന്നവർ. സുധാനനും വസുദാനനും; കൂടാതെ സുമഞ്ജസനും വിഷാവും—ഇരുവരും.

Verse 33

यमो वह्निर् यतिश्चैव सुचित्रः सुतपास्तथा / शिवा ह्येते तु विज्ञेया यज्ञिया द्वादशापराः

യമൻ, വഹ്നി, യതി, സുചിത്രൻ, സുതപൻ—ഇവരെല്ലാം ശിവസ്വരൂപരെന്നു അറിയേണ്ടവർ; ഇവർ യജ്ഞീയ ദേവതകളിലെ മറ്റൊരു പന്ത്രണ്ടുപേർ.

Verse 34

सत्यानामपि नामानि निबोधत यथातथम् / दिक्पतिर्वाक्पतिश्चैव विश्वः शंभुस्तथैव च

ഇപ്പോൾ സത്യന്മാരുടെ നാമങ്ങളും യഥാവിധം ഗ്രഹിക്കുവിൻ—ദിക്പതി, വാക്പതി, വിശ്വൻ, ശംഭു.

Verse 35

स्वमृडीको दिविश्चैव वर्चोधामा बृहद्वपुः / अश्वश्चैव सदश्वश्च क्षेमानन्दौ तथैव च

സ്വമൃഡീകൻ, ദിവി, വർചോധാമൻ, ബൃഹദ്വപു, അശ്വൻ, സദശ്വൻ, കൂടാതെ ക്ഷേമനും ആനന്ദനും.

Verse 36

सत्या ह्येते परिक्रान्ता यज्ञिया द्वादशापराः / इत्येता देवता ह्यासन्नौत्तमस्यान्तरे मनोः

ഇവരാണ് ‘സത്യ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന യജ്ഞീയ മറ്റൊരു പന്ത്രണ്ടുപേർ; ഇങ്ങനെ ഈ ദേവതകൾ ഉത്തമമനുവിന്റെ മന്വന്തരത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 37

तेषामिन्द्रस्तु देवानां सुशान्तिर्नाम विश्रुतः / पुत्रास्त्तवङ्गिरसस्ते वै उत्तमस्य प्रजापतेः

ആ ദേവതകളുടെ ഇന്ദ്രൻ ‘സുശാന്തി’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായിരുന്നു; അവർ അങ്കിരസവംശീയ പുത്രന്മാർ, ഉത്തമ പ്രജാപതിയുടെ സന്തതിയായിരുന്നു.

Verse 38

वशिष्ठपुत्राः सप्तासन्वाशिष्ठा इति विश्रुताः / सप्तर्षयस्तु ते सर्व उत्तमस्यान्तरे मनोः

വശിഷ്ഠന്റെ പുത്രന്മാർ ഏഴുപേർ; അവർ ‘വാശിഷ്ഠർ’ എന്നു പ്രസിദ്ധർ. അവർ എല്ലാവരും സപ്തർഷികൾ; ഉത്തമ മനുവിന്റെ മന്വന്തരത്തിൽ ആയിരുന്നു.

Verse 39

आचश्च परशुश्चैव दिव्यो दिव्यौषधिर्नयः / देवाम्वुजश्चाप्रतिमौ महोत्साहो गजस्तथा

ആച, പരശു, ദിവ്യ, ദിവ്യൗഷധി, നയ, ദേവാംബുജ, അപ്രതിമ, മഹോത്സാഹ, ഗജ—ഇവരും (നാമങ്ങളായി) ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 40

विनीतश्च सुकेतुश्च सुमित्रः सुमतिः श्रुतिः / उत्तमस्य मनोः पुत्रास्त्रयोदश महात्मनः

വിനീത, സുകേതു, സുമിത്ര, സുമതി, ശ്രുതി—ഈ മഹാത്മാക്കൾ ഉത്തമ മനുവിന്റെ പതിമൂന്ന് പുത്രന്മാരായിരുന്നു.

Verse 41

एते क्षत्रप्रणेतारस्तृतीयं चैतदन्तरम् / औत्तमः परिसंख्यातः सर्गः स्वारोचिषेण तु

ഇവരാണ് ക്ഷത്രിയരുടെ പ്രണേതാക്കൾ; ഇതാണ് മൂന്നാമത്തെ മന്വന്തരമെന്നും. സ്വാരോചിഷ മനു ഇതിനെ ‘ഔത്തമ’ സർഗ്ഗമായി പരിഗണിച്ചു.

Verse 42

विस्तरेणानुपूर्व्या च तामसस्य निबोधत / चतुर्थे त्वथ पर्याये तामसस्यातरे मनोः

ഇപ്പോൾ താമസ (മനു)യെക്കുറിച്ച് ക്രമത്തോടെയും വിശദമായും അറിഞ്ഞുകൊൾക. നാലാം പര്യായത്തിൽ താമസ മനുവിന്റെ മന്വന്തരമാണ് വരുന്നത്.

Verse 43

सत्याः सुरूपाः सुधियो हरयश्च गणाः स्मृताः / पुलस्त्यपुत्रास्ते देवास्तामसस्यान्तरे मनोः

സത്യ, സുരൂപ, സുധി, ഹരി എന്നിങ്ങനെ ഗണങ്ങൾ സ്മൃതിയിൽ പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇവർ പുലസ്ത്യപുത്രന്മാരായ ദേവന്മാർ; താമസ മനുവിന്റെ അന്തരകാലത്തിൽ പ്രസിദ്ധർ.

Verse 44

गणस्तु तेषां देवानामेकैकः पञ्चविंशकः / इन्द्रियाणां प्रतीयेत ऋषयः प्रतिजानते

ആ ദേവന്മാരുടെ ഓരോ ഗണവും ഇരുപത്തിയഞ്ച് വീതമാണ്. അവർ ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ അനുഭവപ്പെടുന്നു എന്നു ഋഷിമാർ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.

Verse 45

सप्रमाणास्तु शीर्षण्यं मनश्चैवाष्टमं तथा / इन्द्रियाणि तथा देवा मनोस्तस्यान्तरे स्मृताः

സപ്രമാണങ്ങൾ (ഏഴ്)യും ശീർഷണ്യവും, എട്ടാമതായി മനസ്സും; അതുപോലെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ദേവന്മാരും ആ മനുവിന്റെ അന്തരകാലത്തിൽ സ്മൃതമാണ്.

Verse 46

तेषां बभूव देवानां शिबिरिन्द्रः प्रतापवान् / सप्तर्षयोंऽतरे ये च तान्निबोधत सत्तमाः

ആ ദേവന്മാരിൽ പ്രതാപവാനായ ശിബിരിന്ദ്രൻ ഉണ്ടായി. കൂടാതെ ആ അന്തരകാലത്തിലെ സപ്തർഷിമാരെയും അറിയുക, ഹേ ശ്രേഷ്ഠരേ.

Verse 47

काव्य आङ्गिरसश्चैव काश्यपः पृथुरेव च / अत्रेयस्त्वग्निरित्येव ज्योतिर्धामा च भार्गवः

കാവ്യ, ആംഗിരസ, കാശ്യപ, പൃഥു; അത്രേയ, അഗ്നി, ജ്യോതിര്ധാമാ, ഭാർഗവ—ഇവരാണ് (സപ്തർഷികൾ).

Verse 48

पौलहश्चरकश्चात्र वाशिष्ठः पीवरस्तथा / चैत्रस्तथैव पौलस्त्य ऋषयस्तामसेंऽतरे

താമസ മന്വന്തരത്തിൽ ഇവിടെ പൗലഹൻ, ചരകൻ, വാശിഷ്ഠൻ, പീവരൻ, ചൈത്രൻ, പൗലസ്ത്യൻ—ഇവർ ഋഷിമാർ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 49

जानुजङ्घस्तथा शान्तिर्नरः ख्यातिः शुभस्तथा / प्रियभृत्यो परीक्षिच्च प्रस्थलो ऽथ दृढेषुधिः

ജാനുജങ്ഘൻ, ശാന്തി, നരൻ, ഖ്യാതി, ശുഭൻ; കൂടാതെ പ്രിയഭൃത്യൻ, പരീക്ഷി, പ്രസ്ഥലൻ, ദൃഢേഷുധി—ഇവരും പ്രസിദ്ധർ.

Verse 50

कृशाश्वः कृतबन्धुश्च तामसस्य मनोः सुताः / पञ्चमेत्वथ पर्याये मनोः स्वारोचिषेंऽतरे

കൃശാശ്വനും കൃതബന്ധുവും—ഇവർ താമസ മനുവിന്റെ പുത്രന്മാർ; സ്വാരോചിഷ മന്വന്തരക്രമത്തിൽ ഇത് അഞ്ചാമത്തെ പര്യായം ആകുന്നു.

Verse 51

गुणास्तु ये समाख्याता देवानां तान्निबोधत / अमिताभा भूतरयो वैकुण्ठाः ससुमेधसः

ദേവന്മാരുടെ ഗുണങ്ങളായി പ്രസ്താവിച്ചവയെ അറിയുക: അമിതാഭ, ഭൂതരയ, വൈകുണ്ഠ, സസുമേധസ്.

Verse 52

वरिष्ठाश्च शुभाः पुत्रा वसिष्ठस्य प्रजापतेः / चतुर्दश तु चत्वारो गणास्तेषां सुभास्वराः

പ്രജാപതി വശിഷ്ഠന്റെ പുത്രന്മാർ ശ്രേഷ്ഠരും ശുഭരുമാകുന്നു; അവർക്കു പതിനാലു വീതം നാല് ഗണങ്ങൾ ഉണ്ട്, മധുരവും ദീപ്തവുമായ സ്വരമുള്ളവർ.

Verse 53

उग्रः प्रज्ञो ऽग्निभावश्च प्रज्योतिश्चामृतस्तथा / सुमतिर्वा विरावश्च धामा नादः श्रवास्तथा

ഉഗ്രൻ, പ്രജ്ഞൻ, അഗ്നിഭാവൻ, പ്രജ്യോതി, അമൃതൻ—അതുപോലെ; സുമതി, വിരാവം, ധാമ, നാദം, ശ്രവാ.

Verse 54

वृत्तिराशी च वादश्च शबरश्च चतुर्दश / अमिताभाः स्मृता ह्येते देवाः स्वारोचिषेंऽतरे

വൃത്തീ, രാശി, വാദം, ശബര—ഇങ്ങനെ പതിനാലു; സ്വാരോചിഷ മന്വന്തരത്തിൽ ഇവർ ‘അമിതാഭ’ ദേവന്മാർ എന്നു സ്മൃതർ.

Verse 55

मतिश्च सुमतिश्चैव ऋतसत्यौ तथैधनः / अधृतिर्विधृतिश्चैव दमो नियम एव च

മതി, സുമതി; ഋതം, സത്യം; കൂടാതെ ഐധന; അധൃതി, വിധൃതി; ദമം, നിയമം എന്നിവയും.

Verse 56

व्रतो विष्णुः सहश्चैव द्युतिमान्सुश्रवास्तथा / इत्येतानीह नामानि आभूतयसां विदुः

വ്രത, വിഷ്ണു, സഹ, ദ്യുതിമാൻ, സുശ്രവാ—ഇവയാണ് ഇവിടെ ‘ആഭൂതയ’ ദേവന്മാരുടെ നാമങ്ങൾ എന്നു അറിയപ്പെടുന്നത്.

Verse 57

वृषो भेत्ता जयो भीमः शुचिर्दान्तो यशो दमः / नाथो विद्वानजेयश्च कृशो गौरो ध्रुवस्तथा

വൃഷ, ഭേത്താ, ജയ, ഭീമ, ശുചി, ദാന്ത, യശസ്, ദമം; നാഥ, വിദ്യാവാൻ, അജേയ, കൃശ, ഗൗര, ധ്രുവയും.

Verse 58

कीर्त्तितास्तु विकुण्ठा वै सुमेधांस्तु निबोधत / मेधा मेधा तिथिश्चैव सत्यमेधास्तथैव च

വൈകുണ്ഠന്മാർ കീർത്തിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ഹേ സുമേധസ്സുകളേ, കേൾക്കുക—മേധാ, മേധാ, തിഥി, സത്യമേധാ എന്നും।

Verse 59

पृश्निमेधाल्पमेधाश्च भूयोमेधाश्च यः प्रभुः / दीप्तिमेधा यशोमेधा स्थिरमेधास्तथैव च

പൃഷ്ണിമേധാ, അൽപമേധാ, ഭൂയോമേധാ എന്ന പ്രഭു; ദീപ്തിമേധാ, യശോമേധാ, സ്ഥിരമേധാ എന്നും।

Verse 60

सर्वमेधा सुमेधाश्च प्रतिमेधाश्च यः स्मृतः / मेधजा मेधहन्ता च कीर्त्तितास्ते सुमेधसः

സർവമേധാ, സുമേധാ, പ്രതിമേധാ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നവൻ; മേധജാ, മേധഹന്താ എന്നും—അവർ സുമേധസ്സുകളായി കീർത്തിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 61

विभुरिन्द्रस्तथा तेषामासीद्वि क्रान्तपौरुषः / पौलस्त्यो दवबाहुश्च सुधामा नाम काश्यपः

അവരിൽ വിക്രാന്തപുരുഷനായ വിഭു ഇന്ദ്രൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; പൗലസ്ത്യൻ, ദവബാഹു, കൂടാതെ സുധാമാ എന്ന കാശ്യപനും।

Verse 62

हिरण्यरोमाङ्गिरसो वेदश्रीश्चैव भार्गवः / ऊर्ध्वबाहुश्च वाशिष्ठः पर्जन्यः पौलहस्तथा

ഹിരണ്യരോമാ ആംഗിരസൻ, വേദശ്രീ എന്ന ഭാര്ഗവൻ; ഊർധ്വബാഹു വാശിഷ്ഠൻ, പർജന്യൻ, പൗലഹനും ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 63

सत्यनेत्रस्तथात्रेय ऋषयो रैवतेंऽतरे / महावीर्यः सुसंभाव्यः सत्यको हरहा शुचिः

റൈവത മന്വന്തരത്തിൽ സത്യനേത്രൻ, ആത്രേയ ഋഷി, കൂടാതെ മഹാവീര്യൻ, സുസംഭാവ്യൻ, സത്യകൻ, ഹരഹാ, ശുചി—ഇവർ പ്രസിദ്ധരായി.

Verse 64

बलबन्धुर्निरामित्रः कंबुः शृगो धृतव्रतः / रैवतस्य च पुत्रास्ते पञ्चमं वै तदन्तरम्

ബലബന്ധു, നിരാമിത്ര, കംബു, ശൃഗ, ധൃതവ്രത—ഇവർ റൈവതന്റെ പുത്രന്മാർ; അതുതന്നെ അഞ്ചാമത്തെ മന്വന്തരമെന്നു പറയുന്നു.

Verse 65

स्वारोचिषश्चोत्तमो ऽपि तामसो रैवतस्तथा / प्रियव्रतान्वया ह्येते चत्वारो मनवः स्मृताः

സ്വാരോചിഷ, ഉത്തമ, താമസ, റൈവത—ഈ നാലു മനുക്കളും പ്രിയവ്രതന്റെ വംശപരമ്പരയിൽപ്പെട്ടവരായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 66

षष्ठे खल्वपि पर्याये देवा ये चाक्षुषेंऽतरे / आद्याः प्रसूता भाव्यश्च पृथुकाश्च दिवौकसः

ആറാം പര്യായത്തിൽ, ചാക്ഷുഷ മന്വന്തരത്തിനുള്ളിലെ ദേവഗണങ്ങൾ—ആദ്യ, പ്രസൂത, ഭാവ്യ, പൃഥുക—ഇവർ ദിവൗകസർ എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 67

महानुभावा लेखास्छ पञ्च देवगणाः स्मृताः / दिवौकसः सर्व एव प्रोच्यन्ते मातृनामभिः

മഹാനുഭാവരും ലേഖകളും—ഇവർ അഞ്ചു ദേവഗണങ്ങളായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; ഈ ദിവൗകസർ എല്ലാവരും മാതൃനാമങ്ങളാൽ പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 68

अत्रेः पुत्रस्य नप्तारो ह्यारण्यस्य प्रजापतेः / गणस्तु तेषां देवानामेकैको ह्यष्टकः स्मृतः

അത്രിയുടെ പുത്രന്റെ പുത്രന്മാർ അരണ്യ പ്രജാപതിയുടെ വംശജരാണ്; ആ ദേവഗണത്തിൽ ഓരോരുത്തനും ഓരോ ‘അഷ്ടക’മായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 69

अन्तरिक्षो वसुर्हव्यो ह्यतिथिश्च प्रियव्रतः / श्रोता मन्तानुमन्ता च त्वाद्या ह्येते प्रकीर्त्तिताः

അന്തരിക്ഷൻ, വസു, ഹവ്യൻ, അതിഥി, പ്രിയവ്രതൻ; കൂടാതെ ശ്രോതാ, മന്താ (ചിന്തകൻ), അനുമന്താ—ഇവരാണ് ആദിദേവന്മാരായി കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നത്।

Verse 70

श्येनभद्रस्तथा चैव श्वेतचक्षुर्महायशाः / सुमनाश्च प्रचेताश्च वनेनः सुप्रचेत्सौ

അതുപോലെ ശ്യേനഭദ്രൻ, മഹായശസ്സുള്ള ശ്വേതചക്ഷു, സുമനാ, പ്രചേതാ, വനേനൻ, സുപ്രചേതൻ—ഇവരും (ആ ഗണത്തിൽ) ഉൾപ്പെടുന്നു।

Verse 71

मुनिश्चैव महासत्त्वः प्रसूताः परिकीर्त्तिताः / विजयः सुजयश्चैव मनस्योदौ तथैव च

മുനിയും മഹാസത്ത്വനും—ഇവർ പ്രസൂതരായ (ഉദ്ഭവിച്ച) ദേവന്മാരായി കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു; കൂടാതെ വിജയൻ, സുജയൻ, മനസ്യു, ഉദ എന്നിവരും।

Verse 72

मतिः परिमतिश्चैव विचेताः प्रियनिश्चयः / भव्या ह्येते स्मृता देवाः पृथुकांश्च निबोधत

മതി, പരിമതി, വിചേതാ, പ്രിയനിശ്ചയൻ—ഇവർ ‘ഭവ്യ’ ദേവന്മാരായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; ഇനി പൃഥുകാംശരെയും അറിഞ്ഞുകൊൾക।

Verse 73

ओजिष्ठः शकुनो देवो वानत्दृष्टस्तथैव च / सत्कृतः सत्यदृष्टिश्च जिगीषुर्विजयस्तथा

ഓജിഷ്ഠൻ, ശകുനൻ, ദേവൻ, വാനത്ദൃഷ്ടൻ; അതുപോലെ സത്കൃതൻ, സത്യദൃഷ്ടി, ജിഗീഷു, വിജയൻ—ഇവരും (ദേവഗണ) ആകുന്നു.

Verse 74

अजितश्च महाभागः पृथुकास्ते दिवौकसः / लेशास्तथा प्रवक्ष्यामि नामतस्तान्निबोधत

അജിതനും മഹാഭാഗൻ; അവർ പൃഥുക എന്ന ദിവൗകസർ (സ്വർഗവാസികൾ) ആകുന്നു. ഇനി ഞാൻ അവരുടെ ചില അംശങ്ങൾ നാമങ്ങളോടെ പറയും—ശ്രദ്ധിച്ചു ഗ്രഹിക്കുവിൻ.

Verse 75

मनोजवः प्रघासश्च प्रचेताश्च महायशाः / ध्रुवो ध्रुवक्षितिश्चैव अत्युतश्चैव वीर्यवान्

മനോജവൻ, പ്രഘാസൻ, മഹായശസ്സുള്ള പ്രചേതാസ്; കൂടാതെ ധ്രുവൻ, ധ്രുവക്ഷിതി, വീര്യവാൻ അത്യുതൻ—ഇവരും ആകുന്നു.

Verse 76

युवना बृहस्पतिश्चैव लेखाः संपरिकीर्त्तिताः / मनोजवो महावीर्यस्तेषामिन्द्रस्तदाभवत्

യുവനായും ബൃഹസ്പതിയും—ഈ ‘ലേഖാ’ നാമങ്ങളും നന്നായി കീർത്തിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവരിൽ മഹാവീര്യനായ മനോജവൻ അന്നു ഇന്ദ്രനായി ഭവിച്ചു.

Verse 77

उत्तमो भार्गवश्चैव हविष्मानङ्गिरःसुतः / सुधामा काश्यपश्चैव वशिष्ठो विरजास्तथा

ഉത്തമൻ, ഭാർഗവൻ, അങ്ങിരസിന്റെ പുത്രൻ ഹവിഷ്മാൻ; കൂടാതെ സുധാമാ, കാശ്യപൻ, വശിഷ്ഠൻ, വിരജൻ—ഇവരും (ഋഷിഗണ) ആകുന്നു.

Verse 78

अतिनामा च पौलस्त्यः सहिष्णुः पौलहस्तथा / मधुरात्रेय इत्येते सप्त वै चाक्षुषेंऽतरे

അതിനാമാ, പൗലസ്ത്യൻ, സഹിഷ്ണു, അതുപോലെ പൗലഹൻ, മധുരാത്രേയൻ—ഇവരാണ് ചാക്ഷുഷ മന്വന്തരത്തിലെ ഏഴ് (ഋഷികൾ) എന്നു പ്രസിദ്ധം.

Verse 79

ऊरुः पुरुः शतद्युम्नस्तपस्वी सत्यवाक्कृतिः / अग्निष्टुदतिरात्रश्च सुद्युम्नशचेति ते नव

ഊരു, പുരു, ശതദ്യുമ്നൻ, തപസ്വി, സത്യവാക്ക്കൃതി, അഗ്നിഷ്ടുത്, അതിരാത്ര, സുദ്യുമ്നൻ—ഇവരെ ഒമ്പതായി പറയുന്നു.

Verse 80

अभिमन्युश्च दशमो नाड्वलेया मनोः सुताः / चाक्षुषस्य सुताः ह्येते षष्ठं चैव तदन्तरम्

പത്താമൻ അഭിമന്യു; ഇവർ നാഡ്വലേയ മനുവിന്റെ പുത്രന്മാർ. ഇവർ എല്ലാവരും ചാക്ഷുഷന്റെ പുത്രന്മാർ; ഇതുതന്നെ ആറാം മന്വന്തരമാണ്.

Verse 81

वैवस्वतेन संख्यातस्तत्सर्गः सांप्रतेन तु / विस्तरेणानुपूर्व्या च चाक्षुषस्यान्तरे मनोः

ആ സൃഷ്ടിക്രമം വൈവസ്വതൻ (മനു) സംക്ഷിപ്തമായി എണ്ണിപ്പറഞ്ഞു; എന്നാൽ ഇപ്പോഴത്തെ വക്താവ് ചാക്ഷുഷ മനുവിന്റെ മന്വന്തരത്തെ ക്രമമായി വിശാലമായി വിവരിക്കും.

Verse 82

ऋषय ऊचुः चाक्षुषः कस्य दायादः संभूतः सक्य वान्वये / तस्यान्ववाये ये ऽप्यन्येतान्नो ब्रूहि यथातथम्

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ചാക്ഷുഷൻ ആരുടെ അവകാശിയായി ജനിച്ചു, ഏതു വംശത്തിലാണ് അവൻ ഉദ്ഭവിച്ചത്? അവന്റെ വംശത്തിൽ ഉള്ള മറ്റു പേരെയും ഞങ്ങളോട് യഥാതഥമായി പറയുക.

Verse 83

सूत उवाच चाक्षुषस्य विसर्गं तु समासाच्छृणुत द्विजाः / यस्यान्ववाये संभूतः पृथुर्वैन्यः प्रतापवान्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ചാക്ഷുഷ മനുവിന്റെ വിസർഗ്ഗം സംക്ഷേപമായി ശ്രവിക്കുവിൻ; അവന്റെ വംശപരമ്പരയിൽ പ്രതാപവാൻ പൃഥു വൈന്യൻ ജനിച്ചു.

Verse 84

प्रजानां पतयश्चान्ये दक्षः प्राचेतसस्तथा / उत्तानपादं जग्राह पुत्रमत्रिप्रजापतिः

പ്രജകളുടെ മറ്റു അധിപതികളും ഉണ്ടായി—പ്രാചേതസനായ ദക്ഷനും; അത്രി പ്രജാപതി ഉത്താനപാദനെ പുത്രനായി സ്വീകരിച്ചു.

Verse 85

दत्तकः स तु पुत्रो ऽस्य राजा ह्यासीत्प्रजापतिः / स्वायंभुवेन मनुना दत्तो ऽत्रेः कारणं प्रति

അവൻ അവന്റെ ദത്തപുത്രനായിരുന്നു; ആ രാജാവുതന്നെ പ്രജാപതിയായി. സ്വായംഭുവ മനു ഏതോ കാരണത്താൽ അവനെ അത്രിക്കു ദത്തമായി നൽകി.

Verse 86

मन्वन्तरमथासाद्य भविष्यच्चाक्षुषस्य ह / षष्ठं तदनु वक्ष्यामि उपोद्धातेन वै द्विजाः

ഇപ്പോൾ ചാക്ഷുഷന്റെ ശേഷം വരാനിരിക്കുന്ന മന്വന്തരത്തെ സമീപിച്ച്, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ഉപോദ്ഘാതത്തോടെ ആറാമത്തെ മന്വന്തരത്തെ ഞാൻ വിവരിക്കും.

Verse 87

उत्तानपादाच्चतुरः सूनृतासूत भामिनी / धर्मस्य कन्या सुश्रोणी सूनृता नाम विश्रुता

ഉത്താനപാദനിൽ നിന്നു ആ ഭാമിനിയായ സൂനൃത നാലു പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു; അവൾ ധർമ്മന്റെ പുത്രി, സുഷ്രോണി, ‘സൂനൃത’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധയായിരുന്നു.

Verse 88

उत्पन्ना जापि धर्मेम ध्रुवस्य जननी शुभा / धर्मस्य पत्न्यां लक्ष्मयां वै उत्पन्ना सा शुचिस्मिता

ധർമ്മത്തിൽ ജനിച്ചവളായിട്ടും അവൾ ശുഭാ ധ്രുവന്റെ ജനനിയായി; ധർമ്മന്റെ ഭാര്യ ലക്ഷ്മിയുടെ ഗർഭത്തിൽ തന്നെയാണ് ആ ശുചിസ്മിത ജനിച്ചത്.

Verse 89

ध्रुवं च कीर्त्तिमन्तं च त्वायुष्मन्तं वसुं तथा / उत्तानपादो ऽजनयत्कन्ये द्वे च शुचिस्मिते

ഉത്താനപാദൻ ധ്രുവൻ, കീർത്തിമാൻ, ആയുഷ്മാൻ, വസു എന്നിവരെ ജനിപ്പിച്ചു; കൂടാതെ, ഹേ ശുചിസ്മിതേ, രണ്ട് പുത്രിമാരെയും ജനിപ്പിച്ചു.

Verse 90

स्वरामनस्विनी चैव तयोः पुत्राः प्रकीर्त्तिताः / ध्रुवो वर्षसहस्राणि दश दिव्यानि वीर्यवान्

സ്വരാ, മനസ്വിനീ—ഇവരാണ് അവരുടെ പുത്രന്മാർ എന്നു പ്രസിദ്ധം; വീര്യവാനായ ധ്രുവൻ പത്ത് ദിവ്യ സഹസ്ര വർഷങ്ങൾ (തപസ്) ചെയ്തു.

Verse 91

तपस्तेपे निराहारः प्रार्थयन्विपुलं यशः / त्रेतायुगे तु प्रथमे पौत्रः स्वायंभुवस्य तु

അവൻ നിരാഹാരനായി തപസ് ചെയ്തു, മഹത്തായ യശസ്സിനായി പ്രാർത്ഥിച്ചു; സ്വായംഭുവ മനുവിന്റെ പൗത്രനായ അവൻ ത്രേതായുഗത്തിന്റെ ആദ്യകാലത്ത് (ഇങ്ങനെ) ആയിരുന്നു.

Verse 92

आत्मानं धारयन्योगान्प्रार्थयन्सुमहद्यशः / तस्मै ब्रह्मा ददौ प्रीतो ज्योतिषां स्थानमुत्तमम्

യോഗത്തിൽ ആത്മാവിനെ സ്ഥിരപ്പെടുത്തി അവൻ അതിമഹത്തായ യശസ്സിനായി പ്രാർത്ഥിച്ചു; പ്രസന്നനായ ബ്രഹ്മാവ് അവനു ജ്യോതിഷങ്ങളിൽ ഉത്തമസ്ഥാനമൊരുക്കി നൽകി.

Verse 93

आभूतसंप्लवाद्दिव्यमस्तोदयविवार्जितम् / तस्यातिमात्रामृद्धिं च महिमानं निरीक्ष्य तु

പ്രളയാനന്തരം പ്രത്യക്ഷമായ, അസ്ത-ഉദയഭേദമില്ലാത്ത ആ ദിവ്യാവസ്ഥയും അതിന്റെ അത്യധിക സമൃദ്ധിയും മഹിമയും നിരീക്ഷിച്ച്।

Verse 94

दैत्या सुराणामाचार्यः श्लोकमप्युशाना जगौ / अहो ऽस्य तपसो वीर्यमहो श्रुतमहो व्रतम्

ദൈത്യരുടെയും ദേവന്മാരുടെയും ആചാര്യനായ ഉശനാ ഒരു ശ്ലോകം ഉച്ചരിച്ചു—“അഹോ! അവന്റെ തപസ്സിന്റെ വീര്യം; അഹോ! അവന്റെ ശ്രുതം; അഹോ! അവന്റെ വ്രതം!”

Verse 95

कृत्वा यदेनमुपरि ध्रुवं सप्तर्षयः स्थिताः / द्रुवे त्रिदिवमासक्तमीश्वरः स दिवस्पतिः

അവനെ ധ്രുവമാക്കി അവന്റെ മീതെ സപ്തർഷികൾ നിലകൊണ്ടു; ധ്രുവത്തിൽ ത്രിദിവം ആസക്തമായി—ആ ഈശ്വരൻ തന്നെയാണ് ദിവസ്പതി.

Verse 96

ध्रुवात्सृष्टिं च भव्यं च भूमिस्तौ सुषुवे नृपौ / स्वां छायामाह वै सृष्टिर्भवनारीति तां प्रभुः

ധ്രുവനിൽ നിന്നു ഭൂമി ‘സൃഷ്ടി’യും ‘ഭവ്യ’യും എന്ന രണ്ടു രാജാക്കളെ പ്രസവിച്ചു. പ്രഭു സൃഷ്ടിയോട് പറഞ്ഞു—“നീ എന്റെ ഛായയാണ്; നീ ‘ഭവനാരി’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുക.”

Verse 97

सत्याभिव्यहृतेस्तस्य सद्यः स्त्री साभवत्तदा / दिव्यसंहनना छाया दिव्याभरणभूषिता

അവന്റെ സത്യവാക്യം ഉച്ചരിച്ചതുമാത്രത്തിൽ ആ ഛായ ഉടൻ സ്ത്രീയായി; ദിവ്യസംഹനനയോടെ, ദിവ്യാഭരണങ്ങളാൽ ഭൂഷിതയായി.

Verse 98

छायायां सृष्टिराधत्त पञ्च पुत्रानकल्मषान् / प्राजीनगर्भं वृषभं वृकञ्च वृकलं धृतिम्

ഛായ സൃഷ്ടി നടത്തി അഞ്ചു മലിനതയില്ലാത്ത പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു—പ്രാജീനഗർഭൻ, വൃഷഭൻ, വൃകൻ, വൃകലൻ, ധൃതി।

Verse 99

पत्नी प्राचीनगर्भस्य सुवर्चा सुषुवे नुपम् / नाम्नोदारधियं पुत्रमिन्द्रो यः पूर्वजन्मनि

പ്രാജീനഗർഭന്റെ ഭാര്യ സുവർച്ചാ ഒരു ശ്രേഷ്ഠ പുത്രനെ പ്രസവിച്ചു; അവന്റെ നാമം ഉദാരധി, മുൻജന്മത്തിൽ ഇന്ദ്രനായിരുന്നു.

Verse 100

संवत्सरसहस्रान्ते सकृदाहारमाहरन् / एवं मन्वन्तरं युक्त इन्द्रत्वं प्राप्तवान्प्रभुः

ആയിരം വർഷങ്ങളുടെ അവസാനം ഒരിക്കൽ മാത്രം ആഹാരം സ്വീകരിച്ചു; ഇങ്ങനെ മന്വന്തരകാലം മുഴുവൻ നിയതമനസ്സോടെ പ്രഭു ഇന്ദ്രത്വം പ്രാപിച്ചു.

Verse 101

उदारधेः सुतं भद्राजनयत्सा दिवञ्जयम् / रिपुं रिपुञ्जयाज्जज्ञे वराङ्गी तु दिवञ्जयात्

ഉദാരധിയിൽ നിന്ന് ഭദ്രാ ‘ദിവഞ്ജയ’ എന്ന പുത്രനെ പ്രസവിച്ചു; ദിവഞ്ജയത്തിൽ നിന്ന് വരാംഗി ‘രിപുഞ്ജയ’നെ പ്രസവിച്ചു, രിപുഞ്ജയത്തിൽ നിന്ന് ‘രിപു’ ജനിച്ചു.

Verse 102

रिपोराधत्त बृहती वक्षुषं सर्वतेजसम् / तस्य पुत्रो मनुर्विद्वान् ब्रह्मक्षत्त्रप्रवत्तकः / व्यजीजनत्पुष्करिणी वारुणी चाक्षुषं मनुम्

രിപുവിൽ നിന്ന് ബൃഹതി സർവ്വതേജസ്സുള്ള വക്ഷുഷനെ പ്രസവിച്ചു. അവന്റെ പുത്രൻ പണ്ഡിതനായ മനു—ബ്രാഹ്മ-ക്ഷാത്ര ധർമ്മങ്ങളുടെ പ്രവർത്തകൻ. പുഷ്കരിണിയും വാരുണിയും ചാക്ഷുഷ മനുവിനെ പ്രസവിച്ചു.

Verse 103

ऋषय ऊचुः प्रजापतेः सुता कस्माद्वारुणी प्रोच्यते ऽनघ / एतदाचक्ष्व तत्वेन कुशलो ह्यसि विस्तरे

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ നിർമലനേ! പ്രജാപതിയുടെ പുത്രിയെ എന്തുകൊണ്ട് ‘വാരുണി’ എന്നു വിളിക്കുന്നു? ഇതു തത്ത്വത്തോടെ വിശദമായി പറയുക; നിങ്ങൾ വിവരണത്തിൽ നിപുണനാണ്.

Verse 104

सूत उवाच अरण्यस्योदकः पुत्रो वरुणत्वमुपागतः / तेन सा वारुणी ज्ञेया भ्रात्रा ख्यातिमुपागता

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അരണ്യന്റെ പുത്രനായ ഉദകൻ വരുണത്വം പ്രാപിച്ചു; അതുകൊണ്ട് അവൾ ‘വാരുണി’ എന്നു അറിയപ്പെടുന്നു, സഹോദരന്റെ കാരണത്താൽ ഖ്യാതി നേടി.

Verse 105

मनोरजायन्त दश नड्वलायां सुताः शुभाः / कन्यायां सुमहावीर्या विरजस्य प्रजापतेः

നഡ്വലയിൽ മനുവിന് പത്ത് ശുഭപുത്രന്മാർ ജനിച്ചു; കന്യയിൽ വിരജ പ്രജാപതിക്ക് മഹാവീര്യമുള്ള പുത്രന്മാരും ജനിച്ചു.

Verse 106

ऊरुः पुरुः शतद्युम्नस्तपस्वी सत्यवाक्कृतिः / अग्निष्टुदतिरात्रश्च सुद्युम्नश्चेति वै नव

ഊരു, പുരു, ശതദ്യുമ്നൻ, തപസ്വി, സത്യവാക്ക്കൃതി, അഗ്നിഷ്ടുത്, അതിരാത്രൻ, സുദ്യുമ്നൻ—ഇങ്ങനെ ഇവർ ഒമ്പത് (പുത്രന്മാർ) എന്നു പറയുന്നു.

Verse 107

अभिमन्युश्च दशमो नड्वलायां मनोः सुताः / ऊरोरजनयत्पुत्रान्षडाग्नेयी महाप्रभान्

നഡ്വലയിൽ മനുവിന്റെ പത്താമത്തെ പുത്രനായ അഭിമന്യുവും ജനിച്ചു; ഊരുവിലൂടെ ആഗ്നേയി ആറു മഹാപ്രഭാപുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു.

Verse 108

अङ्गं सुमनसं ख्यातिङ्गयं शुक्रं व्रजाजिनौ / अङ्गात्सुनीथापत्यंवै वेनमेकं व्यजायत

അംഗൻ, സുമനൻ, ഖ്യാതിംഗയൻ, ശുക്രൻ, വ്രജൻ, അജിനൻ—ഇവരിൽ; കൂടാതെ അംഗനിൽ നിന്ന് സുനീഥയുടെ ഗർഭത്തിൽ ഏകപുത്രൻ വേനൻ ജനിച്ചു.

Verse 109

तस्यापराधाद्वेनस्य प्रकोपस्तु महानभूत् / प्रजार्थमृषयो यस्यममन्थुर्दक्षिणां करम्

വേനന്റെ ആ അപരാധം മൂലം മഹാക്രോധം ഉയർന്നു; പ്രജകളുടെ ഹിതത്തിനായി ഋഷിമാർ അവന്റെ വലങ്കൈ മഥിച്ചു.

Verse 110

जनितस्तस्य पाणौ तु मथिते रूपवान्पृथुः / जनयित्वा सुतं तस्य पृथुं प्रथितपौरुषम्

അവന്റെ കൈ മഥിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ രൂപവാനായ പൃഥു ജനിച്ചു; അവനിൽ നിന്നുതന്നെ പ്രസിദ്ധമായ പൗരുഷമുള്ള പുത്രൻ പൃഥു പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 111

अब्रु वंस्त्वेष वो राजा ऋषयो मुदिताः प्रजाः / स धन्वी कवची जज्ञे तेजसा निर्दहन्निव

അവർ പറഞ്ഞു—‘ഇവൻ നിങ്ങളുടെ രാജാവാണ്’; ഋഷികളും പ്രജകളും ആനന്ദിച്ചു. അവൻ ധനു ധരിച്ചും കവചം ധരിച്ചും ജനിച്ചു; തേജസ്സാൽ ദഹിപ്പിക്കുന്നവനെന്നപോലെ.

Verse 112

वृत्तीनामेष वो दाता भविष्यति नराधिपः / पृथुर्वैन्यस्तदा लोकान्ररक्ष क्षत्रपूर्वजः

ഈ നരാധിപൻ നിങ്ങളുടെ ഉപജീവനവൃത്തികളുടെ ദാതാവാകും; അപ്പോൾ ക്ഷത്രിയരുടെ പൂർവ്വജനായ പൃഥു വൈന്യൻ ലോകങ്ങളെ സംരക്ഷിച്ചു.

Verse 113

राजसूयाभिषिक्तानामाद्यस्स वसुधाधिपः / तस्य स्तवार्थमुत्पन्नौ निपुणौ सूतमागधौ

രാജസൂയാഭിഷിക്ത രാജാക്കന്മാരിൽ അവൻ ആദ്യം ഭൂമാധിപനായിരുന്നു. അവന്റെ സ്തുതിക്കായി നിപുണരായ സൂതനും മാഗധനും ഉദിച്ചു.

Verse 114

तेनेयं गौर्महाराज्ञा दुग्धा सस्यानि धीमता / प्रजानां वृत्तिकामानां देवैश्चर्षिगणैः सह

ആ ധീമാനായ മഹാരാജാവ് ഈ ഗൗരൂപിണിയായ ഭൂമിയെ ദോഹിച്ചു; പ്രജകളുടെ ജീവികയ്ക്കായി ധാന്യങ്ങൾ ലഭിച്ചു, ദേവന്മാരും ഋഷിഗണങ്ങളും കൂടെ.

Verse 115

पितृभिर् दानवैश्चैव गन्धर्वैश्चाप्सरोगणैः / सर्पैः पुण्यजनैश्चैव पर्वतैर्वृक्षवीरुधैः

പിതൃകൾ, ദാനവർ, ഗന്ധർവർ, അപ്സരാഗണങ്ങൾ, സർപ്പങ്ങൾ, പുണ്യജനങ്ങൾ, കൂടാതെ പർവതങ്ങൾ, വൃക്ഷങ്ങൾ, വള്ളികൾ എന്നിവരാലും.

Verse 116

तेषु तेषु तु पात्रेषु दुह्यमाना वसुंधरा / प्रादाद्यथेप्सि तं क्षीरं तेन प्राणानधारयन्

വസുന്ധരയെ ഓരോ ഓരോ പാത്രങ്ങളിലും ദോഹിക്കുമ്പോൾ, അവൾ ആഗ്രഹിച്ചതുപോലെ ക്ഷീരം നൽകി; അതുകൊണ്ടു അവർ ജീവൻ നിലനിർത്തി.

Verse 117

शांशपायन उवाच विस्तरेण पृथोर्जन्म कीर्त्तयस्व महाव्रत / यथा महात्मना तेन पूर्वं दुग्धा वसुंधरा

ശാംശപായനൻ പറഞ്ഞു— ഹേ മഹാവ്രതാ! പൃഥുവിന്റെ ജനനം വിശദമായി കീർത്തിക്ക; ആ മഹാത്മാവ് മുമ്പ് വസുന്ധരയെ എങ്ങനെ ദോഹിച്ചതോ അതുപോലെ.

Verse 118

यथा देवैश्च नागैश्च यथा ब्रह्मर्षिभिः सह / यक्षै राक्षसगन्धर्वैरप्सरोभिर्यथा पुरा

ദേവന്മാരോടും നാഗങ്ങളോടും എങ്ങനെ ഉണ്ടായിരുന്നുവോ, അതുപോലെ ബ്രഹ്മർഷിമാരോടും; യക്ഷന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ, ഗന്ധർവ്വന്മാർ, അപ്സരസ്സുകൾ എന്നിവരോടും പണ്ടുകാലത്ത് ഉണ്ടായതുപോലെ.

Verse 119

यथा यथा च वै सूत विधिना येन येन च / तेषां पात्रविशेषांश्च दोग्धारं क्षीरमेव च

ഹേ സൂതാ! ഏത് ഏത് വിധിപ്രകാരം, എങ്ങനെ എങ്ങനെ സംഭവിച്ചുവോ; അവരുടെ പാത്രവിശേഷങ്ങളും, ദോഹകനെയും, അതേ ക്ഷീരവും വിശദമായി പറയുക.

Verse 120

तथा वत्सविशेषांश्च त्वंनः प्रब्रूहि पृच्छताम् / यथा क्षीरविशेषांश्च सर्वानेवानुपूर्वशः

അതുപോലെ ഞങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നു—കിടാവുകളുടെ പ്രത്യേകതകളും ഞങ്ങൾക്ക് പറയുക; കൂടാതെ ക്ഷീരത്തിന്റെ എല്ലാ ഭേദങ്ങളും ക്രമമായി വിവരിക്കുക.

Verse 121

यस्मिंश्च कारणे पाणिर्वनस्य मथितः पुरा / कुद्धैर्महर्षिभिः पूर्वैः कारणं ब्रूहि तद्धि नः

പണ്ടുകാലത്ത് ക്രുദ്ധരായ മഹർഷിമാർ വനത്തെ മഥിച്ച് അതിന്റെ സാരം എടുത്തത് ഏതു കാരണത്താലാണോ, ആ കാരണവും ഞങ്ങൾക്ക് പറയുക.

Verse 122

सूत उवाच कथयिष्यामि वो विप्राः पृथोर्वैन्यस्य संभवम् / एकाग्राः प्रयताश्चैव शुश्रूषध्वं द्विजोत्तमाः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രന്മാരേ! പൃഥു വൈന്യന്റെ ഉദ്ഭവം ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറയാം. ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! ഏകാഗ്രരായി, ശുദ്ധാചാരത്തോടെ ശ്രവിക്കുവിൻ.

Verse 123

नाशुद्धाय न पापाय नाशिष्यायाहिताय च / वर्त्तनीयमिदं ब्रह्म नाव्रताय कथञ्चन

ഈ ബ്രഹ്മവചനം അശുദ്ധനും പാപിയും അശിഷ്യനും അഹിതകാരനും കേൾപ്പിക്കരുത്; വ്രതഹീനനോട് ഒരിക്കലും അല്ല।

Verse 124

धन्यं यशस्यमायुष्यं पुण्यं वेदैश्च संमितम् / रहस्यमृषिभिः प्रोक्तं शृणुयाद्यो ऽनसूयकः

ഇത് ധന്യകരം, യശസ്സുനൽകുന്ന, ആയുസ്സ് വർധിപ്പിക്കുന്ന, പുണ്യമയവും വേദസമ്മതവും ആകുന്നു; ഋഷികൾ പ്രസ്താവിച്ച ഈ രഹസ്യം അസൂയരഹിതൻ കേൾക്കട്ടെ।

Verse 125

यश्चैवं श्रावयेन्मर्त्यः पृथोर्वैन्यस्य संभवम् / ब्राह्मणेभ्यो नमस्कृत्य न स शोचेत्कृताकृतम्

ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് നമസ്കരിച്ചു ഇങ്ങനെ പൃഥു വൈന്യന്റെ ജന്മകഥ ശ്രവിപ്പിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ചെയ്തതും ചെയ്യാത്തതും എന്ന ദുഃഖത്തിൽ വീഴുകയില്ല।

Verse 126

गोप्ता धर्मस्य राजासौ बभूवात्रिसमः प्रभुः / अत्रिवंशसमुत्पन्नो ह्यङ्गो नाम प्रजापतिः

അവൻ രാജാവ് ധർമ്മത്തിന്റെ രക്ഷകനായി, അത്രിസമനായ പ്രഭുവായി നിലകൊണ്ടു; അത്രിവംശത്തിൽ ജനിച്ച ‘അംഗ’ എന്ന പ്രജാപതി.

Verse 127

तस्य पुत्रो ऽभवद्वेनो नात्यर्थं धार्मिकस्तथा / जातो मृत्युसुतायां वै सुनीथायां प्रजापतिः

അവന്റെ പുത്രൻ വേനൻ ആയിരുന്നു; അവൻ അത്യന്തം ധാർമ്മികനല്ല. ആ പ്രജാപതി മൃത്യുവിന്റെ പുത്രി സുനീഥയുടെ ഗർഭത്തിൽ ജനിച്ചു.

Verse 128

स मातामहदोषेण वेनः कालात्म जात्मजः / स धर्मं वृष्ठतः कृत्वा कामाल्लोकेष्वर्तत

മാതാമഹന്റെ ദോഷഫലമായി കാലാത്മജന്റെ പുത്രനായ വേനൻ ധർമ്മത്തെ പിന്നിലാക്കി കാമവശനായി ലോകങ്ങളിൽ പെരുമാറി।

Verse 129

स्थापनां स्थापयामास धर्मायेतां स पार्थिवः / वेदशास्त्राण्यतिक्रम्य सो ऽधर्मे निरतो ऽभवत्

ആ പാർത്ഥിവൻ ധർമ്മത്തിനായി ഒരു സ്ഥാപനം സ്ഥാപിച്ചു; എന്നാൽ വേദശാസ്ത്രങ്ങളെ ലംഘിച്ച് അവൻ അധർമ്മത്തിൽ തന്നെ ലീനനായി।

Verse 130

निःस्वाध्यायवष्ट्कारे तस्मिन्राज्यं प्रशासति / न पिबन्ति तदा सोमं महायज्ञेषु देवताः

അവൻ രാജ്യം ഭരിക്കുമ്പോൾ സ്വാധ്യായവും വഷട്കാരവും ഇല്ലാതായി; അപ്പോൾ ദേവതകൾ മഹായജ്ഞങ്ങളിൽ സോമം പാനം ചെയ്തില്ല।

Verse 131

न यष्टव्यं न दातव्यमिति तस्य प्रजापतेः / आसीत्प्रतिज्ञा क्रूरेयं विनाशे प्रत्युपस्थिते

ആ പ്രജാപതിയുടെ ക്രൂര പ്രതിജ്ഞ—‘യജ്ഞം ചെയ്യരുത്, ദാനം നൽകരുത്’; അങ്ങനെ നാശം അടുത്തെത്തി നിൽക്കുകയായിരുന്നു।

Verse 132

अहमीज्यश्च पूज्यश्च यज्ञे देवद्विजातिभिः / मयि यज्ञा विधातव्या मयि होतव्यमित्यपि

അവൻ പറഞ്ഞു—‘യജ്ഞത്തിൽ ദേവന്മാരും ദ്വിജന്മാരും എന്നെയേ ആരാധ്യനും യജ്യനും ആക്കണം; യജ്ഞങ്ങൾ എനിക്കായി തന്നെ നടക്കണം, ആഹുതിയും എനിക്കേ അർപ്പിക്കണം.’

Verse 133

तमतिक्रान्तमर्यादमवदानसुसंवृतम् / ऊचुर्महर्षयः सर्वे मरीचिप्रमुखास्तदा

അപ്പോൾ മരീചി മുതലായ എല്ലാ മഹർഷിമാരും മര്യാദ ലംഘിച്ച് പാപം മൂടിയവനെ കണ്ടു പറഞ്ഞു।

Verse 134

वयं दीक्षां प्रवेक्ष्यामः संवत्सरशतं नृप / त्वं मा कार्षीरधर्मं वै नैष धर्मः सनातनः

ഹേ നൃപാ! ഞങ്ങൾ നൂറുവർഷത്തെ ദീക്ഷയിൽ പ്രവേശിക്കും; നീ അധർമ്മം ചെയ്യരുത്—ഇത് സനാതനധർമ്മമല്ല।

Verse 135

निधने संप्रसूतस्त्वं प्रजापतिरसंशयः / पालयिष्ये प्रजाश्चेति पूर्वं ते समयः कृतः

നീ നാശകാലത്ത് ജനിച്ചവൻ; സംശയമില്ല, പ്രജാപതിയാണ്. ‘പ്രജകളെ ഞാൻ പാലിക്കും’ എന്നത് നിന്റെ മുൻകരാർ ആകുന്നു.

Verse 136

तां स्तथा वादिनः सर्वान्ब्रह्मर्षीनब्रवीत्तदा / वेनः प्रहस्य दुर्बुद्धिर्विदितेन च कोविदः

ഇങ്ങനെ പറയുന്ന ആ എല്ലാ ബ്രഹ്മർഷിമാരോടും അപ്പോൾ ദുർബുദ്ധിയായ വേനൻ ചിരിച്ച്, അറിവിൽ നിപുണനെന്നപോലെ പറഞ്ഞു।

Verse 137

स्रष्टा धर्मस्य कश्चान्यः श्रोतव्यं कस्य वा मया / वीर्यण तपसा सत्यैर्मया वा कः समो भुवि

ധർമ്മത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവ് എന്നെക്കാൾ വേറെ ആരുണ്ട്? ഞാൻ ആരുടെ വാക്ക് കേൾക്കണം? വീര്യം, തപസ്, സത്യം—ഇവയിൽ ഭൂമിയിൽ എനിക്ക് സമൻ ആരാണ്?

Verse 138

मन्दात्मानो न नूनं मां यूयं जानीत तत्त्वतः / प्रभवं सर्वलोकानां धर्माणां च विशेषतः

ഹേ മന്ദാത്മാക്കളേ! നിങ്ങൾ എന്നെ നിശ്ചയമായി തത്ത്വതഃ അറിയുന്നില്ല; ഞാൻ സർവ്വലോകങ്ങളുടെയും പ്രത്യേകിച്ച് ധർമ്മങ്ങളുടെയും ഉദ്ഭവകാരണം.

Verse 139

इच्छन्दहेयं पृथिवीं प्लावयेयं जलेन वा / सृजेयं वा ग्रसेयं वा नात्र कार्या विचारणा

ഞാൻ ഇച്ഛിച്ചാൽ ഭൂമിയെ ദഹിപ്പിക്കാം അല്ലെങ്കിൽ ജലത്തിൽ മുങ്ങിക്കളയാം; സൃഷ്ടിക്കാം അല്ലെങ്കിൽ ഗ്രസിക്കാം—ഇവിടെ ആലോചന വേണ്ട.

Verse 140

यदा न शक्यते स्तंभादानार्य्यभृशसंहितः / अनुनेतुं तदा वेनस्ततः क्रुद्धा महर्षयः

സ്തംഭംപോലെ വളയാത്ത, അനാര്യനും അത്യന്തം ദുഷ്ടനുമായ വേനനെ അനുനയിപ്പിക്കാൻ കഴിയാതായപ്പോൾ മഹർഷിമാർ ക്രുദ്ധരായി.

Verse 141

निगृह्य तं च बाहुभ्यां विस्फुरन्तं महा बलम् / ततो ऽस्य वामहस्तं ते ममन्थुर्भृशकोपिताः

മഹാബലത്തോടെ വിറയുന്ന അവനെ ഇരുകൈകളാൽ പിടിച്ചു നിയന്ത്രിച്ച്, അവർ അത്യന്തം കോപത്തോടെ അവന്റെ ഇടങ്കൈ മഥിച്ചു.

Verse 142

तस्मात्प्रमथ्यमानाद्वै जज्ञ पूर्वमिति श्रुतिः / ह्रस्वो ऽतिमात्रं पुरुषः कृष्णश्चापि बभूव ह

ശ്രുതിപ്രകാരം, അങ്ങനെ മഥിക്കപ്പെടുമ്പോൾ ആദ്യം ഒരു പുരുഷൻ ജനിച്ചു; അവൻ矮നായിരുന്നു, അവയവങ്ങൾ അതിമാത്രമായിരുന്നു, കൂടാതെ കൃഷ്ണവർണ്ണനും ആയിരുന്നു.

Verse 143

स भीतः प्राञ्जलिश्चैव तस्थिवानाकुलेन्द्रियः / तमार्त्तं विह्वलं दृष्ट्वा निषीदेत्यब्रुवन्किल

അവൻ ഭീതനായി കൈകൂപ്പി, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ കലങ്ങിയ നിലയിൽ നിന്നു. അവനെ ആർ‍ത്തനും വിഹ്വലനും ആയി കണ്ടവർ “ഇരിക്കൂ” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 144

निषादवंशकर्तासौ बभूवानन्तविक्रमः / धीवरानसृजच्चापि वेनकल्मषसंभवान्

അവൻ അനന്തവിക്രമനായ് നിഷാദവംശത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായി; വേനന്റെ കല്മഷത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ധീവരന്മാരെയും (മത്സ്യക്കാരെയും) അവൻ സൃഷ്ടിച്ചു.

Verse 145

ये चान्ये विन्ध्यनिलयास्तंबुरास्तुबुराः खशाः / अधर्मरुचयश्चापि विद्धि तान्वेनकल्मषान्

വിന്ധ്യനിവാസികളായ തംബുരർ, തുബുരർ, ഖശർ, കൂടാതെ അധർമ്മത്തിൽ രുചിയുള്ളവർ—ഇവരെയെല്ലാം വേനന്റെ കല്മഷജന്യരെന്നു അറിയുക.

Verse 146

पुनर्महर्षयस्तस्य पाणिं वेनस्य दक्षिणम् / अरणीमिव संरब्धा ममन्थुर्जातमन्यवः

പിന്നെയും മഹർഷിമാർ കോപം ജ്വലിച്ച്, വേനന്റെ വലങ്കൈയെ അരണിപോലെ മഥിച്ചു.

Verse 147

पृथुस्तस्मात्समुत्पन्नः कराज्जलजसन्निभात् / पृथोः करतलाद्वापि यस्माज्जातः पृषुस्ततः

ആ പദ്മസദൃശമായ കൈയിൽ നിന്ന് പൃഥു ഉദ്ഭവിച്ചു; പൃഥുവിന്റെ കരതലത്തിൽ നിന്നു പൃഷു ജനിച്ചതിനാൽ അവന് ‘പൃഷു’ എന്ന നാമം ലഭിച്ചു.

Verse 148

दीप्यमानश्च वपुषा साक्षादग्निरिव ज्वलन् / आद्यमाजगवं नाम धनुर्गृह्य महारवम्

അവൻ ദീപ്തമായ ദേഹത്തോടെ സാക്ഷാൽ അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ചു; ‘ആജഗവം’ എന്ന ആദി ധനുസ്സു കൈക്കൊണ്ട് മഹാനാദം മുഴക്കി।

Verse 149

शारांश्च बिभ्रद्रक्षार्थ कवचं च महाप्रभम् / तस्मिञ्जा ते ऽथ भूतानि संप्रहृष्टानि सर्वशः

രക്ഷാർത്ഥം അവൻ ശരങ്ങളെ ധരിച്ചു, മഹാപ്രഭമായ കവചവും അണിഞ്ഞു; അവൻ ജനിച്ചതോടെ സർവ്വത്ര സകല ജീവികളും ആനന്ദിച്ചു।

Verse 150

समापेतुर्महाराजं वेनश्च त्रिदिवं गतः / समुत्पन्नेन राजर्षिः सत्पुत्रेण महात्मना

എല്ലാവരും മഹാരാജാവിന്റെ അടുക്കൽ ഒന്നിച്ചു ചേർന്നു; വേനൻ ത്രിദിവത്തിലേക്ക് (സ്വർഗത്തിലേക്ക്) പോയി. ആ മഹാത്മാവായ സത്പുത്രൻ ഉദിച്ചതു കൊണ്ട് രാജർഷിയുടെ കാര്യം സിദ്ധിച്ചു.

Verse 151

त्रातः स पुरुषव्याघ्रः पुन्नाम्नो नरकात्तदा / तं नद्यश्च समुद्राश्च रत्नान्यादाय सर्वशः

അപ്പോൾ ആ പുരുഷവ്യാഘ്രൻ ‘പുന്നാം’ നരകത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കപ്പെട്ടു. നദികളും സമുദ്രങ്ങളും എല്ലായിടത്തുനിന്നും രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്ന് അവന്റെ അടുക്കൽ എത്തി.

Verse 152

अभिषेकाय तोयं च सर्व एवोपत स्थिरे / पितामहश्च भगवानङ्गिरोभिः सहामरैः

അഭിഷേകത്തിനായി ജലം കൊണ്ടു എല്ലാവരും അവിടെ സന്നിഹിതരായി. ഭഗവാൻ പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്) അങ്കിരസ്സുമാരോടും ദേവന്മാരോടും കൂടി അവിടെ എത്തി.

Verse 153

स्थावराणि च भूतानि जङ्गमानि च सर्वशः / समागम्य तदा वैन्यमभ्य षिञ्चन्नराधिपम्

അപ്പോൾ സർവ്വസ്ഥാവരങ്ങളും ജംഗമങ്ങളും ഒന്നിച്ചുകൂടി വൈന്യ നരാധിപനെ അഭിഷേകം ചെയ്തു।

Verse 154

महता राजराजेन प्रजापालं महाद्युतिम् / सो ऽभिषिक्तो महाराजो देवैरङ्गिरसः सुतैः

മഹാ രാജാധിരാജൻ പ്രജാപാലകനായ മഹാദ്യുതിയുള്ള ആ മഹാരാജനെ അങ്ങിരസന്റെ പുത്രന്മാരായ ദേവന്മാർകൊണ്ട് അഭിഷേകം ചെയ്യിച്ചു।

Verse 155

आदि राजो महाभागः पृथुर्वैन्यः प्रतापवान् / पित्रापरञ्जितास्तस्य प्रजास्तेनानुरञ्जिताः

വൈന്യ പൃഥു മഹാഭാഗ്യവാനും പ്രതാപവാനും ആയ ആദിരാജാവായിരുന്നു; അവന്റെ പ്രജകൾ പിതാവാൽ സന്തുഷ്ടരായിരുന്നു, അവൻ പ്രജകളെ അനുരഞ്ജിപ്പിച്ചു।

Verse 156

ततो राजेति नामास्य ह्यनुरागादजायत / आपस्तस्तंभिरे तस्य समुद्रमभियास्यतः

അപ്പോൾ അനുരാഗത്താൽ അവന് ‘രാജാ’ എന്ന നാമം ലഭിച്ചു; അവൻ സമുദ്രത്തേയ്ക്ക് നീങ്ങുമ്പോൾ ജലങ്ങൾ അവനുവേണ്ടി നിശ്ചലമായി നിന്നു।

Verse 157

पर्वताश्चावदीर्यन्त ध्वजभङ्गश्च नाभवत् / अकृष्टपच्या पृथिवी सिद्ध्यन्त्यन्नानि चिन्तया

പർവതങ്ങൾ പിളർന്നുവെങ്കിലും ധ്വജഭംഗം ഉണ്ടായില്ല; ഭൂമി ഉഴുതില്ലാതെ തന്നെ വിളഞ്ഞു, ചിന്തമാത്രത്തിൽ അന്നം സിദ്ധമായി.

Verse 158

सर्वकामदुघा गावः पृटके पुटके मधु / एतस्मिन्नेव काले तु यजतस्तस्य वै मखे

പശുക്കൾ സർവകാമദുഘകളായിരുന്നു; പിറ്റക-പുടകങ്ങളിൽ തേൻ നിറഞ്ഞിരുന്നു. അതേ സമയത്ത് യജമാനൻ തന്റെ യാഗത്തിൽ ഹവിസ് അർപ്പിച്ചു.

Verse 159

सोमे सुते समु त्पन्नः सूतः सौत्ये तदाहनि / तस्मिन्नेवं समुत्पन्ने पुनर्जज्ञे ऽथ मागधः

സോമം പിഴിഞ്ഞ ആ ദിനത്തിൽ, സൗത്യകർമ്മത്തിൽ സൂതൻ ഉദ്ഭവിച്ചു; അവൻ ഇങ്ങനെ ഉദ്ഭവിച്ചതോടെ പിന്നെയും മാഗധനും ജനിച്ചു.

Verse 160

सामगेषु च गायत्सु शुभाण्डे वैश्वदेविके / समागते समुत्पन्नस्तस्मान्मागध उच्यते

സാമഗാനികൾ പാടിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, ശുഭമായ വൈശ്വദേവിക കർമത്തിൽ എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചുകൂടിയപ്പോൾ അവൻ ഉദ്ഭവിച്ചു; അതിനാൽ അവനെ ‘മാഗധൻ’ എന്നു വിളിക്കുന്നു.

Verse 161

ऐन्द्रेण हविषा चापि हविः पृक्तं बृहस्पतेः / जुहावेन्द्राय दैवेन ततः सूतो व्यजायत

ഐന്ദ്ര ഹവിസിനോടൊപ്പം ബൃഹസ്പതിയുടെ ഹവിസും കലർന്നു; ദൈവവശാൽ ഇന്ദ്രനു തന്നെയത് ഹോമിക്കപ്പെട്ടു; അപ്പോൾ സൂതൻ ജനിച്ചു.

Verse 162

प्रमादस्तत्र संजज्ञ प्रायश्चित्तं च कर्मसु / शिष्यहव्येन यत्पृक्तमभिभूतं गुरोर्हविः

അവിടെ പിഴവ് സംഭവിച്ചു; കർമങ്ങളിൽ പ്രായശ്ചിത്തം ആവശ്യമായി. ശിഷ്യന്റെ ഹവിസുമായി കലർന്നതിനാൽ ഗുരുവിന്റെ ഹവിസ് മൂടപ്പെട്ടു കീഴടങ്ങി.

Verse 163

अधरोत्तरचारेण जज्ञे तद्वर्णवैकृतम् / यच्च क्षत्रात्समभवद्ब्राह्मण्यां हीनयोनितः

അധമ-ഉത്തമ ആചാരത്തിന്റെ ഫലമായി ആ വർണ്ണത്തിൽ വികാരം ജനിച്ചു; ക്ഷത്രിയനിൽ നിന്ന് ബ്രാഹ്മണിയിൽ ഹീനയോനിയിൽ ജനിച്ചതും അങ്ങനെ തന്നേ.

Verse 164

सूतः पूर्वेण साधर्म्यात्तुल्यधर्मः प्रकीर्त्तितः / मध्यमो ह्येष सूतस्य धर्मः क्षेत्रोपजीवनम्

സൂതൻ മുൻ വർണ്ണത്തോടുള്ള സാമ്യത്താൽ സമധർമ്മനെന്നു പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടു; സൂതന്റെ മധ്യമധർമ്മം കൃഷിയിലൂടെ ഉപജീവനം ആകുന്നു.

Verse 165

रथनागाश्वचरितं जघन्यं च चिकित्सितम् / पृथुस्तवार्थं तौ तत्र समाहूतौ महर्षिभिः

രഥം, ആന, കുതിര എന്നിവ കൈകാര്യം ചെയ്യൽ, കൂടാതെ താഴ്ന്ന കർമ്മമായി പറയപ്പെടുന്ന ചികിത്സ—ഇവ; പൃഥുവിനെ സ്തുതിക്കാനായി ആ ഇരുവരെയും മഹർഷിമാർ അവിടെ വിളിച്ചു കൂട്ടി.

Verse 166

तावूचुर्मुनयः सर्वे स्तूयतामेष पार्थिवः / कर्मैतदनुरूपं च पात्रं चायं नराधिपः

അപ്പോൾ എല്ലാ മുനികളും പറഞ്ഞു—ഈ പാർത്ഥിവനെ സ്തുതിക്കുവിൻ; ഇത് ഈ കർമ്മത്തിന് അനുയോജ്യം, ഈ നരാധിപനും യോഗ്യപാത്രമാണ്.

Verse 167

तावूचतुस्ततः सर्वांस्तानृषीन्सूतमागधौ / आवां देवानृषींश्चैव प्रीणयावः स्वकर्मतः

അപ്പോൾ സൂതനും മാഗധനും ആ എല്ലാ ഋഷിമാരോടും പറഞ്ഞു—ഞങ്ങളുടെ സ്വന്തം കർമ്മത്തിലൂടെ ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും പ്രസന്നരാക്കാം.

Verse 168

न चास्य विद्वो वै कर्म न तथा लक्षणं यशः / स्तोत्रं येनास्य कुर्याव प्रोचुस्तेजस्विनो द्विजाः

വിദ്വാന്മാർ അവന്റെ കര്‍മ്മവും ലക്ഷണവും യശസ്സും അങ്ങനെ അറിയുകയില്ലായിരുന്നു; അപ്പോൾ തേജസ്വികളായ ദ്വിജർ—ഏത് സ്തോത്രംകൊണ്ട് അവനെ സ്തുതിക്കാം—എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 169

एष कर्मरतो नित्यं सत्यवाक्संयतेन्द्रियः / ज्ञानशीलो वदान्यश्च संग्रामेष्वपरजितः

ഇവൻ നിത്യവും കര്‍മ്മനിരതൻ, സത്യവാക്യൻ, ഇന്ദ്രിയസംയമനമുള്ളവൻ; ജ്ഞാനശീലൻ, ദാനശീലൻ, യുദ്ധങ്ങളിൽ അപരാജിതൻ.

Verse 170

ऋषिभिस्तौ नियुक्तौ तु भविष्यैः स्तूयतामिति / यानि कर्माणि कृतवान् पृथुः पश्चान्महाबलः

ഋഷിമാർ ആ ഇരുവരെയും നിയോഗിച്ചു—‘ഭാവിയിൽ ഇവനെ സ്തുതിക്കപ്പെടട്ടെ’ എന്നു; പിന്നെ മഹാബലനായ പൃഥു ചെയ്ത കര്‍മ്മങ്ങൾ എല്ലാം.

Verse 171

तानि गीतनिबद्धानि ह्यस्तुतां सूतमागधौ / ततस्तवान्ते सुप्रीतः पृथुः प्रादात्प्रजेश्वरः

ആ കര്‍മ്മങ്ങളെ ഗീതമായി നിബദ്ധമാക്കി സൂതനും മാഗധനും സ്തുതിച്ചു; സ്തവത്തിന്റെ അവസാനം അത്യന്തം പ്രസന്നനായ പ്രജേശ്വരൻ പൃഥു (അവർക്ക്) ദാനം നൽകി.

Verse 172

अनूपदेशं सूताय मगधं मागधाय च / तदादि पृथिवीपालाः स्तूयन्ते सूतमागधैः

പൃഥു സൂതനു അനൂപദേശംയും മാഗധനു മഗധദേശവും നൽകി; അതിനുശേഷം ഭൂമിപാലന്മാർ സൂത-മാഗധന്മാർകൊണ്ട് സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 173

आशीर्वादैः प्रबोध्यन्ते सूतमागधबन्दिभिः / तं दृष्ट्वा परमप्रीताः प्रजा ऊचुर्महर्षयः

സൂതന്മാരും മാഗധന്മാരും ബന്ദികളും ആശീർവാദവചനങ്ങളാൽ അവനെ ഉണർത്തി. അവനെ കണ്ടു പരമാനന്ദിച്ച പ്രജകളും മഹർഷിമാരും പറഞ്ഞു.

Verse 174

एष वृत्तिप्रदो वैन्यो भविष्यति नराधिपः / ततो वैन्यं महाभागं प्रजाः समभिदुद्रुवुः

ഈ വൈന്യൻ പ്രജകൾക്ക് ഉപജീവനം നല്കുന്ന നരാധിപനാകും. അതിനാൽ പ്രജകൾ ആ മഹാഭാഗനായ വൈന്യന്റെ അടുക്കൽ ഓടിച്ചേർന്നു.

Verse 175

त्वं नो वृत्तिं विधत्स्वेति महार्षिवच नात्तदा / सो ऽभिद्रुतः प्रजाभिस्तु प्रजाहितचिकीर्षया

‘ഞങ്ങൾക്ക് ഉപജീവനം ഒരുക്കുക’ എന്ന മഹർഷികളുടെ വാക്ക് അവൻ അപ്പോൾ സ്വീകരിച്ചില്ല. എങ്കിലും പ്രജാഹിതം ആഗ്രഹിച്ച് പ്രജകൾ അവനെ ചുറ്റിക്കൂടി.

Verse 176

धनुर्गृहीत्वा बाणांश्च वसुधामाद्रवद्बली / ततो वैन्यभयत्रस्ता गौर्भूत्वा प्राद्रवन्मही

ബലവാൻ ധനുസ്സും അമ്പുകളും എടുത്ത് ഭൂമിയെ പിന്തുടർന്നു. അപ്പോൾ വൈന്യഭയത്തിൽ വിറച്ച ഭൂമി പശുവായി മാറി ഓടിപ്പോയി.

Verse 177

तां पृथुर्धनुरादाय द्रवन्तीमन्वधावत / सा लोकान्ब्रह्मलोकादीन्गत्वा वैन्यभयात्तदा

പൃഥു ധനുസ്സെടുത്തു ഓടുന്ന ഭൂമിയെ പിന്തുടർന്നു. അവൾ അപ്പോൾ വൈന്യഭയത്താൽ ബ്രഹ്മലോകം മുതലായ ലോകങ്ങളിലേക്കു ചെന്നെത്തി.

Verse 178

संददर्शाग्रतो वैन्यं कार्मुकोद्यतपाणिकम् / ज्वलद्भिर्निशितैर्बाणैर्दीप्ततेजसमच्युतम्

അവൾ മുന്നിൽ വൈന്യനെ കണ്ടു—വില്ലുയർത്തിയ കൈയോടെ, ജ്വലിക്കുന്ന മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ ദീപ്തതേജസ്സോടെ, അച്യുതതേജംപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നവനെ।

Verse 179

महायोगं महात्मानं दुर्द्धर्षममरैरपि / अलबन्ती तु सा त्राणं वैन्यमेवान्वपद्यत

അവൻ മഹായോഗിയും മഹാത്മാവും, അമരന്മാർക്കും ദുർദ്ധർഷൻ; അതുകൊണ്ട് രക്ഷ ലഭിക്കാതെ അവൾ വൈന്യനെയേ ശരണം പ്രാപിച്ചു.

Verse 180

कृताञ्जलिपुटा देवी पूज्या लोकैस्त्रिभिः सादा / उवाच वैनं नाधर्मः स्त्रीवधे परिपश्यति

കൈകൂപ്പി, ത്രിലോകങ്ങളിലും നിത്യപൂജ്യയായ ദേവി വൈന്യനോട് പറഞ്ഞു—സ്ത്രീവധത്തിൽ ധർമ്മം കാണപ്പെടുന്നില്ല.

Verse 181

कथं धारयिता चासि प्रजा या वर्द्धिता मया / मयि लोकाः स्थिता राजन्मयेदं धार्यते जगत्

രാജാവേ, ഞാൻ വർദ്ധിപ്പിച്ച പ്രജകളെ നീ എങ്ങനെ ധരിക്കും? ലോകങ്ങൾ എന്നിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; ഈ ജഗത് എന്റെ കരുതലാൽ തന്നെയാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്.

Verse 182

मत्कृते न विनश्येयुः प्रजाः पार्थिव वर्द्धिताः / स मां नर्हसि वै हन्तुं श्रेयस्त्वं च चिकीर्षसि

ഹേ പാർത്ഥിവാ, എന്റെ കാരണത്താൽ വർദ്ധിച്ച പ്രജകൾ നശിക്കരുത്; അതിനാൽ ശ്രേയസ് ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ നീ എന്നെ കൊല്ലാൻ അർഹനല്ല.

Verse 183

प्रजानां पृथिवीपाल शृणु चेदं वचो मम / उपायतः समारब्धा सर्वे सिद्ध्यन्त्युपक्रमाः

ഹേ പൃഥ്വീപാലാ! പ്രജകളുടെ നന്മയ്ക്കായി എന്റെ ഈ വചനം കേൾക്കുക; ഉപായത്തോടെ ആരംഭിച്ച എല്ലാ ശ്രമങ്ങളും സിദ്ധിയിലേക്കെത്തും.

Verse 184

हत्वापि मां न शक्तस्त्वं प्रजानां पालने नृप / अन्तर्भूता भविष्यामि जहि कोपं महाद्युते

ഹേ നൃപാ! എന്നെ വധിച്ചാലും നീ പ്രജാപാലനത്തിൽ സമർത്ഥനാകില്ല; ഞാൻ അന്തർഹിതയാകും—മഹാതേജസ്വീ, കോപം ഉപേക്ഷിക്കൂ.

Verse 185

अवध्यश्च स्त्रियः प्राहुस्तिर्यग्योनिगतेष्वपि / सत्त्वषु पृथिवीपाल धम न त्यक्तुमर्हसि

സ്ത്രീകൾ അവധ്യരാണെന്ന് പറയുന്നു, തിര്യക്-യോണിയിലായാലും; ഹേ പൃഥ്വീപാലാ, സകല ജീവികളോടും ധർമ്മം ഉപേക്ഷിക്കരുത്.

Verse 186

एवं बहुविधं वाक्यं श्रुत्वा तस्या महामनाः / क्रोधं निगृह्य धर्मात्मा वसुधामिदमब्रवीत्

അവളുടെ പലവിധ വചനങ്ങൾ കേട്ട മഹാമനസ്സനായ ധർമ്മാത്മാവ് കോപം അടക്കി വസുധയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 187

एकस्यार्थाय यो हन्यादात्मनो वा परस्य च / एकं प्राणी बहून्वापि कर्म तस्यास्ति पातकम्

സ്വന്തമോ മറ്റൊരാളുടെയോ ഒരാളുടെ ലാഭത്തിനായി ഒരുജീവിയെയോ പലരെയോ വധിക്കുന്നവന്റെ ആ കർമ്മം പാപമാണ്.

Verse 188

यस्मिंस्तु निहते भद्रे जीवन्ते बहवः सुखम् / तस्मिन्हते नास्ति शुभे पातकं चोपपातकम्

ഹേ മംഗളകാരിണീ, ആരെ വധിച്ചാലാണോ അനേകം പേര്‍ക്ക് സുഖമായി ജീവിക്കാന്‍ സാധിക്കുന്നത്, അവരെ വധിക്കുന്നതില്‍ പാപമോ ഉപപാപമോ ഇല്ല.

Verse 189

सो ऽहं प्रजानिमित्तं त्वां हनिष्यामि वसुन्धरे / यदि मे वचनं नाद्य करिष्यसि जगद्धितम्

അതുകൊണ്ട് ഹേ വസുന്ധരേ, ലോകത്തിന് ഹിതകരമായ എന്റെ വാക്ക് നീ ഇന്ന് അനുസരിക്കുന്നില്ലെങ്കില്‍, പ്രജകള്‍ക്ക് വേണ്ടി ഞാന്‍ നിന്നെ വധിക്കും.

Verse 190

त्वां निहत्याशु बाणेन मच्छासनपराङ्मुखीम् / आत्मानं प्रथयित्वेह प्रजा धारयिता स्वयम्

എന്റെ ശാസനയെ ധിക്കരിക്കുന്ന നിന്നെ അമ്പെയ്തു വേഗത്തില്‍ കൊന്ന്, ഞാന്‍ തന്നെ സ്വയം വികസിച്ച് പ്രജകളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതാണ്.

Verse 191

सा त्वं वचनमास्थाय मम धर्मभृतां वरे / संजीवय प्रजा नित्यं शक्ता ह्यसि न संशयः

അതുകൊണ്ട് ധര്‍മ്മം പാലിക്കുന്നവരില്‍ ശ്രേഷ്ഠയായവളേ, എന്റെ വാക്ക് കേട്ട് പ്രജകളെ നിത്യവും ജീവിപ്പിക്കുക. നിനക്കതിന് കഴിവുണ്ട്, സംശയമില്ല.

Verse 192

दुहितृत्वं च मे गच्छ चैवमेतमहं शरम् / नियच्छेयं त्वद्वधार्थमुद्यन्तं घोरदर्शनम्

നീ എന്റെ പുത്രിയായിത്തീരുക. എങ്കില്‍ നിന്നെ വധിക്കാനായി ഉയര്‍ത്തിയ ഭയങ്കരമായ ഈ അമ്പിനെ ഞാന്‍ പിന്‍വലിക്കാം.

Verse 193

प्रत्युवाच ततो वैन्यमेवमुक्ता सती मही / सर्वमेतदहं राजन्विधास्यामि न संशयः

അപ്പോൾ ഭൂമിദേവി, വൈന്യനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം മറുപടി പറഞ്ഞു— “രാജാവേ, ഇതെല്ലാം ഞാൻ നിർവ്വഹിക്കും; സംശയമില്ല.”

Verse 194

वत्सं तु मम तं पश्य क्षरेयं येन वत्सला / समां च कुरु सर्वत्र मां त्वं धर्म्मभृतां वर / यथा विस्पन्दमानं मे क्षीरं सर्वत्र भावयेत्

“എന്റെ ആ കിടാവിനെ നോക്കുക; അതിനാൽ ഞാൻ വാത്സല്യത്തോടെ പാൽ ഒഴുക്കും. ധർമ്മധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, നീ എന്നെ എല്ലായിടത്തും സമമാക്കുക, എന്റെ വിറയുന്ന പാൽ സർവ്വത്ര വ്യാപിക്കേണ്ടതിന്.”

Verse 195

सूत उवाच तत उत्सारयामास शिलाजालनि सर्वशः / धनुष्कोट्या तथा वैन्यस्तेन शैला विवर्द्धिताः

സൂതൻ പറഞ്ഞു— തുടർന്ന് വൈന്യൻ എല്ലായിടത്തുമുള്ള ശിലാസമൂഹങ്ങളെ നീക്കിത്തുടങ്ങി; ധനുസ്സിന്റെ അഗ്രംകൊണ്ട് പർവ്വതങ്ങളെ ഉയർത്തുകയും ചെയ്തു.

Verse 196

मन्वन्तरेष्वतीतेषु विषमासीद्वसुन्धरा / स्वभावेना भवत्तस्याः समानि विषमाणि च

കഴിഞ്ഞ മന്വന്തരങ്ങളിൽ വസുന്ധര അസമമായിരുന്നു; അവളുടെ സ്വഭാവം മൂലം ചില ഭാഗങ്ങൾ സമവും ചില ഭാഗങ്ങൾ വിഷമവുമായിരുന്നു.

Verse 197

न हि पूर्वनिसर्गे वै विषमे पृथिवीतले / प्रविभागः पुराणां वा ग्रामाणां वापि विद्यते

കാരണം പുരാതന സൃഷ്ടിയിൽ, ഭൂതലം വിഷമമായിരുന്നപ്പോൾ, നഗരങ്ങളുടെ വിഭജനവും ഗ്രാമങ്ങളുടെ വിഭജനവും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.

Verse 198

न सस्यानि न गोरक्षं न कृषिर्न वणिक्पथः / चाक्षुषस्यान्तरे पूर्वमासीदेतत्पुरा किल

ചാക്ഷുഷ മന്വന്തരത്തിന് മുമ്പ്, പുരാതനകാലത്ത് ധാന്യവും ഇല്ല, ഗോരക്ഷയും ഇല്ല, കൃഷിയും ഇല്ല, വ്യാപാരപഥവും ഇല്ലായിരുന്നു എന്നു പറയുന്നു।

Verse 199

वैवस्वतेंऽतरे तस्मिन्सर्व स्यैतस्य संभवः / समत्वं यत्र यत्रासीद्भूमेः कस्मिंश्चिदेव हि

ആ വൈവസ്വത മന്വന്തരത്തിലേയാണ് ഇതെല്ലാം ഉദ്ഭവിച്ചത്; ഭൂമിയിലെ ഏതെങ്കിലും സ്ഥലത്ത് എവിടെയെവിടെയോ സമതലം ഉണ്ടായിരുന്നുവോ, അവിടെയവിടെയോ അത് സാധ്യമായി।

Verse 200

तत्र तत्र प्रजास्ता वै निवसंति च सर्वशः / आहारः फल मूले तु प्रजानामभवत्किल

അവിടവിടെയായി പ്രജകൾ എല്ലായിടത്തും വസിച്ചു; പ്രജകളുടെ ആഹാരം—എന്നു പറയുന്നു—ഫലവും മൂലവും മാത്രമായിരുന്നു।