Shloka 150
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
समापेतुर्महाराजं वेनश्च त्रिदिवं गतः / समुत्पन्नेन राजर्षिः सत्पुत्रेण महात्मना
Transliteration
samāpeturmahārājaṃ venaśca tridivaṃ gataḥ / samutpannena rājarṣiḥ satputreṇa mahātmanā
Translation
എല്ലാവരും മഹാരാജാവിന്റെ അടുക്കൽ ഒന്നിച്ചു ചേർന്നു; വേനൻ ത്രിദിവത്തിലേക്ക് (സ്വർഗത്തിലേക്ക്) പോയി. ആ മഹാത്മാവായ സത്പുത്രൻ ഉദിച്ചതു കൊണ്ട് രാജർഷിയുടെ കാര്യം സിദ്ധിച്ചു.
Word by Word
समापेतुःthey came together/assembled
समापेतुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + इ (धातु) → समापेतुः
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
महाराजम्the great king
महाराजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + राजन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
वेनःVena
वेनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवेन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (and)
त्रिदिवम्to heaven (the threefold heaven)
त्रिदिवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootत्रि (प्रातिपदिक) + दिव (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारयार्थे प्रचलित (“three heavens”); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; गत्यर्थक-कर्म
गतःwent
गतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP used predicatively), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; (वेनः)
समुत्पन्नेनby the arisen/produced
समुत्पन्नेन:
Karana (करण) / Hetu (हेतु)
TypeAdjective
Rootसम् + उत् + पद् (धातु) → समुत्पन्न (कृदन्त)
Formउपसर्ग-युक्त क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषणम् (सत्पुत्रेण)
राजर्षिःthe royal sage
राजर्षिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (“king-sage”); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सत्पुत्रेणby the noble son
सत्पुत्रेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (“good/true son”); पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
महात्मनाby the great-souled
महात्मना:
Karana (करण) विशेषण
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषणम् (सत्पुत्रेण)