Shloka 42
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
विस्तरेणानुपूर्व्या च तामसस्य निबोधत / चतुर्थे त्वथ पर्याये तामसस्यातरे मनोः
Transliteration
vistareṇānupūrvyā ca tāmasasya nibodhata / caturthe tvatha paryāye tāmasasyātare manoḥ
Translation
ഇപ്പോൾ താമസ (മനു)യെക്കുറിച്ച് ക്രമത്തോടെയും വിശദമായും അറിഞ്ഞുകൊൾക. നാലാം പര്യായത്തിൽ താമസ മനുവിന്റെ മന്വന്തരമാണ് വരുന്നത്.
Word by Word
विस्तरेणin detail
विस्तरेण:
Karana (करण/Means—adverbial)
TypeNoun
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (adverbial instrumental)
अनुपूर्व्याin proper sequence
अनुपूर्व्या:
Karana (करण/Means—adverbial)
TypeNoun
Rootअनुपूर्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (adverbial instrumental) ‘in due order’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
तामसस्यof Tāmasa
तामसस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतामस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; (तामस-मनु)
निबोधतunderstand/learn
निबोधत:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootनि-बुध् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; परस्मैपद
चतुर्थेin the fourth (turn)
चतुर्थे:
Adhikarana (अधिकरण/Location-time)
TypeAdjective
Rootचतुर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘in the fourth’ (locative of stage/turn)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय, आरम्भ/अनन्तरार्थ (then/now)
पर्यायेin the sequence
पर्याये:
Adhikarana (अधिकरण/Location-time)
TypeNoun
Rootपर्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘in the succession/sequence’
तामसस्यof Tāmasa
तामसस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतामस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
अन्तरेin the period (Manvantara)
अन्तरे:
Adhikarana (अधिकरण/Location-time)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘in the period/interval’
मनोःof Manu
मनोः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन