Shloka 126
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
गोप्ता धर्मस्य राजासौ बभूवात्रिसमः प्रभुः / अत्रिवंशसमुत्पन्नो ह्यङ्गो नाम प्रजापतिः
Transliteration
goptā dharmasya rājāsau babhūvātrisamaḥ prabhuḥ / atrivaṃśasamutpanno hyaṅgo nāma prajāpatiḥ
Translation
അവൻ രാജാവ് ധർമ്മത്തിന്റെ രക്ഷകനായി, അത്രിസമനായ പ്രഭുവായി നിലകൊണ്ടു; അത്രിവംശത്തിൽ ജനിച്ച ‘അംഗ’ എന്ന പ്രജാപതി.
Word by Word
goptāprotector
goptā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgup (गुप् धातु) + tṛ (तृन् कृत् प्रत्यय)
Formतृन्-प्रत्ययान्त कर्तृवाचक कृदन्त (agent noun), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
dharmasyaof dharma
dharmasya:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन
rājāking
rājā:
Karta (कर्ता/apposition)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
asauthat (he)
asau:
Karta (कर्ता/apposition)
TypeNoun
Rootasau (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; दूरवाचक सर्वनाम (that person)
babhūvabecame/was
babhūva:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (भू धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
atrisamaḥequal to Atri
atrisamaḥ:
Visheshana (विशेषण of prabhuḥ/asau)
TypeAdjective
Rootatri (प्रातिपदिक) + sama (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (उपमान-पूर्वपद: ‘Atri-similar’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
prabhuḥlord
prabhuḥ:
Karta (कर्ता/apposition)
TypeNoun
Rootprabhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
atrivaṃśasamutpannaḥborn in Atri’s lineage
atrivaṃśasamutpannaḥ:
Visheshana (विशेषण of aṅgaḥ)
TypeAdjective
Rootatri (प्रातिपदिक) + vaṃśa (प्रातिपदिक) + samutpanna (उत्पद्/उत्पन् + क्त)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/संबन्ध: ‘Atri-lineage-born’), क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/indeed)
aṅgaḥAṅga
aṅgaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootaṅga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम (proper name)
nāmaby name
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध/appositive marker)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
Formनाम-निर्देशक निपात (indeclinable: ‘by name’)
prajāpatiḥPrajāpati
prajāpatiḥ:
Karta (कर्ता/apposition to aṅgaḥ)
TypeNoun
Rootprajāpati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन