Shloka 176
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
धनुर्गृहीत्वा बाणांश्च वसुधामाद्रवद्बली / ततो वैन्यभयत्रस्ता गौर्भूत्वा प्राद्रवन्मही
Transliteration
dhanurgṛhītvā bāṇāṃśca vasudhāmādravadbalī / tato vainyabhayatrastā gaurbhūtvā prādravanmahī
Translation
ബലവാൻ ധനുസ്സും അമ്പുകളും എടുത്ത് ഭൂമിയെ പിന്തുടർന്നു. അപ്പോൾ വൈന്യഭയത്തിൽ വിറച്ച ഭൂമി പശുവായി മാറി ഓടിപ്പോയി.
Word by Word
धनुःbow
धनुः:
कर्म (Object of taking)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
गृहीत्वाhaving taken
गृहीत्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having taken’
बाणान्arrows
बाणान्:
कर्म (Object of taking)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
वसुधाम्the earth
वसुधाम्:
कर्म (Goal/object of running toward)
TypeNoun
Rootवसुधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आद्रवत्ran towards
आद्रवत्:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootआ-द्रु (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist/Imperfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
बलीthe strong one
बली:
कर्ता (Subject)
TypeAdjective
Rootबलिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ततःthen
ततः:
कालाधिकरण (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रम/कालवाचक (then)
वैन्यof Vainya
वैन्य:
सम्बन्ध (Genitive within compound)
TypeNoun
Rootवैन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (समासपूर्वपद)
भयfear
भय:
हेतु (Cause within compound)
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासमध्यपद)
त्रस्ताterrified due to fear of Vainya
त्रस्ता:
कर्ता (Subject; described)
TypeAdjective
Rootत्रस्त (प्रातिपदिक; कृदन्त from त्रस् ‘to tremble’)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः: वैन्य-भय-त्रस्ता (वैन्यस्य भयेन त्रस्ता)
गौःa cow
गौः:
कर्ता (Subject; apposition)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund), ‘having become’
प्राद्रवत्ran away
प्राद्रवत्:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootप्र-आ-द्रु (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist/Imperfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
महीthe Earth (goddess)
मही:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन