Adhyaya 47

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते षट्चत्वारिंशत्त मो ऽध्यायः // ४६// वसिष्ठ उवाच ततो मूर्द्धाभिषिक्तानां राज्ञाममिततेजसाम् / षट्सहस्रद्वयं रामो जीवग्राहं गृहीतवान्

ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിലെ വായുപ്രോക്ത മധ്യമഭാഗത്തിലെ തൃതീയ ഉപോദ്ധാതപാദം, ഭാർഗവചരിതത്തിൽ നാല്പത്താറാം അധ്യായം. വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ രാമൻ മൂർദ്ധാഭിഷിക്തരായ അപാരതേജസ്സുള്ള രാജാക്കളിൽ പന്ത്രണ്ടായിരത്തെ ജീവഗ്രാഹമായി പിടിച്ചെടുത്തു।

Verse 2

ततो राजसहस्राणि गृहीत्वा मुनिभिः सह / स जगाम महातेजाः कुरुक्षेत्रं तपोमयम्

അനന്തരം അദ്ദേഹം മുനികളോടൊപ്പം ആയിരക്കണക്കിന് രാജാക്കളെ പിടിച്ചുകൊണ്ട്, മഹാതേജസ്സോടെ തപോമയമായ കുരുക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 3

सरसां पञ्चकं तत्र खानयित्वा भृगुद्वहः / सुखावगाहतीर्थानि तानि चक्रे समन्ततः

അവിടെ ഭൃഗുകുലശ്രേഷ്ഠൻ അഞ്ചു സരസ്സുകൾ ഖനിപ്പിച്ച്, ചുറ്റുമെങ്ങും അവയെ സുഖകരമായ സ്നാനതീർത്ഥങ്ങളാക്കി സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 4

जघान तत्र वै राज्ञः शरीरप्रभवामृजा / सरांसि तानि वै पञ्च पूरयामास भार्गवः

അവിടെ ഭാർഗവൻ രാജാക്കന്മാരുടെ ശരീരത്തിൽ നിന്നുയർന്ന മല-രക്താദി അശുദ്ധിയാൽ അവരെ നിഗ്രഹിച്ചു, ആ അഞ്ചു സരസ്സുകളും അതുകൊണ്ട് നിറച്ചു।

Verse 5

स्नात्वा तेषु यथान्यायं जामदग्नयः प्रतापवान् / पितॄन्संतर्पयामास यथाशास्त्रमतन्द्रितः

പ്രതാപശാലിയായ ജാമദഗ്ന്യൻ അവയിൽ വിധിപൂർവ്വം സ്നാനം ചെയ്ത്, ശാസ്ത്രാനുസാരം അലസതയില്ലാതെ പിതൃകൾക്ക് തർപ്പണം നടത്തി।

Verse 6

पितुः प्रेतस्य राजेन्द्र श्राद्धादिकमशेषतः / ब्राह्मणैः सह मातुश्च तत्र चक्रे यथोदितम्

ഹേ രാജേന്ദ്രാ! പിതാവിന്റെ പ്രേതാവസ്ഥയ്ക്കായി ശ്രാദ്ധാദി എല്ലാ കര്‍മങ്ങളും, മാതാവിനുള്ളതും കൂടി, ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം അവിടെ ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം ചെയ്തു.

Verse 7

एवं तीर्णप्रतीकः स कुरुक्षेत्रे तपोमये / उवासातन्द्रितः सम्यक् पितृपूजापरायणः

ഇങ്ങനെ കര്‍ത്തവ്യം പൂര്‍ത്തിയാക്കിയ ശേഷം, തപോമയമായ കുരുക്ഷേത്രത്തില്‍ അവന്‍ പിതൃപൂജയില്‍ പരായണനായി, അലസതയില്ലാതെ ജാഗ്രതയോടെ യഥാവിധി വസിച്ചു.

Verse 8

ततः प्रभृत्यभूद्राजंस्तीर्थानामुत्तमोत्तमम् / विहितं जामदग्न्येन कुरुक्षेत्रे तपोवने

ഹേ രാജാവേ! അതിനുശേഷം കുരുക്ഷേത്രത്തിലെ തപോവനത്തില്‍ ജാമദഗ്ന്യന്‍ (പരശുരാമന്‍) സ്ഥാപിച്ച ആ തീര്‍ഥം, തീര്‍ഥങ്ങളില്‍ അത്യുത്തമമായി പ്രസിദ്ധമായി.

Verse 9

सस्यमं तपञ्चकमिति स्थानं त्रैलोक्यविश्रुतम् / यत्र यक्रे भृगुश्रेष्ठः पितॄणां तृप्तिमक्षयाम्

‘സസ്യമം തപഞ്ചകം’ എന്ന പേരിലുള്ള ആ സ്ഥലം ത്രിലോകത്തും പ്രസിദ്ധമാണ്; അവിടെ ഭൃഗുശ്രേഷ്ഠന്‍ (പരശുരാമന്‍) പിതൃകള്‍ക്ക് അക്ഷയ തൃപ്തി വരുത്തി.

Verse 10

स्नानदानतपोहोमद्विजभोजनतर्पणैः / भृशमाप्यायितास्तेन यत्र ते पितरो ऽखिलाः

അവിടെ സ്നാനം, ദാനം, തപസ്, ഹോമം, ദ്വിജഭോജനം, തര്‍പ്പണം എന്നിവയാല്‍ അവന്‍ എല്ലാ പിതൃകളെയും അത്യന്തം തൃപ്തിപ്പെടുത്തി പോഷിപ്പിച്ചു.

Verse 11

अवापुरक्षयां तृप्तिं पितृलोकं च शाश्वतम् / समन्तपञ्चकं नाम तीर्थं लोके परिश्रुतम्

ഇവിടെ അക്ഷയ തൃപ്തിയും ശാശ്വത പിതൃലോകപ്രാപ്തിയും ലഭിക്കുന്നു; ‘സമന്തപഞ്ചകം’ എന്ന ഈ തീർത്ഥം ലോകത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 12

सर्वपापक्षयकरं महापुण्योपबृंहितम् / मर्त्यानां यत्र यातानामेनांसि निखिलानि तु

ഈ തീർത്ഥം സർവ്വപാപക്ഷയകരവും മഹാപുണ്യത്തോടെ സമൃദ്ധവുമാണ്; ഇവിടെ എത്തിയ മർത്ത്യരുടെ പാപങ്ങൾ എല്ലാം തീർച്ചയായും നശിക്കുന്നു.

Verse 13

दूरादेवापयास्यन्ति प्रवाते शुष्कपर्णवत् / तत्क्षेत्रचर्यागमनं मर्त्यानामसतामिह

ഇവിടെ ദുഷ്ട മർത്ത്യരുടെ പാപങ്ങളും ദൂരത്തുനിന്നുതന്നെ, കാറ്റിൽ ഉണങ്ങിയ ഇലപോലെ, പറന്നു മാറിപ്പോകുന്നു; ഈ ക്ഷേത്രഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ചു വരുന്നതുതന്നെ അതിന് കാരണമാകുന്നു.

Verse 14

न लभ्यते महाराज जातु जन्मशतैरपि / समन्तपञ्चकं तीर्थं कुरुक्षेत्रे ऽतिपावनम्

മഹാരാജാവേ! കുരുക്ഷേത്രത്തിലെ അതിപാവനമായ ‘സമന്തപഞ്ചകം’ എന്ന തീർത്ഥം നൂറു ജന്മങ്ങളിലുപോലും ദുർലഭമാണ്.

Verse 15

यत्र स्नातः सर्वतीर्थैः स्नातो भवति मानवः / कृतकृत्यस्ततो रामः सम्यक् पूर्णमनोरथः

എവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ സർവ്വ തീർത്ഥങ്ങളിലും സ്നാനം ചെയ്തതുപോലെ ആകുന്നുവോ; അതിനാൽ, ഹേ രാമാ, അവൻ കൃതകൃത്യനായി സമ്യകമായി മനോരഥം പൂർണ്ണമാക്കുന്നു.

Verse 16

उवास तत्र नियतः कञ्चित्कालं महामतिः / ततः संवत्सरस्यान्ते ब्राह्मणैः सहितो वशी

മഹാമതി വശി അവിടെ നിയമപാലനത്തോടെ കുറച്ചുകാലം പാർത്തു. പിന്നെ വർഷാന്ത്യത്തിൽ ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു.

Verse 17

पितृपिण्डप्रदानाय जामदग्न्यो ऽगमद्गयाम् / ततो गत्वा ततः श्राद्धे यथाशास्त्रमरिन्दमः

പിതൃപിണ്ഡപ്രദാനത്തിനായി ജാമദഗ്ന്യൻ ഗയയിലേക്കു പോയി. അവിടെ ചെന്നു ആ അരിന്ദമൻ ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം ശ്രാദ്ധം ചെയ്തു.

Verse 18

ब्राह्मणांस्तर्पयामास पितॄनुद्दिश्य सत्कृतान् / शैवं तत्र परं स्थानं चन्द्रपादमिति स्मृतम्

പിതൃങ്ങളെ ഉദ്ദേശിച്ച് സത്കരിക്കപ്പെട്ട ബ്രാഹ്മണന്മാരെ അദ്ദേഹം തർപ്പണത്തോടെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി. അവിടെയുള്ള പരമ ശൈവസ്ഥലം ‘ചന്ദ്രപാദം’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 19

पितृतृप्तिकरं क्षेत्रं तादृग्लोके न विद्यते / यत्रार्चिताः स्वकुलजैर्यथाशक्ति मनागपि

പിതൃങ്ങളെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്ന അത്തരം ക്ഷേത്രഭൂമി ലോകത്തിൽ ഇല്ല; അവിടെ സ്വന്തം കുലജനങ്ങൾ യഥാശക്തി അല്പമെങ്കിലും ആരാധിച്ചാൽ മതി.

Verse 20

पितरः पिण्डदानाद्यैः प्राप्स्यन्ति गतिमक्षयाम् / पितॄनुद्दिश्य तत्रासौ तर्प्पितेषु द्विजातिषु

പിണ്ഡദാനാദി കർമങ്ങളാൽ പിതൃകൾ അക്ഷയഗതി പ്രാപിക്കുന്നു. അവിടെ അദ്ദേഹം പിതൃങ്ങളെ ഉദ്ദേശിച്ച് തൃപ്തരാക്കിയ ദ്വിജന്മാരുടെ ഇടയിൽ (കർമം നടത്തി).

Verse 21

ददौ च विधिवत्पिण्डं पितृभक्तिसमन्वितः / ततस्तत्पितरः सर्वे पितृलोकादुपागताः

അവൻ പിതൃഭക്തിയോടെ വിധിപ്രകാരം പിണ്ഡദാനം ചെയ്തു. തുടർന്ന് അവന്റെ എല്ലാ പിതാക്കന്മാരും പിതൃലോകത്തിൽ നിന്ന് എത്തി.

Verse 22

जगृहुस्तत्कृतां पूजां जमदग्निपुरोगमाः / अथ संप्रीतमनसः समेत्य भृगुनन्दनम्

ജമദഗ്നി മുൻപിൽ നിൽക്കേ അവർ അവൻ ചെയ്ത പൂജ സ്വീകരിച്ചു. പിന്നെ സന്തോഷഹൃദയത്തോടെ ഭൃഗുനന്ദനന്റെ അടുക്കൽ ഒന്നിച്ചു ചേർന്നു.

Verse 23

ऊचुस्तत्पितरः सर्वे ऽदृश्या भूत्वान्तरिक्षगाः / पितर ऊचुः महत्कर्म कृतं वीर भवतान्यैः सुदुष्करम्

അവന്റെ എല്ലാ പിതാക്കന്മാരും അദൃശ്യരായി ആകാശത്തിൽ നിലകൊണ്ട് പറഞ്ഞു— “വീരാ, നീ മഹത്തായ കര്‍മ്മം ചെയ്തു; മറ്റുള്ളവർക്ക് അത്യന്തം ദുഷ്കരം.”

Verse 24

अस्मानपि यथान्यायं सम्यक् तर्पितवानसि / अस्माकमक्षयां प्रीतिं तथापि त्वं न यच्छसि

നീ ഞങ്ങളെയും ന്യായപ്രകാരം ശരിയായി തർപ്പണം ചെയ്ത് തൃപ്തിപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു; എങ്കിലും ഞങ്ങളുടെ അക്ഷയമായ പ്രീതിയും (ആശീർവാദവും) നീ സ്വീകരിക്കുന്നില്ല.

Verse 25

क्षत्रहत्यां हि कृत्वा तु कृतकर्माभवद्यतः / क्षेत्रस्यास्य प्रभावेण भक्त्या च तव दर्शनम्

ക്ഷത്രഹത്യ ചെയ്തതിനാൽ അവൻ കര്‍മ്മബന്ധത്തിൽ കുടുങ്ങിയിരുന്നു; എന്നാൽ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രഭാവവും നിന്റെ ഭക്തിയും മൂലം അവന് നിന്റെ ദർശനം ലഭിച്ചു.

Verse 26

प्राप्ताःस्म पूजिताः किं तु नाक्षय्यफलभागिनः / त्समात्त्वं वीरहत्यादिपापप्रशमनाय हि

ഞങ്ങൾ ഇവിടെ എത്തി പൂജിക്കപ്പെട്ടു; എങ്കിലും അക്ഷയഫലത്തിന്റെ ഭാഗഭാക്കന്മാരായില്ല. അതിനാൽ വീരഹത്യാദി പാപശമനത്തിനായി നീ പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യുക.

Verse 27

प्रायश्चित्तं यथान्यायं कुरु धर्मं च शाश्वतम् / वधाच्च विनिवर्तस्व क्षत्रियाणामतः परम्

ന്യായപ്രകാരം പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യുകയും ശാശ്വതധർമ്മം ആചരിക്കുകയും ചെയ്യുക. ഇനി മുതൽ ക്ഷത്രിയന്മാരുടെ വധത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറുക.

Verse 28

पितुर्न्न ते ऽपराध्यन्ते न स्वतन्त्रं यतो जगत् / तन्निमित्तं तु मरणं पितुस्ते विहितं पुरा

നിന്റെ പിതാവിനോടു നീ കുറ്റക്കാരനല്ല; കാരണം ലോകം സ്വതന്ത്രമല്ല. അതിനാലാണ് നിന്റെ പിതാവിന്റെ മരണം മുൻപേ തന്നെ വിധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്.

Verse 29

हन्तुं कं कः समर्थः स्याल्लोके रक्षितुमेव वा / निमित्तमात्रमेवेह सर्वः सर्वस्य चैतयोः

ലോകത്തിൽ ആരെ കൊല്ലാനും ആരെ രക്ഷിക്കാനും ആര്‍ക്കാണ് കഴിവ്? ഇവിടെ ഈ രണ്ടിലും എല്ലാവരും എല്ലാവർക്കും വെറും നിമിത്തമാത്രമാണ്.

Verse 30

ध्रुवं कर्मानुरूपं ते चेष्टन्ते सर्व एव हि / कालानुवृत्तं बलवान्नृलोको नात्र संशयः

നിശ്ചയമായും എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ കർമാനുസാരമായിട്ടാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. മനുഷ്യലോകം കാലത്തെ അനുഗമിച്ച് ശക്തമായി നീങ്ങുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 31

बाधितुं भुवि भूतानि भूतानां न विधिं विना / शक्यते वत्स सर्वो ऽपि यतः शक्त्या स्वकर्मकृत्

വത്സാ, ഭൂതങ്ങളുടെ വിധി കൂടാതെ ഭൂമിയിൽ ജീവികളെ പീഡിപ്പിക്കുക സാധ്യമല്ല; കാരണം ഓരോരുത്തനും തന്റെ ശക്തിയനുസരിച്ച് തന്റെ കർമ്മഫലം അനുഭവിക്കുന്നു।

Verse 32

क्षत्रं प्रति ततो रोषं विमुच्यास्मत्प्रियेप्सया / शममा प्नुहि भद्रं ते स ह्यस्माकं परं बलम्

അതുകൊണ്ട് ക്ഷത്രനെതിരെയുള്ള കോപം വിട്ട്, നമ്മുടെ പ്രിയന്റെ ആഗ്രഹത്തിനായി ശമം പ്രാപിക്ക; നിനക്ക് മംഗളം—അതാണ് ഞങ്ങളുടെ പരമബലം।

Verse 33

वसिष्ठ उवाच इत्युक्त्वान्तर्दधुः सर्वे पितरो भृगुनन्दनम् / स चापि तद्वचः सर्वं प्रतिजग्राह सादरम्

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് എല്ലാ പിതാക്കന്മാരും ഭൃഗുനന്ദനനിൽ നിന്ന് അന്തർധാനം ചെയ്തു; അവനും അവരുടെ വാക്കുകളെല്ലാം ആദരത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു।

Verse 34

अकृतव्रणसंयुक्तो मुदा परमया युतः / प्रययौ च तदा रामस्तस्मात्सिद्धवनाश्रमम्

അകൃതവ്രണനോടുകൂടി പരമാനന്ദം നിറഞ്ഞ രാമൻ അപ്പോൾ അവിടെ നിന്ന് സിദ്ധവനാശ്രമത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു।

Verse 35

तस्मिन्स्थित्वा भृगुश्रेष्ठो ब्राह्मणैः सहितो नृप / तपसे धृतसंकल्पो बभूव स महामनाः

ഹേ നൃപ, അവിടെ പാർത്തു ഭൃഗുശ്രേഷ്ഠൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം തപസ്സിനായി ദൃഢസങ്കൽപ്പനായി മഹാമനസ്സനായിത്തീർന്നു।

Verse 36

सरथं सहसाहं च धनुःसंहननानि च / पुनरागमसंकेतं कृत्वा प्रास्थापयत्तदा

അവൻ രഥത്തോടും ധൈര്യത്തോടും കൂടെ ധനുസ്സുകളുടെ സംധാനങ്ങളും ഒരുക്കി; വീണ്ടും വരാനുള്ള അടയാളം നിശ്ചയിച്ച് അപ്പോൾ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 37

ततः स सर्वतीर्थेषु चक्रे स्नानमतन्द्रितः / परीत्यपृथिवीं सर्वां पितृदेवादिबूजकः

അതിനുശേഷം അവൻ ക്ഷീണമില്ലാതെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും സ്നാനം ചെയ്തു; ഭൂമിയൊട്ടാകെ പര്യടനം ചെയ്ത് പിതൃദേവന്മാരെയും മറ്റും പൂജിച്ചു.

Verse 38

एवं क्रमेण पृथिवीं त्रिवारं भुगुनन्दनः / परिचक्राम राजेन्द्र लोकवृत्तमनुव्रतः

ഹേ രാജേന്ദ്രാ! ഇങ്ങനെ ക്രമമായി, ലോകാചാരം അനുസരിച്ച്, ഭൃഗുനന്ദനൻ ഭൂമിയെ മൂന്നു പ്രാവശ്യം പര്യടനം ചെയ്തു.

Verse 39

ततः स पर्वतश्रेष्ठं महेन्द्रं पुनरप्यथ / जगाम तपसे राजन्बाह्मणैरभिसंवृतः

അതിനുശേഷം, ഹേ രാജാവേ! ബ്രാഹ്മണന്മാർ ചുറ്റിനിന്നിരിക്കെ, തപസ്സിനായി അവൻ വീണ്ടും പർവ്വതശ്രേഷ്ഠമായ മഹേന്ദ്രത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 40

स तस्मिंश्चिररात्राय मुनि सिद्धनिषेविते / निवासमात्मनो राजन्कल्पयामास धर्मवित्

ഹേ രാജാവേ! മുനികളും സിദ്ധന്മാരും സേവിക്കുന്ന ആ സ്ഥലത്ത്, ധർമ്മജ്ഞനായ അവൻ ദീർഘകാലത്തേക്ക് സ്വന്തം വാസസ്ഥലം ഒരുക്കി.

Verse 41

मुनयस्तं तपस्यन्तं सर्वक्षेत्रनिवासिनः / द्रष्टुकामाः समाजग्मुर्नियता ब्रह्मवादिनः

സകലക്ഷേത്രങ്ങളിലും വസിക്കുന്ന, നിയമനിഷ്ഠരായ ബ്രഹ്മവാദി മുനിമാർ ആ തപസ്സിൽ ലീനനായവനെ ദർശിക്കുവാൻ ഒരുമിച്ചു വന്നു।

Verse 42

ददृशुस्ते मुनिगणास्तपस्यासक्तमानसम् / क्षात्रं कक्षमशेषेण दग्ध्वा शान्तमिवानलम्

മുനിഗണങ്ങൾ കണ്ടു: അവന്റെ മനസ് തപസ്സിൽ ലീനമാണ്; ക്ഷാത്രഭാവം മുഴുവനായി ദഹിപ്പിച്ച് ശാന്തമായ അഗ്നിപോലെ അവൻ നിലകൊണ്ടു।

Verse 43

अथ तानागतान्दृष्ट्वा मुनीन्दिव्यांस्तपोमयान् / अर्घ्यादिसमुदाचारैः पूजयामास भार्गवः

അപ്പോൾ എത്തിയ ദിവ്യമായ തപോമയ മുനിമാരെ കണ്ട ഭാർഗവൻ അർഘ്യാദി ശാസ്ത്രവിധി ഉപചാരങ്ങളാൽ അവരെ പൂജിച്ചു।

Verse 44

कृतकौशलसंप्रश्नपूर्वकाः सुमहोदयाः / तेषां तस्य च संवृत्ताः कथाः पुण्या मनोहराः

കുശലപ്രശ്നങ്ങളോടെ ആരംഭിച്ച് അത്യന്തം മംഗളകരമായി, അവരുടെ ഇടയിലും അവന്റെയും ഇടയിലും പുണ്യവും മനോഹരവുമായ കഥകൾ നടന്നു।

Verse 45

ततस्तेषामनुमते मुनीनां भावितात्मनाम् / हयमेधं महायज्ञमाहर्तुमुपचक्रमे

അതിനുശേഷം ഭാവിതാത്മരായ മുനിമാരുടെ അനുമതിയോടെ അവൻ അശ്വമേധ മഹായജ്ഞം നടത്തുവാൻ തുടക്കം കുറിച്ചു।

Verse 46

संभृत्य सर्वसंभारानौर्वाद्यैः सहितो नृप / विश्वामित्रभरद्वाजमार्कण्डेयादिभिस्तथा

ഹേ നൃപാ! എല്ലാ യജ്ഞസാമഗ്രികളും സമാഹരിച്ച്, ഔർവാദി ഋഷികളോടും വിശ്വാമിത്ര-ഭരദ്വാജ-മാർകണ്ഡേയാദി മുനികളോടും കൂടി അദ്ദേഹം എത്തി.

Verse 47

तेषा मनुमते कृत्वा काश्यपं गुरुमात्मनः / वाजिमेधं ततो राजन्नाजहार महाक्रतुम्

അവരുടെ അഭിപ്രായപ്രകാരം, സ്വന്തം ഗുരുവായി കാശ്യപനെ നിശ്ചയിച്ച്, ഹേ രാജാവേ, തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ‘വാജിമേധ’ എന്ന മഹാക്രതു യജ്ഞം അനുഷ്ഠിച്ചു.

Verse 48

तस्याभूत्काश्यपो ऽध्वर्युरुद्गाता गौतमो मुनिः / विश्वामित्रो ऽभवद्धोता रामस्य विदितात्मनः

ആ യജ്ഞത്തിൽ കാശ്യപൻ അധ്വര്യുവായി, ഗൗതമ മുനി ഉദ്ഗാതാവായി, ആത്മജ്ഞനായ രാമന്റെ ഹോതാവായി വിശ്വാമിത്രൻ ആയി.

Verse 49

ब्रह्मत्वमकरोत्तस्य मार्कण्डेयो महामुनिः / भरद्वाजाग्निवेश्याद्या वेद वेदाङ्गपारगाः

ആ യജ്ഞത്തിൽ മഹാമുനി മാർകണ്ഡേയൻ ബ്രഹ്മത്വം വഹിച്ചു; ഭരദ്വാജൻ, അഗ്നിവേശ്യൻ മുതലായവർ വേദവും വേദാംഗങ്ങളും പാരംഗതരായിരുന്നു.

Verse 50

मुनयश्चक्रुरन्यानि कर्माण्यन्ये यथाक्रमम् / पुत्त्रैः शिष्यैः प्रशिष्यैश्च सहितो भगवान्भृगुः

മറ്റു മുനിമാർ യഥാക്രമം മറ്റു കർമങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു; ഭഗവാൻ ഭൃഗു പുത്രന്മാരോടും ശിഷ്യന്മാരോടും പ്രശിഷ്യന്മാരോടും കൂടി ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 51

सादस्यमकरोद्राजन्नन्यैश्च मुनिभिः सह / स तैः सहाखिलं कर्म समाप्य भृगुपुङ्गवः

ഹേ രാജാവേ, അദ്ദേഹം മറ്റു മുനികളോടൊപ്പം സഭാകർമ്മം നിർവഹിച്ചു; ഭൃഗുകുലശ്രേഷ്ഠനും അവരോടൊപ്പം സകല കർമങ്ങളും സമാപിച്ചു.

Verse 52

ब्रह्माणं पूजयामास यथावद्गुरुणा सह / अलङ्कृत्य यथान्याय कन्यां रूपवतीं महीम्

അദ്ദേഹം ഗുരുവിനോടൊപ്പം ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം ബ്രഹ്മദേവനെ പൂജിച്ചു; പിന്നെ നിയമാനുസാരം രൂപവതിയായ കന്യ ‘മഹീ’യെ അലങ്കരിച്ചു.

Verse 53

पुरग्रामशतोपेतां समुद्रांबरमालिनीम् / आहूय भृगुशार्दूलः सशैलवनकाननाम्

നഗരങ്ങളും നൂറുകണക്കിന് ഗ്രാമങ്ങളും നിറഞ്ഞ, സമുദ്രം എന്ന വസ്ത്രമാലയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, പർവ്വത-വനം-കാനനങ്ങളോടുകൂടിയ ആ (മഹീ)യെ ഭൃഗുശാർദൂലൻ ആഹ്വാനിച്ചു.

Verse 54

काश्यपाय ददौ सर्वामृते तं शैलमुत्तमम् / आत्मनः सन्निवासार्थं तं रामः पर्यकल्पयत्

ആ ഉത്തമ പർവ്വതം ഒഴികെ ശേഷിച്ച സകല (മഹീ)യും കാശ്യപനു നൽകി; ആ പർവ്വതത്തെ രാമൻ തന്റെ വാസസ്ഥലത്തിനായി നിശ്ചയിച്ചു.

Verse 55

ततः प्रभृतिराजेन्द्र पूजयामास शास्त्रतः / हिरण्यरत्नवस्त्रश्वगोगजान्नादिभिस्तथा

അതിനുശേഷം, ഹേ രാജേന്ദ്ര, അദ്ദേഹം ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം പൂജ ചെയ്തു—സ്വർണം, രത്നം, വസ്ത്രം, കുതിര, പശു, ആന, അന്നം മുതലായവയും അർപ്പിച്ച്.

Verse 56

पुरा समाप्य यज्ञान्ते तथा चावभृथाप्लुतः / चक्रे द्रव्यपरित्यागं तेषामनुमते तदा

യജ്ഞാന്തത്തിൽ യജ്ഞം സമാപിച്ച് അവഭൃഥസ്നാനം ചെയ്തു; പിന്നെ അവരുടെ അനുവാദത്തോടെ ദ്രവ്യപരിത്യാഗം നടത്തി।

Verse 57

दत्त्वा च सर्वभूतानामभयं भृगुनन्दनः / तत्रापि पर्वतवरे तपश्चर्तुं समारभत्

ഭൃഗുനന്ദനൻ സർവ്വഭൂതങ്ങൾക്കും അഭയം നൽകി, അവിടത്തെ ശ്രേഷ്ഠ പർവ്വതത്തിൽ തപസ്സിന് തുടക്കം കുറിച്ചു।

Verse 58

ततस्तं समनुज्ञाय सदस्या ऋत्विजस्तथा / ययुर्यथागतं सर्वे मुनयः शंसितव्रताः

അതിനുശേഷം അവനെ അനുമതിയോടെ വിടവാങ്ങിച്ച്, സഭാസദന്മാരും ഋത്വിജന്മാരും പ്രശംസിതവ്രതന്മാരായ മുനിമാരും വന്നപോലെ തന്നെ മടങ്ങിപ്പോയി।

Verse 59

गतेषु तेषु भगवानकृतव्रणसंयुतः / तपो महत्समास्थाय तत्रैव न्यवसत्सुखी

അവർ പോയശേഷം, ഭഗവാൻ—അകൃതവ്രണസംയുതൻ—മഹത്തായ തപസ്സിൽ നിലകൊണ്ട് അവിടെയേ സുഖത്തോടെ വസിച്ചു।

Verse 60

काश्यपी तु ततो भूमिर्जननाथा ह्यनेकशः / सर्वदुःखप्रशान्त्यर्थं मारीचानुमतेन तु

അതിനുശേഷം കാശ്യപീ ഭൂമിയിൽ അനേകം ജനനാഥന്മാർ ഉണ്ടായി; മാരീചിയുടെ അനുവാദത്തോടെ സർവ്വദുഃഖശാന്തിക്കായി (ഇതു നടന്നു)।

Verse 61

तत्र दीपप्रतिष्ठाख्यव्रतं विष्णुमुखोदितम् / चचार धरणी सम्यक् दुखैर्ःमुक्ताभवच्च सा

അവിടെ വിഷ്ണുവിന്റെ മുഖത്തിൽ നിന്നു ഉപദേശിക്കപ്പെട്ട ‘ദീപപ്രതിഷ്ഠ’ എന്ന വ്രതം ധരണി ശരിയായി അനുഷ്ഠിച്ചു; അവൾ ദുഃഖങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതയായി.

Verse 62

इत्येष जामदग्न्यस्य प्रादुर्भाव उदाहृतः / यस्मिञ्श्रुते नरः सर्वपातकैर्विप्रमुच्यते

ഇങ്ങനെ ജാമദഗ്ന്യൻ (പരശുരാമൻ) പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട കഥ പ്രസ്താവിച്ചു; ഇത് ശ്രവിക്കുന്നവൻ സർവ്വപാതകങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകുന്നു.

Verse 63

प्रभावः कार्त्तवीर्यस्य लोके प्रथिततेजसः / प्रसंगात्कथितः सम्यङ्नातिसंक्षेपविस्तरः

ലോകത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായ തേജസ്സുള്ള കാർത്തവീര്യന്റെ മഹിമ പ്രസംഗവശാൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അതി സംക്ഷിപ്തമോ അതി വിപുലമോ അല്ല.

Verse 64

एवंप्रभावः स नृपः कार्त्तवीर्यो ऽभवद्भुवि / न तादृशः पुमात्कश्चिद्भावी भूताथवा श्रुतः

ഇത്ര മഹിമയുള്ള രാജാവ് കാർത്തവീര്യൻ ഭൂമിയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവനെപ്പോലൊരു പുരുഷൻ മുമ്പും ഉണ്ടായിട്ടില്ല, പിന്നെയും ഉണ്ടാകില്ലെന്ന് ശ്രവിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 65

दत्तात्रेयाद्वरं वव्रे मृतिमुत्तमपूरुषात् / यत्पुरा सो ऽगमन्मुक्तिं रणे रामेण घातितः

അവൻ ഉത്തമപുരുഷനായ ദത്താത്രേയനോട് ഒരു വരം അപേക്ഷിച്ചു—മുമ്പ് യുദ്ധത്തിൽ രാമന്റെ കൈയ്യാൽ വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ മോക്ഷം ലഭിച്ചതുപോലെ തന്നെ എനിക്കും മരണം ലഭിക്കട്ടെ എന്ന്.

Verse 66

तस्यासीत्पञ्चमः पुत्रः पख्यातो यो जयध्वजः / पुत्रस्तस्य महाबाहुस्तालजङ्घो ऽभवन्नृप

അവന് അഞ്ചാമത്തെ പുത്രൻ ജയധ്വജൻ എന്നു പ്രസിദ്ധനായി. അവന്റെ മഹാബാഹുവായ പുത്രൻ താലജംഘൻ എന്ന രാജാവായി.

Verse 67

अभूत्तस्यापि पुत्राणां शतमुत्तमधन्विनाम् / तालजङ्घाभिधा येषां वीतिहोत्रो ऽग्रजो ऽभवत्

അവനും ഉത്തമ ധനുർധരന്മാരായ നൂറു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായി. അവർ ‘താലജംഘ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധർ; അവരിൽ മൂത്തവൻ വീതിഹോത്രൻ ആയിരുന്നു.

Verse 68

पुत्रैः सवीतिहोत्राद्यैर्हैहयाद्यैश्च राजभिः / कालं महान्तमवसद्धिमाद्रिवानगह्वरे

വീതിഹോത്രാദി പുത്രന്മാരോടും ഹൈഹയാദി രാജാക്കളോടും കൂടി അദ്ദേഹം ഹിമാദ്രിയുടെ വനഗുഹകളിൽ ദീർഘകാലം വസിച്ചു.

Verse 69

यः पूर्वं राम बाणेन द्रवन्पृष्ठे ऽभिताडितः / तालजङ्घो ऽपतद्भूमौ मूर्छितो गाढवेदनः

മുമ്പ് രാമന്റെ ബാണം കൊണ്ട് ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കെ പിറകിൽ പ്രഹരിക്കപ്പെട്ട താലജംഘൻ, കടുത്ത വേദനയിൽ മൂർഛിച്ച് ഭൂമിയിൽ വീണു.

Verse 70

ददर्श वीतिहोत्रस्तं द्रवन्दैववशादिव / रथमारोप्य वेगेन पलायनपरो ऽभवत्

വീതിഹോത്രൻ അവനെ ദൈവവശാൽ ഓടിപ്പോകുന്നതുപോലെ കണ്ടു; അവനെ രഥത്തിൽ കയറ്റി വേഗത്തിൽ പലയാൻ തുടങ്ങി.

Verse 71

ते तत्र न्यवसन्सर्वे हिमाद्रौ भयपीडिताः / कृच्छ्रं महान्तमासाद्य शाकमूलफलाशनः

അവർ എല്ലാവരും അവിടെ ഹിമാദ്രിയിൽ ഭയപീഡിതരായി പാർത്തു; മഹാദുഃഖം അനുഭവിച്ച് ശാകം, മൂലം, ഫലം എന്നിവ കഴിച്ച് ജീവിച്ചു।

Verse 72

ततः शान्तिं गते रामे तपस्यासक्तमानसे / जालजङ्घः स्वकं राज्यं सपुत्रः प्रत्यपद्यत

പിന്നീട് രാമൻ തപസ്സിൽ ആസക്തമായ മനസ്സോടെ ശാന്തി പ്രാപിച്ചപ്പോൾ, ജാലജങ്ഘൻ പുത്രനോടുകൂടെ തന്റെ രാജ്യം വീണ്ടും കൈവരിച്ചു।

Verse 73

सन्निवेश्य पुरीं भूयः पूर्ववन्नृपसत्तमः / वसंस्तदा निजं राज्यमापालयदरिन्दमः

നൃപസത്തമൻ വീണ്ടും മുൻപുപോലെ നഗരത്തെ സ്ഥാപിച്ച്, അപ്പോൾ അവിടെ പാർത്തു തന്റെ രാജ്യം സംരക്ഷിച്ചു ഭരിച്ചു; അവൻ ശത്രുദമനൻ ആയിരുന്നു।

Verse 74

सुपुत्रः सानुगबलः पूर्ववैरमनुस्मरन् / अभ्याययौ महाराज तालजङ्घः पुरं तव

മഹാരാജാവേ! സുതനോടും അനുഗബലത്തോടും കൂടി, പഴയ വൈരം ഓർത്തുകൊണ്ട് താലജങ്ഘൻ നിന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പടയേറി വന്നു।

Verse 75

चतुरङ्गबलोपेतः कंपयन्निव मेदिनीम् / रुरोदाभ्येत्य नगरीमयोध्यां स महीपतिः

ചതുരംഗസേനയോടെ കൂടിയ ആ മഹീപതി ഭൂമിയെ കുലുക്കുന്നതുപോലെ, അയോധ്യാനഗരത്തിലേക്ക് അടുത്തുവന്ന് ഗർജിച്ചു।

Verse 76

ततो निष्क्रम्य नगरात्फलगुतन्त्रो ऽपि ते पिता / युयुधे तैर्नृपैः सर्वैर्वृद्धो ऽपि तरुणो यथा

അപ്പോൾ നിന്റെ പിതാവ് നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു; അല്പസാധനനായിരുന്നാലും, ആ എല്ലാ രാജാക്കളോടും യുദ്ധം ചെയ്തു—വൃദ്ധനായിട്ടും യുവാവുപോലെ।

Verse 77

निहतानेकमातगतुरङ्गरथसैनिकः / शत्रुभिर्निर्जितो वृद्धः पलायनपरो ऽ भवत्

അനേകം ആന-കുതിര, രഥ, സൈനികരെ വധിച്ചിട്ടും, ശത്രുക്കൾ ജയിച്ചതിനാൽ ആ വൃദ്ധൻ ഒടുവിൽ പലയോട്ടത്തിന് തയ്യാറായി।

Verse 78

त्यक्त्वा स नगरं राज्यं सकोशबलवाहनम् / अन्तर्वत्न्या च ते मात्रा सहितो वनमाविशत्

അവൻ നഗരം, രാജ്യം, നിധി, സൈന്യം, വാഹനങ്ങൾ എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച്, നിന്റെ ഗർഭിണിയായ മാതാവിനോടൊപ്പം വനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു।

Verse 79

तत्र चौर्वाश्रमोपान्ते निवसन्नचिरादिव / शोकामर्षसमाविष्टो वृद्धभावेन च स्वयम्

അവിടെ ഉർവാ ആശ്രമത്തിനടുത്ത് താമസിക്കുമ്പോൾ, അല്പകാലത്തിനകം അവൻ ശോകവും അമർഷവും കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടു; സ്വയം വൃദ്ധഭാവത്താൽ കൂടി തളർന്നു।

Verse 80

विलोक्यमानो मात्रा ते बाष्पगद्गदकण्ठया / अनाथ इव राजेन्द्र स्वर्गलोकमितो गतः

ഹേ രാജേന്ദ്രാ! നിന്റെ മാതാവ് കണ്ണീരാൽ ഗദ്ഗദമായ കണ്ഠത്തോടെ അവനെ നോക്കി നിന്നപ്പോൾ, അവൻ അനാഥനെന്നപോലെ ഇവിടെ നിന്ന് സ്വർഗ്ഗലോകത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 81

ततस्ते जननी राजन्दुःखशोकसमन्विता / चितामारोपयद्भर्तू रुदती सा कलेवरम्

അപ്പോൾ, രാജാവേ, ദുഃഖശോകങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ആ ജനനി കരഞ്ഞുകൊണ്ട് ഭർത്താവിന്റെ ദേഹം ചിതയിൽ കയറ്റി വെച്ചു।

Verse 82

अनशनादिदुःखेन भर्त्तुर्व्यसनकर्शिता / चकाराग्निप्रवेशाय सुदृढां मतिमात्मनः

ഉപവാസാദി ദുഃഖങ്ങളാലും ഭർത്താവിന്റെ ദുരന്തത്താലും ക്ഷീണിച്ച അവൾ അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിക്കുവാൻ മനസ്സിൽ അത്യന്തം ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്തു।

Verse 83

और्वस्तदखिलं श्रुत्वा स्वयमेव महामुनिः / निर्गत्य चाश्रमात्तां च वारयन्निदमब्रवीत्

ഔർവ മഹാമുനി ഇതൊക്കെയും കേട്ട് സ്വയം ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് അവളെ തടഞ്ഞുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 84

न मर्त्तव्यं त्वया राज्ञि सांप्रतं जठरे तव / पुत्रस्तिष्ठति सर्वेषां प्रवरश्चवर्त्तिनाम्

ഹേ രാജ്ഞീ, ഇപ്പോൾ നീ മരിക്കരുത്; ഈ സമയത്ത് നിന്റെ ഗർഭത്തിൽ എല്ലാ രാജവംശജരിലും ശ്രേഷ്ഠനായ പുത്രൻ നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 85

इति तद्वचनं श्रुत्वा माता तव मनस्विनी / विरराम मृतेस्तां तु मुनिः स्वाश्रममानयत् / ततः सा सर्वदुःखानि नियम्य त्वन्मुखांबुजम्

ആ വാക്ക് കേട്ട് നിന്റെ ധീരമനസ്സുള്ള മാതാവ് മരണനിശ്ചയം ഉപേക്ഷിച്ചു; പിന്നെ മുനി അവളെ തന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു. തുടർന്ന് അവൾ എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളും നിയന്ത്രിച്ച് നിന്റെ താമരമുഖത്തിൽ മനസ്സുറപ്പിച്ചു।

Verse 86

दिदृक्षुराश्रमोपान्ते तस्यैव न्यवसत्सुखम् / सुषाव च ततः काले सा त्वामौर्वाश्रमे तदा

ദർശനാഭിലാഷത്തോടെ അവൾ ആശ്രമത്തിനരികിൽ അവന്റെ സന്നിധിയിൽ സുഖമായി പാർത്തു. പിന്നെ കാലം വന്നപ്പോൾ ആ ഔർവാശ്രമത്തിൽ തന്നേ അവൾ നിന്നെ പ്രസവിച്ചു.

Verse 87

जातकर्मादिकं सर्वं भवतः सो ऽकरोन्मुनिः / और्वाश्रमे विवृद्धश्च भवांस्तेनानुकंपितः

ആ മുനി നിനക്കായി ജാതകർമ്മം മുതലായ എല്ലാ സംസ്കാരങ്ങളും നിർവഹിച്ചു. ഔർവാശ്രമത്തിൽ നീ വളർന്നു; അവൻ കരുണയോടെ നിന്നെ പരിപാലിച്ചു.

Verse 88

त्वयैव विदितं सर्वमतः परमरिन्दम / एवं प्रभावो नृपतिः कार्त्तवीर्यो ऽभवद्भुवि

ഹേ പരമശത്രുദമനാ, ഇതെല്ലാം നിനക്കുതന്നെ അറിയാം. ഇങ്ങനെ ഭൂമിയിൽ രാജാവ് കാർത്തവീര്യന്റെ മഹാപ്രഭാവം പ്രസിദ്ധമായി.

Verse 89

व्रतस्यास्य प्रभावेण सर्वलोकेषु विश्रुतः / यद्वंशजैर्जितो युद्धे पिता ते वनमादिशत्

ഈ വ്രതത്തിന്റെ പ്രഭാവംകൊണ്ട് അവൻ സർവ്വലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധനായി. നിന്റെ വംശജർ യുദ്ധത്തിൽ അവനെ ജയിച്ചപ്പോൾ, നിന്റെ പിതാവ് അവനെ വനത്തിലേക്ക് പോകാൻ ആജ്ഞാപിച്ചു.

Verse 90

तद्वृत्तान्तमशेषेण मया ते समुदीरितम् / एतच्च सर्वमाख्यातं व्रतानामुत्तमं तव

ആ സംഭവവൃത്താന്തം മുഴുവനായും ഞാൻ നിനക്കു പറഞ്ഞു. കൂടാതെ വ്രതങ്ങളിൽ നിന്റെ ഈ വ്രതം ഏറ്റവും ഉത്തമമെന്നതും ഞാൻ പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 91

समन्त्रतन्त्रं लोकेषु सर्वलोकफलप्रदम् / न ह्यस्य कर्त्तुर्नृपतेः पुरुषार्थचतुष्टये

മന്ത്ര-തന്ത്രസഹിതമായ ഈ വിധാനം ലോകങ്ങളിൽ സർവ്വലോകഫലം നൽകുന്നതാണ്; ഇതു ചെയ്യുന്ന രാജാവിന് നാല്പുരുഷാർത്ഥങ്ങളിലും തടസ്സമില്ല।

Verse 92

भवत्यभीप्सितं किञ्चिद्दर्ल्लभं भुवनत्रये / संक्षेपेण मयाख्यातं व्रतं हैहयभूभुजः / जामदग्न्यस्य च मुने किमन्यत्कथयामि ते

ത്രിഭുവനത്തിൽ ദുർലഭവും അഭീഷ്ടവുമായ എന്തും ലഭ്യമാകും. ഹൈഹയ രാജാവിന്റെയും ജാമദഗ്ന്യ മുനിയുടെയും വ്രതം ഞാൻ സംക്ഷേപമായി പറഞ്ഞു; ഇനി നിന്നോട് മറ്റെന്ത് പറയണം?

Verse 93

जैमिनिरुवाच ततः स सगरो राजा कृताञ्जलिपुटो मुनिम्

ജൈമിനി പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ സഗരരാജാവ് കൈകൂപ്പി മുനിയോട് പറഞ്ഞു.

Verse 94

उवाच भगवन्नेतत्कर्तुमिच्छाम्यहं व्रतम् / सम्यक्तमुपदेशेन तत्रानुज्ञां प्रयच्छ मे

അവൻ പറഞ്ഞു—ഭഗവൻ, ഈ വ്രതം ഞാൻ ആചരിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ശരിയായ ഉപദേശത്തോടെ അതിന് അനുമതി എനിക്ക് നൽകണമേ.

Verse 95

कर्मणानेन विप्रर्षे कृतार्थो ऽस्मि न संशयः / इत्युक्तस्तेन राज्ञातु तथेत्युक्त्वा महामुनिः

അവൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രർഷേ, ഈ കർമം കൊണ്ടു ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ കൃതാർത്ഥനാകും. രാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ മഹാമുനി ‘തഥാസ്തു’ എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 96

दीक्षयामास राजानं शस्त्रोक्तेनैव वर्त्मना / स दीक्षितो वसिष्ठेन सगरो राजसत्तमः

ഭഗവാൻ വസിഷ്ഠൻ ശാസ്ത്രോക്തമായ വിധിപഥത്തിൽ രാജാവിനെ ദീക്ഷിപ്പിച്ചു. വസിഷ്ഠനാൽ ദീക്ഷിതനായ സഗരൻ രാജശ്രേഷ്ഠനായി.

Verse 97

द्रव्याण्यानीय विधिवत्प्रचचार शुभव्रतम् / पूजयित्वा जगन्नाथं विधिना तेन पार्थिवः

ആവശ്യമായ ദ്രവ്യങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്ന് ആ പാർത്ഥിവൻ വിധിപൂർവം ശുഭവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു. അതേ വിധിയിൽ ജഗന്നാഥനെ പൂജിച്ചു.

Verse 98

समाप्य च यथायोग्यमनुज्ञाय गुरुं ततः / प्रतिज्ञामकरोद्राजा व्रतमेतदनुत्तमम्

യഥോചിതമായി സമാപ്തി വരുത്തി, പിന്നെ ഗുരുവിന്റെ അനുവാദം വാങ്ങി രാജാവ് ഈ അനുത്തമ വ്രതം പാലിക്കുമെന്ന് പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.

Verse 99

आजीवान्तं धरिष्यामि यत्नेनेति महामतिः / अथानुज्ञाप्य राजानं वसिष्ठो भगवानृषिः

മഹാമതി രാജാവ് ‘ഇത് ഞാൻ ജീവപര്യന്തം പരിശ്രമത്തോടെ പാലിക്കും’ എന്നു പറഞ്ഞു. തുടർന്ന് രാജാവിന് അനുവാദം നൽകി ഭഗവാൻ ഋഷി വസിഷ്ഠൻ…

Verse 100

सन्निवर्त्यानुगच्छन्तं प्रजगाम निजाश्रमम्

പിന്നിൽ അനുഗമിച്ചവനെ മടക്കി അയച്ച് വസിഷ്ഠൻ തന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി.