Shloka 82
Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)
Devanagari script
अनशनादिदुःखेन भर्त्तुर्व्यसनकर्शिता / चकाराग्निप्रवेशाय सुदृढां मतिमात्मनः
Transliteration
anaśanādiduḥkhena bhartturvyasanakarśitā / cakārāgnipraveśāya sudṛḍhāṃ matimātmanaḥ
Translation
ഉപവാസാദി ദുഃഖങ്ങളാലും ഭർത്താവിന്റെ ദുരന്തത്താലും ക്ഷീണിച്ച അവൾ അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിക്കുവാൻ മനസ്സിൽ അത്യന്തം ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്തു।
Word by Word
अनशन-आदि-दुःखेनby/through the suffering such as fasting
अनशन-आदि-दुःखेन:
Karana/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootअनशन (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + दुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; हेतु/कारणवाचक (cause)
भर्तुःof (her) husband
भर्तुः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
व्यसन-कर्शिताworn down by calamity/misfortune
व्यसन-कर्शिता:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootव्यसन (प्रातिपदिक) + कर्शित (कृदन्त; √कृश् धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्त-विशेषण
चकारmade/formed
चकार:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अग्नि-प्रवेशायfor entering the fire
अग्नि-प्रवेशाय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक) + प्रवेश (प्रातिपदिक; √विश् धातु-निष्पन्न)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; प्रयोजनवाचक (purpose)
सुदृढाम्very firm
सुदृढाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + दृढ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
मतिम्intention/mind
मतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आत्मनःof herself
आत्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; स्ववाचक (reflexive)