Shloka 76
Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)
Devanagari script
ततो निष्क्रम्य नगरात्फलगुतन्त्रो ऽपि ते पिता / युयुधे तैर्नृपैः सर्वैर्वृद्धो ऽपि तरुणो यथा
Transliteration
tato niṣkramya nagarātphalagutantro 'pi te pitā / yuyudhe tairnṛpaiḥ sarvairvṛddho 'pi taruṇo yathā
Translation
അപ്പോൾ നിന്റെ പിതാവ് നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു; അല്പസാധനനായിരുന്നാലും, ആ എല്ലാ രാജാക്കളോടും യുദ്ധം ചെയ്തു—വൃദ്ധനായിട്ടും യുവാവുപോലെ।
Word by Word
tataḥthereafter
tataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable adverb); अर्थे—ततः = thereafter/from there
niṣkramyahaving gone out
niṣkramya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootniṣ√kram (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); धातु: निṣ्+क्रम्; अर्थ: having gone out
nagarātfrom the city
nagarāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootnagara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी विभक्ति (Ablative/अपादान), एकवचन
phalagu-tantraḥhaving feeble resources/strategy
phalagu-tantraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootphalagu (प्रातिपदिक) + tantra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन; कर्मधारय-समास: ‘फलगु’ (weak/feeble) + ‘तन्त्र’ (means/strategy) = one whose means are feeble
apieven
api:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle) = even/also
teyour
te:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
pitāfather
pitā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative), एकवचन
yuyudhefought
yuyudhe:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√yudh (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
taiḥwith those
taiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (Instrumental/करण), बहुवचन; सर्वनाम
nṛpaiḥkings
nṛpaiḥ:
Sahakārī/Karaṇa (सहकारी/करण)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (Instrumental), बहुवचन
sarvaiḥall
sarvaiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (Instrumental), बहुवचन; विशेषण (qualifying nṛpaiḥ)
vṛddhaḥold
vṛddhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvṛddha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of pitā)
apithough
api:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; निपात = even/though
taruṇaḥyoung
taruṇaḥ:
Upamāna (उपमान)
TypeAdjective
Roottaruṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; उपमान-धर्म (as if young)
yathāas if
yathā:
Upamā (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा-प्रदर्शक (comparative particle) = as/like