Sukta 10
Rishi: Traditionally attributed within AV 9 as speculative seers (often Angiras/Atharvanic attribution in anukramaṇī traditions; exact r̥ṣi assignment depends on the AV anukramaṇī).
Devata: Gopā (cosmic guardian; interpreted as Sūrya/Brahman).
Chandas: Triṣṭubh-like cadence (as transmitted; metrical classification varies by pada-count and edition).
AV 9.10 ഒരു തത്ത്വചിന്താപര–ബ്രഹ്മാണ്ഡീയ സൂക്തമാണ്; എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന “ഗോപാ” (കൂട്ടത്തെ കാത്തിടുന്നവൻ/രക്ഷകൻ) എല്ലാ പാതകളിലും സഞ്ചരിച്ച് ലോകങ്ങളെ അകത്തുനിന്ന് സ്ഥിരപ്പെടുത്തുന്നു എന്ന് ഇത് ധ്യാനിക്കുന്നു. ആദിമ ദർശന-ദൃശ്യങ്ങൾ—ബ്രഹ്മാണ്ഡീയ ഗതി, യാഗധൂമം, ആദ്യം സ്ഥാപിതമായ ധർമ്മങ്ങൾ—ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ ഇത് യാഗസ്ഥലത്തെ പരിശുദ്ധമാക്കി, യജമാനനും സമൂഹത്തിനും മേൽ ഋത-രക്ഷ (ക്രമം പാലിക്കുന്ന സംരക്ഷണം) സ്ഥാപിക്കുന്നു.
Kind of charm
Mantras
Mantra 1
आत्मा। यद् गा॑य॒त्रे अधि॑ गाय॒त्रमाहि॑तं॒ त्रैष्टु॑भं वा॒ त्रैष्टु॑भान्नि॒रत॑क्षत । यद् वा॒ जग॒ज्जग॒त्याहि॑तं प॒दं य इत् तद् वि॒दुस्ते अ॑मृत॒त्वमा॑नशुः
ആത്മാവ്: ഗായത്രിയിൽ അധിഷ്ഠിതമായി ഗായത്രം എന്നു സ്ഥാപിച്ചതെന്തോ; അല്ലെങ്കിൽ ത്രൈഷ്ടുഭത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ത്രൈഷ്ടുഭം കൊത്തി പുറത്തെടുത്തതെന്തോ; അല്ലെങ്കിൽ ജഗതിയിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ജഗത്‌രൂപമായ ആ പദം (പാദം) എന്തോ—അതിനെ യഥാർത്ഥമായി അറിയുന്നവർ അമൃതത്വം പ്രാപിച്ചു.
Mantra 2
गा॒य॒त्रेण॒ प्रति॑ मिमीते अ॒र्कम॒र्केण॒ साम॒ त्रैष्टु॑भेन वा॒कम्। वा॒केन॑ वा॒कं द्वि॒पदा॒ चतु॑ष्पदा॒क्षरे॑ण मिमते स॒प्त वाणीः॑
ഗായത്രിയാൽ അവൻ ഋക്‌ (സ്തുതി) അളക്കുന്നു; ഋക്കാൽ സാമം; ത്രൈഷ്ടുഭത്താൽ വാണി (വാക്ക്). വാണിയാൽ വാണിയെ തന്നെ (അളക്കുന്നു); അക്ഷരത്താൽ രണ്ടുപാദവും നാലുപാദവും ആയ ഏഴ് വാണികളെ അവർ അളക്കുന്നു.
Mantra 3
जग॑ता॒ सिन्धुं॑ दि॒व्यऽस्कभायद् रथंत॒रे सूर्यं॒ पर्य॑पश्यत्। गा॒य॒त्रस्य॑ स॒मिध॑स्ति॒स्र आ॑हु॒स्ततो॑ म॒ह्ना प्र रि॑रिचे महि॒त्वा
ജഗതിയാൽ അവൻ ദിവ്യലോകത്തിൽ സിന്ധുവിനെ (പ്രവാഹം/പ്രളയം) താങ്ങി നിർത്തി; രഥന്തരത്തിൽ സൂര്യനെ എല്ലാടവും ചുറ്റി അവൻ ദർശിച്ചു. ഗായത്രത്തിനുള്ള സമിധുകൾ (ഇന്ധനക്കൊള്ളികൾ) മൂന്നു എന്നു പറയുന്നു—അവിടെ നിന്നുതന്നെ മഹത്താൽ അത് മഹിമയിൽ നിറഞ്ഞൊഴുകി.
Mantra 4
उप॑ ह्वये सु॒दुघां॑ धे॒नुमे॒तां सु॒हस्तो॑ गो॒धुगु॒त दो॑हदेनाम्। श्रेष्ठं॑ स॒वं स॑वि॒ता सा॑विषन्नो॒ऽभीऽद्धो घ॒र्मस्तदु॒ षु प्र वो॑चत्
ഞാൻ ഇവിടെ ഈ സുദുഘാ—നന്നായി പാൽ തരുന്ന—ധേനുവിനെ വിളിക്കുന്നു; സുഖസ്തനായ ഗോധുഗു (പാൽ കറക്കുന്നവൻ) അവളെ കറക്കട്ടെ. സവിതൃ ഞങ്ങൾക്ക് ശ്രേഷ്ഠമായ പ്രേരണ പ്രേരിപ്പിക്കട്ടെ; ജ്വലിച്ചിരിക്കുന്ന ഘർമ (ഘർമ-വിധിയിലെ തപ്തപാത്രം/അർഘ്യം) ഇതിനെ തന്നെ ശുഭമായി പ്രസ്താവിക്കട്ടെ.
Mantra 5
हि॒ङ्कृ॒ण्व॒ती व॑सु॒पत्नी॒ वसू॑नां व॒त्समि॒च्छन्ती॒ मन॑सा॒भ्यागा॑त्। दु॒हाम॒श्विभ्यां॒ पयो॑ अ॒घ्न्येयं सा व॑र्धतां मह॒ते सौभ॑गाय
‘ഹിങ്’ എന്ന് മുഴക്കി, വസുക്കളുടെ വസുപത്നി, മനസ്സോടെ കിടാവിനെ തേടി ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു. ഈ അഘ്ന്യാ (അഹിംസ്യ, അസ്പർശ്യ) പശു അശ്വിന്മാർക്കായി പയഃ—പാൽ—കറക്കട്ടെ; അവൾ മഹത്തായ സൗഭാഗ്യത്തിലേക്ക് വർധിക്കട്ടെ.
Mantra 6
गौर॑मीमेद॒भि व॒त्सं मि॒षन्तं॑ मू॒र्धानं॒ हिङ्ङ॑कृणो॒न्मात॒वा उ॑ । सृक्वा॑णं घ॒र्मम॒भि वा॑वशा॒ना मिमा॑ति मा॒युं पय॑ते॒ पयो॑भिः
കുലുങ്ങുന്ന കിടാവിന്മേൽ പശു മുഴങ്ങി; ‘ഹിങ്’ എന്ന വിളിയാൽ അവൾ മാതൃത്വമുള്ള ശിരസ്സിനെ (മൂർധാനം) എന്നപോലെ ഉണ്ടാക്കി. അവനെ നക്കി, ചൂടിനോടു ആകാംക്ഷയോടെ, അവൾ തന്റെ മുഴക്കം അളന്നുപോലെ പുറപ്പെടുവിക്കുന്നു; തന്റെ പാലുകളാൽ അവന് കുടിക്കുവാൻ പാൽ പകരുന്നു।
Mantra 7
अ॒यं स शि॑ङ्क्ते॒ येन॒ गौर॒भिवृ॑ता॒ मिमा॑ति मा॒युं ध्व॒सना॒वधि॑ श्रि॒ता। सा चि॒त्तिभि॒र्नि हि च॒कार॒ मर्त्या॑न् वि॒द्युद् भव॑न्ती॒ प्रति॑ व॒व्रिमौ॑हत
ഇതുതന്നെയാണ് അവൾ തളിക്കുന്നതു: പശു ചുറ്റിപ്പിടിച്ചു, കാളിവളപ്പിൽ (തൊഴുത്തിൽ) ആശ്രയിച്ചു നിന്നുകൊണ്ട് തന്റെ മുഴക്കം വിതരണം ചെയ്യുന്നു. അവൾ തന്റെ ഉപായങ്ങളാൽ മർത്ത്യരെ നിശ്ചയമായി അധീനപ്പെടുത്തി; മിന്നലായി മാറി, ചുറ്റിപ്പൂട്ടുന്ന മറയെ പ്രതിഘാതത്തോടെ അടിച്ചു തകർത്തു।
Mantra 8
अ॒नच्छ॑ये तु॒रगा॑तु जी॒वमेज॑द् ध्रु॒वं मध्य॒ आ प॒स्त्याऽनाम्। जी॒वो मृ॒तस्य॑ चरति स्व॒धाभि॒रम॑र्त्यो॒ मर्त्ये॑ना॒ सयो॑निः
അനച്ഛയ (അക്ഷയ) ലോകത്തിൽ തുരഗഗതിയുള്ള ജീവശക്തി ഗൃഹസ്ഥാനങ്ങളുടെ മദ്ധ്യേ ധ്രുവമായി സഞ്ചരിക്കുന്നു. സ്വധാ (സ്വന്ത നിയമം/വിധി)കളാൽ ജീവതത്ത്വം മരിച്ചവരുടെ ഇടയിലും ചരിക്കുന്നു—അമർത്ത്യൻ, എങ്കിലും മർത്ത്യനോടു ഒരേ യോനി (ഒരേ മൂലം) ഉള്ളവൻ.
Mantra 9
वि॒धुं द॑द्रा॒णं स॑लि॒लस्य॑ पृ॒ष्ठे युवा॑नं॒ सन्तं॑ पलि॒तो ज॑गार । दे॒वस्य॑ पश्य॒ काव्यं॑ महि॒त्वाद्य म॒मार॒ स ह्यः समा॑न
സലില (ജലം)യുടെ പൃഷ്ഠത്തിൽ ഓടുന്ന വിധു—യുവാവായിരിക്കെ തന്നേ—പലിതൻ (ധവളകേശൻ) ഉണർത്തി. ദേവന്റെ കാവ്യം (കാവ്യകൗശലം) അവന്റെ മഹിമയാൽ നോക്കുക: ഇന്നവൻ മരിച്ചു—ഇന്നലെ അതേപോലെ ആയിരുന്നവൻ.
Mantra 10
य ईं॑ च॒कार॒ न सो अ॒स्य वे॑द॒ य ईं॑ द॒दर्श॒ हिरु॒गिन्नु तस्मा॑त्। स मा॒तुर्योना॒ परि॑वीतो अ॒न्तर्ब॑हुप्र॒जा निरृ॑ति॒रा वि॑वेश
ഇത് നിർമ്മിച്ചവൻ അതിനെ അറിയുന്നില്ല; അതിനെ കണ്ടവനിൽ നിന്ന്—ഇതാ—അത് വഴുതി മാറി. മാതൃയോനി (മാതാവിന്റെ ഗർഭം)യ്ക്കുള്ളിൽ പൊതിഞ്ഞിരിക്കുന്ന, ബഹുപ്രജ (അനേകം സന്തതി ഉള്ള) ആ ശക്തിയിൽ—നിരൃതി പ്രവേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
Mantra 11
अप॑श्यं गो॒पाम॑नि॒पद्य॑मान॒मा च॒ परा॑ च प॒थिभि॒श्चर॑न्तम्। सस॒ध्रीचीः॒ स विषू॑ची॒र्वसा॑न॒ आ व॑रीवर्ति॒ भुव॑नेष्व॒न्तः
ഞാൻ ഗോപനെ കണ്ടു—അവൻ ഒരിക്കലും താഴെ വീഴുന്നില്ല—അവൻ അടുത്തോട്ടും ദൂരോട്ടും, ഇരുവഴികളിലൂടെയും സഞ്ചരിക്കുന്നു. നേരേ പോകുന്നതും കുറുകെ പോകുന്നതുമായ തന്റെ ഗതികളെ ധരിച്ച്, ലോകങ്ങള്ക്കുള്ളിൽ അവൻ നിരന്തരം ഇങ്ങോട്ടും അങ്ങോട്ടും ഉരുളി തിരിയുന്നു.
Mantra 12
द्यौर्नः॑ पि॒ता ज॑नि॒ता नाभि॒रत्र॒ बन्धु॑र्नो मा॒ता पृ॑थि॒वी म॒हीयम्। उ॒त्ता॒नयो॑श्च॒म्वो॒३र्योनि॑र॒न्तरत्रा॑ पि॒ता दु॑हि॒तुर्गर्भ॒माधा॑त्
ദ്യൗലോകം നമ്മുടെ പിതാവാണ്—ജനകൻ; ഇവിടെ തന്നെയാണ് നമ്മുടെ നാഭി; അവൻ നമ്മുടെ ബന്ധുവുമാണ്. മഹത്തായ പൃഥിവി നമ്മുടെ മാതാവാണ്. രണ്ടും നീട്ടിവെച്ച ചമൂ (പാത്രങ്ങൾ) തമ്മിൽ യോനി ഉണ്ട്; അവിടെ പിതാവ് പുത്രിയുടെ ഗർഭം സ്ഥാപിച്ചു.
Mantra 13
पृ॒च्छामि॑ त्वा॒ पर॒मन्तं॑ पृथि॒व्याः पृ॒च्छामि॒ वृष्णो॒ अश्व॑स्य॒ रेतः॑ । पृ॒च्छामि॒ विश्व॑स्य॒ भुव॑नस्य॒ नाभिं॑ पृ॒च्छामि॑ वा॒चः प॑र॒मं व्योऽम
ഞാൻ നിന്നോട് പൃഥിവിയുടെ പരമ അറ്റത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിക്കുന്നു; വൃഷ്ണ (വീര്യവാൻ) അശ്വത്തിന്റെ രേതസ് (വീര്യം) കുറിച്ച് ചോദിക്കുന്നു. ഈ സമസ്ത ഭുവനത്തിന്റെ നാഭിയെക്കുറിച്ച് ചോദിക്കുന്നു; വാച് (വാണി)യുടെ പരമ വ്യോമം (ഉന്നതാകാശം) കുറിച്ച് ചോദിക്കുന്നു.
Mantra 14
इ॒यं वेदिः॒ परो॒ अन्तः॑ पृथि॒व्या अ॒यं सोमो॒ वृष्णो॒ अश्व॑स्य॒ रेतः॑ । अ॒यं य॒ज्ञो विश्व॑स्य॒ भुव॑नस्य॒ नाभि॑र्ब्र॒ह्मायं वा॒चः प॑र॒मं व्योऽम
ഈ വേദി പൃഥിവിയുടെ പരമ അറ്റമാണ്; ഈ സോമം വൃഷ്ണ അശ്വത്തിന്റെ രേതസ് (വീര്യം) ആണ്. ഈ യജ്ഞം സമസ്ത ഭുവനത്തിന്റെ നാഭിയാണ്; ഇതാണ് ബ്രഹ്മം—വാച് (വാണി)യുടെ പരമ വ്യോമം (ഉന്നതാകാശം).
Mantra 15
न वि जा॑नामि॒ यदि॑वे॒दमस्मि॑ नि॒ण्यः संन॑द्धो॒ मन॑सा चरामि । य॒दा माग॑न् प्रथम॒जा ऋ॒तस्यादिद् वा॒चो अ॑श्नुवे भा॒गम॒स्याः
ഞാൻ സുതാര്യമായി അറിയുന്നില്ല—ഞാൻ ഇതുതന്നെയാണോ എന്ന്; മറഞ്ഞവനായി, കെട്ടിപ്പിണഞ്ഞവനായി, ഞാൻ മനസ്സോടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു. ഋതത്തിന്റെ ആദ്യജനൻ എനിക്ക് വന്നപ്പോൾ, തീർച്ചയായും ഞാൻ ഈ വാക്കിന്റെ (വാണിയുടെ) ഒരു പങ്ക് പ്രാപിച്ചു.
Mantra 16
अपा॒ङ् प्राङे॑ति स्व॒धया॑ गृभी॒तोऽम॑र्त्यो॒ मर्त्ये॑ना॒ सयो॑निः । ता शश्व॑न्ता विषू॒चीना॑ वि॒यन्ता॒ न्य॑१न्यं चि॒क्युर्न नि चि॑क्युर॒न्यम्
സ്വധാ കൊണ്ടു പിടിക്കപ്പെട്ടവൻ പിന്നോട്ടും മുന്നോട്ടും സഞ്ചരിക്കുന്നു—അമർത്ത്യൻ (അമരൻ) മർത്ത്യനാൽ, ഒരേ യോനി/ഗർഭത്തിന്റെ സഹവാസി. ആ ഇരുവരും ശാശ്വതമായി നിലനിൽക്കുന്നവർ; വ്യത്യസ്ത ദിക്കുകളിലേക്കു പിരിഞ്ഞു അകന്നു പോകുമ്പോഴും, ഒരാൾ മറ്റെയാളെ അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; എന്നാൽ മറ്റെയാളെ (പൂർണ്ണമായി) അറിഞ്ഞിട്ടില്ല.
Mantra 17
स॒प्तार्ध॑ग॒र्भा भुव॑नस्य॒ रेतो॒ विष्णो॑स्तिष्ठन्ति प्र॒दिशा॒ विध॑र्मणि । ते धी॒तिभि॒र्मन॑सा॒ ते वि॑प॒श्चितः॑ परि॒भुवः॑ परि॑ भवन्ति वि॒श्वतः॑
ഏഴ്, അർധ-ഗർഭരൂപികൾ, സർവ്വഭുവനത്തിന്റെ രേതസ്/ബീജം—വിഷ്ണുവിന്റെ വിധാനത്തിൽ ദിക്കുകളിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അവർ ധീ (അന്തര്ദൃഷ്ടി)യും മനസ്സും കൊണ്ട്—വിപശ്ചിത് (വിവേകികൾ) ആയി—എല്ലാ വശങ്ങളിലും പരിഭുവ (ചുറ്റിപ്പറ്റി ആധിപത്യം പുലർത്തുന്നവർ) ആകുന്നു.
Mantra 18
ऋ॒चो अ॒क्षरे॑ पर॒मे व्योऽम॒न् यस्मि॑न् दे॒वा अधि॒ विश्वे॑ निषे॒दुः । यस्तन्न वेद॒ किमृ॒चा क॑रिष्यति॒ य इत् तद् वि॒दुस्ते अ॒मी समा॑सते
ഋചഃ (ഋഗ്വേദമന്ത്രങ്ങൾ) അക്ഷരത്തിൽ (അവിനാശിയിൽ), പരമ വ്യോമത്തിൽ ഉണ്ട്—അവിടെ സർവ്വദേവന്മാർ അധിഷ്ഠിതരായി ഇരിക്കുന്നു. ആ തത്ത്വം അറിയാത്തവൻ, ഒരു ഋചകൊണ്ട് എന്ത് ചെയ്യും? എന്നാൽ ആ തത്ത്വം സത്യമായി അറിയുന്നവർ—അവരാണ് ഏകമനസ്സോടെ സമാസതേ (ഐക്യത്തിൽ) ഇരിക്കുന്നത്.
Mantra 19
ऋ॒चः प॒दं मात्र॑या क॒ल्पय॑न्तोऽर्ध॒र्चेन॑ चाक्लृपु॒र्विश्व॒मेज॑त्। त्रि॒पाद् ब्रह्म॑ पुरु॒रूपं॒ वि त॑ष्ठे॒ तेन॑ जीवन्ति प्र॒दिश॒श्चत॑स्रः
ഋചഃ (ഋഗ്വേദീയ ഋചകൾ) മാത്രാനിയമപ്രകാരം പദം (ശബ്ദപാദം) ക്രമപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട്, അർദ്ധഋചയാൽ തന്നെ ചലിക്കുന്ന സർവ്വവും ക്രമത്തിലാക്കി. ത്രിപാദ ബ്രഹ്മൻ ബഹുരൂപനായി എല്ലാടവും വ്യാപിച്ചു; അതിനാൽ നാലു ദിക്കുകളും ജീവിക്കുന്നു.
Mantra 20
सू॒य॒व॒साद् भग॑वती॒ हि भू॒या अधा॑ व॒यं भग॑वन्तः स्याम । अ॒द्धि तृण॑मघ्न्ये विश्व॒दानीं॒ पिब॑ शु॒द्धमु॑द॒कमा॒चर॑न्ती
സുയവസ (നല്ല മേയൽപ്പുല്ല്) നിന്നു, ഹേ ഭഗവതി, നീ തീർച്ചയായും വർദ്ധിക്ക; പിന്നെ ഞങ്ങളും നിന്റെ അനുഗ്രഹസഹവാസത്തിൽ ഭാഗവന്തർ (ധന്യർ) ആകട്ടെ. ഹേ അഘ്ന്യാ (കൊല്ലരുതാത്ത) സർവ്വദാനി ഗോവേ, ഇപ്പോൾ എല്ലാടവും പുല്ല് തിന്നുക; സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ട് ശുദ്ധജലം കുടിക്കു.
Mantra 21
गौरिन्मि॑माय सलि॒लानि॒ तक्ष॒त्येक॑पदी द्वि॒पदी॒ सा चतु॑ष्पदी । अ॒ष्टाप॑दी॒ नव॑पदी बभू॒वुषी॑ स॒हस्रा॑क्षरा॒ भुव॑नस्य प॒ङ्क्तिस्तस्याः॑ समु॒द्रा अधि॒ वि क्ष॑रन्ति
ഉജ്ജ്വലമായ ഗൗരീ ജലങ്ങളെ അളന്നു; ആ ശില്പിനി അവയെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു—ഏകപദി, ദ്വിപദി, അവൾ ചതുഷ്പദി; അഷ്ടാപദി, നവപദിയുമായി അവൾ മാറി; ഭുവനത്തിന്റെ സഹസ്രാക്ഷര പങ്‌ക്തിയായി. അവളുടെ മേൽ സമുദ്രങ്ങൾ വ്യാപിച്ചു ഒഴുകി തങ്ങളെത്തന്നെ എല്ലാടവും ഒഴുക്കിവിടുന്നു.
Mantra 22
कृ॒ष्णं नि॒यानं॒ हर॑यः सुप॒र्णा अ॒पो वसा॑ना॒ दिव॒मुत्प॑तन्ति । तं आव॑वृत्र॒न्त्सद॑नादृ॒तस्यादिद् घृ॒तेन॑ पृथि॒वीं व्यूऽदुः
കൃഷ്ണ നിയാനം (കറുത്ത തടസ്സം) ഹരയഃ സുപർണാഃ—തവിട്ടു-സ്വർണ്ണവർണ്ണമുള്ള, മനോഹരചിറകുള്ള ശക്തികൾ—ജലങ്ങളെ വസ്ത്രമാക്കി ധരിച്ചു സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു പറക്കുന്നു. ഋതത്തിന്റെ ആസനത്തിൽ നിന്നു അവർ ആ കറുത്ത ബന്ധനം ജയിച്ചു; പിന്നെ സത്യമായി ഘൃതംകൊണ്ട് ഭൂമിയെ തുറന്ന് അഭിഷേകം ചെയ്തു.
Mantra 23
अ॒पादे॑ति प्रथ॒मा प॒द्वती॑नां॒ कस्तद् वां॑ मित्रावरु॒णा चि॑केत । गर्भो॑ भा॒रं भ॑र॒त्या चि॑दस्या ऋ॒तं पिप॒र्त्यनृ॑तं नि पा॑ति
പദവതികളിൽ ആദ്യത്തേതായി അവൾ പുറപ്പെടുന്നു; ഹേ മിത്ര-വരുണാ, നിങ്ങളിൽ ആരാണ് അത് അറിഞ്ഞത്? ഗർഭം അവളുടെതും ഭാരമേറ്റു വഹിക്കുന്നു; അത് ഋതത്തെ പൂർണ്ണമാക്കുന്നു, അനൃതത്തെ താഴെ അടക്കി നിർത്തുന്നു.
Mantra 24
वि॒राड् वाग् विरा॑ट् पृ॑थि॒वी वि॒राड॒न्तरि॑क्षं वि॒राट् प्र॒जाप॑तिः । वि॒राण्मृ॒त्युः सा॒ध्याना॑मधिरा॒जो ब॑भूव॒ तस्य॑ भू॒तं भव्यं॒ वशे॒ स मे॑ भू॒तं भव्यं॒ वशे॑ कृणोतु
വിരാട് വാക് ആണ്; വിരാട് പൃഥിവിയാണ്; വിരാട് അന്തരിക്ഷമാണ്; വിരാട് പ്രജാപതിയാണ്. വിരാടിൽ നിന്നു മരണൻ സാധ്യന്മാരുടെ അധിരാജാവായി ഉദിച്ചു; ഭൂതവും ഭവ്യവും അവന്റെ അധീനത്തിലാണ്—എനിക്കും ഭൂത-ഭവ്യങ്ങളെ അധീനമാക്കട്ടെ.
Mantra 25
श॒क॒मयं॑ धू॒ममा॒राद॑पश्यं विषू॒वता॑ प॒र ए॒नाव॑रेण । उ॒क्षाणं॒ पृश्नि॑मपचन्त वी॒रास्तानि॒ धर्मा॑णि प्रथ॒मान्या॑सन्
ദൂരത്തിൽ നിന്ന് ഞാൻ ഗോമയ-ഇന്ധനത്തിന്റെ പുക കണ്ടു—വിഷൂവത് (തിരിവിന്റെ സമയത്ത്), അപ്പുറവും ഇപ്പുറവും എന്ന രണ്ടു വശങ്ങളോടുകൂടെ. വീരന്മാർ പുള്ളിയ കാളയെ പാചകം ചെയ്തു; അവയായിരുന്നു ആദ്യം സ്ഥാപിതമായ ധർമ്മങ്ങൾ (വിധികൾ).
Mantra 26
त्रयः॑ के॒शिन॑ ऋतु॒था वि च॑क्षते संवत्स॒रे व॑पत॒ एक॑ एषाम्। विश्व॑म॒न्यो अ॑भि॒चष्टे॒ शची॑भि॒र्ध्राजि॒रेक॑स्य ददृशे॒ न रू॒पम्
ഋതു തോറും വേർതിരിഞ്ഞ് ദൃശ്യമാകുന്ന മൂന്ന് കേശിന (ദീർഘകേശ) ശക്തികൾ ഉണ്ട്; സംവത്സരത്തിൽ അവരിൽ ഒരാൾ (തന്റെ) മുടി മുറിക്കുന്നു. മറ്റൊരാൾ തന്റെ ശചീഭിഃ (പ്രഭാവശാലമായ ശക്തികളാൽ) സർവ്വത്തെയും അഭിചഷ്ടേ (നോക്കി/വീക്ഷിച്ച്) നിൽക്കുന്നു; ഒരാളുടെ ധ്രാജിഃ (മിന്നുന്ന തേജസ്) ദൃശ്യമാകുന്നു—എന്നാൽ അവന്റെ രൂപം ദൃശ്യമല്ല.
Mantra 27
च॒त्वारि॒ वाक् परि॑मिता प॒दानि॒ तानि॑ विदुर्ब्राह्म॒णा ये म॑नी॒षिणः॑ । गुहा॒ त्रीणि॒ निहि॑ता॒ नेङ्ग॑यन्ति तु॒रीयं॑ वा॒चो म॑नु॒ष्याऽवदन्ति
വാക്കിന്റെ നാല് പരിമിത പദങ്ങൾ (സ്ഥാനങ്ങൾ/പടികൾ) ഉണ്ട്; അവയെ മനീഷിണഃ (ചിന്തയിൽ പ്രജ്ഞാവാൻ) ബ്രാഹ്മണർ അറിയുന്നു. മൂന്ന് ഗുഹയിൽ (രഹസ്യത്തിൽ) നിഹിതമാണ്—അവ ചലിക്കുകയില്ല; വാക്കിന്റെ നാലാമത്തേതാണ് മനുഷ്യർ ഉച്ചരിക്കുന്നത്.
Mantra 28
इन्द्रं॑ मि॒त्रं वरु॑णम॒ग्निमा॑हु॒रथो॑ दि॒व्यः स सु॑प॒र्णो ग॒रुत्मा॑न्। ए॒कं सद् विप्रा॑ बहु॒धा व॑दन्त्य॒ग्निं य॒मं मा॑त॒रिश्वा॑नमाहुः
അവനെ ഇന്ദ്രൻ, മിത്രൻ, വരുണൻ, അഗ്നി എന്നു വിളിക്കുന്നു; അവൻ ദിവ്യനായ സുപർണൻ, ഗരുത്മാൻ. സത് ഒന്നുതന്നെ; വിപ്രർ അതിനെ പലവിധമായി പറയുന്നു; അതിനെ അഗ്നി, യമൻ, മാതരിശ്വാൻ എന്നും വിളിക്കുന്നു.
Inside Sukta 10
How it unfolds
- How it opens
Begins in a visionary register—‘I beheld…’—introducing the cosmic Herdsman/Guardian who never sinks and who traverses all paths.
- What it asks
May the all-pervading guardian uphold order within the worlds and within our ritual sphere; may primordial dharma authorize and empower present action.
- Where its power lies
The hymn asserts efficacy by presenting cosmic motion and ancient ritual precedent as already-established realities—what is ‘seen’ is therefore ritually binding and protective.
- How it closes
Concludes by sealing the rite in the language of dharma/ordinance and cosmic stability: what was first-established remains the measure for success and protection now.
Famous verses
apaśyaṃ gopām anipadyamānam
tāni dharmāṇi prathamāny āsan
vasupatnī vasūnām
Kind of hymn
Cosmological / Brahmavidya (speculative-apotropaic)
What it is for
Protection through order (ṛta-guardianship), stabilization of space and community, and heightened efficacy of rites by anchoring them in primordial precedent.
Who it is for
Householders and ritual specialists (Atharvanic practitioners) seeking protection, stability, and auspicious reinforcement of ongoing rites.
Also used as
- Cosmological / Brahmavidyā (speculative)
- Paustika (prosperity undertone via cow/milk imagery)
- Ritual legitimation (dharma/origin motif)
The deity
Gopā is the all-seeing, non-falling guardian who traverses near and far paths—straight and crosswise courses—signifying the sun-like or brahman-like principle that circulates within all worlds as their inner regulator.
Powers of the deity
- Moves through all paths (near/far; straight/crosswise) and pervades the worlds
- Guards ṛta/dharma and repels disorder, confusion, and hostile forces
- Illuminates and reveals (vision-language: “I beheld…”)
- Authorizes ritual by linking it to primordial ordinances and first performances
Why the deity is called
To install a universal protective presence over the ritual arena and performer, and to align human action with the cosmic and primordial ‘first dharmas’ so the rite becomes unassailable and effective.
The seer
- Anukramaṇī-attributed Atharvanic/Āṅgirasa speculative seer(s) (often left collective/unspecified for AV 9)Atharvan. Brahmavidyā-style cosmological contemplation used as shāntika protection: establishing cosmic order, warding disorder, and legitimizing rites by primordial precedent
Other hymns of this seer
- AV 9.1 (speculative/cosmogonic cluster, tradition-dependent)
- AV 9.2 (speculative/cosmogonic cluster, tradition-dependent)
- AV 9.9 (speculative/cosmogonic cluster, tradition-dependent)
Preparing for the rite
- Choose a clean, quiet place; mark a simple boundary (mentally or with water sprinkling) to define the recitation-space.
- Face the direction of light (east at dawn preferred) to resonate with the ‘all-path’ guardian motif.
- Set intention: protection of the space, right order (ṛta), and success of the rite being undertaken.
The rite
- Recite the sukta in a steady triṣṭubh-like cadence, pausing slightly at vision-statements (“apaśyam…”) to emphasize contemplative seeing.
- At key verses, mentally ‘place’ the Gopā as moving through the four quarters and returning to the center (the performer/altar).
- If integrating with a household rite, recite before lighting/feeding the fire or before the main offering to frame the rite as dharma-aligned.
What it needs
- Optional: water for sprinkling (prokṣaṇa)
- Optional (if aligning with v.25 imagery): dung-fuel cakes (śaká), a small ritual fire, and household oblations
- Optional (if aligning with v.5 imagery): milk as an auspicious offering/substance
When
Dawn or solar transition times (sandhyā) are most congruent; otherwise before beginning a major rite or when re-consecrating a disturbed space.
Frequently Asked Questions
Gopā is the cosmic “Herdsman/Guardian” who moves on every path and circulates within all worlds. Many traditions interpret this power as Sūrya-like (sun as overseer) or as Brahman-like (the inner regulator of reality).
It is primarily protective (shāntika): it stabilizes a space, reinforces right order (ṛta/dharma), and strengthens the effectiveness of a rite by aligning it with primordial precedent described in the hymn.
Not necessarily. The hymn works as a contemplative-protective recitation; optional supports include simple water-sprinkling for boundary-setting, or (if integrating with household ritual) fire with dung-fuel and/or milk as auspicious substances.
Ask anything about Sukta 10 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
