Anuvaka 3
പ്രധാന വിഷയം: ജലം, ഔഷധസസ്യങ്ങൾ, വൃക്ഷങ്ങൾ എന്നീ ‘ജീവിക്കുന്ന ഔഷധങ്ങൾ’ മുഖേന ഭൈഷജ്യവും ശാന്തിയും; ഗൃഹസുരക്ഷയ്ക്കായി അപശകുന-നിവാരണം. ഉപവിഷയങ്ങൾ: (1) ആപഃ—മഴ, സംഗമസ്ഥലങ്ങൾ, ഒഴുകുന്ന ജലങ്ങൾ എന്നിവയായി എല്ലായ്പ്പോഴും സന്നിഹിതമായ ദിവ്യ ഔഷധം. (2) ഭൂമി/പൃഥിവിയിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ഔഷധശക്തി—വളർച്ച, പോഷണം, സമൃദ്ധി. (3) പാപ്മൻയും പ്രത്യേക ദേഹവ്യാധികളും പുറത്താക്കൽ. (4) മധുരയവ/സസ്യകർമ്മം വഴി ഐശ്വര്യവർധനം. (5) അരിഷ്ട-നിവാരണം—പ്രാവ്, മൂങ്ങ മുതലായ അപശകുനപ്പക്ഷികളും ഗൃഹത്തിലെ ദുഷ്ശകുനങ്ങളും ശമിപ്പിക്കൽ.
Kinds of charm
Suktas in Anuvaka 3
Sukta 21
ഈ സംക്ഷിപ്തമായ ചികിത്സാ–പോഷക സൂക്തം കേശവർധിനി (മുടി വർധിപ്പിക്കുന്ന) ഔഷധിയുടെ ശക്തിയെ ഭൂമി/പൃഥിവിയിലേക്കു വേരൂന്നിച്ച് പ്രാബല്യപ്പെടുത്തുന്നു—സസ്യജീവനും ഔഷധശക്തിയും താങ്ങുന്ന പരമാധാരമായ ഭൂമിയിലാണ് അതിന്റെ പ്രഭാവത്തിന്റെ ഉറവിടമെന്ന് സ്ഥാപിക്കുന്നു. ഭൂമിയുടെ പുറംത്വക്ക് (ത്വക്) മുതൽ ഔഷധം ‘ശേഖരിച്ച്’ കൊണ്ടുവന്ന്, അതിനെ എല്ലാ പരിഹാരങ്ങളിലും ശ്രേഷ്ഠമെന്നു ഉയർത്തിപ്പറഞ്ഞ്, അവസാനം ഔഷധസസ്യങ്ങളെ സമൃദ്ധവും അജേയവുമായ ശക്തികളായി അഭിസംബോധന ചെയ്ത്, അവ മുടിയെ ബലപ്പെടുത്തുകയും വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ എന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.
Sukta 22
AV 6.22 ഒരു സംക്ഷിപ്ത അപാം-ഭൈഷജ്യ സൂക്തമാണ്. ഇതിൽ ജലങ്ങളെ—പ്രത്യേകിച്ച് മാരുതീയ ശക്തി നിറഞ്ഞ മഴവെള്ളത്തെ—ഭൂമിയെയും ശരീരത്തെയും തുറന്ന് നനച്ച് പുതുജീവൻ നൽകുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ഔഷധമായി കാണിക്കുന്നു. ഇത് ബ്രഹ്മാണ്ഡീയ ജലചക്രത്തെ (മേഘങ്ങൾ, മഴ, ഋത) പ്രായോഗിക ചികിത്സയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു: ജലങ്ങൾ ഔഷധസസ്യങ്ങളിൽ രസം നിറച്ച്, പോഷണം വർധിപ്പിച്ച്, വരൾച്ചയും അക്രമവും കഴുകിക്കളയുന്നു. ജലങ്ങളുടെ ക്രമബദ്ധമായ അധോവർത്തനത്തെയും അവയുടെ മധുരീകരണശക്തിയെയും പുകഴ്ത്തി, സുഖപ്രാപ്തിയെ ഭൂമി, സസ്യങ്ങൾ, വ്യക്തികൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ളിലെ ശരിയായ പ്രവാഹം പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതായാണ് ഈ സൂക്തം അവതരിപ്പിക്കുന്നത്.
Sukta 23
അഥർവവേദം 6.23 ഒരു സംക്ഷിപ്ത ചികിത്സാമന്ത്രമാണ്. ദിവ്യമായ ആപഃ (ജലങ്ങളെ) എപ്പോഴും ലഭ്യമായ ഔഷധമായി—പകലും രാത്രിയും ഒഴുകുന്നതായി—ആഹ്വാനിച്ച് മലിനത നീക്കി, ശമിപ്പിച്ച്, തണുപ്പിച്ച്, പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നു. ഇവിടെ ജലം വെറും ദ്രവ്യമല്ല; കർമത്തിൽ ‘നെയ്തു ചേർത്ത’ ശക്തിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; അത് പീഡയെ ഉടൻ തന്നെ അഴിച്ചു പുറത്താക്കുന്നു എന്നും പറയുന്നു. അവസാനം സവിതാവിന്റെ പവിത്ര പ്രേരണയുടെ അധീനത്തിൽ ഈ കർമം സ്ഥാപിച്ച്, ജലങ്ങളും ഔഷധസസ്യങ്ങളും ക്ഷേമത്തിനായി സൗമ്യമായി, ഹിതകരമായി പ്രവർത്തിക്കട്ടെ എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.
Sukta 24
ഈ ചെറു ചികിത്സാസൂക്തം ജലങ്ങളെ (ആപഃ) ദിവ്യ വൈദ്യരായി ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. അവയുടെ ഒഴുക്ക്, ശേഖരണം, സംഗമത്തിൽ ജനിക്കുന്ന ശക്തി സ്പർശ്യമായ ഔഷധമായി മാറുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് സംഗമ-ജലവും സിന്ധുവിന്റെ അധീനതയിലുള്ള നദീ-വ്യവസ്ഥയിലെ ജലവും തേടി, ദഹിപ്പിക്കുന്ന വേദനകൾ കഴുകി നീക്കി, “ഹൃദയം പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന” പരിഹാരം നൽകി, ഉള്ളിലെ ആശ്വാസവും തെളിച്ചവും വീണ്ടും സ്ഥാപിക്കണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.
Sukta 25
AV 6.25 ഒരു സംക്ഷിപ്തമായ ആഥർവണിക പുറത്താക്കൽ-മന്ത്രമാണ്; ‘വാകാഃ’ എന്ന് പേരിട്ട കൂട്ടംകൂടിയ ഉപദ്രവങ്ങളെ, കഴുത്ത്–തോൾ പോലുള്ള ശരീരസന്ധികളിൽ ‘അമർത്തി’ പിടിക്കുന്ന കൂട്ടംകൂടിയ ശക്തികളായി കൽപ്പിച്ച്, രോഗിയുടെ പരിധിയിൽ നിന്ന് തുരത്തുന്നു. അഞ്ചു/അമ്പത്, ഏഴ്/എഴുപത്, ഒമ്പത്/തൊണ്ണൂറ് എന്നിങ്ങനെ ഉയരുന്ന കൂട്ടങ്ങളായി അവയെ എണ്ണിപ്പറയുന്നതിലൂടെ, സ്തുതി അവയെ ആചാരപരമായി ‘എണ്ണി പുറത്താക്കി’ ചിതറിക്കുന്നു; ഫലപ്രദമായ വാക്കിന്റെ (ബ്രഹ്മൻ) പ്രകടനശക്തിയാൽ ചികിത്സയെ മുദ്രവെക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ശക്തി അപോത്രോപൈകമാണ്: രോഗവുമായി ചർച്ചയോ കരാറോ ഇല്ല; ‘ഇവിടെ നിന്ന്’ അകന്നുപോകുക എന്ന് ശക്തമായ പുറത്താക്കൽ-സൂത്രം കൊണ്ട് ആജ്ഞാപിച്ച് അപ്രത്യക്ഷമാക്കുന്നു.
Sukta 26
AV 6.26 പാപ്മൻ (ദുഷ്ടത, രോഗം, ദുരഭാഗ്യം) എന്നതിനെ നേരിട്ട് അഭിമുഖീകരിച്ച് രോഗിയെ വിട്ടയക്കാൻ നിർബന്ധിക്കുന്ന ഒരു സംക്ഷിപ്ത ആഥർവണിക പുറത്താക്കൽ-മന്ത്രമാണ്. ഇത് ചികിത്സാഭാവം (പീഡിതനെ “ശുഭത്തിന്റെ ലോകത്തിലേക്ക്” പുനഃസ്ഥാപിക്കൽ) കഠിനമായ കൈമാറ്റ-തർക്കത്തോടൊപ്പം ചേർക്കുന്നു: ദോഷം പിടിച്ചുനിൽക്കുകയാണെങ്കിൽ അതിനെ അകറ്റി തിരിച്ചു വിടുന്നു—അവസാനം ശത്രുവിലേക്കു വരെ—“ആയിരം കണ്ണുകളുള്ള അമൃതൻ” എന്ന ശക്തിയുടെ നിർബന്ധാധികാരത്തിൽ.
Sukta 27
ഈ ചെറു അഥർവവേദീയ ശാന്തി-ചാർമം വീട്ടിലോ വീട്ടിനകത്തോ പ്രാവ് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതിനെ—നിരൃതിയുടെ (വിപത്ത്) ദൂതനെന്നായി വ്യാഖ്യാനിക്കുന്ന അപശകുനത്തെ—ശമിപ്പിക്കുന്നു. ദേവന്മാരുടെ നിയന്ത്രണത്തിൽ ആ പക്ഷി ശുഭകരമായിരിക്കാമെന്നായി പുനർവ്യാഖ്യാനം ചെയ്ത്, അഗ്നിയുടെ ഗൃഹകേന്ദ്രമായ അടുപ്പിൽ സംരക്ഷണം ഉറപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ, ഈ സൂക്തം ആ അപശകുനത്തിന്റെ പിടിയിൽ നിന്ന് ഗൃഹത്തെ “വിടുവിച്ച്”, മനുഷ്യർക്കും കന്നുകാലികൾക്കും ശം (ക്ഷേമം) ഉറപ്പാക്കുന്നു.
Sukta 28
ഈ ചെറുതായ അരിഷ്ട-ക്ഷയണ സൂക്തം വീട്ടിൽ “ഒട്ടിപ്പിടിച്ച” ദുഷ്ശകുനത്തെ—കപോതം (പ്രാവ്) എന്ന രൂപത്തിൽ—ഋക്‌ (ഫലപ്രദമായ ഛന്ദസ്സുള്ള വാക്ക്) എന്ന ശക്തിയാൽ, ആമിഷത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ, പുറത്താക്കി നിർവീര്യമാക്കുന്നു. തുടർന്ന് അഗ്നിയെയും പശുക്കളെയും ചുറ്റി ഒരു സംരക്ഷണവലം തീർത്ത് ഗൃഹമണ്ഡലത്തെ സുരക്ഷിതമാക്കുന്നു; ഒടുവിൽ യമ/മൃത്യുവിനെ ശമിപ്പിച്ച്, വീട്ടിലെ ഊർജ്‌ (ജീവസമൃദ്ധി) ചോർന്നുപോകാതെ ദുഷ്ശകുനത്തിന്റെ ഗതി മുറിച്ചുകളയുന്നു. മൂന്ന് സംക്ഷിപ്ത ഘട്ടങ്ങളിൽ, ഈ സൂക്തം ദുഷ്ശകുനത്തെ പുറപ്പെടലാക്കി, അപകടത്തെ കാവലുള്ള ശ്രവസ്‌ (കീർത്തി/പ്രതിഷ്ഠ) ആക്കി, മരണഭീതിയെ ശമിച്ച ദൂരമായി മാറ്റുന്നു.
Sukta 29
AV 6.29 ഒരു സംക്ഷിപ്ത അരിഷ്ട-നിവാരണ സൂക്തമാണ്. വീട്ടിൽ അപശകുനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന ശകുനപ്പക്ഷികളാൽ—പ്രത്യേകിച്ച് മൂങ്ങയുടെ കരച്ചിലും പ്രാവിന്റെ ഗൃഹാഗ്നിയോടുള്ള അശുഭസ്പർശവും—ഉണ്ടാകുന്ന ദോഷം ഇത് ശമിപ്പിക്കുന്നു. ഈ ലക്ഷണങ്ങളെ ‘മോഘ’ (ശൂന്യം/നിഷ്ഫലം) ആയി പുനർവ്യാഖ്യാനിച്ച്, നിർൃതിയുടെ ‘ദൂതന്മാർ’ വഴി അവൾക്കുള്ള പ്രവേശനം തടയുന്നു; കൂടാതെ വർഷകാലം മുഴുവൻ ആ ഭീഷണിശക്തിയെ യമനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിഷ്കാസന-ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്തേക്ക് ആചാരപരമായി തിരിച്ചു വിടുന്നു.
Sukta 30
AV 6.30 സസ്യശക്തിയെ രണ്ട് രീതികളിൽ പ്രയോഗിക്കുന്ന ഒരു സംക്ഷിപ്ത ആഥർവണ മന്ത്രചക്രമാണ്: തേൻ ചേർത്ത യവകർമ്മത്തിലൂടെ പ്രായശ്ചിത്തവും സമൃദ്ധിയും, കൂടാതെ വ്യക്തീകൃത ശമീ വൃക്ഷത്തിന്റെ വഴിതെറ്റിക്കുന്ന “മാദ” വഴി വൈരസ്പർധ-നിയന്ത്രണവും. ഇത് ശത്രുതാപരമോ മത്സരപരമോ ആയ വളർച്ചയെ (പ്രതീകാത്മകവും യാഥാർത്ഥ്യവുമായ) ഒരേസമയം നീക്കി, ഗൃഹാനുഗ്രഹം ഉറപ്പാക്കുന്നു—പ്രത്യേകിച്ച് കുട്ടികളുടെ സംരക്ഷണവും സാമൂഹിക ദൗർബല്യത്തിന്റെ കേന്ദ്രമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന മുടി/രൂപഭംഗിയുടെ ശമനവും സാധ്യമാക്കുന്നു.
Inside Anuvaka 3
The theme
Bhaiṣajya and śānti through living medicines (waters, herbs, trees) and omen-neutralization for household safety
Threads through it
- Āpas as divine, ever-present medicine (rain, confluences, flowing waters)
- Herbal potency rooted in Bhūmi/Pṛthivī (growth, nourishment, prosperity)
- Expulsion of pāpmán and localized bodily afflictions
- Ritual prosperity via honeyed barley/plant rite
- Ariṣṭa-nivāraṇa: neutralizing ominous birds (pigeon, owl) and domestic ill-omens
Who it serves
Healing common afflictions and restoring vitality; cleansing and cooling therapies using water; strengthening hair/growth and household prosperity; removing misfortune/evil influence; calming fear from ominous bird-signs around the home and hearth.
The deities
- Āpas (Waters)healer/purifier
- Maruts (storm-force in rain)revivifier/energizer
- Bhūmi/Pṛthivīnourisher/support of medicines
- Pāpmán (personified evil/disease)affliction to be expelled
- Nirṛticalamity to be averted
- Śamī (personified tree-power)protector/controller of rivalry
- Agni (domestic fire, implied in omen-context)household protector
What it heals
- Dryness, heat, debility; need for cleansing/cooling and revivalSukta 6.22, 6.23, 6.24
- Hair loss / poor hair growth; need for nourishment and strengtheningSukta 6.21
- Clustered pains/afflictions pressing on joints (neck/shoulder)Sukta 6.25
- General disease/misfortune (pāpmán) afflicting a person; need for release and restorationSukta 6.26
- Household ill-omens and anxiety from omen-birds (pigeon, owl) near the home/hearthSukta 6.27, 6.28, 6.29
- Rivalry-control and prosperity/expiation via plant-power and honeyed barley riteSukta 6.30
Frequently Asked Questions
It centers on practical healing and protection: waters as a divine medicine, herbs/trees for growth and prosperity, expelling pāpmán and bodily afflictions, and śānti rites to neutralize household ill-omens (especially omen-birds).
Suktas 6.22–6.24 present Āpas as living physicians: rain and flowing/confluence waters cleanse, cool, moisten, and revive—linking cosmic rainfall to bodily restoration through mantra-invocation.
Suktas 6.27–6.29 are ariṣṭa-nivāraṇa/śānti charms that reframe and drive away the ill-omen associated with pigeons and the owl’s cry, protecting the household and the domestic fire through effective ṛc (metered speech).
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
