Adhyaya 2
Droṇa-parva Adhyāya 2: Karṇa’s lament, vow, and battle preparation after Bhīṣma’s fall
Upa-parva: Bhīṣma-vadha-anantara Karṇa-pravṛtti (Aftermath of Bhīṣma’s fall; Karṇa’s resolve and mobilization)
Saṃjaya reports that Karṇa (Ādhirathi/Rādheya) learns of Bhīṣma’s fall and approaches as if to ‘ferry’ a sinking Kuru cause. Karṇa speaks in praise of Bhīṣma’s virtues—fortitude, truthfulness, discipline, divine weapons, and exemplary speech—then pivots to a reflection on anitya: in a world where action is non-permanent, certainty is elusive. He interprets Bhīṣma’s collapse as a sign of the war’s altered moral and tactical landscape, yet accepts the burden of leadership, framing his response as a duty to protect the Kuru force. Karṇa articulates a program of resolve: he will confront the Pāṇḍava coalition (Yudhiṣṭhira, Bhīma, Arjuna, the twins, with Vāsudeva and allies), either achieving fame through success or meeting death in combat. He condemns unreliable allies as unworthy of the designation ‘friend’ and orders detailed mobilization—armor, helmet, bows, quivers, weapons, chariot, horses, standards, garlands, and victory signals—before mounting his chariot and proceeding toward the battlefield.
Chapter Arc: भीष्म के पतन का समाचार रणभूमि में बिजली-सा गिरता है; कुरु-सेना समुद्र में डूबती नाव-सी डगमगाती दिखती है, और उसी क्षण कर्ण का तेजस्वी उदय संकेत देता है कि कथा अब नए सेनापति-युग में प्रवेश कर रही है। → भीष्म के हत होने पर कौरव-पक्ष की हताशा को कर्ण ‘पिता’ की तरह थामता है—वह शीघ्रता से आगे बढ़कर सेना को ‘संतारने’ (उबारने) का संकल्प करता है। पर सामने वह रणक्षेत्र है जहाँ यमोपम यमौ (नकुल-सहदेव), सात्यकि और स्वयं देवकीसुत कृष्ण उपस्थित हैं—ऐसा स्थल जहाँ कापुरुष टिक नहीं सकता। कर्ण अपने रथ, ध्वज, कवच-आभूषण, अश्व और मालाओं की भव्य तैयारी का आदेश देकर युद्ध-निश्चय को और तीखा करता है। → संजय के वर्णन में कर्ण का ‘अग्नि-सदृश’ रथारोहण चरम बिंदु बनता है—स्वर्ण-रत्न-माला से सुसज्जित ध्वजित रथ पर, वातजव अश्वों से युक्त, वह देव-राज के विमानस्थ-सा दीप्तिमान दिखाई देता है; भीष्म-पतन के बाद कौरव-सेना के लिए यही दृश्य नया ध्रुव-तारा बन जाता है। → कर्ण युद्ध के लिए पूर्णतः सन्नद्ध होकर जय-लक्ष्य से प्रस्थान करता है; कौरव-पक्ष की डूबती मनःस्थिति को क्षणिक स्थैर्य मिलता है—भीष्म के शून्य को कर्ण की प्रतिज्ञा और तैयारी भरने लगती है। → कर्ण का यह प्रस्थान संकेत देता है कि अब उसका सामना उन्हीं अजेय-से प्रतीत योद्धाओं से होगा जिनके बीच टिकना ‘मृत्युमुख’ में प्रवेश जैसा है—अगला अध्याय उसी टकराव की ओर बढ़ता है।
Shlokas
Verse 1
इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत द्रोणाभिषेकपर्वरें धृतराष्ट्र-प्रश्नविषयक पहला अध्याय पूरा हुआ
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະຣາຊາ, ກັນນະ ບຸດຂອງອະທິຣະຖະ, ເມື່ອຮູ້ວ່າພີສະມະຖືກລົ້ມລົງແລ້ວ ແລະກອງທັບກຸຣຸຕົກຢູ່ໃນພິບັດ ເຫມືອນເຮືອທີ່ແຕກພັງໃນທະເລອັນເລິກຫາຂອບບໍ່ໄດ້, ກໍ່ອອກເດີນທາງໄປເພື່ອກູ້ກອງທັບຂອງລູກຊາຍທ່ານຈາກໄພພິບັດ, ດ້ວຍໃຈຫ່ວງໃຍດັ່ງພີ່ນ້ອງແທ້.»
Verse 2
श्र॒ुत्वा तु कर्ण: पुरुषेन्द्रमच्युतं निपातितं शान्तनवं महारथम् । अथोपयायात् सहसारिकर्षणो धनुर्धराणां प्रवरस्तदा नृप
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເມື່ອກັນນະໄດ້ຍິນວ່າ ອະຈຸຕະ—ຜູ້ເປັນຍອດແຫ່ງບຸລຸດ—ໄດ້ໂຄ່ນລົງມະຫາລົດຮົບ ພີສະມະ ບຸດແຫ່ງສານຕະນຸ ແລ້ວ, ກັນນະ ຜູ້ເກັ່ງກ້າທີ່ສຸດໃນຫມູ່ນັກທະນູ ແລະເປັນຜູ້ກຳຈັດສັດຕູ ກໍຮີບໄປຫາພະຣາຊາ ທຸຣະໂຍທະນະ ໃນທັນທີ. ຂ່າວການລົ້ມຂອງພີສະມະ ເປັນໝາຍແຫ່ງຈຸດຫັນສຳຄັນໃນສົງຄາມ: ອຳນາດຄຸ້ມຄອງຂອງຜູ້ເຖົ້າຜູ້ໃຫຍ່ພັງທະລາຍ ແລະຄວາມມຸ່ງໝັ້ນຂອງຜູ້ທີ່ຈະໄລ່ຕາມໄຊຊະນະໂດຍບໍ່ມີຂໍ້ຫ້າມນັ້ນ ຍິ່ງແຂງກ້າຂຶ້ນ.
Verse 3
हते तु भीष्मे रथसत्तमे परै- निमज्जतीं नावमिवार्णवे कुरून् । पितेव पुत्रांस्त्वरितो5भ्ययात् ततः संतारयिष्यंस्तव पुत्रस्य सेनाम्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເມື່ອພີສະມະ—ຜູ້ເປັນຍອດແຫ່ງນັກຮົບລົດຮົບ—ຖືກສັດຕູສັງຫານ, ກອງທັບກຸຣຸກໍເລີ່ມຈົມລົງ ເຫມືອນເຮືອທີ່ກຳລັງຈົມໃນມະຫາສະໝຸດ. ແລ້ວກັນນະ ບຸດແຫ່ງສູຕະ (ຜູ້ຂັບລົດ) ກໍຮີບໄປຫາທຸຣະໂຍທະນະ ດັ່ງພໍ່ທີ່ຮີບໄປຊ່ວຍລູກຈາກພິບັດ, ມຸ່ງຫວັງຈະນຳກອງທັບຂອງລູກທ່ານໃຫ້ພົ້ນອັນຕະລາຍນັ້ນ.
Verse 4
(सम्मृज्य दिव्यं धनुराततज्यं स रामदत्तं रिपुसंघहन्ता । बाणांश्व कालानलवायुकल्पा- नुल्लालयन् वाक्यमिदं बभाषे ।।
ກັນນະກ່າວວ່າ: “ໃນພີສະມະນັ້ນ ມີຄວາມໝັ້ນຄົງ, ປັນຍາ, ຄວາມກ້າຫານ, ພະລັງ, ຄວາມສັດຈິງ, ຄວາມຈື່ຈຳ ແລະຄຸນວິລະຊົນທັງປວງ. ອາວຸດທິບພະຍຸດທະອັນທິບຍັງສ່ອງສະຫວ່າງຄຽງຄູ່ກັບຄວາມຖ່ອມຕົນ, ຄວາມລະອາຍ, ຖ້ອຍຄຳອ່ອນໂຍນ ແລະຈິດໃຈທີ່ບໍ່ຈ້ອງຈັບຜິດ. ຖ້າເດວະວຣະຕະ—ຜູ້ສັງຫານວິລະຊົນຂອງສັດຕູ—ໄດ້ສະຫງົບລົງຕະຫຼອດການ, ຂ້າພະເຈົ້າກໍນັບວ່າວິລະຊົນທັງປວງ ຖືກສັງຫານແລ້ວ.”
Verse 5
सदा कृतज्ञे द्विजशत्रुधातके सनातन चन्द्रमसीव लक्ष्म । स चेत् प्रशान्तः परवीरहन्ता मनन््ये हतानेव च सर्ववीरान्
ກັນນະກ່າວວ່າ: “ໃນພີສະມະ—ຜູ້ຮູ້ຄຸນຕໍ່ຄວາມດີທີ່ໄດ້ຮັບຢູ່ເສມອ, ຜູ້ສັງຫານສັດຕູຂອງພຣາຫມະນະ, ແລະສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍສະຫງ່າລາສີເກົ່າແກ່ດັ່ງດວງຈັນ—ມີຄຸນວິລະຊົນທັງປວງ ແລະສິຣິອັນຮຸ່ງເຮືອງຂອງອາວຸດທິບ. ຖ້າເດວະວຣະຕະ—ຜູ້ສັງຫານວິລະຊົນຂອງສັດຕູ—ໄດ້ສະຫງົບລົງຕະຫຼອດການ (ຖອນຕົນຈາກສົງຄາມ), ຂ້າພະເຈົ້າກໍນັບວ່າວິລະຊົນທັງປວງ ຖືກສັງຫານແລ້ວ.”
Verse 6
नेह ध्रुवं किंचन जातु विद्यते लोके हास्मिन् कर्मणोडनित्ययोगात् । सूर्योदये को हि विमुक्तसंशयो भावं कुर्वीतार्यमहाव्रते हते
ກັນນະກ່າວວ່າ: “ໃນໂລກນີ້ ບໍ່ມີສິ່ງໃດທີ່ແນ່ນອນຖາວອນເລີຍ, ເພາະການກະທຳຜູກພັນກັບຄວາມບໍ່ທ່ຽງ. ໃຜຈະກ່າວໄດ້ຢ່າງປາດສະຈາກຄວາມສົງໄສວ່າ ‘ພຣະອາທິດຈະຂຶ້ນພົ້ນຟ້າໃນມື້ພຸ່ງນີ້ແນ່’ ໃນເມື່ອພີສະມະ ຜູ້ສູງສົ່ງ ແລະຜູ້ຖືວຣະຕະອັນໃຫຍ່ ຍັງຖືກຟັນລົງ? ຖ້າເສົາຫຼັກອັນໝັ້ນຄົງເຊັ່ນນັ້ນຍັງລົ້ມໄດ້, ຈະມີຄວາມແນ່ນອນອັນໃດກ່ຽວກັບການດຳລົງຢູ່ຂອງພວກເຮົາ?”
Verse 7
वसुप्रभावे वसुवीर्यसम्भवे गते वसूनेव वसुन्धराधिपे । वसूनि पुत्रांश्व वसुन्धरां तथा कुरूंश्व॒ शोचध्वमिमां च वाहिनीम्
ກັນນະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ທີ່ມີສະຫງ່າລາສີດັ່ງວະສຸເທວະດາ ມີລິດເດດສະເໝີວະສຸ ແລະເກີດຈາກພຣະຣາຊາ ສານຕະນຸ—ບັດນີ້ ອົງເຈົ້າແຫ່ງແຜ່ນດິນນັ້ນ ໄດ້ໄປຮອດຫາວະສຸເທວະດາເອງແລ້ວ. ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອຂາດບີສະມະ ຈົ່ງໂສກເສົ້າ—ເພື່ອຊັບສິນ ເພື່ອລູກຊາຍ ເພື່ອແຜ່ນດິນ ເພື່ອກຸຣຸ ແລະອານາຈັກຂອງເຂົາ ແລະເພື່ອກອງທັບນີ້ເອງ»។
Verse 8
संजय उवाच महाप्रभावे वरदे निपातिते लोकेश्वरे शास्तरि चामितौजसि । पराजितेषु भरतेषु दुर्मना: कर्णो भृशं न्यश्वसदश्रु वर्तयन्
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອບີສະມະ—ຜູ້ມີອານຸພາບຍິ່ງໃຫຍ່ ເປັນຜູ້ປະທານພອນ ເປັນເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ ແລະມີລິດເດດຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້—ຖືກຕີລົງ ແລະພວກພາຣະຕະກໍກຳລັງຖອຍພ່າຍ, ກັນນະມີໃຈໜັກດ້ວຍຄວາມໂສກ ຖອນຫາຍໃຈລຶກໆ ໃຫ້ນ້ຳຕາໄຫຼອອກມາ.
Verse 9
इदं च राधेयवचो निशम्य सुताश्न राजंस्तव सैनिकाश्न ह | परस्परं चुक्रुशुरार्तिजं मुहु- स्तदाश्रु नेत्रैर्मुमुचुश्ष शब्दवत्
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພຣະຣາຊາ, ເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳຂອງຣາເທຍ (ກັນນະ) ບຸດຂອງພຣະອົງ ແລະທະຫານຂອງພຣະອົງ ເບິ່ງກັນແລ້ວເບິ່ງກັນອີກ ຮ້ອງໄຫ້ດ້ວຍຄວາມໂສກຊ້ຳໆ; ແລະດ້ວຍສຽງສະອື້ນດັງ ພວກເຂົາປ່ອຍໃຫ້ນ້ຳຕາໄຫຼອອກຈາກດວງຕາ.
Verse 10
प्रवर्तमाने तु पुनर्महाहवे विगाह्यमानासु चमूषु पार्थिव: । अथाब्रवीद्धर्षकरं तदा वचो रथर्षभान् सर्वमहारथर्षभ:
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອສົງຄາມໃຫຍ່ເລີ່ມຂຶ້ນອີກຄັ້ງ ແລະກອງທັບທັງຫຼາຍພຸ້ນເຂົ້າປະສານກັນ, ພຣະຣາຊາໄດ້ກ່າວຄຳທີ່ປຸກໃຈໃຫ້ກ້າຫານ—ເອີ້ນເຖິງບັນດານັກຮົບລົດສຶກຜູ້ເປັນເລີດ, ພຣະອົງຜູ້ເປັນຍອດໃນບັນດາມະຫາວີຣະຊົນທັງປວງ.
Verse 11
पाण्डवसेनाके राजालोगोंद्वारा जब कौरव-सेनाका ध्वंस होने लगा और बड़ा भारी संग्राम आरम्भ हो गया, तब सम्पूर्ण महारथियोंमें श्रेष्ठ कर्ण समस्त श्रेष्ठ रथियोंका हर्ष और उत्साह बढ़ाता हुआ इस प्रकार बोला-- ।।
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອບັນດາພຣະຣາຊາໃນກອງທັບປານດະວະ ເລີ່ມທຳລາຍກອງທັບເກົາຣະວະ ແລະສົງຄາມອັນໃຫຍ່ຫຼວງປະທຸຂຶ້ນ, ກັນນະ—ຍອດໃນບັນດານັກຮົບລົດສຶກຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່—ໄດ້ປຸກໃຈແລະເພີ່ມຄວາມຮື້ນເຮືອງໃຫ້ແກ່ບັນດານັກຮົບຊັ້ນນຳ ແລ້ວກ່າວວ່າ: «ໃນໂລກອັນບໍ່ທ່ຽງນີ້ ທີ່ພຸ້ນໄປຂ້າງໜ້າຢູ່ເທື່ອງໆ, ມື້ນີ້ແມ່ນແມ່ນຂ້ອຍຄິດພິຈາລະນາຫຼາຍປານໃດ ກໍບໍ່ເຫັນສິ່ງໃດທີ່ໝັ້ນຄົງ. ບໍ່ຊັ້ນແລ້ວ ໃນຂະນະທີ່ວີຣະຊົນເຊັ່ນພວກທ່ານຍັງຢືນຢູ່ນີ້, ບີສະມະ—ສະຫງ່າລາສີດັ່ງພູເຂົາ ເປັນຍອດໃນກຸຣຸ—ຈະຖືກຕີລົງໃນສະໜາມຮົບໄດ້ແນວໃດ?»
Verse 12
निपातिते शान्तनवे महारथे दिवाकरे भूतलमास्थिते यथा । न पार्थिवा: सोढुमलं धनंजयं गिरिप्रवोढारमिवानिल द्रुमा:
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອມະຫາຣະຖີ ພີສະມະ ບຸດແຫ່ງສານຕະນຸ ຖືກຕີໃຫ້ລົ້ມ ມັນດັ່ງພຣະອາທິດຕົກຈາກຟ້າລົງມາຢູ່ເທິງພື້ນດິນ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ບັນດາກະສັດກໍບໍ່ອາດທົນທານກຳລັງຂອງ ທະນັນຊະຍະ (ອາຣຊຸນ) ໄດ້ອີກ; ເຫມືອນຕົ້ນໄມ້ທົ່ວໄປບໍ່ອາດຕ້ານທານແຮງລົມທີ່ກະທັ້ງຂົນພູໄດ້.»
Verse 13
हतप्रधानं त्विदमार्तरूप॑ परैर्हतोत्साहमनाथमद्य वै । मया कुरूणां परिपाल्यमाहवे बल॑ यथा तेन महात्मना तथा
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ມື້ນີ້ ກອງທັບກຸຣຸ ທີ່ຂາດຜູ້ນຳທັບໃຫຍ່ ຕົກຢູ່ໃນສະພາບນ່າສົງສານ—ກຳລັງໃຈຖືກສັດຕູທຳລາຍ ແລະເຫມືອນບໍ່ມີຜູ້ຄຸ້ມຄອງ. ບັດນີ້ ໃນສະໜາມຮົບນີ້ ເປັນໜ້າທີ່ຂອງຂ້ອຍທີ່ຈະປົກປ້ອງກອງທັບກຸຣຸ ເຊັ່ນດຽວກັບທີ່ມະຫາອາດມາ ພີສະມະ ເຄີຍເຮັດ.»
Verse 14
समाहितं चात्मनि भारमीदृशं जगत् तथानित्यमिदं च लक्षये । निपातितं चाहवशौण्डमाहवे कथं नु कुर्यामहमीदृशे भयम्
«ຂ້ອຍໄດ້ຮັບເອົາພາລະອັນໃຫຍ່ນີ້ໄວ້ໃນຕົນ. ເມື່ອຂ້ອຍເຫັນວ່າ ໂລກທັງປວງບໍ່ທ່ຽງ ແລະແມ່ນແຕ່ ພີສະມະ ຜູ້ຊຳນານສົງຄາມ ກໍຖືກລົ້ມໃນສະໜາມຮົບ—ໃນໂອກາດແບບນີ້ ຂ້ອຍຈະຢ້ານໄປເພື່ອຫຍັງ?»
Verse 15
अहं तु तान् कुरुवृषभानजिद्ागै: प्रवेशयन् यमसदनं चरन् रणे । यश: परं जगति विभाव्य वर्तिता परैर्हतो भुवि शयिताथवा पुन:
«ສ່ວນຂ້ອຍນັ້ນ ຂ້ອຍຈະສົ່ງວິລະຊົນດຸດັ່ງງົວຜູ້ແຫ່ງກຸຣຸເຫຼົ່ານັ້ນໄປສູ່ສຳນັກຂອງຍະມະ ດ້ວຍລູກສອນຕົງທີ່ບໍ່ພາດຂອງຂ້ອຍ ແລ້ວຈະທ່ອງໄປໃນສະໜາມຮົບ ເພື່ອແຜ່ຂະຫຍາຍກຽດຍົດອັນສູງສຸດໃນໂລກ; ຫຼືບໍ່ຢ່າງນັ້ນ ຖືກສັດຕູຕີໃຫ້ລົ້ມ ແລະນອນຢູ່ເທິງດິນໃນທົ່ງຮົບ.»
Verse 16
युधिष्ठिरो धृतिमतिसत्यसत्त्ववान् वृकोदरो गजशततुल्यविक्रम: । तथार्जुनस्त्रिदशवरात्मजो युवा न तद्धलं सुजयमिहामरैरपि
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ຢຸທິສະຖິຣະ ມີຄວາມໝັ້ນຄົງ ຄວາມສັດຊື່ ແລະພະລັງໃຈອັນສູງສົ່ງ; ວຣະໂກດະຣະ (ພີມ) ມີວິກຣະມະເທົ່າກັບຊ້າງຮ້ອຍໂຕ; ແລະ ອາຣຊຸນ ກໍເປັນຊາຍໜຸ່ມ ແລະເປັນບຸດຂອງອິນທຣະ ຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ເທວະ. ດັ່ງນັ້ນ ກອງທັບຂອງປານດະວະ ບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ຈະຊະນະໄດ້ງ່າຍໆໃນທີ່ນີ້—ແມ່ນແຕ່ເທວະທັງຫຼາຍກໍຕາມ.»
Verse 17
यमौ रणे यत्र यमोपमौ बले ससात्यकिर्यत्र च देवकीसुत: । न तद्धलं कापुरुषो 5 भ्युपेयिवान् निवर्तते मृत्युमुखान्न चासुभृत्
Sañjaya said: “On that battlefield stand the twin brothers Nakula and Sahadeva, mighty as Yama himself; there too are Sātyaki and Devakī’s son, Śrī Kṛṣṇa. No coward who dares to enter that force returns alive—he does not come back from the very mouth of death, still bearing life.”
Verse 18
तपो<भ्युदीर्ण तपसैव बाध्यते बल॑ बलेनैव तथा मनस्विभि: । मनश्न मे शरत्रुनिवारणे ध्रुवं स्वरक्षणे चाचलवद् व्यवस्थितम्
Austerity that has risen to great intensity is checked only by austerity itself; and overwhelming force is restrained only by force—so too by men of steadfast resolve. With this understanding, my own mind stands firm in the resolve to hold back the enemies, and it is set, mountain-like and unmoving, upon self-protection as well.
Verse 19
एवं चैषां बाधमान: प्रभावं॑ गत्वैवाहं ताञ्जयाम्यद्य सूत । मित्रद्रोहो मर्षणीयो न मे<यं भग्ने सैन्ये यः समेयात् स मित्रम्
Sañjaya said: “O charioteer, having thus come to understand the power with which they press us, I shall conquer them today. For me, betrayal of a friend is not something to be endured: in a routed army, whoever comes over to join—he is (no true) friend.”
Verse 20
फिर कर्ण अपने सारथिसे कहने लगा--'सूत! इस प्रकार मैं युद्धमें जाकर इन शत्रुओंके बढ़ते हुए प्रभावको नष्ट करते हुए आज इन्हें जीत लूँगा। मेरे मित्रोंक साथ कोई द्रोह करे, यह मुझे सहा नहीं। जो सेनाके भाग जानेपर भी साथ देता है, वही मित्र है ।।
Then Karna spoke to his charioteer: “Charioteer, going into battle in this way, I will destroy the enemies’ growing influence and win over them today. I cannot endure treachery against my friends. The one who stands by you even when the army breaks and flees—he alone is a true friend. How could I abandon the noble duty of the righteous and follow Bhishma in death? I will slay all the enemy hosts in the fight; or, if slain by them, I shall attain the world of heroes.”
Verse 21
'या तो मैं सत्पुरुषोंके करनेयोग्य इस श्रेष्ठ कार्यको सम्पन्न करूँगा अथवा अपने प्राणोंका परित्याग करके भीष्मजीके ही पथपर चला जाऊँगा। मैं संग्रामभूमिमें शत्रुओंके समस्त समुदायोंका संहार कर डालूँगा अथवा उन्हींके हाथसे मारा जाकर वीरलोक प्राप्त कर लूँगा ।।
Sañjaya said: “O Sūta, the manly resolve of Dhṛtarāṣṭra’s son has been checked; his women and children cry out in distress. In such a moment I know what must be done. Therefore, today I shall surely strive to conquer the king’s enemies.”
Verse 22
कुरून् रक्षन् पाण्डुपुत्राञ्जिघांसं- स्त्यक्त्वा प्राणान् घोररूपे रणे5स्मिन् । सर्वान् संख्ये शत्रुसंघान् निहत्य दास्याम्यहं धार्तराष्ट्राय राज्यम्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ເພື່ອປົກປ້ອງຊາວກຸຣຸ ແລະດ້ວຍໃຈປາຖະໜາຈະສັງຫານບຸດຂອງປານດຸ ຂ້າຈະລະທິ້ງແມ່ນແຕ່ຊີວິດຂອງຕົນໃນສົງຄາມອັນນ່າສະພຶງກົວນີ້. ເມື່ອຂ້າສັງຫານກອງສັດຕູທັງປວງໃນສະໜາມຮົບແລ້ວ ຂ້າຈະມອບອານາຈັກໃຫ້ແກ່ບຸດຂອງທຣິຕຣາສະຕຣະ (ທຸຣະໂຍທະນ)».
Verse 23
निबध्यतां मे कवचं विचित्र हैमं शुभ्रं मणिरत्नावभासि । शिरस्त्राणं चार्कसमानभासं धनु: शरांशक्षाग्नेविषाहिकल्पान्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງຜູກເກາະອົບອຸ່ນຄຳອັນພິສົດຂອງຂ້າ ທີ່ສ່ອງປະກາຍດ້ວຍແສງມະນີແລະຮັດຕະນະ. ຈົ່ງສວມໝວກເຫຼັກໃຫ້ຂ້າ ທີ່ສະຫວ່າງໄສດັ່ງດວງອາທິດ. ແລະນຳຄັນທະນູຂອງຂ້າມາພ້ອມລູກສອນອັນນ່າຢ້ານ ດັ່ງໄຟ ດັ່ງພິດ ແລະດັ່ງງູ».
Verse 24
उपासज्रान् षोडश योजयन्तु धनूंषि दिव्यानि तथा55हरन्तु । असींश्व शक्तीश्व गदाश्न गुर्वी: शड्खं च जाम्बूनदचित्रनालम्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໃຫ້ຄົນຮັບໃຊ້ຂອງຂ້າຈັດວາງກະຕ່າລູກສອນສິບຫົກໃບທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍລູກສອນ; ໃຫ້ນຳຄັນທະນູທິບມາດ້ວຍ. ນຳດາບຫຼາຍເລື່ອງ, ຫອກ, ແລະຄອນໜັກໆມາວາງໄວ້ທີ່ນີ້; ແລະນຳສັງຂ໌ທີ່ມີດ້ານຈັບປະດັບດ້ວຍຄຳຈາມບູນະດາ (Jāmbūnada) ອັນປະນີດພິສົດມາດ້ວຍ».
Verse 25
इमां रौक््मीं नागकक्ष्यां विचित्रां ध्वजं चित्र दिव्यमिन्दीवराड्कम् | श्लक्ष्णैवस्त्रैविप्रमृज्यानयन्तु चित्रां मालां चारुबद्धां सलाजाम्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ນຳສາຍຮັດຊ້າງຄຳອັນພິສົດນີ້ມາ ແລະທຸງທິບອັນງາມສະຫງ່າ ທີ່ມີເຄື່ອງໝາຍດອກບົວສີຟ້າ. ຈົ່ງເຊັດໃຫ້ສະອາດດ້ວຍຜ້ານຸ່ມທີ່ບໍ່ມີມົນທິນ ແລ້ວນຳມາຖວາຍ. ນຳພວງມາລາທີ່ຖັກຮ້ອຍຢ່າງງາມ ພ້ອມທັງເຂົ້າຄົ້ວ (salāja) ແລະເຄື່ອງມົງຄຸນອື່ນໆ ມາດ້ວຍ».
Verse 26
अश्वानग्रयान् पाण्डुराभ्रप्रकाशान् पुष्टान् सनातान् मन्त्रपूताभिरद्धि: । तप्तैर्भाण्डै: काउचनैरभ्युपेतान् शीघ्रान् शीघ्र सूतपुत्रानयस्व
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໂອ ບຸດແຫ່ງສາລະຖີ! ຈົ່ງຮີບນຳມ້າທີ່ດີທີ່ສຸດມາໃຫ້ຂ້າ—ໄວ ແລະອົດທົນ—ສະຫວ່າງດັ່ງເມກຂາວຈາງ. ໃຫ້ມັນອາບນ້ຳທີ່ຖືກຊຳລະດ້ວຍມັນຕຣາ, ແຂງແຮງອຸດົມສົມບູນ, ແລະປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບຄຳທີ່ອົບຮ້ອນໃຫ້ເງົາງາມ».
Verse 27
रथं चाग्रयं हेममालावनद्ध रल्नैश्षित्रं सूर्यचन्द्रप्रकाशै: । द्रव्यैर्युक्ते सम्प्रहारोपपन्नै- वहिर्युक्त तूर्णमावर्तयस्व
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງນຳລົດສົງຄາມອັນຍອດຢ່າງນັ້ນກັບມາໃຫ້ໄວ—ລົດທີ່ເທົ່າກັບມ້າເຫຼົ່ານັ້ນເອງ ປະດັບດ້ວຍພວງມາລາຄຳ ຝັງດ້ວຍແກ້ວມະນີປະຫລາດສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງຕາເວັນແລະຈັນ ແລະພ້ອມດ້ວຍສິ່ງຂອງແລະອຸປະກອນທີ່ເໝາະສຳລັບການປະທະໃນສົງຄາມ».
Verse 28
चित्राणि चापानि च वेगवन्ति ज्याक्षोत्तमा: संनहनोपपन्ना: । तूणांश्न पूर्णानू महतः शराणा- मासाद्य गात्रावरणानि चैव
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງຖືຄັນທະນູອັນງາມວິຈິດ ແລະຍິງໄດ້ໄວ, ຜູກສາຍທະນູຊັ້ນຍອດ ແລະຈັດເຄື່ອງສົງຄາມໃຫ້ພ້ອມ. ຈົ່ງຄາດກະຕ່າລູກສອນໃຫຍ່ທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍລູກສອນ ແລະສວມເກາະປ້ອງກັນກາຍດ້ວຍ—ຈົ່ງພ້ອມໂດຍບໍ່ຊັກຊ້າ».
Verse 29
प्रायात्रिकं चानयताशु सर्व दध्ना पूर्ण वीर कांस्यं च हैमम् आनीय मालामवबध्य चाडज़े प्रवादयन्त्वाशु जयाय भेरी:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງນຳສິ່ງຈຳເປັນສຳລັບການອອກເດີນທາງທັງໝົດມາໃຫ້ໄວ. ຈົ່ງເອົາພາຊະນະທອງສຳລິດແລະຄຳທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍນົມສົ້ມມາໃນທັນທີ. ເມື່ອນຳມາແລ້ວ ຈົ່ງສວມພວງມາລາໃຫ້ຂ້ອຍ ແລະໃຫ້ຕີກອງສົງຄາມເພື່ອຊັບຊະນະໃນທັນທີ».
Verse 30
प्रयाहि सूताशु यत: किरीटी वृकोदरो धर्मसुतो यमौ च । तान् वा हनिष्यामि समेत्य संख्ये भीष्माय गच्छामि हतो द्विषद्धिः
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໂອ ສູຕະ (ຄົນຂັບລົດ)! ເມື່ອເຮັດທຸກຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈົ່ງຂັບລົດໄປໃນທັນທີ ໄປຫາບ່ອນທີ່ອາຣຊຸນຜູ້ສວມມົກກຸດຢືນຢູ່ ພ້ອມດ້ວຍພີມະ, ຢຸທິສຖິຣະບຸດແຫ່ງທຳມະ, ແລະສອງພີ່ນ້ອງຝາແຝດ. ໃນສະໜາມຮົບນັ້ນ ຂ້ອຍຈະເຂົ້າປະທະກັບເຂົາ—ບໍ່ຂ້ອຍຈະສັງຫານເຂົາ ຫຼືບໍ່ກໍຈະຖືກສັດຕູສັງຫານ ແລ້ວໄປຫາພີສະມະ».
Verse 31
यस्मिन् राजा सत्यधृतिर्युधिष्ठिर: समास्थितो भीमसेनार्जुनौ च । वासुदेव: सात्यकि: सूंजयाश्च मनन््ये बल॑ तदजय्यं महीपै:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ກອງທັບທີ່ມີພຣະຣາຊາຢຸທິສຖິຣະ—ຜູ້ຍຶດຫມັ້ນໃນຄວາມຈິງ—ຢືນຢູ່ຢ່າງໝັ້ນຄົງ ພ້ອມດ້ວຍພີມະເສນະ ແລະອາຣຊຸນ, ມີວາສຸເທວ (ກຣິດສະນະ), ສາຕະຍະກິ, ແລະບຸດຂອງສັນຊະຍະຮ່ວມດ້ວຍ—ຂ້ອຍເຫັນວ່າເປັນກຳລັງທີ່ກະສັດໃນໂລກບໍ່ອາດພິຊິດໄດ້».
Verse 32
“जिस सेनामें सत्यधृति राजा युधिष्ठिर खड़े हों, भीमसेन, अर्जुन, वासुदेव, सात्यकि तथा सूंजय मौजूद हों, उस सेनाको मैं राजाओंके लिये अजेय मानता हूँ ।।
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ກອງທັບໃດທີ່ມີພະຣາຊາ ຢຸທິສຖິຣ—ຜູ້ມັ່ນຄົງໃນສັດຈະ—ຢືນຢູ່, ແລະມີ ພີມເສນ, ອາຣຊຸນ, ວາສຸເທວ (ກຣິດສະນະ), ສາຕະຍະກິ, ແລະ ສັນຊະຍະ ຢູ່ນັ້ນ, ກອງທັບນັ້ນ ຂ້ອຍເຫັນວ່າ ບໍ່ອາດພິຊິດໄດ້ສໍາລັບບັນດາກະສັດ. ແຕ່ຂ້ອຍຈະຮົບໃນສະໜາມຮົບດ້ວຍຄວາມລະວັງບໍ່ຂາດ; ແມ່ນແຕ່ ຄວາມຕາຍ—ຜູ້ທໍາລາຍທຸກສິ່ງ—ມາຄຸ້ມຄອງ ອາຣຊຸນຜູ້ສວມມົງກຸດ ກໍຕາມ, ຂ້ອຍຈະເຂົ້າປະຈັນໜ້າໃນການຮົບ ແລະຈະຂ້າເຂົາ ຫຼືບໍ່ກໍຈະໄປພົບ ຍະມະ ຕາມເສັ້ນທາງຂອງ ພີສະມະ»។
Verse 33
>> # रद - कक कपल कक पक क्ान्च ग्प्ष्फ्म्ण्ट्ा *हष्यशे कर के) अर्जुनका जयद्रथके मस्तकको काटकर समन्त-पज्चक क्षेत्रसे बाहर फेंकना व्यासजी अर्जुनको शंकरजीकी महिमा कह रहे हैं भगवान्के द्वारा अर्जुनकी सर्पमुख बाणसे रक्षा हा गोरखपुर युधिष्ठिरकी ललकारपर दुर्योधनका पानीसे बाहर निकल आना आय क अ भीमसेन अश्॒त्थामासे प्राप्त हुई मणि द्रौपदीको दे रहे हैं | त्रिपुर-विनाशके लिये देवताओंद्वारा शंकरजीकी स्तुति श्रीकृष्णद्वारा अर्जुनके अश्वोंकी परिचर्या न त्वेवाहं न गमिष्यामि तेषां मध्ये शूराणां तत्र चाहं ब्रवीमि । मित्रद्रुहो दुर्बलभक्तयो ये पापात्मानो न ममैते सहाया:
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ບໍ່ອາດເປັນໄປໄດ້ທີ່ຂ້ອຍຈະຫຼີກລ້ຽງບໍ່ເຂົ້າໄປກາງຫມູ່ນັກຮົບເຫຼົ່ານັ້ນ. ແຕ່ຂ້ອຍຂໍປະກາດແຕ່ພຽງນີ້: ຜູ້ໃດທີ່ຫັກຫຼັງມິດ, ຜູ້ໃດທີ່ຄວາມຈົ່ງຮັກຕໍ່ນາຍອ່ອນແອ, ແລະຜູ້ໃດທີ່ໃຈເຕັມໄປດ້ວຍບາບ—ຄົນເຫຼົ່ານັ້ນບໍ່ແມ່ນພັນມິດຂອງຂ້ອຍ»។
Verse 34
संजय उवाच समृद्धिमन्तं रथमुत्तमं दृढं सकूबरं हेमपरिष्कृतं शुभम् । पताकिनं वातजवैहयोत्तमै- युक्त समास्थाय ययौ जयाय
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພະຣາຊາ, ເມື່ອກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ກັນນະ ກໍຂຶ້ນນັ່ງເທິງລົດຮົບອັນຍອດຢ່າງ ແຂງແຮງ ແລະປະເສີດ—ມີຄານລົດ ແລະທຸງ, ເປັນມົງຄຸນ ແລະປະດັບດ້ວຍຄໍາຢ່າງງາມ—ຜູກດ້ວຍມ້າຊັ້ນດີ ໄວດັ່ງລົມ, ແລ້ວອອກໄປເພື່ອຊັບຊະນະໃນສົງຄາມ.
Verse 35
सम्पूज्यमान: कुरुभिर्महात्मा रथर्षभो देवगण्णर्यथेन्द्र: । ययौ तदायोधनमुग्रधन्वा यत्रावसानं भरतर्षभस्य
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໄດ້ຮັບການນັບຖືບູຊາຈາກຊາວກຸຣຸທັງປວງ ດັ່ງອິນທຣະໃນຫມູ່ເທວະ, ວີຣະບຸລຸດໃຈໃຫຍ່—ຜູ້ເປັນເລີດໃນຫມູ່ນັກຮົບລົດ—ກັນນະ ຜູ້ຖືຄັນທະນູອັນນ່າຢ້ານ ໄດ້ໄປຍັງສະໜາມຮົບນັ້ນ, ບ່ອນທີ່ ພີສະມະ—ຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ພາຣະຕະ—ໄດ້ສິ້ນຊີວິດ»។
Verse 36
ह | ७०७५. है 9 क्र 527 4 व /ध “3.7० ४ "१५५ 3 7 २५ कक £िए 2/ "पी ३६०४४ 086: हे हु; वरूथिना महता सध्वजेन सुवर्णमुक्तामणिरत्नमालिना । सदश्वयुक्तेन रथेन कर्णो मेघस्वनेनार्क इवामितौजा:
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ແລ້ວ ກັນນະ—ຜູ້ມີລິດເດດຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້—ກໍອອກໄປສູ່ສະໜາມຮົບ ພ້ອມກອງທັບໃຫຍ່ຫຼວງຕິດຕາມ. ລົດຮົບຂອງລາວ ຜູກດ້ວຍມ້າຊັ້ນດີ ກ້ອງກັງວານດັ່ງສຽງເມກ; ມີທຸງງາມສະຫງ່າ ແລະປະດັບເປັນພວງມາລາດ້ວຍຄໍາ, ໄຂ່ມຸກ, ແກ້ວມະນີ ແລະຮັດຕະນະອັນລໍ້າຄ່າ»។
Verse 37
हुताशनाभ: स हुताशनप्रभे शुभ: शुभे वै स्वरथे धनुर्धर: । स्थितो रराजाधिरथिर्महारथ: स्वयं विमाने सुरराडिवास्थित:
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ການະ ມະຫາຣະຖີ ບຸດແຫ່ງອະທິຣະຖະ ຢືນຢູ່ເທິງລົດຮົບອັນງາມສະຫງ່າຂອງຕົນ—ເປັນມົງຄຸນ ແລະ ສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງໄຟທີ່ລຸກໂຊນ. ເປັນນັກທະນູຜູ້ມີສະຫງ່າຣາສີ ລາວສ່ອງປະກາຍຢູ່ນັ້ນ ດັ່ງພຣະອິນທຣາ ຈອມເທວະ ປະທັບຢູ່ໃນລົດສະຫວັນຂອງພຣະອົງເອງ.
Verse 445
सु # 9 प् | है ५ 44 ५
ຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດຂອງຂໍ້ນີ້ຖືກຂາດຫາຍ ຫຼື ບໍ່ຄົບຖ້ວນ («सु # 9 प् | है ५ 44 ५»); ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງບໍ່ອາດແປໄດ້ຢ່າງແນ່ນອນ.
Frequently Asked Questions
Karṇa confronts the tension between grief and duty: acknowledging the instability of worldly outcomes (anitya) while still choosing decisive action to protect his side, even when moral clarity and certainty of success are unavailable.
The chapter underscores that impermanence does not negate responsibility; rather, awareness of uncertainty can sharpen ethical resolve—acting according to one’s role-obligations while accepting that results are not fully controllable.
No explicit phalaśruti is presented here; the meta-level significance is conveyed indirectly through the narrator-speaker structure (Saṃjaya reporting to Dhṛtarāṣṭra) and through thematic framing of anitya and leadership burden as interpretive cues for the listener.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.