Shloka 12
Droṇa-parva Adhyāya 2: Karṇa’s lament, vow, and battle preparation after Bhīṣma’s fall
निपातिते शान्तनवे महारथे दिवाकरे भूतलमास्थिते यथा । न पार्थिवा: सोढुमलं धनंजयं गिरिप्रवोढारमिवानिल द्रुमा:,“महारथी शान्तनुनन्दन भीष्मका रणमें गिराया जाना सूर्यके आकाशसे गिरकर पृथ्वीपर आ पड़नेके समान है। यह हो जानेपर समस्त भूपाल अर्जुनका वेग सहन करनेमें असमर्थ हैं, जैसे पर्वतोंको भी ढोनेवाले वायुका वेग साधारण वृक्ष नहीं सह सकते हैं
nipātite śāntanave mahārathe divākare bhūtalam āsthite yathā | na pārthivāḥ soḍhum alam dhanañjayaṃ giripravodhāram ivānila-drumāḥ ||
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອມະຫາຣະຖີ ພີສະມະ ບຸດແຫ່ງສານຕະນຸ ຖືກຕີໃຫ້ລົ້ມ ມັນດັ່ງພຣະອາທິດຕົກຈາກຟ້າລົງມາຢູ່ເທິງພື້ນດິນ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ບັນດາກະສັດກໍບໍ່ອາດທົນທານກຳລັງຂອງ ທະນັນຊະຍະ (ອາຣຊຸນ) ໄດ້ອີກ; ເຫມືອນຕົ້ນໄມ້ທົ່ວໄປບໍ່ອາດຕ້ານທານແຮງລົມທີ່ກະທັ້ງຂົນພູໄດ້.»
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how the fall of a central pillar of strength (Bhīṣma) collapses collective confidence and resistance; it underscores the ethical and strategic reality that morale and perceived legitimacy of power can shift decisively in war when a revered protector is removed.
Sañjaya describes to Dhṛtarāṣṭra the immense impact of Bhīṣma being brought down in battle: it is compared to the sun falling to earth, and it implies that thereafter the assembled kings cannot withstand Arjuna’s force, just as ordinary trees cannot endure a mountain-bearing wind.