Rig Veda 2.23.13 — Mandala 2, Sukta 23, Mantra 13
Sukta 2.23
Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Bṛhaspati
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
भरेषु हव्यो नमसोपसद्यो गन्ता वाजेषु सनिता धनंधनम् । विश्वा इदर्यो अभिदिप्स्वो मृधो बृहस्पतिर्वि ववर्हा रथाँ इव ॥
Transliteration
bharéṣu hávyo námasopasádyó gántā vā́jeṣu sánitā dhánaṃdhanam | víśvā íd aryó abhídipsvo mṛ́dho bṛ́haspátir ví vavarhā ráthāṃ iva ||
Translation
ಭರೇಷು—ಸಮರದ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ—ಅವನು ಹವ್ಯ, ನಮಸ್ಕಾರದಿಂದ ಉಪಸದ್ಯ—ಸಮೀಪಿಸಬೇಕಾದವನು. ವಾಜೇಷು ಅವನು ಗಂತಾ—ಬರುವವನು; ಧನಂ-ಧನಮ್—ಸಂಪತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಸಂಪತ್ತು ಗೆಲ್ಲುವವನು. ಈರ್ಷ್ಯಾಳು ಆಕ್ರಮಣಕಾರನ ಎಲ್ಲಾ ಮೃಧಗಳನ್ನು ಬೃಹಸ್ಪತಿ ರಥಗಳು ಅಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿ ದಾಟುವಂತೆ ಚದುರಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ.
Word by Word
भरेषुin battles/contests
भरेषु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootभर (प्रातिपदिक: भर-)
हव्यःworthy to be invoked/offered (as oblation); the invoked one
हव्यः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootहव्य (√हु ‘to offer’ से; हव्य-)
नमसाwith reverence, by homage
नमसा:
करण
TypeNoun
Rootनमस् (नमस्-)
उपसद्यःapproachable; to be approached/attended
उपसद्यः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootउपसद्य (उप-√सद् ‘to sit/approach’ से; उपसद्य-)
गन्ताgoer/attainer; one who comes
गन्ता:
कर्तृ
TypeNoun (agent)
Root√गम् (गन्तृ- ‘goer/attainer’)
वाजेषुin prizes/strengths (in contests)
वाजेषु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootवाज (वाज-)
सनिताwinner, bestower/gainer
सनिता:
कर्तृ
TypeNoun (agent)
Root√सन् (सनितृ- ‘winner/gainer’)
धनंधनम्wealth upon wealth; abundant wealth
धनंधनम्:
कर्म
TypeNoun (reduplicated compound)
Rootधन (धन-)
विश्वाःall (things)
विश्वाः:
कर्म
TypeAdjective
Rootविश्व (विश्व-)
इत्indeed, just
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात) अथवा इद् (निपात)
अर्यःthe noble one; (here) the beneficent lord
अर्यः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootअर्य (अर्य-)
अभिदिप्स्वःassailants, those wishing to injure/attack
अभिदिप्स्वः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootअभि-√दिप्स्/√दभ्? (दिप्सु- ‘desirous to harm/attack’; desiderative sense)
मृधःhostilities, assaults
मृधः:
कर्म
TypeNoun
Rootमृध् (मृध्-)
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
कर्तृ
TypeNoun (proper)
Rootबृहस्पति (बृहस्पति-)
विapart, asunder, forth
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
ववर्हाhas struck down/has torn apart
ववर्हा:
—
TypeVerb
Root√वर्ह्/√वृह् (ववर्ह- परस्मैपद; परिपूर्ण/परफेक्ट)
रथान्chariots
रथान्:
कर्म
TypeNoun
Rootरथ (रथ-)
इवlike, as
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.