Rig Veda 2.23.2: Mandala 2, Sukta 23, Mantra 2

Sukta 2.23

Rishi: Gṛtsamada

Devata: Bṛhaspati / Brahmaṇaspati

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

देवाश्चित्ते असुर्य प्रचेतसो बृहस्पते यज्ञियं भागमानशुः । उस्रा इव सूर्यो ज्योतिषा महो विश्वेषामिज्जनिता ब्रह्मणामसि ॥

Transliteration

devā́ś cit te asurya prá-cetaso bṛ́haspate yajñíyaṃ bhāgám ānaśuḥ | usrā́ iva sū́ryo jyótiṣā mahó víśveṣām íj janitā́ bráhmaṇām asi ||

Translation

ಹೇ ಬೃಹಸ್ಪತೇ, ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಅಸುರ್ಯ (ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿಮಯ) ಪ್ರಚೇತಸೇ! ದೇವತೆಗಳೂ ಸಹ ನಿನ್ನ ಮೂಲಕವೇ ತಮ್ಮ ಯಜ್ಞೀಯ ಭಾಗವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಉಷಸ್ಸಿನ ಗೋವುಗಳಂತೆ ಮಹಾ ಜ್ಯೋತಿಯಿಂದ ಸೂರ್ಯನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಂತೆ, ನೀನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಎಲ್ಲ ಮಂತ್ರಗಳ ಜನಕ—ಎಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ರಹ್ಮ (ವಾಣಿ)ಯ ಸೃಜನಮೂಲ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• चित्: even, indeed
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (अव्यय/निपात)

• ते: of you, your
• ते: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• असुर्य: O lordly/Asura-like (mighty) one
• असुर्य: सम्बोधन
• Type: Adjective (vocative epithet)
• Root: असुर्य (प्रातिपदिक; असुर + य)

• प्रचेतसः: the foreknowing/wise ones
• प्रचेतसः: कर्तृ (देवाः का विशेषण)
• Type: Adjective/Noun
• Root: प्रचेतस् (प्रातिपदिक)

• बृहस्पते: O Bṛhaspati
• बृहस्पते: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: बृहस्पति (प्रातिपदिक)

• यज्ञियम्: worthy of sacrifice, sacrificial
• यज्ञियम्: कर्म (भागम् का विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यज्ञिय (प्रातिपदिक)

• भागम्: share, portion
• भागम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: भाग (प्रातिपदिक)

• आनशुः: have attained/obtained
• आनशुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अश् (धातु; ‘to attain, obtain’)

• उस्राः: dawns (ruddy lights)
• उस्राः: उपमान (इव के साथ)
• Type: Noun
• Root: उस्र (प्रातिपदिक)

• इव: like, as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)

• सूर्यः: the Sun
• सूर्यः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• ज्योतिषा: with light, by radiance
• ज्योतिषा: करण
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस् (प्रातिपदिक)

• महो: great, mighty
• महो: विशेषण (ज्योतिषा/प्रभाव का)
• Type: Adjective (indeclinable/accusative-like Vedic form)
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• विश्वेषाम्: of all
• विश्वेषाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Adjective/Pronoun-like
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• इत्: indeed, just
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत्/इद् (अव्यय निपात)

• जनिता: begetter, producer
• जनिता: कर्तृ (असि का)
• Type: Noun (agent)
• Root: जन् (धातु) → जनितृ/जनिता (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• ब्रह्मणाम्: of prayers/sacred formulations
• ब्रह्मणाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)

• असि: you are
• असि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु; ‘to be’)