Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

ईषादंडस्ततैवास्य द्विगुणः परिकीर्तितः । सार्धकोटिस्तथा सप्त नियुतानि विवस्वतः

Transliteration

īṣādaṃḍastataivāsya dviguṇaḥ parikīrtitaḥ | sārdhakoṭistathā sapta niyutāni vivasvataḥ

Translation

ដងឈើរថនោះ ត្រូវបាននិយាយថា មានប្រវែងទ្វេដង។ ហើយសម្រាប់វិវស្វាន (ព្រះអាទិត្យ) គេបានពោលថា មានប្រាំពីរកន្លះកោដិ និងទៀតទាំងប្រាំពីរនិយុត (ជាចំនួន/វិមាត្រ)។

Word by Word

• ईषादण्डः: the pole-shaft (of the chariot)
• ईषादण्डः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईषा + दण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः (तत्पुरुषः: ईषायाः दण्डः)

• तत्: that
• तत्: Sambandha (Reference/अन्वय)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम (correlative)

• एव: indeed; just
• एव: Sambandha (Emphasis/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (emphatic particle)

• अस्य: of it; of this (chariot)
• अस्य: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• द्विगुणः: double
• द्विगुणः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वि + गुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; समासः (तत्पुरुषः)

• परिकीर्तितः: is declared
• परिकीर्तितः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि + कीर्त् (धातु) → परिकीर्तित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘is declared’

• सार्धकोटिः: one and a half crores
• सार्धकोटिः: Karta (Subject/measure/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सार्ध + कोटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः (तत्पुरुषः: सार्धा कोटिः = one and a half crores)

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Adverbial/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb: likewise/so)

• सप्त: seven
• सप्त: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तन् (प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक-शब्द; अव्ययवत् प्रयोगः (indeclinable numeral)

• नियुतानि: niyutas (ten-millions/ten-lakhs units)
• नियुतानि: Karma (Measure/object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नियुत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; संख्यावाचक-शब्द (niyuta = ten lakhs)

• विवस्वतः: of Vivasvat (the Sun)
• विवस्वतः: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: विवस्वत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

Speaker

Nārada (continuing from 38.1)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sūrya-ratha / Sūrya-loka (cosmographic locus)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Kauravya

Visual Art Cues

Scene: A close, diagram-like depiction of the solar chariot: long pole-shaft twice the chariot measure, with inscriptions of koṭi/niyuta numbers; Nārada points as he explains.

Characters & Entities

• Vivasvān (Sun)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It continues the Purāṇic vision of a precisely ordered universe centered on divine forces like the Sun.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; this passage is cosmological measurement, not a tīrtha-praise.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.