Uttarārcika
The Second Collection
ឧត្តរារ្សិក ("ស្បើយច្រើនក្រោយ") គឺជាកម្រិតកំពូលដែលផ្តោតលើការអនុវត្តនៃកម្រងគាថាសាមវេទ ដោយបង្ហាញឃ្ល�កាព្យក្នុងទម្រង់សាម័នដែលបានពង្រីក ជាមួយនឹងការរចនាចម្រៀង និងការបញ្ចូលស្តោភៈ ដើម្បីអាចច្រៀងដោយផ្ទាល់ក្នុងពិធីបូជាសោម។ ក្នុងអារ្សិកនេះ ទេវវិទ្យា និងបច្ចេកទេសពិធីបូជាបានរួមបញ្ចូលគ្នា៖ សោមជាចរន្តស្អាតដែលមានជីវិត ធ្វើឲ្យពិធីបូជាមានសកម្មភាព (លំដាប់បាវមាន) និងឥន្ទ្រជាទេវៈចិត្តដែលត្រាស់ដឹង មានជ័យជំនះ ដែលទទួល និងឲ្យកម្លាំងដល់ការបូជា (លំដាប់អៃន្ទ្រ)។ នៅទូទាំងប្របាដកៈទាំងបួនរបស់ខ្លួន ស្បើយនេះដើរតួជាផែនកម្មពិធីបូជាដែលអនុវត្តបាន ដោយរៀបចំសម្រាប់ការសូត្រតាមលំដាប់ ពង្រឹងចលនាការបូជា និងធានាថាលទ្ធផលដែលចង់បាននៃពិធីបូជាក្លាយជាមានប្រសិទ្ធភាពតាមរយៈការសូត្រតន្ត្រីដែលត្រឹមត្រូវ។ "ស្បើយច្រើនក្រោយ" ត្រូវបានតម្រង់ទៅរកការអនុវត្តពិធីបូជាជាក់ស្តែង ជាជាងការដកស្រង់ឃ្លាកាព្យសាមញ្ញ ឃ្លាកាព្យដែលបង្ហាញក្នុងទម្រង់សាម័នដែលបានពង្រីក ជាមួយនឹងការកត់សម្គាល់ចម្រៀង និងការបញ្ចូលស្តោភៈ (ឧទាហរណ៍ ហោ, ហា) លំដាប់ពិធីបូជាដ៏ខ្លាំងក្លាសម្រាប់ការប្រើក្នុងសោមយជ្ញ ដោយផ្តល់អាទិភាពដល់ការអាចច្រៀងបាន និងការប្រើប្រាស់របស់បព្វជិត ការប្តូរស្របគ្នា និងការបំពេញបន្តែមតាមបរិបទ៖ ចរន្តសំរាមសោមបាវមាន ជាមួយនឹងការសរសើរឥន្ទ្រអៃន្ទ្រនៃជ័យជំនះ និងការបំភ្លឺ ការសង្កត់ធ្ងន់លើប្រសិទ្ធភាពតាមរយៈការបន្លឺសំឡេងត្រឹមត្រូវ (ស្វរៈ ការរចនាសាម័ន) ជាកម្លាំងពិធីបូជា (យជ្ញសក្តិ)
Prapathakas in Uttarārcika
Prapathaka 6
ប្របាដកៈបាវមានៈនេះផ្តោតលើសោមៈក្នុងការបន្សុតា ដោយសរសើរថាជាអានុភាពពិធីបូជាដែលធ្វើឲ្យយញ្ញៈចាប់ផ្តើម និងធ្វើឲ្យលទ្ធផលមានប្រសិទ្ធភាព។ គាថាទាំងឡាយភ្ជាប់ស្ទ្រីមសោមៈដែលបានបន្សុតាជាមួយនឹងអំណាចរបស់ឥន្ទ្រៈ ដែលផ្តល់ជ័យជំនះក្នុងការប្រកួត ភាពសម្បូរសត្វពាហនៈនិងទ្រព្យសម្បត្តិ និងការរក្សាព្រះធម៌ឫតៈឲ្យនឹងនរក្នុងពិធី។ សោមៈត្រូវបានអញ្ជើញជាអ្នកបន្សុតាទាំងវត្ថុបូជា និងអ្នកបូជា ដោយនាំយកបួងសួងទៅកាន់ទេវតា និងបង្កើតរបៀបដ៏ល្អក្នុងយញ្ញៈ។ ចលនាទូទៅគឺពីការសម្អាតនិងការបណ្តុះបណ្តាល ទៅកាន់អំណាចនិងការសម្រេចបាន ដោយជ័យជំនះរបស់ឥន្ទ្រៈជានិមិត្តរូបនៃយញ្ញៈដែលបានសម្រេច។ ការបន្សុតាគឺទាំងខាងក្រៅនិងខាងក្នុង៖ លំហូររបស់សោមៈត្រូវបានបង្ហាញថាសម្អាតពិធី បព្វជិត និងចេតនារបស់អ្នកប្រាថ្នា។
Prapathaka 7
អធិកាទី ៤ ប្របាដាកៈទី ៧ គឺជាលំដាប់ស្តូតិសូមៈអិន្ទ្រៈដែលផ្តោតលើព្រះឥន្ទ្រៈជាចិត្តទិវីយដែលត្រាស់ដឹងនិងជាអ្នកឈ្នះមិនអាចទប់ទល់បាន។ តាមរយៈការស្រឡះសាម៉ានត្រឹមត្រូវ អ្នកប្រាថ្នាយញ្ញប្រាថ្នាសុំសេចក្តីសុខចម្រុងមិនអាចបរាជ័យពីព្រះឥន្ទ្រៈ ជ័យជម្នះលើឧបសគ្គ (វ្រត្រ) និងការបើកបរិកាយោ។ ព្រះអគ្នីត្រូវបានអញ្ជើញជាការប្រាថ្នាយញ្ញនិងការដុតក្នុងដែលនាំយកការសរសើរ ខណៈសូមៈបវមានផ្គត់ផ្គង់កម្លាំងបន្សុតនិងរីករាយដែលធ្វើឲ្យអំណាចព្រះឥន្ទ្រៈមាននិងមានប្រសិទ្ធភាព។ ចលនាជំពូកគឺពីការច្រៀងត្រឹមត្រូវ (ស្វរៈ/ឧទ្គីថៈ) ទៅសូមៈដែលបានបន្សុត បញ្ចប់ដោយជ័យជម្នះនិងការប្រគល់ទ្រព្យរបស់ព្រះឥន្ទ្រៈ។ សម្ភារៈកណ្ឌៈអិន្ទ្រៈដែលផ្តោតលើជ័យជម្នះ (ជយៈ) និងសេចក្តីសុខ (ស្រី/រាយស៍)។ ទំនាក់ទំនងច្បាស់លាស់នៃប្រសិទ្ធភាពទៅនឹងការសម្តែងសាម៉ានត្រឹមត្រូវ - ការច្រៀងជាអ្នកដឹងសេចក្តីនៃអំណាចព្រះឥន្ទ្រៈ។ គំរូគាំទ្រត្រីគុណ: ជ័យជម្នះព្រះឥន្ទ្រៈត្រូវបានកំណត់ជាញឹកញាប់ថាត្រូវបានគាំទ្រដោយព្រះអគ្នី (ការដុត/អ្នកនាំមុខ) និងសូមៈបវមាន (អ្នកបន្សុត/អ្នកផ្តល់ថាមពល)។ ការរំលឹកលើរូបភាពការសម្លាប់វ្រត្រជាទាំងកុសលនិងការដក់ចេញឧបសគ្គក្នុង ដែលនាំឲ្យមានការបំភ្លឺ។
Prapathaka 8
អារ្សិកា ៤ ប្របាដកៈ ៨ (អៃន្ទ្រ) ប្រមូលផ្ដុំលំដាប់សាមនទឹកជ្រៅជាច្រើនដែលឧទ្ទិសដល់ព្រះឥន្ទ្រ ដែលតាមពិធីគុណធ្វើឲ្យយជ្ញសូមរបស់សោមមានកម្លាំងជ័យជម្នះ គឺព្រះឥន្ទ្រជាចិត្តដ៏ទិពុទ្ទ ជាអ្នកសម្លាប់វ្រត្រ និងជាម្ចាស់នៃពន្លឺ។ ខណ្ឌទាំងនោះសរសើរកម្លាំងរបស់ទ្រង់ដែលរៀបចំលំដាប់លោក បើកទឹក ធ្វើឲ្យតា និងការពារអ្នកបូជាដោយទេវតាសម្ពន្ធមិត្ត និងការការពារកូស្មិច។ នៅក្នុងទសកៈទាំងឡាយ ជំពូកនេះភ្ជាប់ជ័យជម្នះរបស់ព្រះឥន្ទ្រទៅនឹងភាពច្បាស់លាស់ខាងក្នុង៖ កម្លាំងដដែលដែលទំលាយឧបសគ្គ ក៏បើកផ្លូវឲ្យសំដីដែលបំផុសគំនិត និងសកម្មភាពត្រឹមត្រូវ។ ប្របាដកៈនេះដូច្នេះដើរតួជារង្វង់កម្លាំង ពីការការពារនិងជ័យជម្នះទៅកាន់ពន្លឺ និងការតាំងនៅមាំមួនក្នុងតា។ ការផ្ចង់អារម្មណ៍អៃន្ទ្រដែលឧទ្ទិសតែព្រះឥន្ទ្រដោយមានម៉ូតិហ្វសម្លាប់វ្រត្រ និងការបើកទឹកឬពន្លឺស្ទួន ការផ្ដោតលើយជ្ញសក្តិ៖ កម្លាំងព្រះឥន្ទ្រត្រូវបានអញ្ជើញជាកម្រិតការពារសម្រាប់ពិធីបូជាសោម ការកំណត់តា៖ ជ័យជម្នះត្រូវបានបង្ហាញជានិតិធម៌ និងថេរក្នុងលោក ទេវវិទ្យាពន្លឺនិងមនស៖ ព្រះឥន្ទ្រត្រូវបានសរសើរមិនតែជាអ្នកចម្បាំងទេ ប៉ុន្តែជាចិត្តទិពុទ្ទនិងប្រភពនៃការយល់ដឹងសម្រាប់អ្នកបូជា
Prapathaka 9
អារ្សិកា ៤ ប្របាដក ៩ នៃភាគបវមាន ប្រមូលផ្ទុំលំដាប់គម្ពីរសូម-បវមាន ដែលពណ៌នាអំពីសូមដែលបានគាប់ជាចរហ្វូងជីវិត ដែលធ្វើឲ្យស្អាត ហូរកាត់តាមតម្រងដើម្បីប្រទិនប្រទៃយញ្ញ។ គម្ពីរទាំងឡាយភ្ជាប់ការធ្វើឲ្យស្អាតរបស់សូមទៅនឹងការពង្រឹងឥន្ទ្រសម្រាប់ជ័យជំនះនិងការការពារ ខណៈដែលក៏អញ្ជើញអគ្នីឲ្យជាអ្នកថែរក្សាដ៏រះសំណាងនៅពេលដែលពិធីបានធ្វើឲ្យមាំនៅគ្រប់ទិសទី។ នៅក្នុងទស្សតិទាំង១៨ ជំពូកនេះបញ្ជាក់ពីការធ្វើឲ្យស្អាតខាងក្នុងនិងខាងក្រៅនៃពិធី - សូមជាអ្នកធ្វើឲ្យបរិសុទ្ធនូវវាចា និងយញ្ញ និងអ្នកធ្វើយញ្ញ - ដែលបញ្ចប់ដោយប្រធានបទនៃការការពារដ៏មាំមួន ជ័យជំនះលើឧបសគ្គ និងការការពារដ៏រះសំណាង។ ផ្តោតលើបវមានយ៉ាងខ្លាំង: សូមត្រូវបានពណ៌នាជាចរហ្វូងដែលធ្វើឲ្យខ្លួនឯងស្អាត និងជំរុញខ្លួនឯង (បវមាន) ជាជាងគ្រាន់តែជាភេសជ្ជៈដែលបានថ្វាយ។ តក្កសញ្ញាបីយ៉ាងកើតឡើងញឹកញាប់: សូមធ្វើឲ្យស្អាត → ឥន្ទ្រត្រូវបានពង្រឹងសម្រាប់ជ័យជំនះ → អគ្នីធ្វើឲ្យយញ្យមាំនិងបំភ្លឺ។ ផ្តោតលើលទ្ធផលការពារ (រក្សា រូបភាពធ្វើឲ្យស្អាតដូចអវភ្រថ ការបណ្តេះអាក្រក់) រួមជាមួយប្រធានបទជ័យជំនះយុទ្ធសាស្ត្រ។ រចនាសម្ព័ន្ធទស្សតិពង្រីកផ្តល់នូវអារម្មណ៍ដូចជាដំណើរការស្របគ្នា - ការធ្វើឲ្យស្អាតខ្លាំងឡើងទំនងទំនងតាមឃ្លា ដូចជាការហូរកាត់តាមបវិត្រ (តម្រង)។
Inside Uttarārcika
Structural analysis
- Organization PrincipleOrganized primarily for practical liturgical deployment: verses are grouped into chantable sequences (not merely by poetic authorship), with performance expansions and stobhas embedded. The four prapāṭhakas show functional clustering—Pavamāna Soma-purification sequences and dense Aindra sequences—supporting the ritual’s progression and the Udgātṛ’s station-wise needs.
- Deity DistributionDominant focus on Soma (especially as Pavamāna, the purifying flow) and Indra (Aindra stutis). Soma hymns emphasize purification, movement through the filter, and sacrificial activation; Indra hymns emphasize victory, illumination, and the force that makes offerings effective. Other deities, where present, are secondary and typically appear in supportive or contextual roles consistent with Soma-yajña needs.
- Meter DistributionPredominantly meters common to Sāmavedic chant sources (notably Gāyatrī, Triṣṭubh, and Jagatī), though in the Uttarārcika the practical chant-form often foregrounds melodic segmentation over metrical analysis. Meter remains the underlying frame, while sāman expansion and stobhas reshape the audible surface for ritual performance.
- Relationship To Other ArcikaComplements the Pūrvārcika by shifting from a more source-oriented arrangement to a performance-ready liturgical compilation. Where the Pūrvārcika supplies foundational verse groupings, the Uttarārcika presents expanded sāman forms and sequences optimized for actual chanting in the Soma sacrifice, effectively functioning as the applied, operational counterpart.
Ritual function
- Priestly UsagePrimarily employed by the Udgātṛ and his assistants (Prastotṛ, Pratihartṛ) as a performance corpus: selecting the appropriate sāman, executing prescribed melodic forms, inserting stobhas correctly, and maintaining continuity of chant sequences that align with the Adhvaryu’s ritual actions.
- Chanting ContextChanted at designated Soma stations and time-points, especially during Soma purification (pavamāna) and Indra-invocations. The chanting is responsorial and role-distributed (opening, main chant, response), with melodic notation guiding pitch movement and stobha placement to ensure ritual correctness and efficacy.
- Modern RecitationToday it is preserved chiefly within traditional Sāmavedic śākhā lineages as a taught-and-sung repertoire; public recitations often present selected sāmans (especially pavamāna and aindra pieces) in demonstrative form. Full ritual deployment is rarer outside living Soma-yajña performances, but pedagogical chanting and recordings sustain the tradition.
Frequently Asked Questions
The Uttarārcika is the “Later Collection” of the Sāmaveda, presenting verses in expanded sāman form with melodic shaping and stobha insertions so they can be sung directly in Soma-yajña performance.
Soma—especially as Pavamāna, the purifying flow—and Indra in Aindra stutis. Soma hymns emphasize purification and ritual activation; Indra hymns emphasize victory, illumination, and empowering the sacrifice.
It provides performance-ready sāman expansions that are selected and organized within gāna traditions for specific ritual moments. In practice, it functions as a key source-text for what the Udgātṛ sings from the songbooks during Soma rites.
Read Sama Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
