Varaha Purana 98.35: Adhyaya 98, Shloka 35

Chapter on the Sacred Hill Episode: Satyatapā and the Marvel of Varāha

Devanagari script

उवाच विनयापन्नं प्राञ्जलिं पुरतः स्थितम् ॥ अरुणिरुवाच ॥ पुत्र सिद्धोऽसि तपसा ब्रह्मभूतोऽसि सुव्रत

Sanskrit recitationVaraha Purana 98.35

Transliteration

uvāca vinayāpannaṃ prāñjaliṃ purataḥ sthitam || aruṇir uvāca || putra siddho 'si tapasā brahmabhūto 'si suvrata

Translation

彼は、合掌して前に立つ謙虚な者に語りかけた。アルニは言った。「わが子よ、汝は苦行（タパス tapas）によって成就した。汝はブラフマンと一つとなった、善き誓いを守る者よ。」

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उवाच: said/spoke
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• विनय: humility
• विनय: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विनय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन (समासाङ्ग)

• आपन्नम्: endowed with / having attained
• आपन्नम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आपद् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन (समासाङ्ग); ‘प्राप्त/युक्त’

• विनयापन्नम्: possessed of humility
• विनयापन्नम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विनय (प्रातिपदिक) + आपन्न (आपद्-धातु, क्त-कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; तत्पुरुषः (विनयेन आपन्नः)

• प्राञ्जलिम्: one with folded hands
• प्राञ्जलिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्राञ्जलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; ‘अञ्जलि’ कर-सम्पुटः; प्राञ्जलि = कृताञ्जलि

• पुरतः: in front
• पुरतः: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरतः (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• स्थितम्: standing
• स्थितम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; ‘प्राञ्जलिम्’ इति विशेषणम्

• अरुणिः: Aruṇi
• अरुणिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अरुणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; वक्ता

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• पुत्र: O son
• पुत्र: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन

• सिद्धः: accomplished
• सिद्धः: Pratipadyamana (विधेय)
• Type: Adjective
• Root: सिद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विधेय-विशेषणम्

• असि: you are
• असि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन

• तपसा: by austerity
• तपसा: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; हेतौ/करणे

• ब्रह्म: Brahman
• ब्रह्म: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन (समासाङ्ग)

• भूतः: become
• भूतः: Pratipadyamana (विधेय)
• Type: Adjective
• Root: भू (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘become’

• ब्रह्मभूतः: become Brahman / Brahman-like
• ब्रह्मभूतः: Pratipadyamana (विधेय)
• Type: Adjective
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + भूत (भू-धातु, क्त-कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तत्पुरुषः (ब्रह्मणि भूतः/ब्रह्मरूपः)

• असि: you are
• असि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन

• सुव्रत: O one of good vows
• सुव्रत: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुव्रत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; ‘सु’ उपसर्गपूर्वक ‘व्रत’

Speaker

Aruṇi

Tags

• Purāṇic Literature
• Ascetic Ideals
• Vedāntic Vocabulary
• Dialogue Narrative

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It preserves a recognizable didactic scene—humble disciple, folded hands, teacher’s certification—useful for studying pedagogical ideals and Vedāntic vocabulary in later Purāṇic transmission.

Which geographic location is identified?

No place-name is mentioned in this verse.

What is the primary ethical instruction?

Humility (vinaya) and disciplined vows (vrata) accompany austerity, culminating in the teacher’s recognition of spiritual maturity.