Varaha Purana 39.11: Adhyaya 39, Shloka 11

Discrimination of the Three Bodies and the Dharaṇī Vow: A Manual for Dvādaśī Observance

Devanagari script

कर्मकाण्डं चतुर्भेदं ब्राह्मणादिषु कीर्तितम् । तत्र वेदोक्तकर्माणि त्रयः कुर्वन्ति नित्यशः । त्रिशुश्रूषामथैकस्तु एषा वेदोदिता क्रिया ॥ ३९.११ ॥

Sanskrit recitationVaraha Purana 39.11

Transliteration

karmakāṇḍaṃ caturbhedaṃ brāhmaṇādiṣu kīrtitam | tatra vedoktākarmāṇi trayaḥ kurvanti nityaśaḥ | triśuśrūṣām athaikaḥ tu eṣā vedoditā kriyā || 39.11 ||

Translation

儀礼の領域（カルマ・カーンダ）は、ブラーフマナに始まる諸階層において四種であると説かれる。そのうち三者はヴェーダに説かれた行為を常に行い、ただ一者は他の三者に奉仕することを本分とする—これもまたヴェーダにより定められた行である。

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• कर्मकाण्डम्: the ritual section (of duties)
• कर्मकाण्डम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कर्मकाण्ड (प्रातिपदिक; कर्म + काण्ड)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (कर्मणः काण्डम्)

• चतुर्भेदम्: fourfold / having four divisions
• चतुर्भेदम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर्भेद (प्रातिपदिक; चतुर् + भेद)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; द्विगु-समासः (चत्वारः भेदाः यस्य)

• ब्राह्मणादिषु: among Brahmins and others
• ब्राह्मणादिषु: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मणादि (प्रातिपदिक; ब्राह्मण + आदि)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (ब्राह्मणः आदिः येषु)

• कीर्तितम्: is proclaimed/declared
• कीर्तितम्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कीर्त् (धातु)
• Form: कृदन्तः—क्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगः (is declared)

• तत्र: there / in that (context)
• तत्र: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देश/प्रसङ्गवाचक अव्यय (locative adverb: ‘there/in that context’)

• वेदोक्तकर्माणि: Veda-enjoined rites
• वेदोक्तकर्माणि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वेदोक्तकर्मन् (प्रातिपदिक; वेद + उक्त + कर्म)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (वेदेन उक्तानि कर्माणि)

• त्रयः: three (persons/groups)
• त्रयः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; संख्यावाचक

• कुर्वन्ति: do / perform
• कुर्वन्ति: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन

• नित्यशः: always / regularly
• नित्यशः: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्यशस् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• त्रिशुश्रूषाम्: threefold service/attendance
• त्रिशुश्रूषाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रिशुश्रूषा (प्रातिपदिक; त्रि + शुश्रूषा)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; द्विगु-समासः (त्रयाणां शुश्रूषा)

• अथ: then / now
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/समुच्चयार्थक (then/now)

• एकः: one (person/group)
• एकः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; संख्यावाचक

• तु: but / however
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)

• एषा: this (f.)
• एषा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• वेदोदिता: taught/propounded by the Veda
• वेदोदिता: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वेदोदित (प्रातिपदिक; वेद + उदित)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (वेदेन उदिता)

• क्रिया: practice/rite/action
• क्रिया: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्रिया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Varāha (default speaker per dialogue framework)

Tags

• Classical Literature
• Purāṇic Discourse
• Dharma-śāstra Interface
• Vaidika Ritualism

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It reflects a Purāṇic restatement of a fourfold social taxonomy and associates each group with distinct forms of Veda-related obligation, illustrating how later Sanskrit literature systematized ritual and social duties in dialogue form.

Which geographic location is identified?

No geographic location is named in this verse; the passage is thematic, focusing on ritual classification and social duty rather than sacred geography.

What is the primary ethical instruction?

The verse presents a normative framework in which Veda-enjoined actions include both performance of rites (for three groups) and a recognized form of service/attendance (for the fourth), emphasizing role-based responsibility rather than a single uniform duty.