Adhyaya 39: Discrimination of the Three Bodies and the Dharaṇī Vow: A Manual for Dvādaśī Observance

Verse 1

सत्यतपा उवाच । भगवन् द्वे शरीरे तु इति यत्परिकीर्तितम् । तन्मे कथय भेदं वै के ते ब्रह्मविदां वर ॥ ३९.१ ॥

サティヤタパーは言った。「おお、世尊よ。まことに『身体』が二つあると説かれました。その相違を私にお説きください――ブラフマンを知る者のうち最勝の方よ。」

Verse 2

दुर्वासा उवाच । न द्वे त्रीणि शरीराणि वाच्यं तद्विपरीतकम् । विभोगायतनं चैव त्रिशरीराणि प्राणिनाम् ॥ ३९.२ ॥

ドゥルヴァーサは言った。「二つ、あるいは三つの身体があると言うべきではない。むしろ逆にこう説くべきである。生きとし生けるものには、業の果を受け味わう拠り所として、まことに三つの身体がある。」

Verse 3

प्रागवस्थमधर्माख्यं परिज्ञानविवर्जितम् । अपरं सव्रतं तद्धि ज्ञेयमत्यन्तधार्मिकम् ॥ ३९.३ ॥

前の状態に属するものは「アダルマ（非正法）」と呼ばれ、分別の知を欠く。だが後の状態は、ヴラタ（誓戒・行）を伴うゆえ、きわめてダルマに適うものとして理解されるべきである。

Verse 4

धर्माधर्मोपभोगाय यत् तृतीयमतीन्द्रियम् । तत्त्रिभेदं विनिर्दिष्टं ब्रह्मविद्भिर्विचक्षणैः । यातना धर्मभोगश्च भुक्तिश्चेति त्रिभेदकम् ॥ ३९.४ ॥

感官を超え、ダルマとアダルマの果を受け味わうためのその第三のものは、洞察あるブラフマン知者によって三種に説かれる。(1) ヤータナー（苦刑・責め苦）、(2) ダルマボーガ（ダルマの果の享受）、(3) ブクティ（通常の享受・経験）――これが三分である。

Verse 5

यस्तु भावः पुरा ह्यासीत् प्राणिनो निघ्नतः स वै । तत्पापाख्यं शरीरं ते पापसंज्ञं तदुच्यते ॥ ३९.५ ॥

しかし、生きものを殺す者に以前からあったいかなる心のあり方も――まさにその心相が、汝にとって「罪」と呼ばれる身体となる。ゆえにそれは pāpa（パーパ）という名を帯びると説かれる。

Verse 6

इदानीं शुभवृत्तिं तु कुर्वतस्तप आर्जवम् । अपरं धर्मरूपं तु शरीरं ते व्यवस्थितम् । तेन वेदपुराणानि ज्ञातुमर्हस्यसंशयम् ॥ ३९.६ ॥

いま、汝が善き行いを、苦行（タパス）と正直さとともに修めるゆえに、ダルマより成る別の身体が汝に確立された。これによって、汝は疑いなくヴェーダとプラーナを知るにふさわしい。

Verse 7

यदाष्टकं संपरिवर्तते पुमां- स्तदा त्र्यवस्थः परिकीर्त्यते तु वै । गताष्टवर्गस्त्रिगतः सदा शुभः स्थिरो भवेदात्मनि निश्चयात्मवान् ॥ ३९.७ ॥

人において「八つの群（オクタード）」が完全に転変するとき、まことに三重の境地が確立されたと言われる。八群を超えて「三（トライアド）」に至った者は常に吉祥にとどまり、堅固な決意を具して、アートマンにおいて不動となる。

Verse 8

यदा पञ्च पुनः पञ्च पञ्च पञ्चापि संत्यजेत् । एकमार्गस्तदा ब्रह्म शाश्वतं लभते नरः ॥ ३९.८ ॥

人が「五」を、さらに「五」を、また「五の五」をも完全に捨て去るとき、ただ一つの道に一心となって、永遠のブラフマンを得る。

Verse 9

सत्यतपा उवाच । भगवन् यदि विज्ञानं शरीरं नोपजायते । तदा केन प्रकारेण परं ब्रह्मोपलभ्यते ॥ ३९.९ ॥

サティヤタパーは言った。「尊き御方よ、もし分別智より成る身体が生じないなら、いかなる方法によって至上のブラフマンは把握されるのでしょうか。」

Verse 10

दुर्वासा उवाच । कर्मकाण्डं ज्ञानमूलं ज्ञानं कर्मादिकं तथा । एतयोरन्तरं नास्ति यथाश्ममृदयोर्मुने ॥ ३९.१० ॥

ドゥルヴァーサーは言った。「カルマ・カーンダ（祭式の領域）は知を根とし、知もまた行為より始まる。両者の間に真の隔たりはない、牟尼よ――それは石と土（粘土）の（差異）のようなものだ。」

Verse 11

कर्मकाण्डं चतुर्भेदं ब्राह्मणादिषु कीर्तितम् । तत्र वेदोक्तकर्माणि त्रयः कुर्वन्ति नित्यशः । त्रिशुश्रूषामथैकस्तु एषा वेदोदिता क्रिया ॥ ३९.११ ॥

儀礼の領域（カルマ・カーンダ）は、ブラーフマナに始まる諸階層において四種であると説かれる。そのうち三者はヴェーダに説かれた行為を常に行い、ただ一者は他の三者に奉仕することを本分とする—これもまたヴェーダにより定められた行である。

Verse 12

एतान् धर्मानवस्थाय ब्रह्मणोपास्तिं रोचते । तस्य मुक्तिर्भवेन्नूनं वेदवादरतस्य च ॥ ३९.१२ ॥

これらのダルマの修行に確立すると、ブラフマンへの帰依—あるいは観想の礼拝—が喜ばしいものとなる。ヴェーダの教えに篤い者には、まさしく解脱が生起する。

Verse 13

सत्यतपा उवाच । यदेतत् परमं ब्रह्म त्वया प्रोक्तं महामुने । तस्य रूपं न जानन्ति योगिनोऽपि महात्मनः ॥ ३९.१३ ॥

サティヤタパーは言った。「大牟尼よ、あなたが説かれた至上のブラフマン—偉大なるヨーギーたちでさえ、その相（すがた）を知らないのです。」

Verse 14

अनाममसगोत्रं च अमूर्तं मूर्तिवर्जितम् । कथं स ज्ञायते ब्रह्म संज्ञानामविवर्जितम् । तस्य संज्ञां कथय मे वेदमागविवस्थिताम् ॥ ३९.१४ ॥

名もなく、氏族もなく、形相なく、いかなる身体的形態をも離れたもの—しかるに名と指称を全く欠くのではないそのブラフマンは、いかにして知られるのでしょうか。ヴェーダの道に確立されたその呼称を、私にお説きください。

Verse 15

दुर्वासा उवाच । यदेतत् परमं ब्रह्म वेदव्यासेषु पठ्यते । स देवः पुण्डरीकाक्षः स्वयं नारायणः परः ॥ ३९.१५ ॥

ドゥルヴァーサーは言った。「ヴェーダおよびヴィヤーサに由来する教説において至上のブラフマンとして誦されるもの—それは神プンダリーカークシャ（『蓮華眼』）、超越なるナーラーヤナその御身である。」

Verse 16

स यज्ञैर्विविधैरिष्टैर्दानैर्दत्तैश्च सत्तम । प्राप्यते परमो देवः स्वयं नारायणो हरिः ॥ ३९.१६ ॥

おお、徳ある者のうち最上の者よ。正しく成就された種々の祭祀（ヤジュニャ）と、法（ダルマ）にかなって施された布施（ダーナ）によって、至上の神—ハリ、すなわちナーラーヤナご自身—に到達する。

Verse 17

सत्यतपा उवाच । भगवन् बहुवित्तेन ऋत्विग्भिर्वेदपारगैः । प्राप्यते पुण्यकृद्भिर्हि क्वचिद्यज्ञः कथञ्चन । तेन प्राप्तेन भगवान् लभ्यते दुःखतो हरिः ॥ ३९.१७ ॥

サティヤタパーは言った。「おおバガヴァンよ。ヤジュニャは、豊かな財と、ヴェーダに通達した祭官（リトヴィジュ）によって、功徳をなす者においても、ある時にのみ、かろうじて成就されるものです。そのように得たものによって、苦を除く主ハリは真に得られるのでしょうか。」

Verse 18

वित्तेन च विना दानं दातुं विप्र न शक्यते । विद्यमानेऽपि न मतिः कुटुम्बासक्तचेतसः । तस्य मोक्षः कथं ब्रह्मन् सर्वथा दुर्लभो हरिः ॥ ३९.१८ ॥

「財がなければ、ブラーフマナよ、布施（ダーナ）を施すことはできない。たとえ財があっても、家族への執着に心が縛られた者には、施しの志が起こらない。その者は、ブラフマンよ、いかにして解脱（モークシャ）を得ようか。彼にとってハリは、あらゆる意味で得難い。」

Verse 19

अल्पायासेन लभ्येत येन देवः सनातनः । तन्मे सामान्यतो ब्रूहि सर्ववर्णेषु यद्भवेत् ॥ ३९.१९ ॥

少ない労によって永遠の神を得る手段を、一般として私に説いてください。すべてのヴァルナ（身分）に通じるものを。

Verse 20

दुर्वासा उवाच । कथयामि परं गुह्यं रहस्यं देवनिर्मितम् । धरण्या यत्कृतं पूर्वं मज्जन्त्या तु रसातले ॥ ३९.२० ॥

ドゥルヴァーサは言った。「私は至上の秘奥—神々によって設けられた奥義—を語ろう。すなわち、かつて大地がラサータラ（地下界）へ沈みゆくときに行ったことを。」

Verse 21

पृथिव्याः पार्थिवो भावः सलिले नातिरेचितः । तस्मिन् सलिलमग्ने तु पृथिवी प्रायाद्रसातलम् ॥ ३९.२१ ॥

大地の堅固なる土性は水中において過度ではなかった。だがその水が圧倒的となると、地はラサータラ（下界）へと沈み下った。

Verse 22

सा भूतधारिणी देवी रसातलगता शुभा । आराधयामास विभुं देवं नारायणं परम् । उपवासव्रतैर्देवी नियमैश्च पृथग्विधैः ॥ ३९.२२ ॥

衆生を支える吉祥なる女神は、ラサータラに至り、断食の誓願と種々の戒律（ニヤマ）によって、遍在の主、至上神ナーラーヤナを礼拝した。

Verse 23

कालेन महता तस्याः प्रसन्नो गरुडध्वजः । उज्जहार स्थितौ चेमां स्थापयामास सोऽव्ययः ॥ ३९.२३ ॥

久しき時を経て、ガルダの旗印を持つ御方（ヴィシュヌ）は彼女に慈しみを垂れ、この大地を引き上げ、正しい状態に再び安置した。不滅なるその御方が、堅固に据え置いたのである。

Verse 24

सत्यतपा उवाच । कोऽसौ धरन्या सञ्चीर्ण उपवासो महामुने । कानि व्रतानि च तथा एतन्मे वक्तुमर्हसि ॥ ३९.२४ ॥

サティヤタパーは言った。「大牟尼よ、大地のために行われたその断食とは何ですか。また同様に守るべき誓戒（ヴラタ）はどれでしょうか。どうか私にお説きください。」

Verse 25

दुर्वासा उवाच । यदा मार्गशिरे मासि दशम्यां नियतात्मवान् । कृत्वा देवार्चनं धीमानग्निकार्यं यथाविधि ॥ ३९.२५ ॥

ドゥルヴァーサは言った。「マールガシールシャ月の第十月日（ダーシャミー）に、自己を律する賢者が、神々への礼拝を行い、定められた作法に従って火供の儀（アグニ・カーリヤ）を修したならば……」

Verse 26

शुचिवासाः प्रसन्नात्मा हव्यं अन्नं सुसंस्कृतम् । भुक्त्वा पञ्चपदं गत्वा पुनः शौचं तु पादयोः ॥ ३९.२६ ॥

清らかな衣をまとい心を安らかにして、供物にふさわしくよく調えた食をいただいた後、五歩進み、さらに改めて清めを行う。とりわけ足を浄めるのである。

Verse 27

कृत्वाऽष्टाङ्गुलमात्रं तु क्षीरवृक्षसमुद्भवम् । भक्षयेद् दन्तकाष्ठं तु तत आचम्य यत्नतः ॥ ३९.२७ ॥

乳液を出す樹から得た、指幅八つ分の長さの歯木（ダンタカーシュタ）を用意し、それを噛んで歯を清める。その後、注意深くアーチャマナ（浄水を啜る作法）を行う。

Verse 28

स्पृष्ट्वा द्वाराणि सर्वाणि चिरं ध्यात्वा जनार्दनम् । शङ्खचक्रगदापाणिं किरीटिं पीतवाससम् ॥ ३९.२८ ॥

すべての戸口に触れ、久しくジャナールダナを観想する。すなわち、手に法螺貝・円盤（チャクラ）・棍棒（ガダー）を持ち、宝冠を戴き、黄衣をまとわれる御方を。

Verse 29

प्रसन्नवदनं देवं सर्वलक्षणलक्षितम् । ध्यात्वा पुनर्जलं हस्ते गृहीत्वा भानुं जनार्दनम् ॥ ३९.२९ ॥

さらに、安らかな御顔で一切の吉祥相を具える神を観想し、次いで掌に水を取り、バーヌ（太陽）とジャナールダナ（ヴィシュヌ）を念じて招請する。

Verse 30

ध्यात्वा अर्ध्यं दापयेत् तस्य करतोयेन मानवः । एवमुच्चारयेद् वाचं तस्मिन् काले महामुने ॥ ३९.३० ॥

観想を終えたなら、人は掌に保った水によって彼にアルギャ（arghya）の供養を捧げるべきである。その時、大牟尼よ、次のように作法の句を唱えるのである。

Verse 31

एकादश्यां निराहारः स्थित्वाहमपरेऽहनि । भोक्ष्यामि पुण्डरीकाक्ष शरणं मे भवाच्युत ॥ ३९.३१ ॥

エーカーダシーの日には断食して過ごし、翌日に食します。蓮華の眼をもつ御方よ、わが帰依処となり給え、アチュタよ。

Verse 32

एवमुक्त्वा ततो रात्रौ देवदेवस्य सन्निधौ । जपन्नारायणायेति स्वपेत् तत्र विधानतः ॥ ३९.३२ ॥

このように述べたのち、夜には神々の神の御前にて、定められた作法に従いその場で眠り、「（礼拝）ナラーヤナに」と唱え続けるべきである。

Verse 33

ततः प्रभाते विमले नदीं गत्वा समुद्रगाम् । इतरां वा तडागं वा गृहे वा नियतात्मवान् ॥ ३९.३३ ॥

次いで、澄みわたる暁に、海へ注ぐ川へ赴くか、あるいは他の水場や池へ、または家においてさえ、心を律する者は定められた浄めの沐浴を行うべきである。

Verse 34

आनीय मृत्तिकां शुद्धां मन्त्रेणानेन मानवः । धारणं पोषणं त्वत्तो भूतानां देवि सर्वदा । तेन सत्येन मे पापं यावन्मोचय सुव्रते ॥ ३९.३४ ॥

清らかな土を携え、この真言を唱えて人は申す。「衆生を支え養うことは常に汝より起こる、女神よ。その真実によって、善き誓戒を守る御方よ、残る罪の限りを我より解き放ち給え。」

Verse 35

ब्रह्माण्डोदरतीर्थानि करैः स्पृष्टानि देव ते । तेनैमां मृत्तिकां स्पृष्ट्वा मा लभामि त्वयोदिताम् ॥ ३९.३५ ॥

神よ、梵卵（宇宙卵）の内にある聖なるティールタは、すでに汝の御手に触れられた。ゆえに、この土（粘土）に触れて、汝の宣言されたものを我が得んことを。

Verse 36

त्वयि सर्वे रसाः नित्याः स्थिताः वरुण सर्वदा । तेनैमां मृत्तिकां प्लाव्य पूतां कुरु ममाचिरम् ॥ ३९.३६ ॥

おおヴァルナよ、汝のうちにあらゆる精髄（諸水・諸汁）は常に、いかなる時にも住す。ゆえにこの土／粘土を水で満たし、我がため速やかに清めたまえ。

Verse 37

एवं मृदं तथा तोयं प्रसाद्यात्मानमालभेत् । त्रिः कृत्वा शेषमृदया कुण्डमालिख्य वै जले ॥ ३९.३७ ॥

このように、粘土と水とを儀礼にかなって整え、自らの身に塗布すべきである。これを三度行い、残りの粘土で水中にクンダ（儀礼の盆・壇）を描くべし。

Verse 38

ततस्तत्र नरः सम्यक् चक्रवर्त्युपचारतः । स्नात्वा चावश्यकं कृत्वा पुनर्देवगृहं व्रजेत् ॥ ३९.३८ ॥

それからその場で、人は転輪王に対するがごとく定められた礼遇と奉仕を正しく行い、沐浴して必要の作法を済ませたのち、再び神殿（神の御家）へ赴くべし。

Verse 39

तत्राराध्य महायोगिं देवं नारायणं प्रभुम् । केशवाय नमः पादौ कटिं दामोदराय च ॥ ३९.३९ ॥

そこで、大瑜伽行者なる神、主ナーラーヤナを礼拝し、（次のように敬礼する）：足には「ケーシャヴァに帰命」、また腰には「ダーモーダラにも帰命」。

Verse 40

ऊरुयुग्मं नृसिंहाय उरः श्रीवत्सधारिणे । कण्ठं कौस्तुभनाथाय वक्षः श्रीपतये तथा ॥ ३९.४० ॥

「（我は捧げ／配当する）両腿をナラシンハに、胸をシュリーヴァツァの印を戴く御方に、喉をカウストゥバ宝珠の主に、また胸（胸奥）をシュリーパティ—シュリー（ラクシュミー）の夫君に—捧げる。」

Verse 41

त्रैलोक्यविजयायेति बाहू सर्वात्मने शिरः । रथाङ्गधारिणे चक्रं शंकरायेति वारिजम् ॥ ३९.४१ ॥

両腕は「三界の勝利者に」との句をもって捧げ、頭は「一切の自己（全我）に」との句をもって捧げる。円盤（チャクラ）は「輪の武器を執る者に」と唱えて捧げ、蓮華は「シャンカラ（Śaṅkara）に」と唱えて捧げる。

Verse 42

गम्भीरायेति च गदामम्भोजं शान्तिमूर्त्तये । एवमभ्यर्च्य देवेशं देवं नारायणं प्रभुम् ॥ ३९.४२ ॥

「深遠なる御方に」と唱えて、ガダー（棍棒）と蓮華を、寂静の化身に捧げる。かくして、神々の主—ナーラーヤナ（Nārāyaṇa）なる至上の主宰神を礼拝し終える。

Verse 43

पुनस्तस्याग्रतः कुम्भान् चतुरः स्थापयेद् बुधः । जलपूर्णान् समाल्यांश्च सितचन्दनलेपितान् ॥ ३९.४३ ॥

さらにまた、その（儀礼の）前方に、賢者は四つのクンバ（水壺）を据えるべきである。水で満たし、正しく荘厳し、白檀の香泥を塗っておく。

Verse 44

चूतपल्लवसग्रीवान् सितवस्त्रावगुण्ठितान् । स्थगितान् ताम्रपात्रैश्च तिलपूर्णैः सकाञ्चनैः ॥ ३९.४४ ॥

それらは、首にマンゴーの若葉の飾りをめぐらし、白布で覆い、さらに銅の器で封じる。銅器には胡麻が満たされ、黄金が添えられる。

Verse 45

चत्वारस्ते समुद्रास्तु कलशाः परिकीर्तिताः । तेषां मध्ये शुभं पीठं स्थापयेद्वस्त्रगर्भितम् ॥ ३९.४५ ॥

その四つの壺は、四つの「海」と称される儀礼のカラシャ（kalaśa）である。その中央に、布を内に納めた吉祥なるピータ（pīṭha）—台座—を स्थापितすべきである。

Verse 46

तस्मिन् सौवर्णरौप्यं वा ताम्रं वा दारवं तथा । अलाभे सर्वपात्राणां पालाशं पात्रमिष्यते ॥ ३९.४६ ॥

その儀礼には、器は金・銀、あるいは銅、または木製でもよい。もし通常の器が得られない場合には、パラーシャ（palāśa）の木で作った器が許容されるとされる。

Verse 47

तोयपूर्णं तु तत्कृत्वा तस्मिन् पात्रे ततो न्यसेत् । सौवर्णं मत्स्यरूपेण कृत्वा देवं जनार्दनम् । वेदवेदाङ्गसंयुक्तं श्रुतिस्मृतिविभूषितम् ॥ ३९.४७ ॥

その器を水で満たしたのち、その器の中に、魚の姿に作られた金の像を安置すべきである。神格はジャナールダナ（ヴィシュヌ）であり、ヴェーダとヴェーダーンガを具え、シュルティとスムリティの権威によって荘厳されている。

Verse 48

तत्रानेकविधैर्भक्षैः फलैः पुष्पैश्च शोभितम् । गन्धधूपैश्च वस्त्रैश्च अर्चयित्वा यथाविधि ॥ ३९.४८ ॥

そこで、さまざまな供物（食物）、果実、花によって荘厳し、香料・薫香（香）・衣をもって、定められた作法のとおりに礼拝供養を行うべきである。

Verse 49

रसातलगता वेदा यथा देव त्वयाहृताः । मत्स्यरूपेण तद्वन्मां भवानुद्धर केशव ॥ एवमुच्चार्य तस्याग्रे जागरं तत्र कारयेत् ॥ ३९.४९ ॥

「神よ、ラサータラへ沈んだヴェーダを、あなたが魚の姿によって取り戻されたように、同じく—ケーシャヴァよ—私をも引き上げ、救い給え。」このように唱えたのち、その御前において、そこで徹夜の守夜（ジャーガラ）を行わせるべきである。

Verse 50

यथाविभवसारेण प्रभाते विमले तथा । चतुर्णां ब्राह्मणानां च चतुरो दापयेद् घटान् ॥ ३९.५० ॥

清らかな朝に、各自の力に応じて、四人のブラーフマナに四つの水壺（ガタ）を施すべきである。

Verse 51

पूर्वं तु बह्वृचे दद्याच्छन्दोगे दक्षिणं तथा । यजुःशाखान्विते दद्यात् पश्चिमं घटमुत्तमम् । उत्तरं कामतो तद्यादेष एव विधिः स्मृतः ॥ ३९.५१ ॥

東方の分はバフリチャ（リグ・ヴェーダの祭官）に与え、同様に南方の分はチャーンドーガ（サーマ・ヴェーダの祭官）に与えるべきである。ヤジュスの支派に属する者（ヤジュル・ヴェーダの祭官）には、西方の分として最上の水壺を与える。北方の分は望むままに与えてよい。これのみが定められた作法として記憶される。

Verse 52

ऋग्वेदः प्रीयतां पूर्वे सामवेदस्तु दक्षिणे । यजुर्वेदः पश्चिमतो अथर्वश्चोत्तरेण तु ॥ ३९.५२ ॥

「リグ・ヴェーダは東において歓喜せられよ。サーマ・ヴェーダは南において、ヤジュル・ヴェーダは西において、そしてアタルヴァ・ヴェーダは北において（歓喜せられよ）。」

Verse 53

अनेन क्रमयोगेन प्रीयतामिति वाचयेत् । मत्स्यरूपं च सौवर्णमाचार्याय निवेदयेत् ॥ ३९.५३ ॥

この順序に従って、「歓喜せられよ」と唱えさせるべきである。さらに師に、魚の形をした黄金の品を奉呈すべきである。

Verse 54

गन्धधूपादिवस्त्रैश्च सम्पूज्य विधिवत् क्रमात् । यस्त्विमं सरहस्यं च मन्त्रं चैवोपपादयेत् । विधानं तस्य वै दत्त्वा फलं कोटिगुणोत्तरम् ॥ ३९.५४ ॥

香、薫香、衣などをもって、定めに従い順序正しく供養したのち、このマントラをその秘義（密意）とともに正しく伝授する者は—あらかじめ所定の作法（ヴィダーナ）を授けて—その行為の果報を一俱胝倍（コーティ倍）に増大させる。

Verse 55

प्रतिपद्य गुरुं यस्तु मोहाद् विप्रतिपद्यते । स जन्मकोटि नरके पच्यते पुरुषाधमः । विधानस्य प्रदाता यो गुरुरित्युच्यते बुधैः ॥ ३९.५५ ॥

しかし、師を受け入れながら、迷妄によってその師に背き敵対する者は、最下劣の人とされ、一俱胝の生にわたり地獄で苦しめられるという。賢者たちは、正しい規定（ヴィダーナ）を授ける者を「グル（師）」と呼ぶ。

Verse 56

एवं दत्त्वा विधानॆन द्वादश्यां विष्णुमर्च्य च । विप्राणां भोजनं कुर्याद् यथाशक्त्या सदक्षिणम् ॥ ३९.५६ ॥

このように、定められた作法に従って施与を行い、ドヴァーダシー（Dvādaśī）の日にヴィシュヌ（Viṣṇu）を礼拝したのち、力に応じてダクシナー（dakṣiṇā、謝礼）を添え、学識あるバラモンたちに食事を供すべきである。

Verse 57

ताम्रपात्रैश्च सतीलैः स्थगितान् कारयेद् घटान् । तत्र सज्जलपात्रस्थं ब्राह्मणाय कुटुम्बिने ॥ ३९.५७ ॥

銅の器で覆い、規定どおり胡麻（tilā）を添えた壺（ghaṭa）を作らせるべきである。そこから、家住のバラモンに、あらかじめ水を満たして備えた水器を施すべきである。

Verse 58

देवं दद्यान्महाभागस्ततो विप्रांश्च भोजयेत् । भूरीणा परमान्नेन ततः पश्चात् स्वयं नरः । भुञ्जीत सहितो बालैर्वाग्यतः संयतेन्द्रियः ॥ ३९.५८ ॥

幸いある者は、まず神に供物を捧げ、次にバラモンたちに豊かで最上の食をもって供養すべきである。その後に、本人が子らと共に食し、言葉を慎み、諸根を制御しているべきである。

Verse 59

अनेन विधिना यस्तु धरणीव्रतकृन्नरः । तस्य पुण्यफलं चाग्र्यं शृणु बुद्धिमतां वर ॥ ३९.५९ ॥

しかし、この作法に従ってダラニー・ヴラタ（Dharaṇī-vrata）を修する者については――聞け、賢者の中の最勝者よ――彼に帰する最上の功徳の果を語ろう。

Verse 60

यदि वक्त्रसहस्राणि भवन्ति मम सुव्रत । आयुश्च ब्रह्मणस्तुल्यं भवेद्यदि महाव्रत ॥ ३९.६० ॥

おお、善き戒を守る者（suvrata）よ、たとえ我に千の口があり、たとえ我の寿命が梵天（Brahmā）の寿命に等しくなろうとも、おお、大誓願の者よ――

Verse 61

तदानीमस्य धर्मस्य फलं कथयितुं भवेत् । तथाप्युद्देशतो ब्रह्मन् कथयामि शृणुष्व तत् ॥ ३९.६१ ॥

この時、このダルマの果（結果）を説き明かすことができよう。されど、婆羅門よ、私は要点のみを述べる—それを聴け。

Verse 62

दश सप्त दश द्वे च अष्टौ चत्वार एव च । लक्षायुतानि चत्वारि एकस्थं स्याच्चतुर्युगम् ॥ ३९.६२ ॥

「十、十七、十、二、また八と四—これら『ラクシャ』と『アユタ』の四つの群が一処に合わさって、一つのチャトゥルユガ（四つのユガの組）となる。」

Verse 63

तैरेकसप्ततियुगं भवेन्मन्वन्तरं मुने । चतुर्दशाहो ब्राह्मस्तु तावती रात्रिरिष्यते ॥ ३९.६३ ॥

「その計算によれば、マヌヴァンタラは七十一のユガから成る、聖仙よ。梵天の一日はそのような十四（マヌヴァンタラ）より成り、同じ長さの夜もまた認められる。」

Verse 64

एवं त्रिंशद्दिनो मासस्ते द्वादश समाः स्मृताः । तेषां शतं ब्रह्मणस्तु आयुर्नास्त्यत्र संशयः ॥ ३९.६४ ॥

「このように、一月は三十日から成ると伝えられ、十二月が一年である。それらの百年が梵天の寿命であり、ここに疑いはない。」

Verse 65

यः सकृद्द्वादशीमेतामनेन विधिना क्षिपेत् । स ब्रह्मलोकमाप्नोति तत्कालं चैव तिष्ठति ॥ ३९.६५ ॥

「この定められた作法によって、このドヴァーダシーの斎戒をたとえ一度でも行う者は、梵天界に到り、定められた期間そこに住する。」

Verse 66

ततो ब्रह्मोपसंहारे तल्लयं तिष्ठते चिरम् । पुनः सृष्टौ भवेद् देवो वैराजानां महातपाः ॥ ३९.६६ ॥

それから、ブラフマーの収斂・退入をもって極まる解体（プララヤ）において、彼はその融入の境地に久しくとどまる。再び創造の時が来ると、その神—苦行（タパス）に偉大なる者—はヴィラージャ（Virāja）の群において現れる。

Verse 67

ब्रह्महत्यादिपापानि इह लोककृतान्यपि । अकामे कामतो वापि तानि नश्यन्ति तत्क्षणात् ॥ ३९.६७ ॥

ブラフマハティヤー（婆羅門殺し）などの罪であっても、この世で犯したものであれ、欲なくして行った場合でも、あるいは故意に行った場合でさえも、その場において刹那に滅すると説かれる。

Verse 68

इह लोके दरिद्रो यो भ्रष्टराज्योऽथ वा नृपः । उपोष्य तां विधानॆन स राजा जायते ध्रुवम् ॥ ३९.६८ ॥

この世において、貧しき者であれ、王権を失った王であれ、定められた作法に従ってその斎戒（断食）を守るなら、必ずや王となる。

Verse 69

वन्ध्या नारी भवेद्या तु अनेन विधिना शुभा । उपोष्यति भवेत् तस्याः पुत्रः परमधार्मिकः ॥ ३९.६९ ॥

不妊の女であっても、この定められた法により吉祥となって斎戒を行うなら、その者には、最上にダルマに帰依する男子が授かる。

Verse 70

अगम्यागमनं येन कृतं जानाति मानवः । स इमं विधिमासाद्य तस्मात् पापाद् विमुच्यते ॥ ३९.७० ॥

近づいてはならぬ者に近づくという行いを自ら犯したと知る人は、この定められた法を修することにより、その罪から解き放たれる。

Verse 71

ब्रह्मक्रियाया लोभेन बहुवर्षकृतेन च । उपोष्येमां सकृद् भक्त्या वेदसंस्कारमाप्नुयात् ॥ ३९.७१ ॥

貪りによって梵行の儀礼を怠り、その怠慢が多年に及んだ者であっても、この行法のためにただ一度、信愛（バクティ）をもって斎戒し断食すれば、ヴェーダに結びつく清浄の成就（サンスカーラ）を得る。

Verse 72

किमत्र बहुनोक्तेन न तदस्ति महामुने । अप्राप्यं प्राप्यते नैव पापं वा यन्न नश्यति ॥ ३९.७२ ॥

ここで多くを語って何になろう、大いなる牟尼よ。得られぬものが得られないということはなく、滅びぬ罪もまた存在しない。

Verse 73

अनेन विधिना ब्रह्मन् स्वयमेव ह्युपोषिता । धरण्या मग्नया तात नात्र कार्या विचारणा ॥ ३९.७३ ॥

この定められた法によって、梵者よ、この斎戒はまさに自ずから成就した。いとしき者よ、大地が水に沈んだ以上、ここで思案する必要はない。

Verse 74

अदीक्षिताय नो देयं विधानं नास्तिकाय च । देवब्रह्मद्विषे वापि न श्राव्यं तु कदाचन । गुरुभक्ताय दातव्यं सद्यः पापप्रणाशनम् ॥ ३९.७४ ॥

この儀軌は、未灌頂の者にも、懐疑の不信者にも授けてはならない。また、神々とバラモンを憎む者には決して聞かせてはならぬ。師（グル）に帰依する者に授けよ。これはただちに罪を滅するものと説かれる。

Verse 75

इह जन्मनि सौभाग्यं धनं धान्यं वरस्त्रियः । भवन्ति विविधा यस्तु उपोष्य विधिना ततः ॥ ३९.७५ ॥

この現世においてさえ、吉祥、財、穀物、そして優れた女性（伴侶）が、定められた作法に従ってその後斎戒する者に、さまざまな形で現れる。

Verse 76

य इमं श्रावयेद् भक्त्या द्वादशीकल्पमुत्तमम् । श्रृणोति वा स पापैस्तु सर्वैरेव प्रमुच्यते ॥ ३९.७६ ॥

信心をもってこの最上のドヴァーダシー（第十二日）の作法を読誦させる者、あるいはただ聴聞する者でさえ、あらゆる罪より解き放たれる。