Varaha Purana 116.10: Adhyaya 116, Shloka 10

An Exposition on the Causes of Happiness and Suffering

Devanagari script

यो न मां प्रतिपद्येत ततो दुःखतरं नु किम् ।। प्राप्तकाले वैश्वदेवे दृष्ट्वा चातिथिमागतं

Recitation with translationVaraha Purana 116.10

Transliteration

yo na māṃ pratipadyeta tato duḥkhataraṃ nu kim || prāptakāle vaiśvadeve dṛṣṭvā cātithim āgatam

Translation

もし人が我に帰依しないなら、それより痛ましいことがあろうか。さらに、ヴァイシュヴァデーヴァ供養の定めの時に、来訪した客を見て…

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्ध-सर्वनाम

• न: not
• न: Pratiṣedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्ययम् (negation particle)

• माम्: me
• माम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• प्रतिपद्येत: should approach/accept/attain
• प्रतिपद्येत: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति√पद् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• ततः: therefore/from that
• ततः: Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
• Form: अव्ययम्; अपादान/हेतु-अर्थे (from that/therefore)

• दुःखतरम्: more painful
• दुःखतरम्: Viśeṣaṇa (विशेषणम्) of किम् (implicit ‘what [is] more painful’)
• Type: Adjective
• Root: दुःखतर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तरप्-प्रत्यय (comparative)

• नु: indeed/then
• नु: Prayojaka particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: नु (अव्यय)
• Form: प्रश्न/अनुनय-अव्ययम् (interrogative/emphatic particle)

• किम्: what?
• किम्: Predicate (विधेय)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; प्रश्न-सर्वनाम

• प्राप्तकाले: at the proper time
• प्राप्तकाले: Adhikaraṇa (अधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: प्राप्त + काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्; समासः: प्राप्तः कालः (कर्मधारय)

• वैश्वदेवे: at the Vaiśvadeva rite
• वैश्वदेवे: Adhikaraṇa (अधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: वैश्वदेव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्; (rite/oblation called vaiśvadeva)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having seen)

• च: and
• च: Sambandha (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction)

• अतिथिम्: a guest
• अतिथिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अतिथि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्

• आगतम्: arrived
• आगतम्: Viśeṣaṇa (विशेषणम्) of अतिथिम्
• Type: Adjective
• Root: आगत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (आ√गम् ‘to come’) ; अतिथिम् विशेषयति

Speaker

Varāha

Tags

• Classical Literature
• Vaishnavism
• Gṛhastha Dharma

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It connects devotional orientation with household ethics, reflecting how Purāṇas often integrate bhakti themes with gṛhastha obligations like Vaiśvadeva and hospitality.

Which geographic location is identified?

No geographic location is identified.

What is the primary ethical instruction?

Do not neglect devotional commitment and do not ignore the duties of hospitality at the time of household offerings.