Rig Veda 6.49.2: Mandala 6, Sukta 49, Mantra 2
Sukta 6.49
Devata: Agni
Samhita Patha (Devanagari)
विशोविश ईड्यमध्वरेष्वदृप्तक्रतुमरतिं युवत्योः । दिवः शिशुं सहसः सूनुमग्निं यज्ञस्य केतुमरुषं यजध्यै ॥
Transliteration
viśó-viśa ī́ḍyam adhvaréṣv adṛ́ptakratum aratíṃ yuvatyoḥ | diváḥ śíśuṃ sáhasaḥ sū́num agníṃ yajñásya ketúm aruṣáṃ yajádhyai ||
Translation
諸族よ、諸族よ。祭儀において、讃嘆されるべきアグニ（Agni）を礼拝せよ――その意志は挫けず、二つの若き世界のあいだを疲れなく往来する旅人を。天の幼子、力（Sahas）の子、赤き炎、祭の旗印――供物のために彼を礼拝せよ。
Word by Word
विशःthe clans/peoples
विशः:
कर्तृ (स्तुतिकर्तृ-समूहः) / संबन्ध (अग्नेः स्तुत्यर्थं)
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक: विश्/विशा-)
विशः(each) clan
विशः:
कर्तृ (पूर्वपदस्य पुनरुक्ति: ‘each and every clan’)
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक: विश्/विशा-)
ईड्यम्praiseworthy, to be invoked
ईड्यम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootईड्य (कृदन्त-प्रातिपदिक), धातु: ईड्/ईळ् ‘स्तुतौ’
अध्वरेषुin the rites/sacrifices
अध्वरेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
अदृप्तक्रतुम्whose resolve is not arrogant/undeluded
अदृप्तक्रतुम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootअ-दृप्त-क्रतु (समास-प्रातिपदिक: अदृप्त + क्रतु)
अरतिम्the helper/attendant (service)
अरतिम्:
कर्म (यजध्यै इत्यस्य)
TypeNoun
Rootअरति (प्रातिपदिक)
युवत्योःof the two young women (maidens)
युवत्योः:
सम्बन्ध (अरतेः—‘of the two maidens’)
TypeNoun
Rootयुवती (प्रातिपदिक)
दिवःof heaven
दिवः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ-)
शिशुम्the child
शिशुम्:
कर्म (यजध्यै इत्यस्य)
TypeNoun
Rootशिशु (प्रातिपदिक)
सहसःof might/power
सहसः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक)
सूनुम्the son
सूनुम्:
कर्म (शिशुम् इत्यस्य समानाधिकरण/अप्पोज़िशन)
TypeNoun
Rootसूनु (प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni
अग्निम्:
कर्म (यजध्यै)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
केतुम्the banner/sign, beacon
केतुम्:
कर्म (अग्निम् विशेषयति; समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootकेतु (प्रातिपदिक)
अरुषम्ruddy, tawny
अरुषम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootअरुष (प्रातिपदिक)
यजध्यैmay (one) worship/sacrifice
यजध्यै:
क्रिया (मुख्य)
TypeVerb
Rootयज् (धातु)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
